कँय्‌ युग

कँय् युग मनू विकासक्रमया छगू युग ख। थ्व युगय् मनूतेसं ल्वहँ नापं धातुया छ्यला याये सयेकल। थ्व युगय् मनूतेसं कँय् छ्येला थीथी ज्याभः, ल्वाभः आदि दयेकल। थ्व युग नः युग वयेधुंका क्वचाल। कँय् निता धातु, लीजस्ता ल्वाकछ्याना दयेकी। कँय् धातुइ साधारन कथं गुता भाग ली व छता भाग जस्ता जुइ। कँय् युग हलिमय् मूलतः एसिया, अफ्रिका व युरोपय् खनेदत।

स्वयादिसँ

चिनिया लिपि

चिनिया लिपि थी-थी चिनिया भाषा व जापानी भाषा च्वयेयात छ्यलिगु लिपि ख। जापानी व चिनिया च्वयेगु लिपि भति भति पा। नितां हे लिपि पुलांगु चिनिया लिपिं वःगु लिपि ख। पुलां लिपियात अपुइका आःया चिनिया लिपि दयेकूगु ख।

न युग

नः ई मनूया विकासक्रमय् छगू युग ख। थ्व युगय् मनूं नः छ्येला ज्याभः, ल्वाभः दयेके सयेकल। थ्व ई न्ह्यथने धुंका हलिमय् यक्व हताः जूगु खनेदु।

प्रागितिहास

परापूर्व वा प्रागितिहास धाःगु ऐतिहासिक दस्ताबेजस्वया न्ह्यः वा च्वयेगु व्यवस्था स्वया न्ह्यःया ऐतिहासिक काल ख। थ्व कालखण्ड मानव इतिहास लिपिबद्ध जुइ स्वया न्ह्यःया कालखण्ड ख। वृहदरुपय् थ्व कालखण्डय् मनुनं च्वये सयेस्वया न्ह्यःया सकल आविष्कार व लुइकूगु ज्ञान ला। पुरातत्त्वविद पल तर्नाल (Paul Tournal) नं दक्षिण फ्रान्सया गुफाय् लूइकूगु खँ वर्णन यायेत खँग्वः anté-historique छ्यलादिल। थ्व कथं इतिहास-पूर्व वा प्रागितिहासिक खँग्वःया अर्थ दूगु खँग्वः दकलय् न्ह्यः फ्रान्सय् १८३०या दशकय् छुत। लिपा, अंग्रेजीइ पुरातत्त्वविद देनिल विल्सन (Daniel Wilson) जुं सन् १८५१स थ्व खँग्वःयात Prehistory धका छ्यलादिल।

थुकिया हे अर्थ वयेक लिपा प्रागितिहास वा परापूर्व काल धइगु खँग्वः नेपालभाषाय् छ्य्लाहल।

थ्व कालय् मानव-इतिहासया यक्व महत्वपूर्ण घटना जुल गुकिलि च्वापुयुग, मनुतयेगु अफ्रिकां पिहांवना मेमेगु थासय् विस्तार, [[भाषा]या विकास, मि च्याकिगु व मिइ नियन्त्रण, बुंज्याया आविष्कार, खिचा व मेमेगु पशुतयेत लहिनिगु आदि ला। थन्यागु झाकातयेगु चिं जक्क लु गथे कि ल्वहं छ्येला दयेकातःगु प्राचीन ज्याभः, न्हापाया मनूतयेगु अवशेष व गुफा आदि थासय् दयेकातःगु कला।

इतिहासकारतसें प्रागितिहासयात यक्व श्रेणीइ बायातःगु दु। छगू थन्यागु विभाजन प्रणालीइ स्वंगु युग वियातःगु दु-

ल्वहं युग -ल्वहंया ज्याभः व ल्वाभः दय्कूगु युग।

कँय् युग - कँय्या ज्याभः व ल्वाभः दय्‌कूगु युग।

न युग - नया ज्याभः व ल्वाभः दय्‌कूगु युग।प्रागितिहासिक कालय् मनुया वातावरण आःस्वया सिक्क पा। मनुत चि-चि धंगु क़बीलाय् च्वनिगु या व इमिसं जंगली पशुत नाप ल्वाना शिकारीया जीवन हनाच्वन। हलिमया आपालं थाय् थःगु प्राकृतिक स्थितिइ दयाच्वन। आ लोप जुइ धूंकुगु यक्व जनावर अबिलय् दयाच्वन। हलिमया यक्व थासय् आ लोप जुइधुंकुगु मनु थें न्यापिं प्राणीत दयाच्वन। दसु- युरोप व मध्य एशियाय् नियान्दर मनू दयाच्वन।

ल्वहं युग

ल्वहं युग धाःगु प्रागितिहासया व कालखण्ड ख गुबिलय् ल्वहंयात वृहद रुपय् धाः दूगु, चूलाःगु वा थाय्‌ ज्युगु भःया रुपय् छ्यलातल। थ्व काल करिब ३४लखः दँ तक्क दयाच्वन व करिब ४५००ईपू निसें २०००ईपूया दुने धातुया भः दयेकिगु ज्ञान दयेधुंका क्वचाल। ल्वहं युगया ज्याभःत होमो जिनसया व स्वया न्ह्यःया अस्त्रेलोपिथेकस व पारान्थ्रोपिथेकस मनुतसें छ्यलातःगु लूगु दु। क्वँय् भःत नं थ्व युगय् छ्यलातःगु खनेदु। थन्यागु भःत पुरातात्त्विक रुपय् धाःसा म्होति जक्क लुयावःगु दु। ल्वहं युगयात हानं ल्वहं भःया प्रकार कथं थी-थी युगय् बायेछिं।

पुरातत्त्वय् छ्यलिगु त्रि-काल व्यवस्थाय् मानव प्राविधिक प्रागितिहासयात स्वंगु भागय् बायातःगु दु-

ल्वहं युग

कँय् युग

न युग

सुमेर

सुमेर वा सुमेर लहना ल्वहं युग निसें पूर्व कँय् युग तक अस्तित्त्वय् दूगु छगू प्राचीन लहना ख। थ्व लहना वर्तमान इराकया दखिनी लागा मेसोपोतामियाय् ला। थ्व थाय्‌या नां अकादियन भासय् सुमेरु (Šumeru) व सुमेरियन भासय् कि-एन-गिर१५(𒆠𒂗𒂠) ख। थ्व थाय्‌या नांया अर्थ "सभ्य जुजुतयेगु थाय्‌" वा "थःगु थाय्" ख।

थ्व थासय लूगु ऐतिहासिक दसू कथं थ्व क्षेत्रया इतिहास करिब २९०० ईपू तक थ्यं। अथेजुसां आधुनिक इतिहासकारतेगु मत अनुसार सुमेर करिब ४५०० ईपू निसें ४००० ईपूया दथुइ पलिस्था जूगु ख। थ्व थासय् लूगु नगर, खुसि, ज्या आदिया नांया दसूकथं थ्व लहनाया पलिस्थामि सम्भवतः सुमेरियन भाय् ल्हाइपिं गैह्र-सेमितिक जातिया मनूत ख।

थ्व प्राचीन प्रागैतिहासिक मनुतेत वर्तमान इलय् प्रोतो-युफ्रेतियन्स (proto-Euphrateans) वा उबाइदियन्स (Ubaidians) धाइगु या।

थ्व जाति उत्तर मेसोपोतामियाया प्राचीन समारा तजिलजिं विकशित जूगु धइगु धारणा दु।

उबाइदियनत सुमेरया दकलय् न्हापाया सभ्य तिबः ख, इमिसं झ्वास्या बंयात बुंज्या यायेछिंगु बुं दयेकिगु, बनय्‌ज्या पलिस्था यायेगु, कापः, छ्येंगु, धातु, शिल्प, चाया थलः आदिया उद्योग विकास यागु आदि ज्या विस्तार यात।

मेमेगु भाषाय्

This page is based on a Wikipedia article written by authors (here).
Text is available under the CC BY-SA 3.0 license; additional terms may apply.
Images, videos and audio are available under their respective licenses.