साइप्रस

साइप्रस

साइप्रस छ्गु युरेजियन दे खः | अधिकारिक कथं थ्व युरोपियन युनियन या छ्गु दे खः |

अजरबैजान

अजरबैजान (गणतन्त्र अजरबैजान) युरेशियाया दक्षिणी कफकाजया दक्ले तःधंगु व दक्ले अप्व जनसंख्या दूगु देय्‌ ख। पूर्वी युरोप व पश्चिमी एशियाया दथुइ लाःगु थ्व देय्‌या पूर्वय् क्यास्पियन सागर, उत्तरय् रूस, पश्चिमय् टर्की, उत्तर पश्चिमय् जर्जिया, पश्चिमय् आर्मेनिया व दक्षिणय् इरान ला। थ्व देय्‌या क्षेत्रफलय् क्यास्पियन सागरया ३० वर्ग किलोमीटरया ल नं ला। थ्व देय्‌ छगू धर्मनिरपेक्ष व युनिटरी गणतन्त्र ख।

अफगानिस्तान

अफगानिस्तान दक्षिण एशियाया छगू देय्‌ ख। थ्व देय्‌ञा दक्षिण व पूर्वय् पाकिस्तान, पश्चिमय् ईरान, उत्तर पूर्वय् चीन, उत्तरय् तुर्कमनेस्तान, उज्बेकिस्तान व ताजिकिस्तान दु। थ्व देय्‌या जःलाखःला देय्‌तेगु थ्व देय्‌या इतिहास, धर्म आदि लागाय् यक्व स्वापू दु। थ्व देय्‌या यक्व जनसंख्या मुस्मां दु। थ्व देय्‌ ऐतिहासिक रुपय् इरानी, यवनमि, अरब, तर्क, मंगोल, ब्रिटिश, रसियन व अमेरिकाया नेतृत्त्वया नेटोया अधीनय् च्वने धुंकल। छगू देय्‌या कथं १८गु शताब्दीइ अहमद शाह दुर्रानीया ईले पलिस्था जूगु थ्व देय्‌या यक्व थाय्‌ लिपा मेमेगु देय्‌य् लावन। सन् १९१९इ अंग्रेज स्वया स्वतन्त्र जुइ धुंका अफ्गानिस्तान आधुनिक देय्‌ जूवन। थनया जुजुतेत पिथना थ्व देशय् साम्यवादीतेसं शासन काल। रुसी साम्यवादीतेस अमेरिका समर्थित जिहादीतेसं पिथना छ्वल। लिपा थ्व जिहादीतेसं धार्मिक अतिवादया आचरण अंगीकृत यात। ताहाकःगु ई तक्क मुस्मां धर्मया युद्धया नामय् थ्व थासय् धार्मिक अतिवादीतेगु कब्जा धुंका नेटों थ्व थाय्‌ अधिग्रहण याना छगू देय्‌ दयेकेयात स्वयाच्वंगु दु।

अल्बानिया

अल्बानिया गणराज्य उत्तरपूर्वी यूरोपय् लाःगु छगू देय्‌ ख। थ्व देय्‌या बुँसीमाय् उत्तरय् [कोसोभो]], उत्तरपश्चिमय् मोन्टेनेग्रो, पूर्वय् भूतपूर्व यूगोस्लाभिया, व दक्षिणय् युनान ला। तटीय सीमाय् दक्षिण पश्चिमय् एड्रियाटिक सागर व आयोनियन सागर ला।

अल्बानिया छगू संसदीय लोकतन्त्र व संक्रमणकालीन अर्थव्यवस्था दूगु देय्‌ ख। अल्बानियाया राजधानी तिराना लगभग ८,९५,००० मनुतेगु नगर ख। थ्व नगरय् देय्‌या ३६ लख जनसंख्याया छगू चौथाई मनु च्वं। नापं थ्व नगर अल्बानियाया वित्तीय केन्द्र नं ख। खुला बजाः सुधारया कारणं विदेशी निवेशया निंतिं देय्‌या अर्थव्यस्था चाःगु दु व मूकथं उर्जाया विकास व परिवहन आधारभूत अर्थतन्त्रया कथं विकशित जुयाच्वंगु दु।

अल्बानिया संयुक्त राष्ट्र संघ, नेटो, यूरोपेलीय सुरक्षा व सहयोग संगठन, युरोपेली संघ, विश्व व्यापार संगठन, इस्लामिक सम्मेलन संगठन आदिया सदस्य ख व भूमध्य क्षेत्र संघया संस्थापक सदस्यय् छगू ख। अल्बानिया ज्यानुवरी २००३ निसें युरोपेली संघया सदस्यता कायेफैगु छगू संभावित प्रत्याशीया कथं स्थापित दु व थ्व देशं औपचारिक रूपय् अप्रिल २८, सन् २००९य् युरोपेली संघया सदस्यताया निंतिं आवेदन तःगु ख।

अल्बानियाया अर्थतन्त्र

अल्बानिया पूर्वी यूरोपीय मानकया आधारय् छगू निर्धन देय्‌ ख। सन् २००८य् थ्व देय्‌या प्रति मनु सकल ग्राहस्थ उत्पाद (पी पी एसय् व्यक्त-व्यय शक्ति मानक) युरोपीय संघया औसतया २५ प्रतिशत जक्क दु। अथे जुसां अल्बानियां आर्थिक विकासया क्षमता क्यंगु दु। अतः, थन यक्व व्यापारिक प्रतिष्ठान स्थानांतरित जुयाच्वंगु दु व वर्तमान वैश्विक लागत-कटौतीया कारणं उपभोक्ता वस्तुत न्हुपिं बनियातेसं थन उपलब्ध यानाच्वंगु दु। युरोपय् केवल अल्बानिया व साइप्रस हे थन्याःगु निगु देय्‌ ख गुकिलिं सन् २००९या हलिम मन्दी बिले नं प्रथम त्रैमाशय् आर्थिक विकास क्यन।

देशय् चिकं व प्राकृतिक ग्यासया छुं भण्डार दु तर चिकं दयेकिगु धाःसा केवल ६,४२५ ब्यारल प्रतिदिं दु। प्राकृतिक ग्यासया उत्पादन लगभग ३ करोड़ घनमिटर दु व थ्व मात्रा राष्ट्रिय माग पूवंकेयात गा। मेमेगु प्राकृतिक संसाधनय् ह्येंग्वा, बक्साइट, सिजः, व नया अयस्क ला।

बुंज्या दक्ले मू आर्थिक ख्यः ख। थ्व ख्यले देय्‌या ५८% कार्यशक्ति क्रियाशील जुयाच्वंगु दु व थुकिलिं कुल ग्राहस्थ उत्पादनया २१% भाग उत्पन्न याइ। अल्बानियाय् पर्याप्त मात्रा छो, कःनि, बजां, न्या (हलिमय् १३गु थाय्‌), व फिगया उत्पादन याइ।

आर्मेनिया

आर्मेनिया युरोपया दक्षिणी काउकस क्षेत्रय् लाःगु छगू देय् ख। थ्व देय्‌या राजधानी येरेवन ख। १९९० स्वया न्ह्यः थ्व सोभियत संघया छगू राज्यया रुपय् दयाच्वन। सोभियत संघय् जनक्रान्ति व राज्यतेसं स्वतन्त्रताया संघर्ष यायेधुंका आर्मेनियायात २३ अगस्ट १९९०य् स्वतन्त्र जुवन तर थुकिया पलिस्थाया घोषणा २१ सेप्टेम्बर, १९९१य् जुवन व थुकिया स्वतन्त्रतायात अन्तर्राष्ट्रीय मान्यता २५ डिसेम्बरय् दत। थ्व देय्‌या सीमा टर्की, ज्योर्जिया, अजरबैजान व इराननाप दु। थ्व देय्‌या ९७.९ प्रतिशत जनसंख्या आर्मेनियामि जातीय समुदाय दु धाःसा १.३% यजिदी, ०.५% रूसी व मेमेगु अल्पसंख्यक दु। आर्मेनिया प्राचीन ऐतिहासिक सांस्कृतिक धरोहर दूगु देय्‌ ख। आर्मेनियाया जुजुं ४गु शताब्दीइ इसाई धर्म ग्रहण यात। थ्व कथं आर्मेनिया राज्य ख्रिस्टी धर्म ग्रहण याइगु न्हापांगु देय्‌ ख। थ्व देय्‌य् आर्मेनियामि एपोस्टलिक चर्च दक्ले तःधंगु धार्मिक मार्ग ख। थ्व नापं थन ख्रिस्टी, मुस्मां व मेमेगु सम्प्रदायया चिधंगु समुदाय दु। आर्मेनिया (हयास्तान)या अर्मेनियामि भाषाय् अर्थ हैकया जमीन ख। हैक बाइबल कथं नोहाया वंशज ख।

आर्मेनियाया कुल क्षेत्रफल २९,८०० कि.मी² (११,५०६ वर्ग मील) दु गुकिलि ४.७१% जलीय क्षेत्र दु। जुलाई २००८या जनसंख्या प्रक्षेपन कथं थ्व देय्‌या जनसंख्या ३,२३१,९०० दु व वर्ग किमी घनत्व १०१ मनु दु। थनया जनसंख्याया १०.६% भाग अन्तर्राष्ट्रीय गरीबी रेखा (अमेरिकी डलर १.२५ प्रतिदिन स्वया म्हो आम्दानी याइपिं) स्वया क्वे ला। आर्मेनिया ४० स्वया अधिक अन्तर्राष्ट्रीय संगठनतेगु सदस्य ख। थ्व देय्‌ संयुक्त राष्ट्र, युरोपेली परिषद, एशिया विकास बैंक, स्वतन्त्र राष्ट्रतेगु कमनवेल्थ, विश्व व्यापार संगठन व गुट निरपेक्ष संगठन आदि संघतेगु सदस्य ख।

इतिहासय् आर्मेनियाया क्षेत्रफल यक्व हिलावःगु दु। वर्तमान आर्मेनिया थःगु पुलांगु आकार स्वया चिधं । ८० ई.पू.य् आर्मेनिया राजतन्त्रया अन्तर्गतय् वर्तमान टर्कीया छुं भू-भाग, सीरिया, लेबानन, इरान, इराक, अजरबैजान व वर्तमान आर्मेनियाया भू-भाग सम्मिलित दु। १९२० निसें १९९१ तक्क आर्मेनिया छगू साम्यवादी देय्‌ जुयाच्वन। थ्व सोभियत संघया छगू सदस्य राज्य जुयाच्वन। वर्तमानय् आर्मेनियाया टर्की व अजरबैजाननाप सीमा संघर्ष जुयाच्वंगु दु । नागोर्नो-काराबाखया आधिपत्ययात कया १९९२य् आर्मेनिया व अजरबैजान दथुइ ल्वापु जुल। थ्व ल्वापु १९९४य् क्वचाल। वर्तमानय् थ्व थासय् आर्मेनियाया अधिकार दु तर अजरबैजानं आ नं थ्व थासय् थःगु अधिकार दूगु धापू तयाच्वंगु दु ।

इजरायल

इजरायल छगु एसियाली देय् खः। थ्व हलिमयागु छगु जक्क यहुदीतेगु बाहुल्यता दुगु देय् खः।

इन्दोनेसिया

इण्डोनेशिया गणराज्य दक्षिण पूर्व एशिया व ओशिनियाय् स्थित छगू देय्‌ ख। १७,५०८ द्वीपदूगु थ्व देय्‌या जनसंख्या लगभग २३ कोटी दु। थ्व हलिमया प्यंगु दक्ले अप्व जनसंख्या दूगु व दक्ले अप्व मुस्मां जनसंख्या दूगु देय्‌ ख। थ्व देय्‌या राजधानी जकार्ता ख। देय्‌या जमीनी सीमा पापुआ न्यू गिनी, पूर्व तिमोर व मलेशियानाप स्वा धाःसा मेमेगु जःलाखःला देय्‌य् सिंगापोर, फिलिपिन्स, अस्ट्रेलिया व भारतया अंडमान व निकोबार द्वीपपुचःला।

इराक

इराक एशिया महाद्वीपय् स्थित छगू देय्‌ ख। थ्व देय्‌या दक्षिणय् साउदी अरब व कुवेत, पश्चिमय् जोर्डन व सीरिया, उत्तरय् टर्की व पूर्वय् इरान ला। दक्षिण पश्चिमया दिशाय् थ्व देय्‌ पर्सियन खाड़ीनाप नं स्वा। दजला व फुरात थ्व देय्‌या निगु मू खुसि ख। थ्व देय्‌य् हे मेसोपोटामियाया लहनाया उदय जूगु ख।

इराकया इतिहासय् असीरियाया पतन धुंका विदेशी शक्तितयेगु प्रभुत्व दयाच्वन। फारसी शासनय् दयेधुंका (७गु शताब्दी तक्क) थ्व देय्‌य् अरबतयेगु प्रभुत्व दत। अरब शासनया ईले थन मुस्मां धर्म वल व बग्दाद अब्बासी खलिफातया राजधानी जूवन। १३गु शताब्दीइ मङ्गोल आक्रमणं बग्दादया पतन जुल व उकिया छुं दँ धुंका टर्कतयेगु (उस्मानी साम्राज्य) प्रभुत्व थन दत। वर्तमानय् अमेरिकाया नेतृत्वय् नेटोया सेनाया थन उपस्थिति दु।

राजधानी बग्दाद बाहेक थ्व देय्‌य् बसरा, किरकुक व नजफ मेमेगु मू नगर ख। थ्व देय्‌या मू भाय्‌ अरबी व कुर्दी भाषा ख तर थ्व देय्‌य् थ्व निगु हे भाषायात संवैधानिक मान्यता मब्युनि।

ग्रीक भाषा

युनानी भाषा (ελληνική γλώσσα छगू इण्डो-युरोपियन भाषा ख। थ्व भाषा करीब १.५-२.२ कोटी मनुतेसं ल्हाइ। आपालं थ्व भाषा युनान व साइप्रसय् छ्येलि तर अल्पमतीय कतहं हलिमया यक्व थासय् युनानी आप्रवासीतेसं छ्येलिगु या।

युनानी भाषा युनानय् युनानी लिपिइ ९गु शताब्दी निसें च्वैगु या, थ्व स्वया न्ह्यः थ्व भाषा लिनियर बी(१५-१३ इ पू)इ च्वैगु या। साइप्रसय् धाःसा थ्व भाषा ४गु शताब्दी ई पू निसें थ्व लिपि छ्येलाहःगु खनेद् दु, थ्व स्वया न्ह्यः साइप्रसय् साइप्रियट सिलेबरीइ थ्व भाषा च्वैगु या। युनानी साहित्यय् करिब ३०००दं निसें साहित्यिक ज्या जुयाच्वंगु खने दु।

जापान

जापान एसियायु देय् खः। जापान प्यंगु तधंगु व यक्व चीधंगु द्वीपतेगु छगु समूह खः। थ्व द्वीप एसियायु पूर्व समुद्रतट वा प्रशान्त महासागर य् स्थित दु। जापानीतेसं थगु देय् यात निप्पन धाइ गुकिगु अर्थ खः सूर्द्यनिकास।

जापानयु राजधानी टोक्यो खः व थ्व देय् यागु मू महानगर योकोहामा, ओसाका व क्योटो खः।

टर्की

टर्की छगू युरेसियाया देय्‌ ख। थ्व देय्‌ दक्षिणपूर्वी एसियायाएनाटोलिया प्रायद्वीप व दक्षिणपूर्वी युरोपया बाल्कन क्षेत्रया थ्रेस (रुमेलिया) लागाय् अवस्थित दु। टर्कीया सीमाय् ८गु देय्‌ ला: बुल्गेरिया (उत्तरपश्चिमय्); ग्रीस पश्चिमय्; ज्योर्जिया उत्तरपूर्वय्; आर्मेनिया, अजरबैजान (नखिच्हेवान "Nakhichevan"या एक्सक्लाभ) व इरान पूर्वय् व इराक व सिरिया दक्षिणपूर्वय्। भूमध्य सागर व साइप्रस थ्व देय्‌या दक्षिणय् एजियन सागर पश्चिमय्; व कृष्ण सागर थ्व देय्‌या उत्तरय् ला। एनाटोलिया व थ्रेसया दथुइ मरमाराया सागर व टर्किश स्ट्रेट्स (बोस्पोरस व डार्डानेल्स ला)। टर्किश स्ट्रेट एसिया व युरोपया सीमा नं ख। टर्की थ्व स्ट्रेटया निखें दूगुलिं थ्व देय्‌ अन्तरमहादेशीय राष्ट्र ख।

देय्‌तेगु राजधानीया धलः

हलिमया देय्‌ व इमिगु राजधानीतेगु धलः।

म्यान्मार

म्यान्मार एशियाया छगु देय् ख। थुकिया आधुनिक अंग्रेजी नां म्यान्मार ख। थुकिया पुलांगु अंग्रेज़ी नां बर्मा ख गुगु नां थनया दकले अप्व जनसंख्या दुगु नस्ल बर्मीया नामं वःगु ख। थुकिया उत्तरय् चीन, पश्चिमय् भारत, बंगलादेश व हिन्द महासागर व दक्षिण व पूर्वया दिशाय् थाइल्यान्द देय् ला। थ्व देय्ं भारत व चीनया दथुइ छगु मध्यस्त राज्यया ज्या नं या। थुकिया राजधानी नाएप्यीडॉ व दकले तःधंगु नगर देय्या पुलांगु राजधानी यांगुन ख, गुकिया पुलांगु नां रंगुन ख।

मेमेगु भाषाय्

This page is based on a Wikipedia article written by authors (here).
Text is available under the CC BY-SA 3.0 license; additional terms may apply.
Images, videos and audio are available under their respective licenses.