Economie (systeem)

Economie is de wijze van productie, distributie en consumptie van schaarse goederen en diensten in een samenleving. Dit systeem van economisch handelen is het onderwerp van studie van de economische wetenschap.

Geschiedenis

De eerste vormen van ruilhandel hebben zich al in de prehistorie afgespeeld. Bekend is bijvoorbeeld de ruil van vuursteen of later van tin, dat slechts op bepaalde plaatsen gedolven werd, maar in een ruim gebied werd afgenomen. Ook in die tijd ontstonden de eerste specialistische beroepen, zoals dat van metaalbewerker.

Met het ontstaan van de eerste steden werd de arbeidssplitsing veel verder doorgevoerd, wat ook een gecompliceerde vorm van ruilhandel benodigde. Hiernaast werd ook het eigendomsrecht, ofwel het recht op vermogen in deze eerste steden al tot op zekere hoogte geregeld. Veel van de eerste geschriften, de kleitableten uit het oude Mesopotamië, bevatten ook economische gegevens over handel en vermogenstransacties.

Een voorbeeld van waardetoekenning uit de geschiedenis is de geldwaarde die men in bijvoorbeeld de Nederlanden toekende aan de tulp. In woestijnculturen heeft zout weleens die plaats ingenomen. Ook aan edelmetalen als goud en zilver is door de eeuwen heen grote waarde toegekend. Dit geldt eveneens voor edelstenen zoals diamant.

Na verloop van tijd is men overgegaan van het eenvoudige ruilsysteem op een systeem waarbij men in plaats van directe ruil van fysieke goederen voor het aangebodene iets terugkreeg dat een algemeen aanvaarde en erkende waarde heeft. Een andere eigenschap van deze algemeen aanvaarde ruilmiddelen is dat deze om te wisselen zijn in kleinere eenheden en een relatief klein volume hebben, waardoor ze eenvoudig meegenomen kunnen worden.

Aspecten van de economie

Economische kringloop

Kringloopmodel van de economie
Eenvoudig kringloopmodel van de economie waarin het bedrijfsleven is geplaatst tegenover de huishoudens, ofwel producenten tegenover consumenten.

De economische kringloop ofwel het kringloopmodel van de economie is een schematisch model van de werking van de economie als systeem. Deze kringloop is een abstracte voorstelling van de relaties tussen de gezinnen en de bedrijven in een land.

Het laat een aantal macro-economische relaties zien: het gaat om wat de gezinnen of huishoudens gezamenlijk verdienen en wat de bedrijven of ondernemers gezamenlijk produceren[1]

Indeling van de economie

De economie kan worden opgedeeld in vier sectoren:

Een economische sector is een deel van de economie bestaande uit alle bedrijven samen die actief zijn in een bepaalde categorie producten of diensten. Voorbeelden zijn de bouw, automotive, visverwerkende industrie en horeca.

In plaats van een indeling in sectoren kan ook een onderverdeling worden gemaakt in

Economische verschijnselen

Door de economische wetenschap worden er allerlei economische verschijnselen in de economie onderkend, zoals het bestaan van vraag en aanbod of het bestaan van marktwerking tussen beide.

Vormen van economie

In de economische wetenschap zijn verschillende vormen van economie gedefinieerd, bijvoorbeeld gebaseerd op de mate van overheidsoptreden op de markt, zoals:

Ook kan men een onderscheid maken op grond van het soort samenleving met onder andere[2]

  • Tribale economie: economie van een stammensamenleving
  • Landbouweconomie: samenleving die sterk afhankelijk is van de landbouwstaatsrechtelijke eenheid
  • Industriële economie: economie waarin de industrie sterk in opkomst is en werk biedt aan een groot deel van de bevolking
  • Diensteneconomie ook wel de postindustriële economie genoemd: het grootste deel van beroepsbevolking is werkzaam in de dienstensector
  • Kenniseconomie: economie waarin de kennis een van de voornaamste productiefactoren is.

Verdere benamingen hier zijn bijvoorbeeld schaduweconomie.

Opdeling op basis van de geografische of staatsrechtelijke eenheid:

Ten slotte kan men ook een opdeling maken op grond van de aard van het ruilproces. Hierbij kan men onderscheiden:

In een bestaanseconomie worden de meeste goederen door de producenten zelf geconsumeerd, zodat men in hoge mate zelfvoorzienend is. Specialisatie en arbeidsverdeling zijn over het algemeen voor een samenleving als geheel echter efficiënter, zodat complexere samenlevingen vaak in meer of mindere mate overgaan op een markteconomie.

Kerngegevens van de Nederlandse economie

In Nederland worden veel cijfers over de economie verzameld door het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS). Berekeningen voor de toekomst worden gemaakt door het CPB. Onderstaand worden enkele kerngegevens weergegeven.

Cijfermatige kerngegevens voor Nederland
Jaar 2001 2002 2003 2004 2005
Bruto binnenlands product (mld euro's;marktprijzen) 447,7 465,2 476,3 488,6 501,9
Netto nationaal inkomen (mld euro's; marktprijzen) 379,0 393,3 399,7 409,6 pm
Consumentenprijsindex (% per jaar) 4,5 3,5 2,0 1,5 1,7
Werkloosheid in % van beroepsbevolking 3,5 4,1 5,4 6,5 6,5
Collectieve lastendruk als % van het bbp 40,0 39,4 39,3 39,4 39;5

Ter vergelijking: Het bruto nationaal product (bnp) bedroeg in 2007 483 miljard euro (629 miljard dollar). Het bnp van de Verenigde Staten bedroeg 12.438 miljard dollar. Dit is ongeveer twintig keer het Nederlandse bnp. Het bnp per capita van Nederland en de VS ligt een stuk dichter bij elkaar: 36.600 respectievelijk 43.743 dollar. In 2005 was Nederland daarmee 15de op de lijst van in totaal 224 landen (www.worldbank.org). Luxemburg voert deze lijst aan met een gemiddeld inkomen van ruim 65.000 dollar.

Zie ook

Externe links

Wikiquote Wikiquote heeft een of meer citaten gerelateerd aan Economie.
Bronnen, noten en/of referenties
  1. Nationaal inkomen en het kringloopmodel. Universiteit Leiden, Opleiding Geschiedenis, Economie online. Bezien 10 nov 2008.
  2. Peter Kloos (1995). Culturele antropologie: een inleiding. p.26
  1. Nationaal inkomen en het kringloopmodel. Universiteit Leiden, Opleiding Geschiedenis, Economie online. Bezien 10 nov 2008.
  2. Peter Kloos (1995). Culturele antropologie: een inleiding. p.26
Economie & economische wetenschap

aanbod · aandeel · balans · bank · bedrijf · bedrijfsvorm · belegging · beroep · centrale bank · deflatie · economisch model · economische groei · effectenbeurs · elasticiteit · geld · handel · handelsoorlog · handelsrecht · handelsregister · inflatie · kartel · kredietcrisis · Kamer van Koophandel · lening · marketing · markt · marktaandeel · marktfalen · marktwerking · mededinging · modaal inkomen · monopolie · monopolistische concurrentie · monopsonie · oligopolie · omzetbelasting · overheidsfalen · perfecte markt · prijs · prijsafspraak · solvabiliteit · staatsbankroet· staatsschuld · vraag · volkomen concurrentie

Economie van Europese landen

Albanië · Andorra · Azerbeidzjan · België · Bosnië en Herzegovina · Bulgarije · Cyprus · Denemarken · Duitsland · Estland · Finland · Frankrijk · Georgië · Griekenland · Hongarije · IJsland · Ierland · Italië · Kroatië · Letland · Liechtenstein · Litouwen · Luxemburg · Macedonië · Malta · Moldavië · Monaco · Montenegro · Nederland · Noorwegen · Oekraïne · Oostenrijk · Polen · Portugal · Roemenië · Rusland · San Marino · Servië · Slovenië · Slowakije · Spanje · Tsjechië · Turkije · Vaticaanstad · Verenigd Koninkrijk · Wit-Rusland · Zweden · Zwitserland

Bedrijfsleven

Het bedrijfsleven is het geheel van bedrijven in een samenleving. Dit kan zijn van een dorp, stad of land. Het bedrijfsleven staat naast de overheid en de huishoudens. Non-profitorganisaties worden niet tot het bedrijfsleven gerekend.

In de macro-economie wordt het bedrijfsleven aangeduid als de bedrijfshuishouding. In de economische kringloop staat de bedrijfshuishouding tegenover de gezinshuishouding, ofwel het geheel van huishoudens. Dit geheel van bedrijfs- en gezinshuishouding wordt de volkshuishouding genoemd.

Bedrijfstak

Bedrijfstak is de verzamelnaam voor een groep organisaties/bedrijven binnen één bepaalde branche. De organisaties in een bedrijfstak vervullen een gelijksoortige functie in het voortbrengingsproces van een bepaald product of dienst. Bijvoorbeeld de bedrijfstak voor brandstofleveranciers bestaat uit bedrijven als Shell, Texaco, Esso etc..De term bedrijfstak wordt weleens verward met de term bedrijfskolom. Een bedrijfstak is echter onderdeel van de bedrijfskolom. Een bedrijfskolom omvat de verschillende partijen die bijdragen in de omvorming van een grondstof/materiaal tot de uiteindelijke distributie van een eindproduct.

Economie

Economie (uit het Griekse oikos (οἶκος), huis en nomos (νόμος), regel; letterlijk dus huishoudkunde) is een wetenschap die zich bezighoudt met de menselijke behoeftebevrediging. De economie bestudeert keuzes die mensen maken bij de productie, consumptie en distributie van schaarse goederen en diensten. Daarbij wordt onderscheid gemaakt tussen macro-economie, waar vragen naar voren komen over de nationale en wereldwijde economie, zoals werkloosheid, inflatie en rentestanden, meso-economie en micro-economie, over het gedrag van bedrijven en consumenten. Algemene economie kan worden opgesplitst in de vakgebieden commerciële economie of marketing en bedrijfseconomie.

In Nederland wordt economie onder de sociale wetenschappen gerekend, in Vlaanderen onder de gedragswetenschappen. Analoog aan deze wetenschappen houdt de economische wetenschap zich niet alleen bezig met beschrijvende uitspraken, oftewel hoe de economie werkt, maar in de politieke economie ook met normatieve uitspraken, oftewel wat gewenste situaties zijn.

Economie (doorverwijspagina)

Economie kan verwijzen naar:

Economie, de wetenschap die zich bezighoudt met de voortbrenging en verdeling van schaarse goederen en diensten

Economie (systeem), het systeem van productie, handelsverkeer en diensten binnen een bepaalde samenleving

Spaarzaamheid, bezuiniging, en/of doelmatigheid

Economische sector

Een economische sector is een deel van de economie. Het is een benaming voor alle bedrijven samen die actief zijn in een bepaalde categorie producten of diensten. Voorbeelden zijn de bouw, auto-, visverwerkende industrie en horeca.

Een economische sector wordt ook wel een branche of bedrijfstak genoemd. In het Engels duiden we een economische sector aan met de term industry of economic sector.

De indeling in economische sectoren hoort thuis in de meso-economie, die bedrijfstakken bestudeert.

In andere talen

This page is based on a Wikipedia article written by authors (here).
Text is available under the CC BY-SA 3.0 license; additional terms may apply.
Images, videos and audio are available under their respective licenses.