Brasilien

Brasilien (offiziell de Bundsrepubliek Brasilien, Portugeesch: Brasil oder República Federativa do Brasil) is en Land in Süüdamerika un grenzt an Franzöösch-Guyana, Surinam, Guyana, Venezuela, Kolumbien, Peru, Bolivien, Paraguay, Argentinien, Uruguay un an den Atlantik.

Brasilien is mit sien 8.514.215 km² dat gröttste Land vun Süüdamerika (dat ümfaat meist de Hälft vun düssen Kontinent) un dat föfftgröttste Land up de Eer (bloß Russland, Kanada, China un de USA sünd noch grötter). In Brasilien leevt bi 191 Millionen Minschen.

República Federativa do Brasil
Flagg vun Föderative Republiek Brasilien Wapen vun Föderative Republiek Brasilien
(Flagg) (Wapen)
Wahlspröök: Ordem e Progresso

(Port. för „Ordnung un Wieterkamen“)

Natschonalhymne: Hino Nacional Brasileiro
Woneem liggt Föderative Republiek Brasilien
Hööftstadt Brasília
15° 47′ S, 47° 56′ W
Gröttste Stadt São Paulo
Amtsspraak Portugees'sche Sprake,
Regeren
Präsident
Präsidiale Bundsrepubliek
Jair Bolsonaro
Sülvstännigkeit

1825 vun Portugal

Grött
 • Allens
 • Water (%)
 
8.514.215 km²
? %
Inwahnertall
 • 2009 afschätzt
 • Inwahnerdicht
 
191.5 Mio.
22,5/km²
Geldsoort Brasiliaansch Real ([[ISO 4217|]])
BBP $ 1.981 Milliarden ( 9.) $ (2008)
  • $ 10.326 <small $ je Kopp
Tietrebeet UTC (UTC-2 bit -4)
Internet-TLD .br
ISO 3166 BR
Vörwahl ++55

Korte Historie

Johrdusendelang hefft in de Kuntreien vun den Amazonas-Stroom un an de Küst vun Brasilien Indianers wahnt. Dat weern Hunnerten vun Stämm, de to en poor gröttere Völker tohören doot, besunners to de Guaraní, de Tupi un de Ge.

An'n 22. April 1500 hett de portugeesche Seefohrer Pedro Álvares Cabral in dat hüdige Porto Seguro de Küsten vun Brasilien för de Kroon vun Portugal ünner Beslag nahmen. Vun 1530 af an sünd ok Siedlers nah Brasilien hentagen un de eersten Zuckerplantagen sünd in Salvador de Bahia un in Pernambuco upmaakt wurrn. In dat 18. Johrhunnert kemen de Grafen vun Pombal un de Portugesen nehmen dat Land noch faster in'e Hand. Portugeesch is dormols de offiziell Spraak wurrn. Dormols sünd ok de Jesuiten ut dat Land verdreven wurrn, vunwegen dat se sik achter de Indianers stellen.

1807 is dat königlich Huus vun Portugal ünner König Johann VI. vör Napoleon sien Armee utknepen nah Brasilien. Vun düsse Tiet af an is Rio de Janeiro de Fakto de Hööftstadt vun dat Riek vun Portugal wurrn. Vördem harr Portugal en Monopol för den Hannel mit Brasilien harrt, man nu weer dat Land vun Napoleon besett un de Havens vun Brasilien mössen nu open maakt weern för engelsche Scheep, dormit dat Land nich in de Isolatschoon dreev. In düsse Tiet weer Rio de Janeiro en Zentrum vun Macht un Hannel. De Natschonalbibliothek is dormols grünnt wurrn un de eersten Universitäten vun Brasilien sünd upmaakt wurrn. As König João 1821 nah Portugal torüchföhr, bleev sien Söhn Pedro IV. as Regent in dat Land. 1822 hett he de Unafhängigkeit vun Portugal utropen un hett sik den de Kroon upsetten laten as Kaiser Pedro I. vun Brasilien. Dree Johr later hett Portugal de Unafhängigkeit gellen laten. 1831 folg up Pedro I. de nee Kaiser Pedro II.. 1889 smeet de nee Elite vun Koffibaronen de Monarkie üm un stell en Bundrepublik up de Been. Bit 1930 hefft in Brasilien de Grootgrundbesitters in de Regeern dat Seggen harrt. In de 1930er Johren hett Getúlio Vargas en Militärregeern anföhrt. Dormols is in Brasilien eerst de Industrie so richtig up'e Been kamen. As Vargas 1945 aftreden is, güng dat mit de Demokratie los, man 1964 hett al wedder dat Militär nah de Macht grepen. Eerst 1984 geev dat en sinnigen Övergang nah en Börgerregeern. Vun dor af an is de demokraatsche Traditschoon in't Land wieder utboot wurrn.

Indelen vun dat Land

Brasilien sett sik tohopen ut 26 Staten un een Bundsdistrikt. De sünd tohopenfaat in fiev Landschappen:

Region Noord
Acre (1)
Amapá (3)
Amazonas (4)
Pará (13)
Rondônia (21)
Roraima (22)
Tocantins (26)

Region Middel-West
Bundsdistrikt (27)
Goiás (8)
Mato Grosso (10)
Mato Grosso do Sul (11)

Region Noordoost
Alagoas (2)
Bahia (5)
Ceará (6)
Maranhão (9)
Paraíba (14)
Pernambuco (16)
Piauí (17)
Rio Grande do Norte (19)
Sergipe (25)

Region Süüdoost
Espírito Santo (7)
Minas Gerais (12)
Rio de Janeiro (18)
São Paulo (24)

Region Süüd
Paraná (15)
Rio Grande do Sul (20)
Santa Catarina (23)

Staten vun Brasilien

Demografie

Inwahners

In Brasilien wahnt mehr Minschen as in jichens en anner Land in Süüdamerika. Wat de Inwahners angeiht, is Brasilien dat föfftgröttste Land in de Welt. 2005 weern dat 184.184.264 Lüde. An’n Anfang vun dat 20. Johrhunnert hett Brasilien bi 18 Mio. Inwahners tellt. Dat sünd nu meist tein mol so veel. [1].

De Minschen kaamt ut ganz verscheden Völker un hefft sik vermengeleert ut Afrikaners, Europäers un Indianers. Afrikaansche un indiaansche Kulturen leevt woll in dat Land wieder, man an un for sik höört Brasilien to de Westlich Kultur mit to. Meist 3, 1 Mio. Brasilianers stammt vun Japaners af un leevt to'n groten Deel in'n Süden. Dat is up de Eer de gröttste Grupp vun Japaners buten Japan.

Indianers

India tupi
Tupi-Indianer

Üm un bi 750.000 Brasilianers höört to de Indianers to. De gröttste Deel leevt in de Kuntreien vun den Amazonas-Stroom in den Regenwoold. Bi 12 % vun dat Land vun Brasilien höört hüdigendags to de Indianerkuntreien to.

Spraak

De Portugeesche Spraak is de offiziell Spraak. Veel Brasilianers spreekt man düsse ene Spraak. Anner Spraken sünd besunners Italieensch, Spaansch, Engelsch un Düütsch. Ok Plattdüütsch warrt hen un wenn snackt.

De düütschen Varietäten sünd:

  • Riograndenser Hunsrücksch

mit co-offischellen Status in:[2]

mit co-offischellen Status in:[2]

    • Espírito Santo
      • Domingos Martins
      • Laranja da Terra
      • Pancas[3]
      • Santa Maria de Jetibá
      • Vila Pavão
    • Santa Catarina
      • Pomerode
    • Rio Grande do Sul
      • Canguçu
    • Rondônia
      • Espigão do Oeste[4]

Lüüd in de Stadt Santa Leopoldina (Bundsstaat Espírito Santo) snackt ok Pomerano.

  • Plautdietsch (Plattdüütschen Varietät)
    • in Auhagen, Boqueirão, Colonia Lapa, Colonia Medici, Colonia Nova, Concórdia, Gnadental, Neu-Hoffnung, Neu-Witmarsum, Waldheim, Witmarsum[5]
  • Alemannsch (Vorarlbargsch Alemannsch)
  • Donauschwäbsch

Kiek dorto ok: Brazilian German

Religion

Catedral1 Rodrigo Marfan
De Kathedraal vun Brasília

Um un bi 75 % vun de Inwahners sünd röömsch-kathoolsch, man de Protestantschen Karken weert gau grötter. In den Noordoosten vun't Land gifft dat ok allerhand Anhängers vun Candomblé. Dat is en Gloven, den Slaven ut Afrika mitbröcht hefft.

Städer

De bekanntesten Städer sünd:

Rio de Janeiro wer meest 200 Johr lang Hööftstadt van Brasilien, ober 1960 hebbt se Brasília dor to maakt. Rio is aber de bekannste Stadt van Brasilien. Dat liggt ton Eenen an de Karneval und ton Annern an de Stranden, de to de besten van de ganze Welt hören söllt. Tourismus is darüm in Rio, ober ok in Brasilien insgesamt, ganz wichtig.

Borns

  1. WESP: historical demographical data
  2. a b IPOL realizará formação de recenseadores para o censo linguístico do município de Antônio Carlos-SC. Afropen an'n 4 August 2015.
  3. Pomerano!? | Língua Portuguesa. Lpniceia.wordpress.com (27. Dezember 2008). Afropen an'n 11. August 2015.
  4. Ontem e hoje : percurso linguístico dos pomeranos de Espigão D'Oeste-RO
  5. Nomes Mennonitensiedlunge in de Plautdietschen Wikipedia
15. November

De 15. November is de 319. Dag in’n Gregoriaanschen Klenner, oder de 320. Dag, wenn’t en Schaltjohr is.

Amtsspraak

En Amtsspraak is en Spraak, wat in en Land op dat Amt (Regeeren, Administratschoon, Gericht) bruukt warrt. En Land kann mehr as een Amtsspraak hebben. Un 'n Amtsspraak is wat anners as en Schoolspraak, de in en Land op de School för den Ünnerricht bruukt warrt.

Gemeenslötel

En Gemeenslötel is en fasten Kood, de bi dat Kennen vun Gemenen helpen schall. De Naams vun Gemenen sünd faken nich eendüdig. Ok sünd dor faken spezielle Schriftteken in un de Naams sünd verscheden lang. Dat allens maakt dat swoor för Rekenmaschinen, vun disse Naams to kennen, wat för’n Gemeen meent is. Dat dat Datenverarbeiden lichter fallt, hebbt vele Statistische Ämter Gemeenslötels fastleggt. De hebbt en faste Längd un dor sünd blot eenfache Teken in, so as de Tallen vun 0 bet 9 un de Bookstaven vun A bet Z, de vun jede Rekenmaschien licht verarbeidt warrn köönt. De düütsche Postleddtall un in welk annere Länner is ok en Oort Gemeenslötel.

Guyana

Guyana is een Land in Süüdamerika. Nabers sünd Brasilien, Venezuela un Suriname. Dat Land liggt an den Atlantik. Dor hefft 2009 bi 753.000 Inwahners leevt.

Hoochdüütsch

Hoochdüütsch (Hauchdüütsch) höört to de Westgermaansche Spraaken, de en Deel vun de Indoeuropääsche Spraken sünd. In Düütschland un veer annere Staaten is disse Spraak de Amtsspraak.

Dat gifft 'n ganzen Barg hoochdüütsche Dialekten:

Westmitteldeutsch

Rheinfränkisch

Pennsilfaanisch

Mittelhessisch

Nordhessisch

Osthessisch

Moselfranksch

Ripuarisch

Lothringer Platt

Oberfränkisch

Ostfränkisch

Südfränkisch

Alemannsch

Schwäbsch

Mittelalemannisch

Niederalemannisch

Elsässerditsch

Hochalemannisch

Höchstalemannisch

Bajuwarisch (Baiersch)

Nordbairisch

Mittelbairisch

Südbairisch

Mócheno

Zimbrisch

Ostmitteldeutsch

Nordobersächsisch

Obersächsisch

Lausitzisch-Neumärkisch

Thüringisch

Schlesisch

Hochpreußisch

Jiddisch

Westjiddisch

Oostjiddisch

Wymysorys

Unserdeutsch

Mestiez

Dat Woort Mestiez (Franzöös'sch: Métis, Portugees'sch: Mestiço, Spaansch: mestizo, Engelsch: Mestee ut laat Latiensch: mixticius Mischling) warrt up Platt bruukt för de Kinner vun Witten un de Indigenen Völker, sunnerlich in Süüd- un Middelamerika. Dat Woort kummt ut de Romaanschen Spraken un is upkamen in de Tied vun den Kolonialismus. In verschedene Länner warrt düt Woort hüdigendags ganz unnerscheedlich bruukt.

Naldo

Ronaldo Aparecido Rodrigues, bekannt unner den Naam Naldo (* 10. September 1982 in Londrina, Brasilien) is en brasiliaanschen Footballspeler. In'n Momang speelt he för den VfL Wulfsborg in de Football-Bundsliga.

Paraguay

Paraguay (up Guarani: Tetã Paraguái) is en Binnenstaat in Süüdamerika, de in' Oosten an Brasilien, in' Süden un Westen an Argentinien un in' Noorden un Westen an Bolivien grenzt. De Naam vun de Staat bedüüd „Water, dat to dat Water geiht“, afleit vun de Spraak vun de Oorinwahner, Guaraní: pará („Ozean“), gua („to/vun“) un y („Water“). De Utdruck betreckt sück up Guaraní meest blots up de Hööftstadt Asunción, aber up Spaansch up dat gesamt Staatsrebeet.

De Hööftstadt is Asunción und de tweetgröttste Stadt is Ciudad del Este. Dat Land harr 2010 tosommen 6.375.830 Inwahner up en Rebeet vun 406.752 km².

De Staat is an 14. Mai 1811 unafhängig van Spanien wurrn.

Peru

Peru (Spaansch: República del Perú; Quechua un Aymara: Piruw) is een Land in dat westliche Süüdamerika. Dat grenzt na Noorden hen an Ecuador un an Kolumbien, in’n Oosten an Brasilien, in’n Süüdoosten an Bolivien, in’n Süden an Chile un in’n Westen an'n Pazifik. Dor leevt 28.302.604 Inwahners (16. Mai 2006) up 1.285.220 km². Dat sünd 22,02 Inwahners/km².

Portugal

Portugal is en Republiek, de in'n Westen vun Europa an'n Atlantik liggt. Naver is Spanien. De Hööftstadt is Lissabon. Portugal hett en grote Historie as „Entdeckernatschoon“.

Portugeesche Spraak

De Portugeesche Spraak is de natschonale Spraak vun Portugal, un de offizielle Spraak vun Brasilien, Angola un annere Staten, de fröher in portugeesche Hand weren. In de indische Stadt Goa warrt de Spraak ok noch spraken, man nich anerkind. Dat Portugeesch geiht bi de noordgrenz vun Portugal över in't Galizisch, dat dör de spaansche Överheid as anner Spraak gellen laten warrt. Dat Portugeesch hett 200.000.000 Sprekers un is dormit de föfft- oder sösstgröttste Weltspraak. Circa 2,5 Millioonen Lüüd in de USA, sünners in New Jersey, Massachusetts, Rhode Island un Kalifornien snackt disse Spraak.

Dat Portugeesch höört to de Grupp vun ibero-romaansche Spraken un is eng verbunnen mit't Spaansche. De Spraak is in't 9. Johrhunnert för't ierst opschreven. De Dialekt-Variatschoon is ring, ok twüschen de Länner: Dat Portugeesch in Brasilien un't europääsche Portugeesch verholln sik as't britisch Engelsch un't amerikaansche Engelsch.

Spaansche Spraak

Spaansch (op Spaansch: Castellano) is de gröttste vun de romaanschen Spraken un dat is de drütt- oder veertgröttste Spraak up de Eer. 352 Mio Minschen hebbt Spaansch as Moderspraak un 417 Mio spreekt dat as Tweetspraak (Tallen vun 1999). De Mehrtall vun jem leevt in Latienamerika, uter in Brasilien, wo Portugeesch Landesspraak is.

Up de Pyrenäen-Halfinsel höört Portugal un dat Baskenland in’n Noorn nicht to dat spaansche Spraakrebeet. Bi dat Baskische, dat to kiene Spraakfamilie tohöört, hannelt sik dat wahrschienlich um den Överrest vun de Oorspraak, de vör de Römerherrschap up de ibeersche Halfinsel un den südlichen Deel vun dat hütige Frankriek wieter verbreet weer. Meist warrt ok dat Katalaansch in'n Oosten as sülfstännige Spraak ankeken, wiel dat mehr na dat Provenzaalsche slechten deit.

De spaansche Spraak hett sik in de röömsche Besettertiet, de 600 Jahr duurt hett, ut dat Vulgärlatiensch rutbillt. Dat Latiensch veränner sik hier na un na, överduur aver liekers den Vandalenstorm un de Westgotenherrschap, vun de blots ganz wenige Sporen in den spaanschen Woortschatt trückbleven sünd (wisigoti).

Vun de Arabertiet, de darna keem, tüügt so um de 4000 Wöör, de to'n groten Deel an den araabschen Artikel al- to kennen sünd (algebra, alcalde, alfombra,almidon) De romaansche Charakter vun dat Spaansch bleev trutz disse Fremdherrschappen bestahn. König Alfons X. leet 1253 anorrn, dat de Dialekt vun Toledo, dat Kastillsche, as de korrekte spaansche Spraak gellen schull.

För de Düütschen, de Spaansch leert, sünd de Problemen nich grötter as bi Italieensch oder Franzöösch. Afgesehn vun w, ö, ü un de ganz roren k un x bedeent sik dat Spaansche mit dat latiensche Alphabet so as wi. Doch de Luutqualität vun wecke Teken is en beten anners. So klingt b un v meist gliek. Vör a,o un u warrt c as k spraken, g is temlich week un flüchtig, vör e un i klingt c so as dat stimmlose engelsche th, g un j so as dat düütsche ch in ach, un dat ch klingt as tsch, ll as lj, un dat ñ (mit de Tilde) as nj. Dat h is jümmers stumm (hija < Tochter > klingt as icha). De Betonen liggt bi Wöör mit n oder s an'n Enn up de vörlesde Sülv, sünst up de lesde. Wenn dat maal nich so is, denn warrt dat dör en Akzent düütlich maakt

(álgebra, alcázar). Dat Bögen vun de Substantive un Adjektive is eenfach, wiel dat grammatische Geslecht an de Woortennen to kennen is.

Surinam

Surinam (surinamsch: Sranan [sra:ˈnaŋ]) is een Staat in Süüdamerika.

He grenst in de Noord an de Atlantik, in de Oost an Franzöösch-Guayana, in de Süüd an Brasilien un in de West an Guyana. Dat Land dankt sien Naam met Sekerheid van de Stamm der Surinen, de dör de Arawak ut dit Rebeet verdreven worden. In Surinam leevt bi 482.000 Inwahners, dormank de Minnerheit vun 2.500 Indianers vun dat Volk vun de Kariben.

Fröher weer dat mol en Kolonie vun dat Königriek vun de Nedderlannen, aver siet 1975 is dat en unafhangig Natschoon.

De Hööftstadt vun Surinam is Paramaribo. Amtssprake is Nedderlannsch.

Süüdamerika

Süüdamerika is de Eerddeel, de tüssen Atlantik un Pazifik liggt. Süüdamerika liggt to’n gröttsten Deel up de süüdlichen Halfkugel vun de Eer.

De wichtigsten Bargen vun den Eerddeel sünd de Anden, de vun Noorden na Süüden dör Süüdamerika loopt.

Uruguay

Uruguay (sp.: República Oriental del Uruguay, up Platt: Republik in'n Oosten vun den Uruguay) is een Land in Süüdamerika. Dor leevt 3.510.386 Inwahners up 176.220 km². Dat sünd 19 Inwahners/km². Uruguay grenzt in'n Noorden an Brasilien, in'n Oosten un Süüden an den Atlantik un in'n Westen an Argentinien. In de Indianer-Spraak Guarani heet „Uruguay“: „De bunten Vagels ehr Stroom“. De Hööftstadt is Montevideo.

De erhoopt Schätze, dör de de Stroom Río de la Plata sien Naam – ‚Sülverstroom‘ – kreeg, hett man vergevens söcht. Dorför hebbt sück de vun de Spanier utsett Peer un Koi up de wiet Grasfluren to groot Herden entwickelt, de de Grundlaag för den wertschaplichen Riekdom vun dat Land stellt hebbt.

Venezuela

Venezuela (amtlich Bolivarische Republik Venezuela, spaansch República Bolivariana de Venezuela [[reˈpuβlikɑ βoliβɑˈɾjɑnɑ ðe βeneˈswelɑ]]) is en Land in Süüdamerika an de Karibikküst. Dat grenzt in' Süden an Brasilien, in' Westen an Kolumbien un in' Osten an Guyana. Dor leevt bi 27.483.000 Inwahners in. Üm un bi 5 % vun de Inwahners sünd Indianers, dormank de Minnerheit vun bi 5.000 Kariben.

De Hööftstadt is Caracas. De Orinoko is mit een Lengt an 2574 km de gröttste un wichtigste Stroom van över 1000 Strömen van dat Land. Dat Land is 1811 unafhängig van Spanien wurrn.

Annere Spraken

This page is based on a Wikipedia article written by authors (here).
Text is available under the CC BY-SA 3.0 license; additional terms may apply.
Images, videos and audio are available under their respective licenses.