Europa

Dat lett so, as wenn disse Artikel nich so akraat is as de ween schull. Kiek ok op de Diskussionssiet vun den Artikel.

Disambig.svg Dit Woort hett noch annere Bedüden: kiek dorför ünner Europa (Mehrdüdig Begreep).

Europe satellite globe
Europa vun’n Satellit ut
Rectified Languages of Europe map
Spraken vun Europa
First.Crusade.Map
Staaten in Europa üm 1097
Grossgliederung Europas
Europa, groff indeelt

Europa is de westliche Deel vun Eurasien.

Geographie

As Traditschoon warrn Europa un Asien as kulturell verschillige Eerddelen sehn. In'n Norden liggt dat Noordpolarmeer un de Atlantik, in'n Westen de Atlantik, in'n Söden de Middellannsche See. In'n Osten is Europa vun Asien dör de Bargen Ural, den Strom Ural, dat Kaspische Meer, de Bargen von’n Kaukasus, dat Swarte Meer un den Bosporus afscheeden.

Länner

En grooten Deel vun de Länner hett sick in de Europäisch Union (EU) tosomensluten.

Belgien

Belgien (nedderlandsch: België, franzöösch: Belgique [bɛl.ˈʒik]), offiziell Königriek vun Belgien (nedderlandsch: Koninkrijk België, franzöösch: Royaume de Belgique [ʁwa.jom.d(ə.)bɛl.ˈʒik]) is een parlamentaarsche Monarkie, de in't Westen vun Europa liggt. Belgien is een Bundsstaat. Navers sünd de Nedderlannen, Düütschland, Luxemborg un Frankriek. De Hööftstadt is Brüssel, wat ok de Seet vun de Verwalten vun de EU is. Dat Land is 32.545 km² groot un in dat Johr 2005 leven dor 10.379.067 Inwahners.

Däänmark

Dat Königriek Däänmark (däänsch Kongeriget Danmark [[ˈkɔŋəʀiːəð ˈdɛnmɑʀg]]) is en souveräner Staat in dat nördlich Europa un en parlamentarsch Monarkie. To dat Staatsrebeet hörrn Däänmark un de Färöer, de beid geographisch to Nordeuropa hörrn, as ok Gröönland, dat to Nordamerika tellt. Dat Königriek Däänmark is dorher en interkontinentaler Staat. Dat Moderland, de Deel tüschen de Skandinaavsch Halfinsel un Middeleuropa, umfaat en Flach vun 43.094 km², worvan 23.872 km² up de Halfinsel Jütland entfallen un de Rest up Eilannen. Hööftstadt vun dat Land is Kopenhagen.

Däänmark is en vun de twalf Grünnensliddmaaten vun de (an' 4. April 1949 grünnd) NATO un siet den 1. Januar 1973 vun de Europääsch Union bzw. hör Vörgängerin EWG).

De autonomen Rebeeden Gröönland un de Färöer führen eegen Flaggen, hemm eegen Amtsspraaken un hörrn to de NATO, nich aber to de EU.

De eenzig Landsgrenz hett Däänmark to Düütschland. In dat dortige, ehmals däänsch Südsleswig leevt en däänsch Minnerheit In Däänmark gifft dat in dat tüschen 1866 un 1920 preußisch respektive düütsch Nordsleswig en süütsch Minnerheit. Dor is Düütsch anerkannt regionale Minnerheitenspraak as de Europääsche Charta der Regional- oder Minderheitensprachen dat Bestimmen deiht.

Düütschland

Düütschland is en Bundsrepubliek, de in’t Zentrum vun Europa liggt un vun de Waterkant (Noord- un Oostsee) to de Alpen, vun 'n Rhien to de Oder reckt. Navers sünd Belgien, de Nedderlannen, Däänmark, Polen, Tschechien, Öösterriek, de Swiez, Frankriek un Luxemborg. De Hööftstadt is Berlin. De offizielle Naam is Bundsrepubliek Düütschland. De Bundsrepubliek is de needste Oort vun en düütschen Natschonaalstaat. Düütschland besteiht hüüt ut 16 Bundslänner, de na dat Verfatensprinzip vun de kommunale Sülvstverwalten noch mal indeelt sünd.

Elv

De Elv is mit 1.091 km de tweedlängste Stroom vun Düütschland. De Borns sünd in Tschechien, in dat Riesengebirge. Bi Melnik stött de Moldau dorto. Bi Cuxhoben geiht de Elv in de Noordsee. Op Latiensch heet se Albis, op Hoochdüütsch Elbe.

In de Elv münnen vun links Moldau, Eger, Mulde, Saale un von rechts de Havel, de Alster un de Bill.

Grote Sted an de Elv sünd

Dresden

Meißen

Meideborg

Hamborg

Cuxhoben

Frankriek

Frankriek (fr. France [fʁɑ̃ːs]) is en Republiek, de in'n Westen vun Europa liggt. Navers sünd Belgien, Luxemborg, Düütschland, de Swiez, Italien, Monaco, Andorra un Spanien. De Hööftstadt is Paris.

Grekenland

Grekenland is en Republiek, de in’n Süden vun Europa liggt. Dat Land süht sik as de „Weeg vun de Demokratie“. Navers sünd de Törkie, Bulgarien, Noordmakedonien un Albanien. De Hööftstadt is Athen. De Verfaten is demokraatsch.

Italien

Italien (italieensch Italia) is en Republiek, de in'n Süden vun Europa an de Middellannsche See liggt. Navers sünd Frankriek, de Swiez, Österriek, Vatikan, San Marino, Kroatien (de Grenz löppt öber de See) un Slowenien. De Hööftstadt is Rom. To Italien höört de groden Eilannen Sizilien un Sardinien to un ok noch en ganze Tall vun lüttjere Eilannen, as Elba un de Lipaarschen Eilannen.

Jazz

Jazz is een Wies Musik to spelen, de in de Süden vun de USA so um 1900 dörch dat Tosomendräpen vun Rhythmik un Harmonik ut Afrika un Europa entstunnen is.

De Blues, de Sprituals, de Gospels vun de afrikanschen Sklaven, awer ok de ünnerscheedlichsten Wiesen vun Musik, Leders un de Militärblasmusik ut Europa warn sien Woddels.

Dat Besündere an de Jazz is de Improvisation. Toeerst kümmt de Speler mit sien Eegenheiten, wo sien Toon klingen deit un de Phrasierung. Dat is in de europäischen Kunstmusik grad annersrüm: de Komposition steiht an de eersten Stell, de Speler is dor man blots een Utföhrender. Besünders is ok, wo de Tied un de Rhythmus föhlt un verstohn warrt. Dat warrt Swing oder ok Groove nöömt und kümmt vun de afrikanschen Spelers un ehrn Musik. De Harmonik vun de Jazz is liek de europäischen, de dörch de afrikanschen Blue Notes erwiedert wor.

Lettland

Lettland is en lütte Republiek, de in’n Noordoosten vun Europa an’e Ostsee liggt (Baltikum). Navers sünd Eestland, Russland, Wittrussland un Litauen. De Hööftstadt is Riga.

Napoléon Bonaparte

Napoléon Bonaparte [na.pɔ.le.ɔ̃.bɔ.na.ˈpaʁt] (* 15. August 1769 in Ajaccio up Korsika; † 5. Mai 1821 up Sankt Helena), weer een franzöösch General, Politiker un Kaiser.

Noordsee

De Noordsee (vun öllers her ok Westsee oder Westerhaf heten) is en Randmeer vun’n Atlantik, wat tüssen Grootbritannien in’n Westen, Norwegen in’n Noordoosten, Däänmark in’n Oosten un Düütschland un de Nedderlannen in’n Süden liggt.

In'n Süden geiht de Noordsee dör de Straat vun Dover in’n Engelschen Kanal över, in’n Oosten is se dör dat Skagerrak un dat Kattegatt mit de Oostsee verbunnen un na Noorden apent sik dat Noordmeer.

De Noordsee is 575 000 km² groot un bit to 100 m deep. De Soltgehalt vun 3,0 bit 3,5 % un de Warms vun 7 bit 15 Grad verhinnert, dat de See tofrüst. Blots in dat Wattenmeer kann sik överlangs dick Ies billen.

De Rhien, de Werser, de Ilv un de Thems fleet in de Noordsee. De bit to 7 m hogen Floten vun de Tieden dringt 65 km in de Werser un bit Hamborg 142 km in de Ilv vör.

Inseln vun de Noordsee sünd Helgoland, de Noordfreeschen Inseln, de Oostfreeschen Inseln un de nedderlandschen Waddeneilanden.

Över de Noordsee is faken Storm un Nevel, liekers bleuht hier dör de Welthavens London, Hamborg, Bremen, Amsterdam, Rotterdam un Antwerpen veel Schippsverkehr un -hannel.

An Fisch weert to 60 % Hering un to 10 % Kabeljau fungen, tomehrst bi England un Schottland. De Goldboors warrt in de leste Tiet ümmer weniger, wiel em dat in de Noordsee to warm woorn is is to’n Lieken.

De Anwahners vun de Waterkant nöömt de Noordsee „Blanken Hans“, aver wiel se dör Stormfloten al vele Minschen verdrinken laten hett, warrt se ok woll „Moordsee“ nöömt.

Norwegen

Norwegen (norweegsch Norge, Noreg oder Norga) is en Keunigriek, wat in’n Noorden vun Europa an’t Europääsche Noordmeer liggt (Skandinavien). Navers sünd Finnland, Russland un Sweden. De Hööftstadt is Oslo.

Polen

Polen is ene Republiek, de in’t Zentrum vun Europa liggt. Navers sünd Düütschland, Tschechien, de Slowakei, de Ukraine, Wittrussland, Litauen un en lütten Deel vun Russland - de Kaliningrader Oblast, dat ehemaalsche Oostpreußen. De Hööftstadt is Warschau.

Russland

Russland (russ'sch Россия "Rossija"; egentlich 'Russ'sche Föderatschoon (russ'sch Российская Федерация "Rossijskaja Federazija", Utspraak D) is dat gröttste Land vun de Eer un en Republiek, de in den Oosten vun Europa un den Noorden vun Asien liggt („Sibirien“). In Russland leevt up 17.075.400 km² üm un bi 142.400.000 Inwahners ( Juli 2006). Dat sünd 8,3 Inwahners up een km². Navers sünd Finnland, Eestland, Lettland, Wittrussland, de Ukraine, Georgien, Aserbaidschan, Kasachstan, de Mongolei, China, Japan, bi de Exklaav „Kaliningrader Oblast“ (dat fröhere Königsbarg) an de Oostsee ok Litauen un Polen, över de Beringstraat ok de USA. De Hööftstadt is Moskau.

Schottland

Schottland (Engelsch en Scots: Scotland, Schottsch-Gäälsch: Alba) is en Land in Noordwest-Europa un is een Deel vun dat Vereenigte Königriek vun Grootbritannien un Noordirland. Schottland liggt in den Noorden vun dat Eiland Grootbritannien un grenzt in den Süden an England. Dor leevt hüdigendags 5.062.011 Inwahners up 78.772 km².

Sweden

Sweden (Sverige) is en Monarkie, de in den Noorden vun Europa an de Oostsee liggt (Skandinavien). Navers sünd Finnland, Norwegen un över de Oostsee Däänmark. De Hööftstadt is Stockholm. Sweden harr 2005 9.060.430 Inwahners.

Swiez

De Swiez (Hoochdüütsch: Schweizerische Eidgenossenschaft, Franzöösch: Confédération suisse [kɔ̃.fe.de.ʁɑ.sjɔ̃.ˈsɥis], Italiensch: Confederazione Svizzera, Rätoromaansch: Confederaziun svizra, Latien: Confoederatio Helvetica) is en Republiek, de in Europa in de Alpen liggt. Navers sünd Öösterriek, Liechtensteen, Düütschland, Italien un Frankriek. De Hööftstadt is Bern. In dat Land leven 8.112.200 Inwahner (Stand: 30. September 2013) up en Rebeet vun 41.285 km².

Törkie

De Törkie is en Republiek, wat in'n Süüdoosten vun Europa un in Vörderasien liggt (Anatolien). Dor leevt hüdigendags (2006) 70.413.958 Inwahners up 779.452 km². Dat sünd 88,25 Inwahners/km². Navers sünd Bulgarien, Grekenland, Georgien, Armenien, Iran, Irak, Syrien un över de Middellannsche See ok Zypern. De Hööftstadt is Ankara. Staatspräsident is Recep Tayyip Erdoğan.

Öösterriek

Öösterriek oder ok Ööstriek is en Republiek, de in ’n Zentrum vun Europa liggt. Navers sünd de Swiez, Liechtensteen, Düütschland, Tschechien, de Slowakei, Ungarn, Slowenien un Italien. De Hööftstadt is Wien.

Annere Spraken

This page is based on a Wikipedia article written by authors (here).
Text is available under the CC BY-SA 3.0 license; additional terms may apply.
Images, videos and audio are available under their respective licenses.