अर्थशास्त्र

समाजशास्त्रy अर्थशास्त्र धाःगु वस्तु वा सेवाया निर्माण, विस्तार व प्रयोजनया विज्ञान ख।[१] अर्थशास्त्रय् जागरण(ईन्सेन्टिभ), ल्येयेज्या(चोईस), मगाउ वस्तुयागु भागबन्डा (एलोकेसन् अफ् स्कार्स रिसोर्सेस्)यात छ्येला मागया परिपूर्ति याइगु पद्धतियात सयेकेगु कुतः जुइ। अल्फ्रेड मार्शल्जुं १९गू शताब्दीया उत्तरार्धय् अनौपचारिक कथं अर्थशास्त्रयात "मनूया जीवनया साधारण बनेज्याया अध्ययन" धका परिभाषित यानादिल। अर्थशास्त्रयात थीथी कथं विभाजित यायेछिं। साधारनकथं, थ्व ख्यःयात माइक्रोइकोनोमिक्स (मानव स्तर) व म्याक्रोइकोनोमिक्स (मंका परिनाम)य् विभाजित याइ| अर्थशास्त्रया बनेज्या, लगानी, सरकार आदि क्षेत्रय् प्रभाव दु। अर्थशास्त्रया थीथी सिद्धान्त थ्व ख्यःस्वया पिनेया ख्यलय् नं छ्यलीगु या।

अर्थशास्त्रया ख्यः

अर्थशास्त्रयात क्वसं बियातःगु ख्यलय् बायेछिं

  • माइक्रोइकोनोमिक्स
  • म्याक्रोइकोनोमिक्स

स्वयादिसँ

लिधंसा

  1. Encyclopedia Britannica on Economics
अमर्त्य सेन

अमर्त्य सेन (Bengali: অমর্ত্য কুমার সেন )(बुदिं: नोभेम्बर ३, ई सं १९३३) छम्ह अर्थशास्त्री खः। वेकयात ई सं १९९८ य् अर्थशास्त्र यु बैंक अफ स्वीडन अर्थशास्त्र सम्मान (अर्थशास्त्रयु नोबेल सिरपा) लल्हागु खः। आयागु ईले वेक हार्वर्ड विश्वविद्यालयय् प्रोफेसर जुया दि। वेक जादवपूर विश्वविद्यालय, दिल्ली स्कूल अफ इकोनोमिक्स व अक्सफोर्ड विश्वविद्यालयय् ब्वंकेकमि जुया दि धुंकल। वेकलं एम. आई. टी., स्ट्यानफोर्ड, बरकली व करनेल विश्वविद्यालयय् पाहां अध्यापकयु कथलं ज्या याना दि धुंकल।

अर्थतन्त्र

अर्थतन्त्र (Economy) धाःगु देय् वा थाय्‌या स्रोत-साधनया अवस्थाया छगू सूचक ख।

उद्योग

छुं विशेष क्षेत्रय्‌ तःधंगु मात्राय्‌ सामानया निर्माण/उत्पादन वा वृहद कथं सेवा बीगु मानवीय ज्यायात उद्योग (industry) धाइ। उद्योगतयेगु कारणं गुणस्तर दूगु उत्पादन म्हो तकाय् लावइ गुकिलिं मनुतयेगु रहन-सहनया स्तरय्‌ सुधार जुइ व जीवन सुविधाजनक जुयावनि।

औद्योगिक क्रान्तिया परिणामस्वरूप युरोप व उत्तरी अमेरिकाय्‌ न्हु-न्हु उद्योग आरम्भ जूवन। थ्व धुंका आधुनिक औद्योगीकरण अरम्भ जुल। थ्व कालय्‌ न्हुगु प्रविधि व उर्जाया न्हुगु साधनतयेगु आगमनं उद्योगतयेत ग्वहालि यात।

गुजराती भाषा

गुजराती छगू भारोपेली भाषा ख। थ्व भाषा भारतया गुजरात राज्य व गुजराती मूलया मनुतेसं आपालं छ्यलि।

गुजराती भाषाया सर्वप्रथम व्याकरण ग्रंथया रचना जैन मुनि हेमचंद्राचार्यजुं यानादिल। गुजराती भाषाया प्रथम कवि नरसिंह महेता खः धाःसा प्रथम च्वमि नर्मद ख।

चन्द्रगुप्त मौर्य

चंद्रगुप्त मौर्य (राज्यकाल ई.स.पू. ३२२ निसें ई.स.पू. २९८) तक्क। वेक मौर्य वंशयागु संस्थापक ख:।

सम्राट चंद्रगुप्त मौर्ययागु राज्यकाल भारतीय इतिहासय् छगु सुवर्णकालयागु कथलं काइ। ख्रि.पू. ३२२ दंय् आर्य चाणाक्य वा कौंटिल्य (अर्थशास्त्र यागु न्हापायागु ग्रंथयागु रचनाकार)यागु ग्वाहालि नं वेक जुजु जुल।

द वेल्थ अफ नेसन्स

एन इन्क्वाइरी इन्तु द नेचर एन्द कजेस अफ द वेल्थ अफ नेसन्स (An Inquiry into the Nature and Causes of the Wealth of Nations) वा द वेल्थ अफ नेसन्स (The Wealth of Nations) स्कतिश अर्थशास्त्री व नैतिक दार्शनिक एदम स्मिथया सर्वोत्कृष्ट रचना ख। सन १७७६स दकलय् न्ह्यः पिथंगु थ्व सफूति देय्या धनया वृतान्त वर्णन यानातःगु दु। थ्व सफूयात अर्थशास्त्रया आधारभूत रचनाया रुपय् कायेगु या।

दुसिका

दुसिका विचाः, अवलोकन, अध्ययन, व प्रयोगय् आधारित छगू व्यवस्थित ज्ञान वा विद्या ख। दुसिकाय् छुं नं विषयया प्रकृति थुइका व प्रकृतिया सिद्धान्त दयेकिगु जुइ। दुसिका खँग्वःया छ्येला ज्ञानया थन्याःगु शाखाया निंतिं यायेछिं गुकिलि तथ्य, सिद्धान्त, पद्धति व प्रयोगया आधारय् छगू व्यवस्थित ज्ञानया पलिस्था जुइ। थ्व कथं धायेछिं कि न्ह्याःगु नं विषयया व्यवस्थित ज्ञान हे दुसिका ख।

धन

धन धागु छ्येलेज्युगु भौतिक वस्तु व सेवाया मंका ख।

ध्यबा

ध्यबा धयागु छगु अर्थशास्त्रयागु देन खः। आर्थिक करोवार अर्थात छुं नं वस्तु न्यये मिये बलय् थुकियात छ्यली |

निर्यात

निर्यात धागु छगू आर्थिक प्रक्रिया ख। निर्यातय् देय्‌या वस्तु वा सेवायात देय् स्वया पिने मीगु ज्या जुइ।

महाभारत

महाभारत हिन्दु धर्मया छगू मू महाकाव्य ग्रन्थ ख। थ्व ग्रन्थ स्मृति पुचःया अन्तर्गतय् ला। थ्व काव्यग्रंथ भारतीय उपमहाद्वीपया अनुपम् धार्मिक, पौराणिक, ऐतिहासिक व दार्शनिक ग्रन्थ ख। हलिंया दकलय् ताःहाकःगु साहित्यिक ग्रन्थय् छगू थ्व ग्रन्थ हिन्दू धर्मया मुख्यतम ग्रन्थय् छगू ख। थ्व ग्रन्थयात छुं हिन्दूतेसं पञ्चम वेद धका नं नालिगु या। यद्यपि, थुकियात साहित्यया दकलय् अनुपम् कृतिइ छगूया रुपय् नालिगु या। थ्व कृति प्राचीन भारतया इतिहासया छगू गाथा ख। थ्व ग्रन्थय् हे हिन्दू धर्मया पवित्रतम ग्रन्थ भगवद्गीता सम्माहित दु। सकल महाभारतय् करिब १,१०,००० श्लोक दु, थ्व यूनानी काव्य इलियड व ओडिसी स्वया १० गुणा अधिक ख।हिन्दू मान्यता, पौराणिक सन्दर्भ व स्वयं महाभारतया अनुसार थ्व काव्यया रचनाकार वेदव्यास ख। थ्व काव्यया रचयिता वेदव्यासजुं थःगु थ्व अनुपम् काव्यय् वेदत, वेदाङ्गत व उपनिषदतेगु गुह्यतम् रहस्यतेगु निरुपण यायेगु कुतः यानादीगु दु। थ्व नापं, थ्व काव्यय् न्याय, शिक्षा, चिकित्सा, ज्योतिष, युद्धनीति, योगशास्त्र, अर्थशास्त्र, वास्तुशास्त्र, शिल्पशास्त्र, कामशास्त्र, खगोलविद्या तथा धर्मशास्त्रया नं विस्तारित वर्णन यानातःगु दु।

माइक्रोइकोनोमिक्स

चिधंगु स्केलया अर्थशास्त्रयात माइक्रोइकोनोमिक्स धाइ।

म्याक्रोइकोनोमिक्स

तःधंगु स्केलया अर्थशास्त्रयात म्याक्रोइकोनोमिक्स धाइ।

ल्याःज्या

गणित छगू विज्ञानया ख्यः ख। थ्व ख्यया विकास एब्स्ट्र्याक्सन व लजिकल कारणयात छ्येला ल्याखाइगु, गणन याईगु, लनिगु निसेंकया भौतिक वस्तुया स्वरूप व गति निर्धारण याइगु तक्क थ्यन। गणितय् छुं न विचाः यात अध्ययन याना उकिगु सत्यतायात एक्जियोम व परिभाषा नं विस्तारिकरण (डिडक्सन्) यायेगु लक्ष्य जुई।

सामान्य गणितया ज्ञान यक्व हे थासय् छ्यलातगु खने दु। इतिहासय् स्वे बिले हलिमय् यक्व थासय् थन्यागु ज्ञान दुगु व उकिगु छ्येलेज्या जुगु खने दु। प्राचीन मिश्र, मेसोपोटामिया, भारत, युनान आदि थाय्‌यागु सफूलि गणितया सामान्य विचाःया परिमार्जन यानातगु दु। मध्यकालय् गणितया सिक्क हे म्हो विकास जुल। १६गु शताव्दी पाखेया पुनर्जागरण धुंका जुगु न्हूगु वैज्ञानिक विकासं गणितया जग पलिस्था यायेधुंका हानं छकः गणितया द्रुत गतिय् विकास जुया वगु खने दु।

थौंकन्हे गणित हलिमया यक्व ख्यःले छ्येला जुया च्वंगु दु| दसु- विज्ञान, यन्त्रशास्त्र, चिकित्सा, अर्थशास्त्र आदि। थन्यागु कथं मेमेगु ख्यःले जूगु गणितया छ्येलाज्यायात व्यवहारिक गणित धाइ। थन्यागु छ्येलाज्यां गणितीय आविष्कारयात ग्वहालि याना च्वंगु दु व ई-ईले गणितय् न्हूगु ख्यः देकेयात नं ग्वहालि यानाच्वंगु दु। गणितिज्ञतेसं शुद्ध गणित वा गणितया विकास जक्क याइगु तर छुं व्यवहारिक अर्थ मदुगु ख्यले नं मालेज्या याइ। थन्यागु ख्यःतेगु व्यवहारिक अर्थ भविष्यय् मनुतेसं पिकाइ।

संस्कृत

संस्कृत हलिंया दकलय् पुलांगु भासय् छगू भाय् खः। थ्व भाय् इण्डोयोरोपियन् भाय् परिवारयागु इण्डोआर्यन् कचाय् ला:। थ्व भासय् हिन्दू धर्म, बुद्ध धर्म व जैन धर्मया यक्व धार्मिक ग्रन्थ च्वयातःगु दु। थ्व भाय्‌यात भारती, सुरभारती, अमरभारती, अमरवाणी, सुरवाणी, गीर्वाणवाणी, गीर्वाणी, देववाणी, देवभाषा, दैवीवाक्‌ इत्यादि नामं नं म्हसीकिगु या।

संस्कृत भाषां च्वयात:गु:-

सङ्गीतम् इत्येषा कला शब्दैः नादैः शक्त्या च सञ्चाल्यमाना सहजा क्रिया । भावः लयः मेलनं माधुर्यं च उत्तमसङ्गीतस्य मूलन्यासाः भवन्ति । सङ्गीतं मनसि उद्भूयमाना सहजा क्रिया । अतः केनापि नादेन विना अपि मनसि एव सङ्गीतस्य अनुभूतिं कर्तुं समर्थाः मानवाः । यदा एषा क्रिया शास्त्रीशैल्या वाद्यपरिकरैः विशेषकौशलेन प्रदर्शिता भवति तस्याः सङ्गीतकला इति व्यवहारः । सङ्गीतस्य मूलं वेदाः एव । ऋग्वेदादिषु मन्त्राः सस्वराः एव । सङ्गीतं तु स्वरेणनिबद्धम् एव । गानं तु मानवस्य भाषणम् इव स्वाभाविकं भवति । अतः मानवः कदारभ्य गातुम् आरब्धवान् इति निर्णयः दुस्साध्यः एव । किन्तु बहोः कालात् अनन्तरम् अस्य व्यवस्थितं रूपं प्राप्तम् अस्ति । यदा स्वरस्य लयस्य च व्यवस्थितं धारणं भवति तदा कलायाः प्रादुर्भावः भवति ।

समा

समा धाःगु मनु, संस्था, गुथि, ज्या, व्यवस्था, ज्याझ्वः, पद्धति, वस्तु आदिया निरिक्षण यायेगु ज्या ख। थ्व ज्यायात अकाउंतिंगय् छ्यलिगु या।

मेमेगु भाषाय्

This page is based on a Wikipedia article written by authors (here).
Text is available under the CC BY-SA 3.0 license; additional terms may apply.
Images, videos and audio are available under their respective licenses.