Militär

Militär sünd de Strietkräft vun en Staat oder vun en Grupp vun Staten, de sik tosamenslaten hefft. Düsse Strietkräft staht ünner Wapen un schöllt sik nödigenfalls mit Gewalt to Wehr setten gegen Truppen, de angriepen doot, oder schöllt ok süms angriepen. Tomeist schöllt se dor ok för sorgen, dat dat binnen en Staat Roh un Freden gifft.

Dat Woort „Militär“ kümmt vun dat franzöösche Woort militaire, wat nu wedder vun dat latiensche militaris kümmt, wat so veel heten deit, as „wat den Kriegsdeenst angeiht“. Dat Woort militaris hett siene Wuddel in miles, wat eenfach „Suldat“ heten deit.

CIMG3656 oesterr bheer gd-k
Kompanie vun de Garde ut Öösterriek

Wat vun en Rull dat Militär speelt

Dat Militär hett de Upgave, in en Striet mit en butenlannschen Fiend düssen Fiend ünner to kriegen (Anners as de Polizei, de düsse Upgave binnenlannsch övernümmt). Fröher bedüüd dat tomeist, dat Kriegen föhrt wurrn sünd. Hüdigendags heet dat jummers mehr, dat de Freden sekert un bewahrt weern schall tosamen mit Truppen vun annere Länner, as in Bosnien-Herzegowina, in dat Kosovo, oder in Afghanistan un in de Midden vun Afrika.

Hüdigendags warrt dat Militär ünnerdeelt in de dree Deelstrietkräft Landmacht, Marine (Seemacht) un Luftmacht. In en Reeg vun Länner gifft dat noch annere Deelstrietkräft. In de düütsche Bundswehr gifft dat woll noch den Zentralen Deenst vun de Sanitäters un de Basis vun de Strietkräft, man de weert nich as Deelstrietkräft gellen laten, man höört to den Ünnerdeel vun de Organisatschoon to. Just so is dat mit de Natschonalgarde in de USA.

In Staten, de demokraatsch regeert weert, gifft dat en Unnerscheed twuschen de Polizei, de för de Sekerheit binnen dat Land tostännig is, un dat Militär. Man in Länner mit en Diktator is dat een mit dat annere dörmengelt. Faken hett dat Militär dor Polizeiupgaven. Dor schöllt denn upsternaatsche Lüde mit dalböögt weern.

Bi dat Militär gifft dat verscheden Deenstgraden. Dor is mit klar stellt, wer dor dat Seggen hett. Wer to dat Militär tohören deit, de mutt dor mit reken, dat sien persönliche Freeheit Grenzen hett un dat de Grundrechten för em bloß to'n Deel gellen doot.

All Strietkräft mütt

  • ünner en gemeensam Kummando stahn. Düt Kummando is verantwoortlich gegen den Staat över
  • sik unnerscheden vun de Zivilisten. Dor dreegt se Uniformen üm un Rangteken
  • en System hebben, wo dat ganz kloor in regelt is, wer befehlen un wer hören mutt
  • de Wapen apen wiesen.

Literatur

  • Hans Delbrück: Geschichte der Kriegskunst im Rahmen der politischen Geschichte, 4 Bn., [Berlin 1900–1920], nee upleggt bi: Walter de Gruyter, Berlin 2000, ISBN 3-11-016886-3.
General

General is en hogen Rang bi dat Militär. In veel Länner is dat de hööchste Rang. De Titel warrt in de Landmacht un in de Luftmacht bruukt. In de Marine heet de hööchste Rang Admiral.

De General driggt veer Steerns. Man dat gifft allerwegens ok noch twee ünnere Deenstgraden in düt Amt: Dat is de Generalleutnant (dree Steerns) un de Generalmajor (twee Steerns). Verscheden Länner, as Düütschland un de Nedderlannen, kennt ok noch den Brigadegeneral (een Steern). In dat een oder anner Land gifft dat ok noch högere Räng, as den Marschall (in dat Düütsche Riek fröher Generalfeldmarschall, mit den Marschallstaff to'n Ünnerscheden) oder den General mit fiev Steerns (general of the army).

De Begreep keem up, as Suldat en Beroop wurrn is, an't Enn vun dat 16. Johrhunnert un den Anfang vun dat 17. Johrhunnert. An Anfang weer dat so, dat dat Woort General to anner Räng bi dat Militär toföögt wurrn is, üm dor mit to wiesen: Düsse is nu de Baas vun de annern, as bi General-Kaptein, General-Leutnant, General-Major.

Generalfeldmarschall

De Feldmarschall, ok Generalfeldmarschall (vun ooldsassisch „marhskalk“, Marschall, Stallmeester oder Peerknecht) weer in dat 16. Johrhunnert den Anföhrer vun de Riederee. In’n Dartigjöhrigen Krieg weer de Feldmarschall en högern General. Vun dat Enn vun dat 17. Johrhunnert af an is de Naam denn för den hööchsten Deenstgraad bi dat Militär allerwegens in Europa bruukt wurrn.

Generalstaff

As Generalstaff wurrd in de düütsch Militärhistorie faken de Summ vun all speziell utbildt Generalstaffoffiziere betekent, de de böverste militärisch Führung toarbeiten deiht. Up de anner Siet wurrd dormit ok en bestimmte Institutschoon betekent, de hööchst militärisch Kommandobehörde vun vööl Strietkräften. De Baas is de Generalstaffschef. De Generalstaff is hüüd in de meest Länner dat Ministerium för’t Verdeffenderen nahordendt. De entsprekend Kommandobehörde vun de Seestrietkräften in völ Staaten is de Admiralstaff oder de Admiralität.

Hannibal Barkas

Hannibal Barkas, meist eenfach Hannibal nömmt, (* 247 v. Chr. in Karthago; † 183 v. Chr. in Libyssa) weer en General un Feldherr vun Karthago siene Truppen in'n Tweeten Puunschen Krieg gegen de Röömsche Republiek. He weer de Söhn vun Hamilkar Barkas, de ok al an de Spitz vun de karthaagsche Armee stahn harr. Hannibal bedutt in Phöniz'sche Spraken „Baal is gnädig“.

Hannibal is bekannt wurrn as brillianten General un groten Gegenspeler vun de Römers in den Tweeten Puunschen Krieg. Siene geniale Taktik hett em to'n Vorbild maakt vun allerhand latere Heerföhrers, as Napoleon un den sien Gegenspeler Arthur Wellesley, den Hartog vun Wellington. Ok General Norman Schwarzkopf, de US-amerikaansche Befehlhebber in den Golfkrieg vun 1991 hett em bannig bewunnert. Hannibal trock in'n Tweeten Puunschen Krieg mit siene Armee vun de Ibeersche Halfinsel na Italien hen. Dor möss he bi over de Pyrenäen un de Alpen weg un ok over den groten Rhone-Stroom. In Italien hett he de Römers faken slahn, man he konn oder woll Rom sülms nich belagern. Nadem he 16 lange Johre in Süüditalien rumstromert weer, is he na Karthago torüch ropen wurrn. Im Grunne harr he in Italien nix anners towege brocht, as de Römers in Gang to holen. Unnerkriegen hett he jem nich konnt. De Römers harrn midderwielen na Afrika over sett. Dor is Hannibal denn in de Slacht bi Zama Regia endgüllig vun jem slahn wurrn.

Na den Krieg weer Hannibal en korte Tied in siene Vaderstadt togange in de Regeerung. Vunwegen dat Rom avers dor achter her weer, dat he utlevert weern scholl, möss he utbüxen na Syrien, wat to de Seleukiden ehr Riek tohören dö. Later möss he noch wieter weg na Bithynien. He hett noch johrelang as en Rebellen gegen Rom streden un hett sik mit jedeen tohopen daan, de Rom sien Fiend weer. Amenne, as he um un bi 60 Johre oolt weer, kreeg he to weten, dat Rom spitz kregen harr, wo he unnerkamen weer. Ehr dat siene Arzfiende em in'e Hand kregen, hett he sien Leven mit Gift sülms en Enn maakt.

Kompanie (Militär)

En Kompanie is en Eenheit bi dat Militär. Dor höört 60 bit 250 Suldaten to. De Kompanie is wedder updeelt in Ünnergruppen, de „Töög“ nömmt weert. Anföhrt warrt de Kompanie vun en „Kompaniechef“. Bi de Landmacht un bi de Luftmacht is dat normalerwiese en Hauptmann, bi de Marine is dat en Kapteinleutnant (Kaleu). De Kompaniechef warrt bi dat Anföhren vun sien Eenheit unnerstütt vun de Grupp vun Kompanieföhrers. Dor höört de Kompanietrupp to un de Kompaniefeldwebel (Spieß) un de Offzier för de Kompanie in Aktschoon.

De Kompaniechef is Vörsitter över de Disziplin vun all Liddmaten vun sien Eenheit.

Normalerwies höört en Kompanie to en Bataillon to. Dat is de neegst högere Eenheit. Man dat gifft ok Kompanien, de wat grötter sünd (150-250 Suldaten) un wo mehr Gruppen un Töög mithölpen doot, as anners, de staht denn direktemang ünner en Brigaad oder ünner en Division. Wenn dat so steiht, denn is de Baas vun de Kompanie en högern Offzier, as anners (Major).

Bi de Luftmacht heet de Kompanie Staffel un bi de Artillerie warrt se Batterie nömmt. Bi de Marine heet de Kompanie Inspektschoon.

Königriek Westfalen

Dat Königriek Westfalen (franzöösch Royaume de Westphalie, hoochdüütsch Königreich Westphalen) weer en Staat von’n Rhienbund, de von 1807 bet 1813 bestahn hett. Höövdstadt weer Kassel.

Dat weer en napoleonschen Satellitenstaat, de ünner de Kuntrull von Frankriek stünn.

Marine

De Marine oder Kriegsmarine is de Seemacht vun en Staat. Dor höört Kriegsscheep, Hölpsscheep un allerhand annere Delen to, as Marineflegers, Marineinfanterie un Verbänn to'n Hölpen un to'n Utbillen. De Naam Hannelsmarine warrt bruukt för al Hannelscheep vun en Land un allens, wat dor in'n Achtergrund tohöört. In Düütschland heet dat in Art. 27 in't Grundgesett: „Al düütschen Koopfohrtscheep sünd en Hannelsflott un höört tohopen“.

In allerhand Länner weert ok de Fischereeflott un de Forschereeflott as sülvstännige Eenheiten ankeken.

Dat Woort Marine kümmt vun dat latiensche Woort marinus. Dat heet: „wat to de See tohören deit“. De eersten Marinen geev dat in de antiken Staten vun Karthago, Grekenland un in dat Röömsche Riek. In Düütschland meent de Lüde mit Marine den Deel vun de Bundswehr, de sik mit de militäärschen Upgaven to See befaten deit, in'n Ünnerscheed to de Landmacht un de Luftmacht.

Bi dat Militär gifft dat in de Marine tomeist een oder ok en ganze Reeg vun Flotten up de ene Siete un up de annere Siete de Afdelen, de düsse Flotten unner de Arms griept, as Stüttpunkten, Scholen usw. In de Düütsche Marine höört de to dat Marineamt to, man de Strietkräft to Water, to Land un to See staht unner dat Flottenkummando. In grote Marinen gifft dat ok en ganze Reeg vun Flotten. So is dat in de US-Navy mit ehre 2., 3., 5., 6. un 7. Flott un ok bi de Russische Marine mit de Pazifikflott, de Swartmeerflott, de Nordmeerflott un de Baltische Flott. Dor kümmt denn noch de kaspische Flottille to.

In allerhand Staten kann een de Scheep vun de Seemacht un de Hannelscheep ünnerscheden mit Hölp vun de Flagg, de se föhren doot. Scheep vun de Seemacht föhrt de Flagg vun'n Seekrieg un Hannelscheep de Flagg vun'n Hannel.

De Deenstgraden in de Marine hefft tomeist en annern Naam as bi de Landmacht oder de Luftmacht. To'n Deel sünd düsse Naams vun de Hannelsmarine utlehnt.

Napoléon Bonaparte

Napoléon Bonaparte [na.pɔ.le.ɔ̃.bɔ.na.ˈpaʁt] (* 15. August 1769 in Ajaccio up Korsika; † 5. Mai 1821 up Sankt Helena), weer een franzöösch General, Politiker un Kaiser.

Nedderlannen (Europa)

De Nedderlannen sünd en parlamentaarsche Monarkie un Deel vun dat Königriek vun de Nedderlannen. Anners höört dor noch Aruba un de Nedderlannschen Antillen as sülvstännige Länner mit to. Se liggt in dat nöördlich Europa an de Noordsee. Dat Land is to’n gröttsten Deel relativ flach. Bi en Veerdel vun dat Land an de Waterkant liggt ünnerhalv vun den Seespegel. In den Süüdoosten is dat Land höger, de höögste Fleck is de Vaalserberg mit 321 m. Navers sünd Belgien un Düütschland. Tosommen mit Belgien un Luxemborg billen de Nedderlannen de Benelux-Staaten. De Hööftstadt vun dat Land is Amsterdam. De Regeren sitt in Den Haag. To de Nedderlannen hörrt ok noch de dree Karibikinseln Bonaire, Sint Eustatius un Saba. De Nedderlannen sünd indeelt in Provinzen.

Oberst

Oberst (Mehrtall: Obersten; oolt: Obrist) is en Deenstgraad bi de Offzieren. In de NATO hett de Oberst den Rangcode OF-5. De engelsche un franzöösche Naam för Oberst is Colonel, in de Nedderlannen un in Belgien heet he Kolonel.

Olenwoold

Olenwoold (hoochdüütsch Altenwalde) is en Oort in de Gemeen Cuxhoben in’n Landkreis Cuxhoben, Neddersassen.

St. Lucia

St. Lucia (Engelsch: Saint Lucia (IPA|sntˈluːʃə]) is en unafhängigen Inselstaat in de Karibische See. He höört to den Commonwealth of Nations un liggt nöördlich vun St. Vincent un de Grenadinen un süüdlich vun Martinique. De gröttste Deel vun de hüdigen Inwahners stammt vun Swartafrikaners af, de in de Kolonialtied as Slaven up de Inseln bröcht wurrn sünd. De Hööftstadt is Castries.

Thailand

Dat Königriek Thailand (Thai: ราชอาณาจักรไทย) is en Staat in Süüdoostasien. Dat grenzt an Myanmar, Laos, Kambodscha, Malaysia, dat Andamaansche Meer (Deel vun den Indischen Ozean) un den Golf von Thailand (Deel vun de Pazifik). Dat Land wurrd as konstitutionelle Monarchie mit König Bhumibol Adulyadej as Staatsböversten regeert, de all 1946 to’n König ernannt wurrn is. De Hööftstadt un ok de mit Afstand gröttste Stand vun dat Land is Bangkok.

De etwa 64 Million Bewahner sünd to 75 % Thai un to etwa 15 % Chinesen; en muslimisch Minnerheit, de Malayen, leevt in Süüdthailand. De Buddhismus is de domineerend Religion vun dat Land. De Thai sünd eerst in dat 11. Johrhunnert in dat hüdige Thailand inwannert. Se hebbt mehrere Königrieken grünnd, de in de folgend Johrhunnerten vereenigt wurrn. To de Tiet vun de Kolonialismus bleeven se unafhängig. Nah den Tweeten Weltkrieg wurr Thailand faken vun dat Militär diktatorisch regeert, is aber to glieker Tiet ok mit de Wertschap good vörankommen un hett sück to en vun de wertschaplich führend Staaten in Süüdoostasien entwickelt. In de letzt Johren geev dat faken binnenpolitisch Utnannersetten, de de Sellschap ok temelk erschüttert hebbt. Siet Midden 2009 hett sück de Laag aber weer wat beruhigt. In Süüdthailand is aber separatistisch motiveert Gewalt up de Daagsördnung.

Tiberius

Tiberius Caesar Augustus (* 16. November 42 v. Chr. in Rom; † 16. März 37 n. Chr. an dat Kap Misenum weer Kaiser vun dat Röömsche Riek vun 14 bit 37 n. Chr. Ehr he vun Augustus to'n Söhn annahmen wurrn weer, hett he den Naam Tiberius Claudius Nero harrt. Na sien Steefvadder Augustus weer Tiberius de tweede Kaiser vun dat Röömsche Riek. As Augustus höör he to dat Huus vun de Juliers un Flaviers to. Dat geev bloß wenig röömsche Kaisers, de so lang alleen regeern konnen, as he. 18 n. Chr. is he to'n eersten Mol röömschen Kunsel wurrn. Dor weer he avers al Kaiser.

Ehr he Kaiser wurrn is, hett he bi dat Militär al allerhand towege bröcht. He weer mit siene Armee togange in Pannonien, Illyricum, Raetien un Magna Germania. He hett dor de nöördliche Grenz vun dat Riek bi fastleggt. As he Kaiser weer, hett he ok bi dat Verwalten vun de Provinzen un vun de Finanzen allens goot maakt. Man de Historikers in de latere Antike hefft denn doch man böös över em schreven. Dat keem vunwegen allerhand Theater an sien Hoff. Dor sünd de Lüde achtertücksch üm em rümsleken un he hett sik ok allerhand in't Ohr snacken laten. Bavenhen hett de ehrgiezige Lucius Aelius Seianus ünner sien Ogen de Macht an sik reten. Ok hett he Mannslüde ut röömschen Adel henrichten laten, wenn se gegen em weern. Tolest hett he sik ok noch ut de Hööftstadt torüchtagen un is na Capri gahn.

Gegen dat Enne vun sien Leven to is denn ok düütlich wurrn, dat Kaiser un de Senat sik nich mehr goot verdragen hefft. Dat keem dorher, dat de Senat nu nich mehr so veel to Seggen harr.

Togo

Togo (pdt.: [[ˈtoːgo]], frz.: [[tɔˈgo]]) is en Land in Westafrika un liggt an den Golf vun Guinea. Togo grenzt in’n Westen an Ghana, in’n Osten an Benin un an Burkina Faso in’n Norden. Bit to’n Eersten Weltkrieg is dat Land en düütsche Kolonie ween (kiek bi Togoland). Dornah hett dat denn to Frankriek tohöört. Meist veertig Johre lang hett de Präsident Gnassingbé Eyadéma dat Land ganz alleen regeert un präägt. As he 2005 storven is, hefft se de Verfaten bi Siet schaven un sien Söhn Faure Gnassingbé to’n neen Präsidenten maakt. Dor hett dat denn avers internatschonalen Druck geven un in dat Land is dat unruhig ween, bit de Tostänn wedder mit de Verfaten övereenstimmen döen. De Wahlen hett Gnassingbé denn wunnen, man de Oppositschoon un ok de Europääsche Union hefft em vörsmeten, he harr dor duchtig an rumfummelt un de Wählers anscheten. Jummers noch sund en paar Dusend Flüchtlingen ut Togo in dat Utland. In den Human Development Index steiht Togo up den 159. vun 182 Plätz. De Hööftstadt vun Togo is Lomé.

Annere Spraken

This page is based on a Wikipedia article written by authors (here).
Text is available under the CC BY-SA 3.0 license; additional terms may apply.
Images, videos and audio are available under their respective licenses.