Christoph Kolumbus

Christoph Kolumbus (* 1451 in Genua; † 20. oder 21. Mai 1506 in Valladolid) ellers Klumbumbus, wat sien plattdüütsche Ökelnaam is, Cristóbal Colón, as de Spanschen seggen un Cristoforo Colombo, as he op Italieensch heet, weer een Italiener ut Genua oder en Spanier. He wüss, dat de Eer rund is - wat de allgemeen Meenen weest is. Denn harr he överleggt, dat een denn jo na Indien ook över West seilen kann. He froog bi König Johann II. in Portugal na, man de meenen, dat de Weg langer wöör. In Spanien bi de Königin Isabella vun Kastilien harr he denn Spood. Se stell em dree Scheep to Verfögen. An'n 17. April 1492 unnerschreven se, de König Ferdinand II. un Kolumbus in Santa Fé enen Verdrag över ene Expeditschoon na Oostasien.

Santa-Maria
de Santa Maria

An'n 3. August 1492 is he denn vun den Hoben Palos na Westen schippert mit sien dree Schippen, de Santa Maria, Niña un Pinta heten harrn. He seil över de Kanarschen Inseln un denn straks nah'n Wessen.

An'n 12. Oktober güng he denn in San Salvador, wat to de Bahamas heurt, an Land. Dor harr he denn ook Lü drapen, un vun wegen dat he meen, he weer in Indien, harr he se Indianers naamt. Denn is he ook langs Kuba un Hispaniola seilt.

An'n 4. Januar 1493 is he wedder trüchseilt, man ahn de Santa Maria, de harr he op Grund sett. An'n 15. März 1493 weer he denn wedder in Spanien. Dor hebbt se em fiert un weern reinweg ut de Büx. Nich toletzt vun wegen dat Gold, wat he mitnahm harr un vun wegen de Indianers, de he fungen harr.

Dat weer de Anfang vun een Amerika-Boom, un denn sünd veele ut Europa na Amerika. Dat heet, Columbus harr Amerika entdeckt, man dat stimmt so nich, vun wegen dat de Wikingers ut Grönland al 500 Johr fröger na Amerika seilt sünd. Weer ook in Middeleuropa kunnig woorn (Adam vun Bremen), man dat harrn se al wedder vergeten. So hett Kolumbus Amerika denn to'n tweeden Mol entdeckt.

Later harr he denn noch dree Reisen maakt. De tweete gung na de Lütten Antillen, Porto Rico un Jamaika, de drüdde na Trinidad un in de Orinoco-Münn. De spaansche Kroon sett em as Stattholler in, aver siene Lüüd verklagen em bi den König un so wurr he afsett un na Spanien trüchhaalt. He kunn sik aver rechtfardigen un segel noch eenmaal wedder los. Noch ümmer soch he dat egentliche Fastland von Indien, un dittmaal nehm he von Kuba ut Kurs na Westen bit an de middelamerikaansche Küst. He harr dat woll al ahnt, dat wieter na Westen noch en Ozean överqueert weern muss, aver he fund de Dörfahrt nich .

Colombus Monument Buenos Aires
Kolombusstatue in Buenos Aires

As kranken Mann keem he in'n November 1504 trüch na Spanien. Königin Isabella weer kort vörher dood bleven un König Ferdinand weger sik, em as Vizekönig vun de updeckten Kolonien intosetten. Vereensaamt un verbittert toog Kolumbus sik na Valladolid trüch. He sturv dar twee Jahr later in den fasten Gloven, dat he den westlichen Seeweg na Indien funnen harr. Sien Verdoon leevt wieter in den Naam „Westindien“ för de middelamerikaansche Inselwelt, un de Uurinwahners vun Middel- un Südamerika weert noch vundage „Indios“ nöömt. Dat Kolumbus enen ganz neen Kontinent updeckt hett, is em sülvst nie bewusst wurrn. Eerst as Magellan (1519-1522) den Weg um Südamerika un dör den Pazifik na Oostasien funnen harr, kunn man sik en Bild darvun maken, wo de Eerdkugel wahrhaftig utseeg.

Kiek ok

  • Opdecken vun Amerika
  • Kolonisatschoon vun Noordamerika
  • Kolonisatschoon vun Süüdamerika

Literatur

  • Gerhard Prause: Niemand hat Kolumbus ausgelacht (op hooch)
(327) Columbia

(327) Columbia is en Asteroid ut den Hööftgördel, de an’n 22. März 1892 vun den franzööschen Astronom Auguste Charlois in Nizza opdeckt worrn is.

De Naam vun den Asteroid is afleidt vun Christoph Kolumbus in Andenken an den 400. Johrdag vun sien eerste Fohrt in de „Ne’e Welt”.

13. November

De 13. November is de 317. Dag in’n Gregoriaanschen Klenner. In Schaltjohrn is dat de 318. Dag.

14. November

De 14. November is de 318. Dag in’n Gregoriaanschen Klenner, man de 319. Dag in Schaltjohren.

31. Juli

De 31. Juli is de 212. Dag in’n Gregoriaanschen Klenner. In Schaltjohren is dat de 213. Dag.

Amerika

Dat Wort Amerika is vun Amerigo Vespucci sien Naam afleet (1454 - 1512). He hett verklaart, dat de Eerddeel, den Christoph Kolumbus funnen harr, nich identisch mit Indien oder Asien is.

De eersten Inwahners weern för 12.000 (?) Johrn na Amerika kamen. De Kinnskinners vun jüm sünd de Indianers. De eerste Europäer, wat ca. 1000 (?) n.Chr. Amerika funnen hett, weer Leif Eriksson (Wikinger).

Amerika warrt as Naam bruukt för:

Noordamerika

Middelamerika

Süüdamerika

de USA

Bahamas

De Bahamas (Engelsch: The Bahamas, offiziell: Commonwealth of The Bahamas) sünd en unafhängigen Inselstaat in de Karibische See. Dor warrt Engelsch snackt. De Bahamas bestaht ut en Archipel vun 700 Eilannen un 2006 cays (oder keys) un liggt in den Antlantik, ööstlich vun den US- Bundsstaat Florida, nöörlich vun Kuba un Haiti un westlich vun de brittschen Turks- un Caikosinseln.

Bronzetiet

De Bronzetiet is de Deel vun de Historie vun de Minschen, wo de Lü dat Warktüüch ut Bronze mookt harrn.

Vör de Bronzetiet weer de Steentiet, besünners de Koppertiet. Later keem denn de Iesentiet.

De Bronzetiet ward mol na de Prähistorie, mol na de Historie stellt. Kümmt op an, wat de Lü al schrieven kunnen. Besünners ut Europa, dat westliche Asien un Noordafrika kennt wi Överresten vun bronzetiedlich Kulturen. Ok Troja heurt dorto.

Bronze is en Legeeren ut Kopper un Tinn. Af un an weer ok Zink tomischt. För dat de Lü Bronze mooken kunnen, harrn se al gediegen Metall bruukt, so as Gold un reinet Kopper. För dat Kopper harrn se al leern mööten, woans se dat Metall ut en Steen rutkreegen. Besünners ole Kopperstücken geev dat in Anatolien bi Konya (7. Johrdusend v. Chr) un in Ägypten (Anfang 5. Johrdusend v. Chr.)

Op düsse Technik harrn se den opbaun köönt, dat se ok Legierungen henkreegen. Dat weer toeers in Ägypten, in dat 4. Johrdusend v. Chr.. In China güng de Bronzetied in dat 3. Johrdusend v. Chr. los, al in de Xia-Dynastie.

Mit den Bruuk vun de Bronze geev dat en technologischen Schuuv: Niege Techniken för de Bargwarkens sünd utklamüstert worrn un ok de Verhüttung, vun wegen dat dat Kopper un Tinn nich in gröttere Mengens gediegen in de Natur gifft.

Mit den Bronzeguss kunnen Saken, so as Warktüüch un Wapens in Serie mookt warn. De Hannel keem op. Schippbu un Seefohrt weurn neudig, dat dat Kopper ut Zypern un Tinn ut Britannien na’n fasten Wall keemen. Bronzesaken weern good as Hannelsgood.

De meesten Lü weern Buurn. Obers in de Bronzetiet keem ok dat Leven in de Stad op. De eersten Staaten keemen op, as Stadtstaaten un - in Ägypten un China - ok as gröttere Rieken.

Un de Lü harrn sik dat Schrieven infallen laten, sünners in China, Ägypten, Palästina (Phönizier) un Mesopotamien.

Ok in Süüdamerika hebbt se al vör Christoph Kolumbus Bronze ut Kopper un Tinn mookt. De öllsten Funnen sünd ut Argentinien.

Guadeloupe

Guadeloupe [gwa.ˈdlup] (Vun de Inwahners vun de Eilannen ok Gwada nömmt) is en Franzöösch Översee Departement in de Karibische See, nöördlich vun Dominica un süüdööstlich vun Montserrat. Dat besteiht ut en Archipel vun Eilannen, de to de Lüttjen Antillen tohöörn doot. Faken warrt mit Guadeloupe man bloß dat Hööfteiland meent. Dat is avers in Würklichkeit en Dubbelinsel, de dör en smalle Seestraten scheedt is: Basse-Terre un Grande-Terre. Guadeloupe is ok een vun de 26 Regionen vun Frankriek.

Flegerhaven is Pole Caraibes bi Pointe-à-Pitre (IATA-Kood: PTP) up dat Eiland Grand Terre.

Middelöller

Dat Middelöller is de Tied vun de Ridders, obers ok vun de Hanse. Wi rekent dat Middelöller vun dat Enn vun dat Weströmsche Riek anno 476 bet kort vör 1500, wo Christoph Kolumbus na Amerika fohrn is. Dat Middelöller ward ok rekent vun de Deelen vun dat Römsche Riek in 395 bit to dat Enn vun dat Oströmsche Riek, dat weer 1453 as de Törken Byzanz ünner ehr Kontroll bröcht harrn.

Dat Middelöller ward indeelt in

freuget Middelöller: ca. 450 - 950

hooget Middelöller: ca. 950 - 1250

laatet Middelöller: ca. 1250 - 1500Dat hooge un laate Middelöller is togliek ok de Hansetied.

Översicht:

476 De germansche Soldatenbaas Odoaker sett den Römschen Kaiser Romulus af. Dat weer dat Enn vun dat weströmsche Riek. Nu fangt dat Middelöller an. Dat ooströömsche Riek blifft ober.

450-500 De Sassen un Angeln seilt över de Noordsee na England un warrt dor to de Angelsassen

530 De Sassen kümmt bit an den Rhien

596 De Angelsassen warrn Christen

718-804 Jümmers wedder Kreeg twüschen de Franken un de Sassen.

800 De Franke Karl mookt sik to'n Kaiser

804 Hamborg warr gründt

831 De hillige Ansgar warr Arzbischop vun Hamborg.

1066 De Normanne Willem de Eroverer seilt na England. In de Slacht vun Hastings mutt sik de Angelsasse Harold slagen geven.

1066 De Slawen verwüst Haithabu.

1076 Adam vun Bremen schrievt över den Norden

1142-1180 Hertog Hinnerk de Leuw regeert de Sassen. Lübeck ward gründt. Bardowieck tweimookt.

1356 Bund van der düdeschen hanse ünner lübsche Leederschap

1361 Kreeg twüschen de Hanse un den dänschen Keunig Waldemar IV.

1370 Freeden vun Stralsund. De Vitalienbröder, de den dänschen Keunig hülpen harrn, fangt dat Seerövern an.

1402 De „Bunte Koh“, een Hamborger Hanseschipp fangt den Seeröver Klaas Störtebeker. He ward op den Grasbrook een Kopp körter mookt.

1494 De russche Zar Iwan II. mookt dat Hansekontor in Nowgorod dicht.

Pinta

De Pinta weer een vun de dree Scheep op Christoph Kolumbus sien eerste Expeditschoon vun 1492 bet 1493, op de he en Weg na Indien övern Westen söch. Mit vun de Partie weren dat Flaggschipp Santa Maria un dat Schipp Niña. En Seeweg na Indien hett Kolumbus nich opdeckt, vun wegen dat de Kontinent Amerika in’e Mööt keem, den he dormit för Europa opdeckt harr (Nadem al annere för em dat harrn, wat aver keen so grote Utwarken harr).

De Pinta weer dat gauste vun de dree Scheep. Vun de Pinta ut hett de Expeditschoon an’n 12. Oktober 1492 dat eerste Maal Land sehn.

De Pinta weer en Karavell, harr dree Masten un kunn üm un bi 60 Tünnen dragen. De Läng warrt op üm un bi 21 Meters un de Breed op söven Meters taxeert. Se harr en Mannschop vun 26 Mann. Ehr Kaptein weer Martín Alonso Pinzón.

Santa Maria (Schipp)

De Santa Maria weer dat Flaggschipp op Christoph Kolumbus sien eerste Expeditschoon vun 1492 bet 1493, op de he en Weg na Indien övern Westen söch. Mit vun de Partie weren de düüdlich lütteren Scheep Niña un Pinta. En Seeweg na Indien hett Kolumbus nich opdeckt, vun wegen dat de Kontinent Amerika in’e Mööt keem un den he dormit för Europa opdeckt harr (Nadem al annere för em dat harrn, wat aver keen so grote Utwarken harr).

An’n Wiehnachtsdag 1492 is de Santa Maria op en Plaat vör dat hüdige Haiti oplopen un kunn nich mehr reddt warrn. Dat Holt hebbt de Seefohrers denn bruukt, mit La Navidad de eerste spaansche Siedlung op amerikaanschen Bodden to boen, in de Kolumbus 30 bet 35 vun siene Landslüüd trüchlaten hett.

De Bowies is nich so nau bekannt. To vermoden is, dat dat Schipp ene üm un bi 25 Meter lange un över acht Meter brede Karacke weer. Kolumbus schreev in siene Opteken, dat dat Schipp, ok wenn dat negen Knoten maken dei, temlich traach weer un för so’ne Expeditschoon egentlich nich good to bruken weer.

Tartaree

De Tartaree (Latiensch: Tartaria oder Tataria Magna) is vun dat Middelöller bit to dat 20. Johrhunnert de europääsche Naam för de Länner in'n Osten vun den Ural un vun de Kaspische See bit an den Pazifik ween. Vör de Tied vun de Updeckers Zheng He un Christoph Kolumbus hefft Lüde ut Europa mit de Tartaree meist elkeen Deel vun de Welt buten Europa un Afrika meent. In düsse Gemarken wohnen törksche un Mongoolsche Völker. As de Russen de Tartaree erovert harrn, hefft se ehr den neen Naam Sibirien geven.

Annere Spraken

This page is based on a Wikipedia article written by authors (here).
Text is available under the CC BY-SA 3.0 license; additional terms may apply.
Images, videos and audio are available under their respective licenses.