भाषा

भाषा वा भाय् धाःगु मनुया विचा हिलेगु छगु माध्यम ख:| भाषायात अप्व याना म्हुतु व कथु न पिकायिगु सःया ग्वहालिं छ्येलि| तर भाषायात च्वया व सांकेतिक तवं नं छ्येले ज्यु| भाषा मनुया दक्ले तःधंगु आविष्कारय् छगु ख| भाषाया छ्येला मेगु प्राणीइ नं दूगु तथ्य थौं कन्हेया मालेज्यातेसं क्यं|

भाषा यागु वैज्ञानिक ब्वनेजायात भाषाविज्ञान (अंग्रेजी: Linguistics) धाइ| भाषाया बारेय् सीकिगु शास्त्रयात भाषाशास्त्र धाइ।

Surfacegyri
न्ह्यपुइ भाषा मुनेगु थाय्

वर्गीकरण

हलिमया मू भाषा परिवार थ्व कथं दु-

  • अफ्रो-एसियातिक भाषा परिवार
  • अल्ताइक भाषा परिवार
  • अस्त्रोएसियातिक भाषा परिवार
  • अस्त्रोनेसियन भाषा परिवार
  • इस्किमो-एल्युत भाषा परिवार
  • उतो-एज्तेकान भाषा परिवार
  • क्रियोल भाषा
  • चीन-सँदेय् भाषा परिवार
  • ताइ-कदाइ भाषा परिवार
  • दयेकातःगु भाषा
  • देने-येनेसियन भाषा परिवार?
  • द्रविड भाषा परिवार
  • नाइजर-कङ्गो भाषा परिवार
  • नाइलो-सहारन भाषा परिवार?
  • पिद्गिन भाषा
  • भारोपेली भाषा परिवार
  • मोङ मियन भाषा परिवार
  • याकः भाषा
  • युरालिक भाषा परिवार
  • ल्वाकबुक भाषा
  • सांकेतिक भाषा
  • अवर्गीकृत भाषा

स्वयादिसँ

अंग्रेजी भाषा

अंग्रेजी छगू पश्चिम जर्मानिक भाषा ख। थ्व भाषा दकलय् न्ह्यः एङ्ग्लो-स्याक्सनतेसं मध्यकालीन इंग्ल्यान्दय् ल्हाइगु जुसां आः वया थ्व भाय् हलिंया लिङ्गुआ फ्राङ्का जूगु दु। थ्व भाय् हलिंया यक्व देसय् प्रथम भाषाया रुपय् छ्यलिगु या। थ्व देय्‌या धलखय् संयुक्त अधिराज्य, संयुक्त राज्य अमेरिका, क्यानादा, अस्त्रेलिया, गणतन्त्र आयरल्यान्द, न्यु जिल्यान्द व छुं क्यारिबियन देय्‌त ला। नापं, थ्व भाय् करिब ६०गु देय्‌या आधिकारिक भाषा नं ख। थ्व भाय् मन्दारिन चिनिया व स्पेनी भाषा धुंका हलिंया दकलय् अप्व मनूतेगु मांभाय् नं ख। थ्व भाय् हलिमय् व्यापक रुपय् निक्वगु भाय्‌या कथं सयेकिगु या। नापं, थ्व भाय् संयुक्त राष्ट्र संघ, युरोपियन युनियन, कमनवेल्थ अफ नेसन्स आदि अन्तराष्ट्रिय संघ-संस्थातेगु (यकःति वा मंका) आधिकारिक भाषा नं ख।

अंग्रेजी भाषाया शुरुवात एंग्लो-स्याक्सन राज्यय् (वर्तमान इंग्ल्यान्द व दक्षिणपूर्व स्कतल्यान्द) जूगु ख। १७गु शदीनिसें २०गु शदीतक्क हलिमय् ग्रेत ब्रितेन, संयुक्त अधिराज्य व बेलायती साम्राज्यया व्यापक प्रभावं थ्व भाय् हलिमय् यक्व थासय् थ्यन। नापं, संयुक्त राज्य अमेरिकाया प्रभावशाली मिदिया व प्रविधिया कारणं अंग्रेजी हलिंया यक्व थासय् अन्तराष्ट्रिय संवादया भाय् जूगु दु। ऐतिहासिक रुपं अंग्रेजीया उद्गम् पुलां अंग्रेजीया क्वातुक स्वापू दूगु भाषिकातेगु संयोजनं जूल। थुकियात ग्रेत ब्रितेनया पूर्वी तटय् जर्मानिक आप्रवासी(एंग्लो-स्याक्सन)तेसं ५गु शदीइ हल। अंग्रेजीइ थ्व भाय्‌या नां इंग्लिश (English) धाःगु खँग्वः एङ्ग्लेस(Angles) खँग्वलं वःगु ख, एङ्ग्लेस खँग्वः इमिगु पुर्ख्यौली क्षेत्र एङ्गेल्न् (वर्तमान Schleswig-Holstein) धाःगु थाय्‌या नामं वःगु ख। थ्व भासय् पुलां नर्स भाय्‌या प्रभाव भाइकिंग अधिग्रहणया हुनिइ ९गु व १०गु शदीइ जूगु खनेदु।

११गु शदीइ इंग्ल्यान्दयात नर्म्यानतेसं त्याकेधुंका थ्व भासय् नर्म्यान फ्रेञ्चया तःच्वगु प्रभाव लात। थ्व ईलय् अंग्रेजीइ नर्म्यान फ्रेञ्चं प्रचुर शब्दावलीया आयात जुल; नापं, अंग्रेजी छगू रोमान्स भाय्‌ मखुसां थ्व ईलय् खँग्वःया विन्यास आदि लातिनं बुयावःगु रोमान्स भाय्‌त थें जुवन। थन्यागु नर्म्यान प्रभावित अंग्रेजीयात मध्य अंग्रेजी धाइ। दक्षिण इंग्ल्यान्दय् १५गु शदीइ खनेदूगु "तःच्वःगु यासु हिला" (Great Vowel Shift) मध्य अंग्रेजीं आधुनिक अंग्रेजीइ भाय्‌ हिलावंगु यक्व ऐतिहासिक झाकाय् छगू मू झाका ख।

एङ्ग्लो-स्याक्सनया आन्तरिक खँग्वः, नर्म्यान फ्रेञ्चया पाहां खँग्वः नापं छुं अंग्रेजी खँग्वःया जरा लातिन भाषाय् दयाच्वंगु दु। थ्व भाय् ऐतिहासिक रुपय् ख्रिस्त धर्म व युरोपेली बौद्धिक वर्गया भाय्‌ जूगुलिं थ्व प्रभाव खनेदूगु ख। नापं, लातिन भाषाया खँग्वः वर्तमान ईलय् नं वैज्ञानिक व प्राविधिक शब्दावलीइ वयाप्त दु।

यक्व भाय्‌या यक्व पाहाँ खँग्वः दुकाःगुलिं आधुनिक अंग्रेजी भाय्‌या शब्दावली वृहद्, जटिल व विन्यास, विशेषयाना माआखःया। अनियमित दु। आधुनिक अंग्रेजीं युरोपेली भाय्‌तेगु जक्क मजुसें हलिंया यक्व थाय्‌या खँग्वः दुकाःगु दु। अक्स्फर्द इंग्लिश दिस्नरी कथं अंग्रेजीइ, प्राविधिक, वैज्ञानिक व स्ल्याङ्ग (slang) मन्युसें २,५०,००० स्वया अप्व पृथक खँग्वःत दु।

आसामी भाषा

आसामी भाषा छ्गु भाषा खः| थ्व भाय् मू हिन्द-आर्य भाषाय् दकलय् पूर्वया भाषा ख। थ्व भाय् उत्तरपूर्व भारतया आसाम राज्यय् ल्हाइ। आसामय् थ्व भाय् राज्य भाषा ख। अरुणाचल प्रदेशया थाय्-थासय् व उत्तरपूर्व भारतया थाय्‌थासय् नं आसामीभाषी मनु दु।असमीया थें न्यागु नागामिज नांया छगू मिश्रित भाषा नागाल्यान्दय् छ्यलिगु या। भूटानय् नं थ्व भाय् छ्यलिगु या। असमय् आया ईलय् असमीया भाषी १.३० कोटि दु धाःसा सकल हलिमय् करिब २ कोटि दु। थ्व भाषा पूर्वी नागरीया आसामी लिपिइ च्वइगु या।

उर्दू भाषा

उर्दू भाषा भारत व पाकिस्तानय् छ्येलिगु छगु भारोपेली भाषा खः। थ्व भाय्‌ हिंद-इरानी शाखाया छगू हिंद-आर्य भाषा ख। थ्व भाषाया निर्माण भारतय् दिल्ली सल्तनत व मुग़ल सलतनतया राजय् खरीबोली धाःगु हिंदी भाषाय् फारसी, अरबी व तर्कीय भाषाया प्रभावं जूगु ख।

मांभाय्‌ कथं उर्दू हलिमया नीगूगु दक्ले तधंगु भाषा ख। थ्व भाषा पाकिस्तानया राष्ट्रिय भाषा व भारतया २३ सरकारी भाषाय् छगू ख।

उर्दू व हिंदी भाषा सिक्क मेल नं। उर्दू व हिन्दीइ पाःगु मू खं लिपि व प्रभाव ख। उर्दू नस्तलीक लिपिइ च्वइ धाःसा हिन्दी देवनागरी लिपिइ च्वइ। उर्दूइ अरबी व फारसी खँग्वः आपालं छ्येलि धाःसा हिंदीइ संस्कृत खँग्वः अप्व छ्येलि।

ओडिया भाय्

ओडिया भाषा छ्गु भाषा खः| थ्व भाषा भारतया ओडिशा राज्यया राज्य भाषा ख।

कन्नड भाषा

कन्नड (ಕನ್ನಡ Kannaḍa, Template:IPA-kn) वा कैनड़ीज़ भारतया कर्नाटक राज्यय् ल्हाइगु भाषा ख। थ्व भाय् कर्नाटकया राजभाषा ख। थ्व भारतया दकले अप्व छ्यलिगु भाषाय् छगु ख। ४.५० कोटी मनुतयेसं कन्नड भाषा छ्यलि। थ्व भाय् एन्कार्टाकथं हलिंया दकले अप्व ल्हाइगु ३० भाषाया धलखय् २७गु थासय् ला। थ्व द्रविड भाषा-परिवारय् व तर थुकिलि संस्कृतया नं यक्व खँग्वः दु। कन्नड भाषा ल्हाइपिंसं थुकियात 'सिरिगन्नड' धाइ। कन्नड भाषा करिब २५०० दँनिसें छ्यलातःगु इतिहास दु। कन्नड लिपि करिब १९०० दँ निसें छ्यलातःगु दु। कन्नड मेमेगु द्रविड भाषात थें हे च्वं। तेलुगु, तमिल व मलयालम थ्व भाय् नाप ज्व ला। संस्कृत भाषां यक्व प्रभावित जूगु थ्व भाषाय् संस्कृतं यक्व खँग्वः वास्तविक अर्थय् हे छ्यलातःगु दु। कन्नड भारतया २२ आधिकारिक भाषाय् छगु ख।

खँय् भाय्

खेँ भाय् छगु भारोपेली भाय् खः। थ्व भाय्‌यागु छ्येलेज्या नेपाः, भारत, भूटान आदि थें न्यागु थासे जुगु खने दु। थ्व भाय् नेपाःयागु देय् भाय् नं खः।

गुजराती भाषा

गुजराती छगू भारोपेली भाषा ख। थ्व भाषा भारतया गुजरात राज्य व गुजराती मूलया मनुतेसं आपालं छ्यलि।

गुजराती भाषाया सर्वप्रथम व्याकरण ग्रंथया रचना जैन मुनि हेमचंद्राचार्यजुं यानादिल। गुजराती भाषाया प्रथम कवि नरसिंह महेता खः धाःसा प्रथम च्वमि नर्मद ख।

तमिल भाषा

तमिल भाय (தமிழ்) छगु द्रविडिय भाषा खः। थ्व भाय् तमिल जातियागु मनुतेसं अप्वयाना छ्येलि। वर्तमान हलिमय् दयाच्वँगु द्रविदियन भासय् थ्व भाय् दकलय् तःधंगु भाय् ख।

तेलुगु भाषा

तेलुगु (तेलुगु भाषा:తెలుగు) भारतया आन्ध्रप्रदेश राज्य व यनम जिल्लाया आधिकारिक भाषा ख। थ्व भाषा आन्ध्रप्रदेश नापंया राज्य छत्तीसगढ, कर्नाटक, महाराष्ट्र, उडिसा व तमिलनाडुइ नं छ्येलिगु या। तेलुगु भारतया निगुगु दक्ले तधंगु मांभाय् ख धाःसा एथ्नोलग कथं थ्व हलिमया १३गु दक्ले अप्व छ्येलिगु भाषा ख। थ्व भाषा भारतया २१गु आधिकारिक भाषाय् छगू ख। नापं थ्व भाषा भारतया ४गु प्राचीन भाषाय् नं छगू ख। मध्य द्रविडियन भाषापरिवारय् तेलुगु साहित्यिक इतिहास दूगु छ्गू जक्क छगू भाषा ख। थ्व भाषाय् संस्कृत व प्राकृतया यक्व प्रभाव दु। नापं हैदराबाद क्षेत्रय् ल्हाइगु भाषाय् उर्दूया यक्व प्रभाव दु।तेलुगु भाषाया खँग्वः आपालं माआखःय् क्वचाइ। थ्व कारणं थ्व भाषायात पूर्वया इतालियानो नं धाइगु या। ११गु शताब्दीतक्कया तेलुगु साहित्यया दसु लूगु दु। थ्व भाषाया प्राचीन रुपया दसु सन् २००तक्कया खंगु दु। प्राचीन तेलुगु ब्राह्मी लिपिइ च्वइगु या।

नेपालभाषा

नेपालभाषा (नेवा: भाय्, नेवाल भास, नेपाल भासा, Nepal Bhasa) नेपाल देसया या छगू प्रमुख भाय् ख: । थ्व भाय् नेपालमण्डल ( स्वनिग: नापं थीथी थाय्), काभ्रेपलान्चोक, द्वाल्खा,र पाल्पा, भोजपुर व नेपालया मू (प्रमुख) बजार व नगरया नापं भारतया आसाम, दार्जीलिङ्, सिक्किम, आदि व चीनया ल्हासा (तिब्बत) तकं थासय् छ्यलाच्वंगु दु |

पञ्जाबी भाषा

पञ्जाबी भाषा छ्गु भाषा खः। थ्व भाय् भारत व पाकिस्तानय् लाइगु पञ्जाब ख्यलय् ल्हाइगु या। थ्व भाय् हलिमय् करिब १३कोटी मनूतेसं ल्हाइगु या। थ्व भाय् हलिंया १०गूगू दकलय् अप्व ल्हाइगु भाय् ख। थ्व भाय् भारत व पाकिस्तानय् दूगु पञ्जाब क्षेत्रया आदिवासी पञ्जाबी जातिया मनूतेगु मांभाय् ख। पञ्जाबी पाकिस्तानय् दकलय् अप्व छ्येलिगु भाय् ख। नापं, थ्व भाय् भारतया ११गू दकलय् वृहद भाय् ख। सकल भारतीय उपमहाद्वीपय् थ्व भाय् हिन्दी व बंगाली धुंकाया दकलय् वृहद भाषा ख।

बंगाली भाषा

बंगाली भाषा(बंगालीइ:বাংলা ভাষা वा बांला भाषा) दक्षिण एसियाया पूर्वय् अवस्थित बङ्गाल धाःगु भौगोलिक क्षेत्रया स्थानीय भाषा ख। थ्व क्षेत्र वर्तमानय् राजनैतिक रुपय् स्वाधीन राष्ट्र बंगलादेश व भारतया राज्य पश्चिम बङ्गालय् विभाजित दु। बंगाल नापं थ्व भाषा भारतया त्रिपुरा राज्य, असम राज्यया बराक उपत्यका व अन्दमान द्विपपुचःय् नं ल्हाइगु या। पालि व प्राकृत भाषां बुयावःगु बंगाली भाषाय् संस्कृतया प्रभाव दु। बंगाली भाषा करिब २८ कोटि मनूतेगु मातृभाषा ख व हलिंया दकलय् प्रचलित भाषाय् थ्व भाय् ४ निसें ७गु थासय् ला। बंगाली भाषा बंगलादेशया प्रधान भाषा व भारतय् हिन्दी धुंका दकलय् अप्व ल्हाइगु भाय् ख। असमीय़ा भाषा व बंगाली भाषाय् यक्व समानता दु।

बिष्णुप्रिया मणिपुरी भाषा

बिष्णुप्रिया मणिपुरी भाषा छ्गु भाषा खः |

भोजपुरी भाषा

भोजपुरी भाषा छगु भारोपेली भाषा खः।

मराठी भाषा

मराठी भाषा छगू भारोपेली भाषा ख। थ्व भाय् भारतया मू २२ राष्ट्रिय भाषाय् छगू ख। थ्व भाय् महाराष्ट्र व गोवा राज्यया आधिकारिक भाषा ख। मातृभाषीतेगु ल्याखँ कथं मराठी हलिंया १५गू व भारतया ४गूगू दकलय् तःधंगु भाय् ख। मराठी भाय्‌ ल्हाइपिलिगु ल्या ९कोटी दु। थ्व भाय् ९गू शदीपाखें प्रचलित जुयावःगु ख। मराठी भाषा संस्कृतं बुयावःगु महाराष्ट्री प्राकृत व अपभ्रंशं बुयावःगु ख। मराठी भाषा भारत स्वया पिने मरिशस, पाकिस्तान व इजरायलय् नं ल्हाइगु या। नापं विश्वव्यापिकरणं थ्व भाय् संयुक्त राज्य अमेरिका, संयुक्त अधिराज्य, अस्ट्रेलिया, संयुक्त अरब अमिरात, दक्षिण आफ्रिका, सिंगापूर, जर्मनी आदि थासय् नं ल्हाइगु जूगु दु। भारतय् महाराष्ट्र स्वया पिने थ्व भाय् गोवा, कर्नाटक, गुजरात, आंध्र प्रदेश, मध्य प्रदेश, तमिलनाडू, छत्तीसगढ राज्य, दमण व दीव, दादरा व नगर हवेलीया केन्द्रशासित प्रदेशय् नं ल्हाइगु या। मराठी भाषाया यक्व जनसंख्या दूगु थासय् बडोदा, सुरत, दक्षिण गुजरात व अहमदावाद (गुजरात राज्य), बेळगांव, हुबळी- धारवाड, गुलबर्गा, बिदर, उत्तर कर्नाटक (कर्नाटक राज्य), हैदराबाद (आंध्र प्रदेश), इन्दौर, ग्वालियर (मध्य प्रदेश) व तंजावर (तमिलनाडू) आदि ला।

मलयालम

मलयालम् (മലയാളം,मलयाळम्‌) वा कैरली (കൈരളി,कैरळि) भारतया केरल प्रान्तय् ल्हाइगु प्रमुख भाषा ख। थ्व द्रविड भाषा-परिवारया दुले ला। केरल स्वया पिने थ्व भाय् तमिलनाडुया कन्याकुमारी व उत्तरय् कर्नाटकया दक्षिण कन्नड जिला, लक्षद्वीप तथा अन्य मेमेगु देसय् च्वनिपिं मलयालित दूगु थासय् ल्हाइगु या। मलयालम भाषा केरलया राज्य भाषा ख। थ्व भाय् द्रविड परिवारया भाषाय् छगू ख। मलयालम भाषाया उत्त्पत्तिया बारेय् यक्व सिद्धान्त प्रस्तुत यानातःगु दु। छगू मत कथं भौगोलिक कारणं आदि द्रविड भाषां मलयालम छ्गू स्वतन्त्र भाषाया कथं विकसित जुयावःगु ख धका नालाः का। थुकिया विपरीत मेगु मत कथं मलयालम तमिलं व्युत्पन्न जूगु भाषा ख। थ्व ख्यले थ्व निगु दक्ले प्रबल बिचा ख। सकल विद्वानतेसं थ्व धाःसा मानेया कि भाषाया परिवर्त्तनया कारणं मलयालमया उत्त्पत्ति जुयावल। तमिल व संस्कृत निगु भाषाया मलयालम भाषा नाप तःधंगु स्वापू दु। मलयालमया मौखिक साहित्य शताब्दियौं पुलां जु। तर साहित्यिक भाषाया रूपं धाःसा थुकिया विकास १३गु शताब्दी निसें जुयावःगु ख। थ्व कालय् च्वयातःगु 'रामचरितम'यात मलयालमया आदि काव्यया कथं कायेगु या।

मलयालम, भाषा व लिपिया दृष्टिं तमिल भाषाया सिक्क नापं ला। थ्व भासय् संस्कृतया प्रभाव ईसा पूर्व १ सदी निसें जूगु खनेदु। संस्कृत खँग्वःतेत मलयालम शैली अनुकूल दयेकेत संस्कृतं अवतरित खँग्वःतेत संशोधित याःगु दु। अरबत नाप ताहा ई तक्क बनेज्या स्वापूं अरबी व लिपा अंग्रेजी तथा पोर्चुगिज उपनिवेशवादया असर नं थ्व भाषाय् खनेदु।

मैथिली भाषा

मैथिली मू कथलं भारतय् उत्तरी बिहार व नेपाल य् तराईयु क्षेत्रय् छ्येलिगु भाषा खः। थ्व प्राचीन भाषा समूह भारोपेली परिवार अन्तर्गत लाः व भाषाशास्त्रकथं बंगाली, आसामी, उड़िया व नेपाली नाप निकट संबंध दु।

रोमानी भाषा

रोमानी भाय् छगु भारोपेली भाय् खः। थ्व भाय् विषेश याना रोमा जातितेसं छ्येलि। थ्व भाय् संस्कृत भाय् व संस्कृत भाय् नं बुया वगु मेमेगु भाय् त नाप मिले जु वः। थ्व भाय् हलिमय् यक्व थासे विषेश याना पूर्वी व दक्षिण युरोप, अमेरिका, मध्य पूर्व थें न्यागु थासे छ्येलि। रोमा जाति भारतय् उत्त्पति जुया पश्चीम पाखे च्वं वंगु जुगुलिं भारत निसें युरोपतक्क यक्व थासे थ्व भाय् यागु छ्येलेज्या रोमा जातियागु मनुतेगु ल्याखं कथं जुगु खने दु। थ्व भाय् यागु थगु हे लिपि मदु। अथे जुसां आ यागु ईले थ्व भाय् ल्याटिन, देवनागरी, सिरिलिक, युनानी थें न्यागु लिपिय् च्वेगु ज्या जुगु दु|

संस्कृत

संस्कृत हलिंया दकलय् पुलांगु भासय् छगू भाय् खः। थ्व भाय् इण्डोयोरोपियन् भाय् परिवारयागु इण्डोआर्यन् कचाय् ला:। थ्व भासय् हिन्दू धर्म, बुद्ध धर्म व जैन धर्मया यक्व धार्मिक ग्रन्थ च्वयातःगु दु। थ्व भाय्‌यात भारती, सुरभारती, अमरभारती, अमरवाणी, सुरवाणी, गीर्वाणवाणी, गीर्वाणी, देववाणी, देवभाषा, दैवीवाक्‌ इत्यादि नामं नं म्हसीकिगु या।

संस्कृत भाषां च्वयात:गु:-

सङ्गीतम् इत्येषा कला शब्दैः नादैः शक्त्या च सञ्चाल्यमाना सहजा क्रिया । भावः लयः मेलनं माधुर्यं च उत्तमसङ्गीतस्य मूलन्यासाः भवन्ति । सङ्गीतं मनसि उद्भूयमाना सहजा क्रिया । अतः केनापि नादेन विना अपि मनसि एव सङ्गीतस्य अनुभूतिं कर्तुं समर्थाः मानवाः । यदा एषा क्रिया शास्त्रीशैल्या वाद्यपरिकरैः विशेषकौशलेन प्रदर्शिता भवति तस्याः सङ्गीतकला इति व्यवहारः । सङ्गीतस्य मूलं वेदाः एव । ऋग्वेदादिषु मन्त्राः सस्वराः एव । सङ्गीतं तु स्वरेणनिबद्धम् एव । गानं तु मानवस्य भाषणम् इव स्वाभाविकं भवति । अतः मानवः कदारभ्य गातुम् आरब्धवान् इति निर्णयः दुस्साध्यः एव । किन्तु बहोः कालात् अनन्तरम् अस्य व्यवस्थितं रूपं प्राप्तम् अस्ति । यदा स्वरस्य लयस्य च व्यवस्थितं धारणं भवति तदा कलायाः प्रादुर्भावः भवति ।

स्तोत्र

स्तोत्र छगु संस्कृत भाषायागु खँग्वः खः। थ्व खँग्वःयागु छ्येलेज्या येक्व सफू व स्तोत्रय् जुगु दु।

मेमेगु भाषाय्

This page is based on a Wikipedia article written by authors (here).
Text is available under the CC BY-SA 3.0 license; additional terms may apply.
Images, videos and audio are available under their respective licenses.