1492

Het jaar 1492 is het 92e jaar in de 15e eeuw volgens de christelijke jaartelling.

1492
Eeuwen: 14e eeuw · 15e eeuw · 16e eeuw
Decennia: 1480-1489 · 1490-1499 · 1500-1509
Jaren: << · < · 1491 · 1492 · 1493 · > · >>
Calendar-nl.png Jaartelling in verschillende culturen
Ab urbe condita: 2245 MMCCXLV
Armeense jaartelling: 941

ԹՎ ՋԽԱ

Chinese jaartelling: 4188 – 4189

戊亥 – 己子

Christelijke jaartelling: 1492 MCDXCII
Ethiopische jaartelling: 1484 – 1485
Hebreeuwse jaartelling: 5252 – 5253
Hindoekalenders:
- Vikram Samvat 1547 – 1548
- Shaka Samvat 1414 – 1415
- Kali Yuga 4593 – 4594
Iraanse jaartelling: 870 – 871
Islamitische jaartelling: 897 – 898
Maçonnieke jaartelling: 5491 – 5492
Crystal Clear mimetype vcalendar.png Juliaanse kalender van 1492
Christopher Columbus
Christoffel Columbus

Gebeurtenissen

januari
maart
mei
juni
juli
augustus
september
oktober
  • 12 - Columbus landt op Guanahaní, een (niet met zekerheid geïdentificeerd) eiland in de Bahama's. Ontdekking – of eigenlijk herontdekking – van Amerika.
  • 27 - Columbus ontdekt Cuba.
november
  • 15 - Columbus maakt schriftelijk melding van een vreemd gebruik onder de Indianen: ze stoppen gedroogde kruiden in een opgerold papier, steken dat in brand en inhaleren de rook van tabak.
  • 16 - In de Elzasser Heerlijkheid Ensisheim wordt de inslag waargenomen van een 135 kg. zware chondriet. De landsheer Maximiliaan II van Habsburg laat de meteoriet ophangen in de kerk, omdat het immers een hemellichaam betreft.
december
zonder datum

Beeldende kunst

Michelangelo, battaglia dei centauri, casa buonarroti

Strijd van de centauren, Michelangelo Buonarroti (1492)

Bouwkunst

Zum Ritter Schaffhausen

Haus zum Ritter Schaffhausen (1492)

Geboren

april
september

Overleden

maart
april
juli
november
Archeofyt

Archeofyt (Grieks: ἀρχαῖος) archaios "oud" en φυτόν phytón "plant") is een biogeografische statusaanduiding voor planten en betekent dat een taxon (meestal een soort) zich na de laatste ijstijd en vóór 1492, met hulp van de mens heeft gevestigd. Een archeofyt kan hemerochoor (gecultiveerd, in cultuur) zijn. Planten die na 1492 zijn ingeburgerd worden neofyten of exoten genoemd. Archeofyten worden in het kader van de natuurbescherming als inheems beschouwd, maar neofyten niet.

Het onderzoek naar de verspreiding van archeofyten wordt chorologie genoemd. Midden-Europese archeofyten komen bijna allemaal uit het Middellandse Zeegebied en de aangrenzende West-Aziatische gebieden. Met de opkomst van de akkerbouw en in de Romeinse tijd zijn ze door Midden-Europa verspreid.

Vele archeofyten staan door de intensivering van de akkerbouw op de rode lijst voor planten als bedreigd.

Atlantisch orkaanseizoen 1492-1499

Atlantisch orkaanseizoen 1492-1499

Data van de jaren voor 1492 is niet beschikbaar. Gegevens die mogelijk hebben bestaan zijn verloren gegaan. Hoewel er officieel geen gedetailleerde informatie bestaat, hebben wetenschappers door het bestuderen van sediment-lagen ontdekt dat Florida duizenden jaren geleden werd getroffen door series van erg sterke orkanen.

Hoewel data niet voor iedere voorgekomen storm beschikbaar is uit het Atlantisch orkaanseizoen 1492-1499, waren sommige delen van de kustlijn bevolkt genoeg om betrouwbare gegevens te verzamelen over de waargenomen orkanen. Elk seizoen was een jaarlijkse cyclus van tropische cycloon-formaties in de Atlantisch stroomgebied. De meest tropische cycloonformaties vonden plaats tussen 1 juni en 30 november.

Casimir IV van Polen

Casimir IV Andreas (Pools: Kazimierz IV Andrzej; Litouws: Kazimieras Jogailaitis, als Grootvorst van Litouwen Casimir I) (Krakau, 30 november 1427 - Hrodna (Wit-Rusland), 7 juni 1492) was een zoon van Wladislaus II Jagiello van Polen. Hij volgde in 1447 zijn broer Wladislaus van Varna op als koning van Polen. Sinds 1440 was hij grootvorst van Litouwen. Casimir was gehuwd met Elisabeth van Oostenrijk (1438-1505), dochter van Rooms-koning Albrecht II, en werd de vader van:

Wladislaus II van Hongarije (1456-1516), koning van Hongarije en Bohemen

Hedwig (1457-1505), gehuwd met George de Rijke, hertog van Beieren-Landshut

Casimir (1458-1484)

Jan I Albrecht (1459-1501), koning van Polen (1492-1501)

Alexander (1461-1506), koning van Polen (1501-1506)

Sophia (1464-1512), gehuwd met Frederik I van Brandenburg-Ansbach, zoon van Albrecht Achilles van Brandenburg,

Sigismund (1467-1548), koning van Polen (1506-1548)

Frederik (1468-1509), aartsbisschop, kardinaal

Anna (1476-1503), gehuwd met Bogislaw X van Pommeren

Barbara (1478-1534), gehuwd met Joris met de Baard, hertog van Saksen

Elisabeth (1482-1517), gehuwd met Frederik II van Legnica.

Formicola

Formicola is een gemeente in de Italiaanse provincie Caserta (regio Campanië) en telt 1492 inwoners (31-12-2004). De oppervlakte bedraagt 17,4 km², de bevolkingsdichtheid is 86 inwoners per km².

Inburgering (biogeografie)

Men spreekt van inburgering of vestiging van een soort als:

de soort zijn volledige levenscyclus kan voltooien en zich op meer dan één plaats gedurende een reeks van jaren kan handhaven zonder directe hulp van de mens,

de soort een welomschreven biotoop (standplaats) bezet.Het criterium van inburgering wordt onder andere gebruikt bij de statusaanduiding van (planten)soorten in een gebied. Het tijdstip van vestiging is een bijkomend criterium voor de status van een soort: reeds in de prehistorie (na de laatste ijstijd) of in historisch tijd (na de ontdekking van Amerika door Columbus in 1492 en de daarop volgende Columbiaanse uitwisseling).Zo kan een soort verwilderd of adventief voorkomende soort uiteindelijk inburgeren, ook door uitbreiding van zijn areaal. Zo is de Turkse tortel sinds de jaren vijftig van de 20e eeuw duidelijk ingeburgerd geraakt.

Koninkrijk Granada

Het koninkrijk Granada was een Moors koninkrijk dat van 1238 tot 1492 het zuiden van het huidige Spanje besloeg. Deze regio was in 711 door de Moren veroverd op de West-Goten en het zou eerst deel uitmaken van het emiraat Córdoba dat in 929 tot kalifaat Córdoba werd verheven. Na het ineenstorten van het kalifaat werd de taifa Granada gesticht in 1013 totdat deze in 1091 door de Almoraviden werd veroverd en in 1154 door de Almohaden. Na het vertrek van deze laatsten werd Granada weer onafhankelijk en in 1238 werd het koninkrijk Granada gesticht door Mohammed I ibn Nasr. De hoofdstad was de gelijknamige stad Granada. Voertaal was voor zowel joden als moslims het Arabisch.

Lijst van personen geboren in 1490-1499

Dit is een lijst van personen die geboren zijn tussen 1490-1499.

De inhoud van deze pagina is gebaseerd op gegevens in Wikidata. Als er onvolkomenheden in deze lijst zitten, gelieve dan aldaar de gegevens aan te passen. Achter iedere persoon is hiervoor een link aanwezig met de aanduiding bewerken.

Wijzigingen in Wikidata worden met enige (on)regelmatigheid geautomatiseerd overgenomen naar deze pagina.

Lijst van personen overleden in 1490-1499

Dit is een lijst van personen die overleden zijn tussen 1490-1499.

De inhoud van deze pagina is gebaseerd op gegevens in Wikidata. Als er onvolkomenheden in deze lijst zitten, gelieve dan aldaar de gegevens aan te passen. Achter iedere persoon is hiervoor een link aanwezig met de aanduiding bewerken.

Wijzigingen in Wikidata worden met enige (on)regelmatigheid geautomatiseerd overgenomen naar deze pagina.

Margaretha van Valois (1492-1549)

Margaretha van Valois (Angoulême, 11 april 1492 – Odos, 21 december 1549), ook wel aangeduid als Margaretha van Angoulême, naar de grafelijke titel van haar vader, wordt ook Margaretha van Navarra genoemd. Haar hof in Navarra was een ontmoetingsplaats voor letterkundigen, onder wie François Rabelais. Zelf is ze als schrijfster vooral bekend om L'Heptaméron (1558), een originele collectie van 72 verhalen in de stijl van Boccaccio. Ze schreef ook toneelstukken en gedichten.

Marnate

Marnate is een gemeente in de Italiaanse provincie Varese (regio Lombardije) en telt 6237 inwoners (31-12-2004). De oppervlakte bedraagt 4,8 km², de bevolkingsdichtheid is 1492 inwoners per km².

NGC 1492

NGC 1492 is een spiraalvormig sterrenstelsel in het sterrenbeeld Eridanus. Het hemelobject werd op 28 november 1837 ontdekt door de Britse astronoom John Herschel.

Nieuwe Wereld

Met het begrip de Nieuwe Wereld wordt bedoeld: de continenten die door de Europeanen vanaf 1492 werden ontdekt. Het woord 'Mundus Novus' werd door de ontdekkingsreiziger Amerigo Vespucci voor het eerst in brieven gebruikt, om aan te duiden dat zijn voorganger Christoffel Columbus, in tegenstelling tot wat hij zelf dacht, niet Azië had bereikt via de westelijke route, maar een geheel 'Nieuwe Wereld'.

Oude Wereld

De Oude Wereld zijn de continenten die in Europa bekend waren voor de Europese ontdekkingen vanaf 1492. Dit zijn Europa, Afrika en Azië.

De Nieuwe Wereld betreft dan Noord- en Zuid-Amerika en Oceanië.

Paus Innocentius VIII

Innocentius VIII, geboren als Giovanni Battista Cibo (Genua, 1432 - Rome, 25 juli 1492) werd op 29 augustus 1484 tot de 213e paus gekroond. Zijn naam is verbonden aan de instelling van de heksenvervolging.

Giovanni Battista Cibo werd na een roerig studentenleven in 1467 bisschop van Savona en in 1473 kardinaal. In een turbulent Rome, waar Rodrigo Borgia (de latere Alexander VI) en Giuliano della Rovere (de latere Julius II) elkanders kandidatuur bestreden, wist hij zich op 29 augustus 1484 tot opvolger van paus Sixtus IV te laten kiezen.

Door de slechte financiële situatie die Sixtus had nagelaten, moest hij nu eens zijn mijter, dan weer zijn tiara in pand geven bij de Romeinse bankiers. Net als zijn voorganger verkocht hij ambten aan de meestbiedenden en dat waren niet noodzakelijk de meest onbaatzuchtigen. Veel van dat geld ging naar kunstenaars. Zo liet hij het Belvédère van het Vaticaan bouwen. Ook zijn deelname aan de Napolitaanse Baronnenoorlog (1485-1486) en de huwelijksfeesten van zijn kinderen en kleinkinderen kostten geld: zijn zoon huwde met een dochter van Lorenzo il Magnifico, die in 1489 haar 14-jarige broertje Giovanni de' Medici door haar schoonvader tot kardinaal liet benoemen: de latere paus Leo X.

Innocentius was ziekelijk, onzelfstandig en niet hervormingsgezind. Het boek van de humanist Pico della Mirandola ´De dignitate hominis´ werd in 1486 veroordeeld, evenals diens project voor een wereldcongres van filosofen.

In het buitenland erkende hij Hendrik VII (de eerste Tudor) als koning van Engeland. Sultan Bajezid II dwong hij tot onderhandelingen door het gijzelen van diens opgekochte broer Djem (1489).

Innocentius VIII verbond zijn naam aan een van de opvallende fenomenen van die tijd: de heksenvervolging. In 1484 had hij met zijn bul Summis desiderantes affectibus hiertoe het licht op groen gezet. De bul omschreef tot in de details hoe de schuldigen moesten worden gevonden, hoe de processen moesten worden gevoerd en welke straffen moesten worden voltrokken. Twee Dominicanen, Heinrich Institor (Kraemer) en Jakob Sprenger zagen in deze bul een vrijbrief voor hun Malleus maleficarum, de "Heksenhamer" die in 1486 verscheen. Op grond van dit werk meenden velen dat er actief naar heksen gespeurd moest worden.

Na het verschijnen in 1691 van de Betooverde wereld door Balthasar Bekker kwam er langzaam een einde aan de heksenvervolging in Europa. De Verenigde Staten zouden later volgen. De paus werd voortdurend geconfronteerd met een lege schatkist. Daarom creëerde hij nieuwe ambten en kende ze toe aan de hoogste bieders. De val van Granada in januari 1492, werd gevierd in het Vaticaan en Innocentius kende Ferdinand II van Aragon de titel van Katholieke Koning toe.

Een (vervalste) oorkonde beweert dat Innocentius voor zijn wijding (1467) huwde met Eleonora, dochter van Nicola Capece-Galeota uit Napels. Hij had inderdaad kinderen, maar bij een andere - nog niet geïdentificeerde - Napolitaanse schone. Zijn twee (andere bronnen zeggen veertien) kinderen werden voor zijn diakenwijding verwekt, voordat hij tot de geestelijke stand toetrad en nog een jongeman was. Mogelijk verwekte hij als student en jonge edelman in korte tijd nog twaalf kinderen bij andere vrouwen.

Zijn oudste zoon Franceschetto Cybo (1450-1519, verwekt door 18-jarige Giovanni Battista Cibo huwde met een telg uit de Medici-dynastie, zijn vader was als bisschop van Savona de kerkelijke bedienaar.

Precolumbiaanse periode

De precolumbiaanse periode is het tijdperk van de Amerikaanse geschiedenis van vóór de ontdekking van het Amerikaanse continent door Christoffel Columbus in 1492. Dit is de periode van de komst van de oudste bewoners van Amerika tot ongeveer 1492, voorafgaand dus aan de Spaanse veroveringen van de 16e eeuw. In de praktijk omvat deze periode de geschiedenis van de inheemse beschavingen van Amerika totdat zij werden veroverd of in hoge mate werden beïnvloed door de Europeanen, ook als dit jaren of zelfs eeuwen na Columbus' eerste landing gebeurde.

Resolutie 1492 Veiligheidsraad Verenigde Naties

Resolutie 1492 van de Veiligheidsraad van de Verenigde Naties werd unaniem door de VN-Veiligheidsraad aangenomen op 18 juli 2003.

Taíno (volk)

De Taíno vormden een indianenvolk dat leefde in gebieden rond de Caribische Zee, op de eilanden Hispaniola, Bahama's, Cuba, Jamaica, Puerto Rico, de Turks- en Caicoseilanden en de noordelijke Kleine Antillen.

Zij waren verwant aan de Arawakken of waren een subgroep van dat volk. De Taíno zijn vooral bekend omdat het de eerste Indianen waren die Christoffel Columbus in 1492 aantrof. Schattingen van het aantal Taíno dat in 1492 leefde lopen uiteen van enkele honderdduizenden tot acht miljoen. Ze waren verdeeld in chiefdoms , die werden geleid door een Cacique. Ayiti("Land van de hoge bergen") was de taino naam van hispaniola die zichzelf (aan de westelijke kant) tot haiti heeft hernoemd. De Taíno waren tegen het eind van de 16e eeuw als apart volk uitgestorven, onder andere door ziekten die de kolonisten uit Europa met zich meenamen. Wel stammen veel inwoners van het gebied van de Taíno af; DNA-onderzoek in Puerto Rico heeft uitgewezen dat 61% van de bevolking Taíno-voorouders heeft.

Westerse wereld

De westerse wereld, ook bekend als het Westen of de Occident, is een groep landen waarvan de precieze samenstelling afhangt van de context waarin de term gebruikt wordt.

De meest gebruikte betekenissen verwijzen naar een groep cultureel en etnisch verwante staten die met name tussen 1500 en het heden een dominante positie opbouwden in kapitalistische delen van de wereld, vaak zeer rijk en machtig zijn: eerst West-Europa, geleidelijk een steeds groter deel van Zuid-, Midden- en Noord-Amerika, en later ook Australië en Nieuw-Zeeland. Dit valt niet samen met het westelijk halfrond. Een groot deel van West-Europa, waaronder Nederland en België, ligt namelijk ten oosten van de meridiaan van Greenwich, en dus op het oostelijk halfrond.

In andere talen

This page is based on a Wikipedia article written by authors (here).
Text is available under the CC BY-SA 3.0 license; additional terms may apply.
Images, videos and audio are available under their respective licenses.