Cyprus

De Republiek Cyprus (Grieks: Κυπριακή Δημοκρατία, Kypriakí Dimokratía; Turks: Kıbrıs Cumhuriyeti) is gelegen op het gelijknamige eiland Cyprus in het oosten van de Middellandse Zee, ca. 70 km ten zuiden van Turkije en 105 km ten westen van Syrië. Cyprus behoort geografisch gezien tot Azië, maar om politieke en culturele redenen wordt het ook tot Europa gerekend. Cyprus is sinds 2004 lid van de Europese Unie.

In 1974 werd het noordelijk deel van het eiland bezet door Turkije, sinds 1983 noemt dit deel zich de Turkse Republiek Noord-Cyprus.[5][6] Het eiland is daarmee bestuurlijk in tweeën gedeeld. Noord-Cyprus wordt alleen door Turkije erkend.

Κυπριακή Δημοκρατία
Kıbrıs Cumhuriyeti
Vlag van Cyprus Wapen van Cyprus
(Details) (Details)
Cyprus
Basisgegevens
Officiële landstaal Grieks en Turks[1]
Hoofdstad Nicosia
Regeringsvorm Republiek
Staatshoofd President Nikos Anastasiadis
Religie Cypriotisch-orthodox, islam
Oppervlakte 9.251 km² [2] (0% water)
Inwoners 840.407 (2011)[3]
1.221.549 (2017)[4] (132/km² (2017))
Overige
Volkslied Ymnos pros tin Eleftherian
Munteenheid euro (EUR)
UTC +2 (zomers: +3)
Nationale feestdag 16 augustus, 1 oktober Onafhankelijkheidsdag
Web | Code | Tel. .cy | CYP | 357
Voorgaande staten
Brits Cyprus Brits Cyprus 1960 (Onafhankelijk van het Verenigd Koninkrijk)
Detailkaart
Cyprus
Portaal  Portaalpictogram  Landen & Volken

Geschiedenis

Cyprus staat volgens de Griekse mythologie bekend als geboorteplaats van de godin Aphrodite.

In de geschiedenis van Cyprus is de strategische ligging aan de uithoeken van de grote rijken in de loop der tijden van belang geweest. Ook de bodemrijkdom van Cyprus maakte het een begeerd eiland. Hierdoor is de geschiedenis van Cyprus in feite een geschiedenis tussen oost en west in het klein.

Vooral onder invloed van Griekenland, dat zich cultureel verwant voelde en met een veto tegen een verdere uitbreiding van de Europese Unie naar Oost-Europa dreigde, werd Cyprus tussen 1990 en 1999 door de EU als toekomstige lidstaat aanvaard. In mei 2004 werd het land lid van de EU en op 1 januari 2008 werd de euro als wettig betaalmiddel ingevoerd. In 2013 kreeg het land te maken met een ernstige bankencrisis.

Bestuurlijke indeling

Cyprus is bestuurlijk officieel onderverdeeld in zes districten. Deze districten dateren van voor de deling van het eiland en de grenzen van de districten negeren de grens tussen het Grieks- en bezet Turks-Cypriotische deel van het eiland. De 6 districten zijn onderverdeeld 615 Dimoi (Δήμοι) en Koinotites (Κοινότητες), respectievelijk de stads- en landgemeenten.

Demografie

Taal

De officiële talen op Cyprus zijn Grieks (Cypriotisch Grieks) en Turks (Cypriotisch Turks).[7] Erkende minderheidstalen zijn het Cypriotisch Armeens en het Cypriotisch Arabisch.[8] Andere talen die door minderheden gesproken worden op Cyprus zijn Russisch, het Pontisch Grieks, Roemeens en Bulgaars.

Bevolking

Nicosia 01-2017 img20 View from Shacolas Tower
De Selimiye-moskee in het noorden van Nicosia.

Etnische groepen (2001[9]):

Religie

De Grieken hangen over het algemeen de Orthodoxe Kerk van Cyprus aan, de Turken zijn islamitisch (soennitisch), de Armeniërs behoren tot de Armeens-Apostolische Kerk en de Maronieten tot de met Rome geünieerde Maronitische Kerk. Er is ook een kleine joodse gemeenschap.

De Orthodoxe Kerk van Cyprus dankt haar ontstaan aan de missionering door de apostelen Paulus en Barnabas, welke laatste zelf een Cyprioot was. De Kerk viel oorspronkelijk onder de jurisdictie van Antiochië, maar reeds het derde Oecumenisch Concilie (Efeze, 431) kende haar het recht van zelfbestuur toe (zie autocefale Kerken). Vanaf 1196 was de kerkelijke macht grotendeels in handen van de Latijnse hiërarchie; deze overheersing duurde tot 1571, in welk jaar de Turken het eiland bezetten. Wegens het vaak ontactische optreden van de katholieke bisschoppen vervreemdden orthodoxen en katholieken totaal van elkaar. Gedurende de twintigste eeuw heeft de Orthodoxe Kerk van Cyprus zich zeer ingespannen voor de nationale belangen van de Griekse bevolking van het eiland. Aartsbisschop Makarios III was tevens de politieke leider van de staat. De Orthodoxe Kerk van Cyprus volgt de Byzantijnse liturgie in het Katharevousa.

Geografie

Kerncijfers

  • oppervlakte: 9.251 km²[2] (in de praktijk controleert de officiële Cypriotische regering maar 5.895 km² van Cyprus, het resterende gedeelte, ongeveer 1/3 van het eiland, wordt bestuurd door de niet-erkende staat Turkse Republiek Noord-Cyprus)
  • inwoners: 1.221.549 (2017)[4]
  • bevolkingsdichtheid: 132/km² (2017)

Eilanden

Naast het eiland Cyprus heeft Cyprus de volgende eilanden :

  • Agios Georgios
  • Geronisos
  • Glykiotissa
  • Kila
  • Klidheseilanden
  • Koppos
  • Kordylia (eilanden)
  • Mazaki

Steden

De hoofdstad is Nicosia (Lefkosía [Gr.] / Lefkoşa [Tr.]).

Andere belangrijke steden op het eiland zijn:

Geologie

Het woord "koper" is hetzij afgeleid van de naam Cyprus, hetzij Cyprus is genoemd naar koper. Het element koper komt veel voor op Cyprus en wordt van oudsher gedolven.

Bezienswaardigheden

Economie

De economie steunt op vier pijlers: toerisme, dienstensector (waaronder de financiële dienstverlening), vastgoed en de export van agrarische producten (m.n. citrusvruchten, aardappelen, druiven, tabak). De visserij is nauwelijks van belang: de wateren rond het eiland zijn arm aan vis. Er is enige mijnbouw: koper- en ijzererts, marmer en gips.

Er is een groot verschil in welvaart tussen het Noorden en het Zuiden. Grieks-Cyprus onderhoudt internationale economische betrekkingen en is sinds 1 mei 2004 lid van de EU. Mede door de open economie lag het welvaartspeil in het Griekse deel hoger dan in het Turkse deel. Het Turkse deel is voor de economie afhankelijk van Turkije. Het wordt niet erkend, waardoor economische betrekkingen en handel buiten Turkije niet mogelijk zijn. Om dit verschil in welvaart te verkleinen heeft de Europese Unie financiële steun aan het Noorden beloofd. Uit protest wordt dit geblokkeerd door de Grieks-Cypriotische parlementsleden in de EU.

Op 1 januari 2008 heeft Cyprus samen met Malta de euro ingevoerd. Zij zijn daarmee het 14e en het 15e euroland. De euro vervangt hiermee het Cypriotisch pond als munteenheid.

Op 16 maart 2013 zijn de Cypriotische banken gesloten om een bankrun te voorkomen. Het eiland weigerde aan de voorwaarden te voldoen waaronder het een 10 miljard 'noodlening' van de EU zou kunnen krijgen (waaraan Nederland 600 miljoen zou moeten bijdragen). Op 25 maart is er een definitief akkoord gekomen voor een Europees steunpakket van 10 miljard euro, na twee mislukte akkoorden. Zie Europese staatsschuldencrisis: 17/25 maart 2013: akkoord over steunpakket Cyprus. De banken gingen op 28 maart weer open maar er werden strenge kapitaalbeperkingen ingesteld, zo kunnen rekeninghouders slechts 300 euro per dag opnemen. De financiële dienstverleningssector (banken), waarin veel buitenlanders[10] hun geld parkeerden en die een van de pijlers van de economie was, gaat hard achteruit.

Politiek

Deling van het eiland

Chypre-LigneVerte2
Scheidingslijn door Nicosia, op de achtergrond het Turkse deel van de stad
Nicosia UN buffer zone02
UN bufferzone bij Nicosia, 2007
Chypre-LigneVerte1
Toeristen bekijken het Turkse deel van Nicosia, 2006

In de tijd van de dekolonisatie werden in de Britse kroonkolonie Cyprus besprekingen gevoerd over meer autonomie. De Griekse gemeenschap eiste echter onafhankelijkheid. Een meerderheid van de Grieks-Cyprioten wenste zelfs aansluiting van Cyprus bij Griekenland (enosis).

Voor de Turks-Cyprioten was dit onbespreekbaar omdat ze niet als Turkse minderheid in een Griekse staat wilden wonen. Zij streefden, vooral op aansturen van Turkije, naar de scheiding van het eiland in een Turks-Cypriotisch en een Grieks-Cypriotisch deel. Omdat de Britten weinig wilden weten van een onafhankelijk Cyprus, ging de nationalistische, Grieks-Cypriotische organisatie EOKA in 1955 over tot een geweldscampagne tegen de koloniale overheerser, Turks-Cyprioten en Griekse tegenstanders van "enosis". In de praktijk werden veelal Turks-Cyprioten het slachtoffer. Het gevolg was dat veel Turks-Cypriotische dorpen werden geplunderd, waarbij velen werden gedood, wat door de Turken wordt aangeduid als "etnische zuiveringen". Turks-Cypriotische nationalisten richtten in hetzelfde jaar een eigen gewapende militie op als tegenactie, die aanvankelijk "Volkan" en later TMT werd genoemd.

Na een pijnlijke periode van vier jaar guerrilla besloten Turkije, het Verenigd Koninkrijk en Griekenland tijdens onderhandelingen in Londen en Zürich het eiland onafhankelijkheid te verlenen. Een onafhankelijkheid onder curatele, want Ankara, Athene en Londen behielden zich als garantstellende mogendheden het recht voor om op Cyprus in te grijpen als de grondwettelijke orde zou worden verstoord. De grondwet bevatte zo veel mogelijkheden voor beide gemeenschappen om het bestuur te frustreren dat al in 1963 het staatsapparaat tot stilstand kwam. De voorstellen van president Makarios om de grondwet te wijzigen en de vergaande bescherming van de Turks-Cypriotische gemeenschap (18% van de bevolking) in te perken, leidden in december 1963 tot gevechten tussen Turks en Grieks-Cypriotische nationalisten, die beiden nog enosis (volledige aansluiting bij Griekenland) en taksim (deling van het eiland in twee gemeenschappen) in hun vaandel droegen.

In de loop van de jaren zestig wist aartsbisschop Makarios een meerderheid van de Grieks-Cyprioten achter zijn politiek van enosis te krijgen. De rol van Griekenland bij het onderhandelingsproces over de onafhankelijkheid, maar vooral het optreden vanaf 1967 van een militaire junta in Athene, luidde de tijdelijke ondergang in van het eens zo populaire begrip enosis. Het begrip taksim bleef populair bij de Turks-Cypriotische nationalisten, die daarbij steun ontvingen van de Turkse regering. Na de onafhankelijkheid namen de spanningen tussen Grieken en Turken toe. Deze kregen tussen 1963 en 1967 het karakter van een burgeroorlog, waarin Grieks en Turks-Cypriotische nationalisten tegenover elkaar stonden. Dit was aanleiding voor de VN tot het sturen van een vredesmacht, die nog steeds op het eiland opereert. Onder gewelddadige druk van Grieks-Cypriotische nationalisten trok een groot deel van de Turks-Cyprioten zich terug in enclaves, die door de regering tot het enigszins afnemen van de spanningen na 1967, bovendien economisch en politiek werden geboycot. Na een crisis in 1967, waarbij hevige onderlinge gevechten leken uit te lopen op een invasie door Turkije, dat wilde optreden als garantstellende mogendheid, begonnen beide gemeenschappen te onderhandelen. Dat gebeurde onder leiding van Rauf Denktaş en Glafkos Klerides, die tijdelijk een zekere ontspanning teweegbrachten.

Die toenadering werd ruw onderbroken toen het Griekse kolonelsbewind in 1974 een staatsgreep tegen president Makarios organiseerde, met als doel aansluiting van Cyprus bij Griekenland. Deze staatsgreep leidde tot hevige gevechten tussen voor- en tegenstanders van aartsbisschop Makarios. De poging tot staatsgreep en doorgaande geweldscampagnes van EOKA tegen de Turks-Cyprioten was aanleiding voor Turkije om eenzijdig in te grijpen, nadat de Britten hadden geweigerd in te stemmen met een gezamenlijke actie. Turkije ging in juli 1974 over tot een invasie waarbij een deel van het noorden van het eiland werd bezet. De Turkse invasie betekende het mislukken van de staatsgreep en het einde van wederzijdse geweldscampagnes. Bij verdere onderhandelingen over de kwestie tussen Griekenland, Turkije en Groot-Brittannië werd geen overeenstemming bereikt.

In plaats van zich terug te trekken begon Turkije in augustus een nieuw offensief, waarbij het gehele noorden van het eiland en de stad Famagusta werden bezet. Het Turkse optreden had een vluchtelingenstroom tot gevolg. Honderdduizenden Grieks-Cyprioten werden met geweld van huis en haard verdreven. Na het sluiten van een wapenstilstand, begonnen dit keer onder toezicht van de VN, een uitwisseling van Grieks-Cyprioten naar het zuiden en Turks-Cyprioten naar het noorden. Het gevolg was een politieke, sociale, en economische scheiding van het eiland, die blijft voortduren: in het zuiden het onbezette gebied van Republiek Cyprus en in het noorden de in 1983 zelfverklaarde Turkse Republiek Noord-Cyprus (TRNC). Resolutie 541 van de Veiligheidsraad van de VN (1983) verklaarde het uitroepen van de onafhankelijkheid door Noord-Cyprus onwettig en deed een oproep voor de terugtrekking van de Turkse troepen. Deze resolutie vroeg alle lidstaten om de regering van het gebied dat zich afscheidde niet te erkennen en geen steun te verlenen.

Enkel Turkije erkent de regering van de TRNC. De scheidingslijn tussen het bezette deel van het eiland en het vrije deel loopt dwars door Nicosia. Op deze grens ligt ook de tot niemandsland verklaarde spookstad Varosha, de toeristische buitenwijk van Famagusta, die door het Turkse leger van de buitenwereld is afgesloten.

Cyprus in de 21e eeuw

Rauf Denktash
Rauf Denktaş

Sinds de scheiding in 1974 was Rauf Denktaş leider van het noorden van het land. Sinds 20 april 2005 is Mehmet Ali Talat de nieuwe gekozen president van de Turkse Republiek Noord-Cyprus. In maart 2003 was Tassos Papadopoulos president geworden van het zuiden van het land. In februari 2008 werd hij opgevolgd door Dimitris Christofias. Op 24 februari 2013 is Nicos Anastasiades tot president gekozen.

De bezetting van het noordelijke deel van Cyprus in 1974 door Turkije is omstreden. Sommigen beweren dat het niet om een "bezetting" gaat omdat Turkije zich zou baseren op het Akkoord van Londen van 1959 waarin eenzijdig ingrijpen mogelijk is. Daarnaast zou de Turks-Cypriotische bevolking de aanwezigheid van de Turkse troepen tolereren en ondersteunen uit veiligheid. Voor de Verenigde Naties is Noord-Cyprus bezet gebied, en is de zogenaamde "Turkse Republiek Noord-Cyprus" slechts een marionetten-regime van Turkije. Pogingen van bepaalde landen om de TRNC te erkennen worden onder internationale druk achterwege gelaten. Door de militaire operatie van 1974 is de rust op het eiland in ieder geval verzekerd. Het opende de mogelijkheid tot 'vreedzame' en geweldloze onderhandelingen tussen de bevolkingsgroepen. Voorheen was dit door burgeroorlogen en moeizame politieke ontwikkelingen nauwelijks meer mogelijk.

In 2007 kwam er een dooi in de relaties tussen Grieks-Cyprioten en Turks-Cyprioten.

Politieke partijen

Enkele Grieks-Cypriotische partijen:

Een kwestie die de gemoederen bezighoudt op het eiland, gaat over de vertegenwoordiging van de bevolkingsgroepen. De genoemde politieke partijen zijn van Grieks-Cypriotische afkomst. De Turks-Cyprioten worden in het parlement in Nicosia de facto niet vertegenwoordigd. Met de onafhankelijkheidsverklaring van de TRNC claimen de Turkse inwoners een eigen vertegenwoordiging.

Presidenten

Sinds de onafhankelijkheid van Cyprus in 1960 is de president het staatshoofd van Cyprus. De eerste president van het land was tevens de hoogste geestelijke van de Cypriotisch-Orthodoxe Kerk.

Moeizame hereniging

De geschiedenis van Cyprus na de stichting van de Republiek Cyprus in 1960 kenmerkt zich vooral door moeilijkheden van een hereniging van beide bevolkingsgroepen. Deze constatering baseert zich op de volgende ingrijpende gebeurtenissen: "enosis"-campagnes in de jaren 1952-59, de hierdoor ontstane burgeroorlogen vanaf 1963, Cyprus-crises in 1967 vanwege eenzijdige pogingen de grondwet te veranderen, de militaire ingreep van 1974 op grond van garantieovereenkomsten, de eenzijdige 'oprichting' van TRNC en de afwijzing van plannen voor hereniging. De realiteit van Cyprus is dat er etnisch, taalkundig, godsdienstig en cultureel gezien twee verschillende gemeenschappen zijn. Men zou kunnen stellen dat een hereniging, door de grote onderlinge verschillen, wordt bemoeilijkt. Als alternatief voor hereniging zou de internationale gemeenschap kunnen overwegen een federale oplossing te vinden voor het conflict. Tot op heden blijft men echter volharden in een hereniging.

Onderhandelingen in april 2004

In 2004 vonden onderhandelingen plaats over voorstellen van VN-chef Kofi Annan met als doel de hereniging van Cyprus. Directe aanleiding was de aankomende toetreding van Cyprus tot de Europese Unie op 1 mei dat jaar. Het vredesvoorstel van Annan werd echter afgewezen door de Grieks-Cyprioten. Er werden referenda gehouden, zowel in het noorden, als in het zuiden, en de meerderheid van de bevolking in het noorden (64,91%),stemde voor hereniging. De meerderheid van de bevolking in het zuiden (75,83%) stemde tegen de hereniging. Er zijn diverse redenen, waarom de Grieks-Cyprioten zich tegen dit plan keerden:

  • het langdurig stationeren van grote contingenten Turkse en Griekse militairen op het eiland, waar eerder sprake was van demilitarisering;
  • de compensatieregeling voor Cyprioten, die hun bezittingen waren kwijtgeraakt, kwam volledig ten laste van de Cypriotische schatkist en niet van de Turkse;
  • de handhaving van het Akkoord van Londen (1959), waardoor Ankara in de toekomst opnieuw een voorwendsel zou kunnen hebben om in te grijpen en
  • de regeling waaronder een groot deel van de Turkse immigranten mocht blijven.

Argumenten voor de Turkse bezetting van het noorden

  • Het streven van de Grieks-Cypriotische nationalisten naar enosis, wat neerkomt op aansluiting bij Griekenland (altijd verworpen door de Turks-Cyprioten);
  • Burgeroorlogen, als gevolg van enosis (gewelds)campagnes en tegenacties, dat heeft geleid tot terugtrekking van Turks-Cyprioten tot enclaves en humanitaire drama's aan beide kanten;
  • De van kracht blijvende garantie-overeenkomsten (Akkoorden van Londen) tussen Griekenland, Groot-Brittannië en Turkije, waarmee eenzijdig optreden in crisissituaties mogelijk blijft;
  • De voortzetting van de onderhandelingen, voor een duurzame oplossing van het conflict, kunnen zonder geweld plaatsvinden;
  • Voortdurende etnische spanningen tussen de twee gemeenschappen, waardoor conflictsituaties uit het verleden zich kunnen herhalen (er is veel haatpropaganda).
  • Pogingen tot grondwetswijzigingen door Makarios, waardoor staatsrechtelijke voortgang onmogelijk werd. Hierdoor zou de Republiek Cyprus van 1960 onwerkbaar zijn geworden.

Verkeer en vervoer

Een van de Britse nalatenschappen is dat er in Cyprus links wordt gereden in het verkeer. Er zijn geen spoorwegen, en het openbaar vervoer wordt met buslijnen uitgevoerd.[11]

Externe links

Bronnen, noten en/of referenties
  1. [1] De Grieks-Cypriotische grondwet, Appendix D (Overheid Cyprus)
  2. a b (en) Verenigde Naties 2013 (inclusief Noord-Cyprus dat een oppervlakte heeft van 3.355 km²)
  3. (en) Laatste census 1 oktober 2011 (exclusief Turks-Cyprus) (via V.N.)
  4. a b (en) Niet officiële schatting CIA Factbook juli 2017 (berekend door US Bureau of the Census, inclusief Noord-Cyrpus)
  5. An Island in Europe: The EU and the Transformation of Cyprus. ISBN 978-1-84885-678-3.
  6. EU Accession Dynamics and Conflict Resolution: Catalysing Peace Or Consolidating Partition in Cyprus?. ISBN 978-0-7546-4310-4.
  7. De Grondwet van de Republiek Cyprus, artikel 3
  8. Europees Handvest voor regionale talen of talen van minderheden (gearchiveerd)
  9. a b CIA World Factbook: Cyprus, People
  10. Volgens berichten veel Russisch zwart geld
  11. website Cyprus by bus
  1. [1] De Grieks-Cypriotische grondwet, Appendix D (Overheid Cyprus)
  2. a b (en) Verenigde Naties 2013 (inclusief Noord-Cyprus dat een oppervlakte heeft van 3.355 km²)
  3. (en) Laatste census 1 oktober 2011 (exclusief Turks-Cyprus) (via V.N.)
  4. a b (en) Niet officiële schatting CIA Factbook juli 2017 (berekend door US Bureau of the Census, inclusief Noord-Cyrpus)
  5. An Island in Europe: The EU and the Transformation of Cyprus. ISBN 978-1-84885-678-3.
  6. EU Accession Dynamics and Conflict Resolution: Catalysing Peace Or Consolidating Partition in Cyprus?. ISBN 978-0-7546-4310-4.
  7. De Grondwet van de Republiek Cyprus, artikel 3
  8. Europees Handvest voor regionale talen of talen van minderheden (gearchiveerd)
  9. a b CIA World Factbook: Cyprus, People
  10. Volgens berichten veel Russisch zwart geld
  11. website Cyprus by bus
Flag of Europe.svgEuropese Unie
Lidstaten:België · Bulgarije · Cyprus · Denemarken · Duitsland · Estland · Finland · Frankrijk · Griekenland · Hongarije · Ierland · Italië · Kroatië · Letland · Litouwen · Luxemburg · Malta · Nederland · Oostenrijk · Polen · Portugal · Roemenië · Slovenië · Slowakije · Spanje · Tsjechië · Verenigd Koninkrijk · Zweden
Ultraperifere gebieden:Frankrijk: Frans-Guyana · Guadeloupe · Martinique · Mayotte · Réunion · Saint-Martin
Portugal: Azoren · Madeira
Spanje: Canarische Eilanden
Kandidaat-lidstaten:Albanië · Montenegro · Noord-Macedonië · Servië · Turkije
Gemenebest van Naties (voorheen: Britse Gemenebest)

Antigua en Barbuda · Australië · Bahama's · Bangladesh · Barbados · Belize · Botswana · Brunei · Canada · Cyprus · Dominica · Fiji · Ghana · Grenada · Guyana · India · Jamaica · Kameroen · Kenia · Kiribati · Lesotho · Malawi · Maleisië · Malta · Mauritius · Mozambique · Namibië · Nauru · Nieuw-Zeeland · Nigeria · Oeganda · Pakistan · Papoea-Nieuw-Guinea · Rwanda · Saint Kitts en Nevis · Saint Lucia · Saint Vincent en de Grenadines · Salomonseilanden · Samoa · Seychellen · Sierra Leone · Singapore · Sri Lanka · Swaziland · Tanzania · Tonga · Trinidad en Tobago · Tuvalu · Vanuatu · Verenigd Koninkrijk · Zambia · Zuid-Afrika

Landen in Azië

Afghanistan · Armenië · Azerbeidzjan · Bahrein · Bangladesh · Bhutan · Brunei · Cambodja · China · Cyprus · Egypte · Filipijnen · Georgië · India · Indonesië · Irak · Iran · Israël · Japan · Jemen · Jordanië · Kazachstan · Kirgizië · Koeweit · Laos · Libanon · Maldiven · Maleisië · Mongolië · Myanmar · Nepal · Noord-Korea · Oezbekistan · Oman · Oost-Timor · Pakistan · Palestina · Qatar · Rusland · Saoedi-Arabië · Singapore · Sri Lanka · Syrië · Tadzjikistan · Taiwan · Thailand · Turkije · Turkmenistan · Verenigde Arabische Emiraten · Vietnam · Zuid-Korea

A Divizion

De A Divizion (Grieks: Πρωτάθλημα Α' Κατηγορίας) is de hoogste voetbaldivisie op Cyprus die door de Cypriotische voetbalbond wordt georganiseerd. Sinds februari 2016 is de sponsornaam Cyta championship, van 2007-2016 was de sponsornaam Marfin Laiki League.

In deze competitie spelen twaalf clubs waarvan de onderste twee clubs degraderen naar de B' Kategoria. Zoals Cyprus er nu voor staat op de UEFA-coëfficiëntenranglijst plaatst de kampioen zich voor de voorronde van de UEFA Champions League. De nummers twee en drie en de winnaar van de Beker van Cyprus plaatsen zich voor de voorronde van de UEFA Europa League. De competitie bestaat uit 12 clubs en er zijn 22 reguliere wedstrijden. Iedereen speelt twee keer tegen elkaar, 1x thuis en 1x uit. De nummers 1 t/m 6 spelen nog een keer twee keer tegen elkaar voor het kampioenschap. De nummers 7 t/m 12 spelen tegen elkaar wie de twee degradanten zijn.

Cypriotisch voetbalelftal

Het Cypriotisch voetbalelftal is een team van voetballers dat Cyprus vertegenwoordigt in internationale wedstrijden en competities, zoals het WK en het EK. Het land plaatste zich echter nog nooit voor de eindronde van een internationaal eindtoernooi.

Cyprus op de Olympische Spelen

Cyprus is een van de landen die deelneemt aan de Olympische Spelen. Cyprus debuteerde op de Winterspelen van 1980. In datzelfde jaar kwam het voor het eerst uit op de Zomerspelen. Tot en met 1976 deden de Cypriotische sporters mee als deelnemer namens Griekenland.

In 2018 nam Cyprus voor de elfde keer deel aan de Winterspelen, in 2016 voor de tiende keer deel aan de Zomerspelen. De eerste -en tot nu toe enige- medaille werd in 2012 gewonnen in het zeilen, Pavlos Kontides behaalde de zilveren medaille in de laser (eenpersoonsjol).

In 1896 won de op Cyprus geboren en voor Griekenland uitkomende Ioannis Phrangoudis drie medailles (goud, zilver en brons) in de schietsport.

Cyprus op de Olympische Zomerspelen 2008

Cyprus neemt deel aan de Olympische Zomerspelen 2008 in Peking, China. Het debuteerde op de Zomerspelen in 1980 en deed in 2008 voor de 8e keer mee. Net als bij de vorige edities werd geen medaille gewonnen.

Cyprus op de Olympische Zomerspelen 2012

Cyprus nam deel aan de Olympische Zomerspelen 2012 in Londen, Verenigd Koninkrijk.

De zeiler Pavlos Kontides behaalde met de zilveren medaille in de laser (eenpersoonsjol) de eerste medaille ooit voor Cyprus op de Olympische Spelen.

Cyprus op de Olympische Zomerspelen 2016

Cyprus nam deel aan de Olympische Zomerspelen 2016 in Rio de Janeiro, Brazilië. De selectie bestond uit zestien atleten, actief in zeven verschillende sporten. Zeiler Pavlos Kontides draagt de Cypriotische vlag tijdens de openingsceremonie.

Cyprus op het Eurovisiesongfestival

Cyprus doet sinds 1981 mee aan het Eurovisiesongfestival.

De hoogste positie die het land in zijn geschiedenis heeft behaald is een tweede plaats in 2018.

Cyprus kan vaak rekenen op zeer hoge punten uit Griekenland, sinds de invoering van televoting in 1998 kreeg het vrijwel elk jaar het maximumaantal punten. Daarnaast geven het Verenigd Koninkrijk en Malta geregeld hogere punten dan gemiddeld aan Cyprus. Aan de andere kant heeft in 24 gezamenlijke deelnames Cyprus slechts één punt ontvangen uit Turkije.

Lijst van voetbalinterlands België - Cyprus

Deze lijst van voetbalinterlands is een overzicht van alle officiële voetbalwedstrijden tussen de nationale teams van België en Cyprus. De landen hebben tot op heden twaalf keer tegen elkaar gespeeld. De eerste wedstrijd, een kwalificatiewedstrijd voor het Wereldkampioenschap 1982, was op 21 december 1980 in Nicosia. Het laatste duel, een kwalificatiewedstrijd voor het Europees kampioenschap voetbal 2020, vond plaats op 24 maart 2019 in de Cypriotische hoofdstad.

Lijst van voetbalinterlands Cyprus - Denemarken

Deze lijst van voetbalinterlands is een overzicht van alle officiële voetbalwedstrijden tussen de nationale teams van Cyprus en Denemarken. De landen hebben tot op heden zes keer tegen elkaar gespeeld. De eerste wedstrijd was een kwalificatiewedstrijd voor het Wereldkampioenschap voetbal 1978 op 23 mei 1976 in Limasol. De laatste confrontatie, een kwalificatiewedstrijd voor het Europees kampioenschap voetbal 2012, was op 7 oktober 2011 in Nicosia.

Lijst van voetbalinterlands Cyprus - Finland

Deze lijst van voetbalinterlands is een overzicht van alle officiële voetbalwedstrijden tussen de nationale teams van Cyprus en Finland. De landen speelden tot op heden vier keer tegen elkaar, te beginnen met een vriendschappelijke wedstrijd op 5 februari 1998 in Limassol, Cyprus die eindigde in een 1-1 gelijkspel.

Lijst van voetbalinterlands Cyprus - Frankrijk

Deze lijst van voetbalinterlands is een overzicht van alle officiële voetbalwedstrijden tussen de nationale teams van Cyprus en Frankrijk. De landen speelden tot op heden acht keer tegen elkaar, te beginnen met een WK-kwalificatiewedstrijd op 11 oktober 1980 in Limassol, Cyprus die met 7-0 werd gewonnen door de Fransen.

Lijst van voetbalinterlands Cyprus - Italië

Deze lijst van voetbalinterlands is een overzicht van alle officiële voetbalwedstrijden tussen de nationale teams van Cyprus en Italië. De landen hebben tot op heden acht keer tegen elkaar gespeeld. De eerste ontmoeting was een kwalificatiewedstrijd voor het Europees kampioenschap voetbal 1968 in Nicosia op 22 maart 1967. Het laatste duel, een kwalificatiewedstrijd voor het Wereldkampioenschap voetbal 2010, vond plaats op 14 oktober 2009 in Parma.

Lijst van voetbalinterlands Cyprus - Nederland

Deze lijst van voetbalinterlands is een overzicht van alle officiële voetbalwedstrijden tussen de nationale teams van Cyprus en Nederland. De landen hebben tot op heden negen keer tegen elkaar gespeeld. Alle wedstrijden waren kwalificatiewedstrijden voor een wereld- of Europees kampioenschap. De eerste ontmoeting was in Groningen op 22 februari 1981. De laatste wedstrijd was op 25 april 2001 in Eindhoven. Het bekendste duel tussen beide landen is de wedstrijd van 28 oktober 1987 met het bomincident.

Lijst van voetbalinterlands Cyprus - Spanje

Deze lijst van voetbalinterlands is een overzicht van alle officiële voetbalwedstrijden tussen de nationale teams van Cyprus en Spanje. De landen hebben tot op heden acht keer tegen elkaar gespeeld. De eerste ontmoeting was een kwalificatiewedstrijd voor het Europees kampioenschap voetbal 1972 in Nicosia op 9 mei 1971. Het laatste duel, een kwalificatiewedstrijd voor het Europees kampioenschap voetbal 2000, vond plaats op 8 september 1999 in Badajoz.

Lijst van voetbalinterlands Cyprus - Zwitserland

Deze lijst van voetbalinterlands is een overzicht van alle officiële voetbalwedstrijden tussen de nationale teams van Cyprus en Zwitserland. De landen speelden tot op heden acht keer tegen elkaar. De eerste wedstrijd was een EK-kwalificatieduel op 8 november 1967 in Lugano, Zwitserland, waar de thuisploeg met 5-0 zegevierde.

Nicosia (Cyprus)

Nicosia (Grieks: Λευκωσία, Levkosía, Turks: Lefkoşa) is de hoofdstad van Cyprus, gelegen aan de rivier de Pedieos en met een inwoneraantal van 309.500 (2001-2005).

Nicosia is sinds 1975 een verdeelde plaats. Het zuidelijke deel behoort tot Grieks Cyprus en het noordelijke deel tot Turks Cyprus. De grens, 'De groene lijn', loopt dwars door de stad, van oost naar west. Ze bestaat uit een gedemilitariseerde zone, die sinds 1974 door de Verenigde Naties wordt onderhouden. De oude cirkelvormig ommuurde stad wordt er vrijwel exact mee in tweeën gedeeld.

Noord-Cyprus

Noord-Cyprus (Turks: Kuzey Kıbrıs), officieel de Turkse Republiek Noord-Cyprus (TRNC; Turks: Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti), is een zelfverklaarde republiek gelegen op het noordelijk deel van het mediterrane eiland Cyprus en wordt enkel erkend door Turkije. De internationale gemeenschap beschouwt dit formeel als bezet gebied van de Republiek Cyprus. In het verleden erkenden ook Bangladesh en Pakistan de Turkse Republiek Noord-Cyprus, maar onder internationale druk van vooral de Verenigde Staten en een resolutie van de VN Veiligheidsraad trokken ze hun erkenning weer in.Noord-Cyprus beslaat ongeveer 3335 km² (een derde van het eiland Cyprus) en strekt zich uit van de top van het schiereiland Karpass in het noordoosten tot Kokkina in het westen. Het zuidelijkste punt is het dorp Akıncılar. De ingestelde bufferzone onder controle van de Verenigde Naties loopt van west naar oost over het eiland en deelt het op in Noord-Cyprus en de Republiek Cyprus. Hierdoor is ook Nicosia, de hoofdstad van beide staten, in tweeën verdeeld.

Het gebied telt 294.906 (2011) inwoners, voornamelijk Turken, van wie de meerderheid oorspronkelijk Turks-Cyprioten of deels Turks-Cyprioten zijn. Migranten uit Turkije vormen een grote minderheid. De officiële taal is het Turks, dat met een duidelijk lokaal dialect wordt gesproken. De overgrote meerderheid van de bevolking bestaat uit soennitische moslims, maar seculierder dan de Turken in Turkije.

Tijdens de bezetting vluchtte vrijwel de gehele Turkse minderheid uit het zuiden naar het noorden - of werden naar het noorden verdreven - en veel Grieken vluchtten naar het zuiden van het eiland - of werden naar het zuiden verdreven. De reden voor de bezetting was dat Griekse Cyprioten - die met 77% de meerderheid vormden - streefden naar enosis, eenmaking met Griekenland. Waarvoor ook bij de Griekse bevolking in 1974 geen meerderheid was. Om dit doel te bereiken, voerden enkele Grieks-Cyprioten, met ondersteuning van de junta die toen de macht had in Griekenland, een staatsgreep uit, wat Turkije als een bedreiging voor de Turks-Cypriotische bevolking aanzag. Hierop volgde in 1974 een internationaal veroordeelde Turkse invasie van Cyprus en in 1983 verklaarde het door Turkije bezette gebied zich onafhankelijk onder de naam Turkse Republiek Noord-Cyprus. Door gebrek aan erkenning is Noord-Cyprus sterk afhankelijk van Turkije voor economische, politieke en militaire steun.Pogingen om het geschil in Cyprus op te lossen faalden. Ook het afwijzen van het Plan-Annan door de Grieks-Cyprioten maakte het moeilijker om dit geschil op te lossen. Toch zijn er onderhandelingen met de Europese Unie om Noord-Cyprus uit zijn economisch isolement te halen.

Het Turkse leger onderhoudt een grote macht in Noord-Cyprus. De Republiek Cyprus en de internationale gemeenschap beschouwen het als een illegale bezettingsmacht, en haar aanwezigheid is veroordeeld in verschillende resoluties van de Veiligheidsraad van de Verenigde Naties.

Turks

Turks (Türkçe) is een van de Turkse talen en de officiële taal in Turkije. Het Turks is ook een van de officiële talen van Cyprus en enkele gemeenten van Noord-Macedonië. Buiten Turkije wordt de taal gesproken door Turkse minderheden in landen van de Balkan en de Kaukasus zoals Irak, Griekenland, Bulgarije, Kosovo, Bosnië en Herzegovina, Syrië, Roemenië, Moldavië en Azerbeidzjan. Turks wordt tevens gesproken door zeer veel immigranten in andere landen, zoals Nederland, België en Duitsland. Het is een agglutinerende taal met klinkerharmonie. Zeer vaak wordt het Turks als voorbeeld genoemd als men het heeft over agglutinerende talen. Door afstammelingen van Turkse emigranten (van het Ottomaanse Rijk) in het Midden-Oosten, de Turkomannen, in Irak, Irak en Syrië worden Turkse dialecten gesproken.

Het Turks maakt deel uit van de familie van Turkse talen, die ook gesproken worden in een groot deel van Centraal-Azië, en die een zo grote onderlinge verwantschap hebben, dat ze grotendeels onderling verstaanbaar zijn. De Turkse talen worden op hun beurt gerekend tot de Altaïsche talen, die hogerop zouden samenkomen met de Oeraalse talen. Dit laatste is niet onomstreden, maar wordt verdedigd door sommige academici, zoals de Oostenrijkse taalkundige dr. Phil. Hermann F. Kvergić.

Het Turks wordt geschreven met het - enigszins aangepaste - Latijnse alfabet. Zo zijn onder andere de letters x, q en w niet opgenomen in het alfabet, terwijl er wel andere, extra letters zijn toegevoegd, zoals ç, ğ, ı, ö, ş en ü. Met zijn aanpassingen noemt men dit het Türk alfabesi (Turks alfabet). Dit werd in 1928 in het kader van de Kemalistische hervormingen in Turkije ingevoerd. Tot dan werd het, eveneens enigszins aangepaste, Arabische alfabet gebruikt. In dat alfabet geschreven noemt men de taal meestal Osmaans (Turks: Osmanlıca).

Hoewel het eigenlijk dezelfde taal betreft, gaan de verschillen tussen het hedendaagse Turks en het Osmaans verder dan alleen het schrift. Het Osmaans is namelijk doorspekt met zeer veel Arabische en Perzische leenwoorden en door taalzuivering heeft men die invloed in het hedendaagse Turks drastisch gereduceerd. Hierdoor is er een groot verschil in woordenschat ontstaan. Terwijl het Osmaans als elitetaal voor de edelen, de geestelijkheid en de rijken voor het volk onverstaanbaar was, werd het puristische Öztürkçe, dat als reactie in opdracht van Kemal Atatürk werd ontworpen, ook door maar weinigen begrepen. Na een aantal zeer controversiële taalhervormingen, die niet zelden gepaard gingen met een (gewelddadige) regimewisseling, is de huidige Turkse schrijftaal ontstaan, die heel redelijk bij de spreektaal aansluit.

In de tabel hieronder staan enkele uitdrukkingen in het Turks met hun Nederlandse equivalent.

In andere talen

This page is based on a Wikipedia article written by authors (here).
Text is available under the CC BY-SA 3.0 license; additional terms may apply.
Images, videos and audio are available under their respective licenses.