قبرس

مختصات: شرقی′۲۸°۳۳ شمالی′۰۸°۳۵ / ۳۳٫۴۶۷غرب ۳۵٫۱۳۳جنوب


قبرس
قبرس ِپرچم قبرس ِملی نشون
ملی سرود: اتا خونِش آزادی وسر
قبرس ِموقعیت
نیشتنگا
(و گتترین شهر)
نیکوزیا
شرقی′۲۸°۳۳ شمالی′۰۸°۳۵ / ۳۳٫۴۶۷غرب ۳۵٫۱۳۳جنوب
رسمی زوون یونانی و ترکی
حکومت ِنوع جمهوری
حاکمون نوع 
رئیس جمهور

نیکوس آناستاسیادس 
موارد منجر به تشکیل
بریتانیا جه
۱ اکتبر ۱۹۶۰
گتی
 -  گتی ۹٬۲۵۱کیلومتر مربع (۵۴ام)
 -  ‌ئو‌ (٪) ۲
جمعیت
 -  سرشماری ۸۰۱٬۶۲۲ 
 -  جمعیت انبسی ۸۵‎/km۲‏ (۸۵ام)
پول یکا یورو (EUR)
زمونی منطقه EET
 -  تابستونی (DST) DST (جهونی ساعت)
اینترنتی دامنه .cy
تلفن پیش‌شماره +۳۵۷+

قِبرِس اتا جزیره‌ای کشور هسته که مدیترانه دله دَره و ونه شرقی قِسمتون جه هسته. این کشور ِنیشتنگا (=پایتخت) نیکوزیا هسته. قبرس دله دِتا بخش شمالی قبرس (ترک‌هِنیشت) و یونانی‌هِنیشت وجود دارنه که هر دِتا دله ترکی و یونانی رسمی زوون هسته. یونانی‌ها ارتودوکس و ترکون مسلمون هستنه. جزیره‌یِ جمعیت یک میلیون و صد هزار نفر هسته و جنوبی قبرس دله ۸۴۰ هزار نفر درنه. ۷۷ درصد مردمون یونانی و ۱۸ درصد ترک هستنه.

قبرس ِجزیره، ساردنی و سیسیل په، مدیترانه‌یِ سومین گتِ جزیره هسته.[۲] قبرس دله خله توریسم مردمون وسّه درآمد یانّه. این کشور اروپا اتحادیه دله عضو هسته و ۱ ژانویه ۲۰۰۸ یورو حوزه دله دَربموئه.

تاریخ

Cyprus by Piri Reis
اتا تاریخی نقشه قبرس جه

این جزیره اتی استراتژی منطقه دله کَته و همینسه تاریخ دله خله کشورون من‌جمله هیتیون، آشوریون، مصریون، ایرانیون، یونانیون، رومیون، بیزانسیون، عثمانیون و عربون وه ره فتح هاکردنه.

استعمارکَری گادِر بریتانیا این جزیره ره بَییته اما جهونی جنگ دوم دله ونه اقتصاد و نفوذ کم بیّه و مجبور بَیی‌یه که شه نیروئون ره قبرس دله جه بریم بَکشه. این گادِر سه‌تا دولِت که انگلیس، یونان و ترکیه بینه، دِ تا قبرسی رهبر جه روز ۱۱ فوریه ۱۹۵۹ اتا پیمون دَوِستنه که قدرت ونه نسبت ۷ به ۳ جه یونانی‌تبارون و ترک‌تبارون میون تقسیم بَواشه. قبرس سال ۱۹۶۰ میلادی (مازرونی ۱۴۷۲ سال) شه استقلال ره بریتانیا جه اعلام هاکرده و بریتانیا، یونان و ترکیه ونه حاکمیت حق ره تضمین هاکردنه.

دسامبر سال ۱۹۶۳، ترکون و یونانی‌تبارون اختلاف پیدا هاکردنه که چتی ونه پیمون ره اجرا هاکِنِن. این قضیه سَره یونانیون کانلی نوئل (= خونی کریسمس) ره پیش بیاردنه و ترک‌تبارون ره دولت دله اخراج هاکردنه و مسلحونه اقدامات ره پیش بَییتنه.[۳] این کارها په، ترکون مجبور بَیینه جزیره جه فِرار هاکِنِن و حدود ۲۵ هزار نفر ترک جزیره جه آواره بَیینه.[۴] درگیریون شروع بَیینه که ۱۱ سال دمباله پیدا هاکرده.[۵] و متحد ملل سازمان سال ۱۹۶۴ صلح ِپاسبون ِنیرو ره بَرِسنی‌یه جزیره دله.[۴]

سال ۱۹۷۴ ماکاریوس سوم، قبرس ِرئیس جمهور، اتا کودتا، که یونان ِنظامیون ونه سَره نقش داشتنه، دله عزل بیّه و ترکیه حمله هاکرده و ترکی‌هنیشت مناطق که شمالی قسمتون ره شامل بی‌یه ره، شه ارتش جه بَییته.[۶] این کار ِپه اتی بحران پیش بمو و شمالی قبرس ترک جمهوری اعلام استقلال هاکرده ولی فقط ترکیه وه ره برسمیت بشناسی‌یه.

تقسیمات

قبرس دله شیش‌تا استان دارنه. این استان‌ها نوم فاماگوستا، کیرنیا، لارناکا، لیماسول، نیکوزیا، و پافوس هسته.[۷]

نقشه استان‌ها یونانی نوم ترکی نوم

⧼imagemap_invalid_crd⧽

فاماگوستا
Αμμόχωστος (Ammochostos)
Gazimağusa/Mağusa
کیرنیا
Κερύvεια (Keryneia)
Girne
لارناکا
Λάρνακα (Larnaka)
Larnaka/İskele
لیماسول
Λεμεσός (Lemesos)
Limasol/Leymosun
نیکوزیا
Λευκωσία (Lefkosia)
Lefkoşa
پافوس
Πάφος (Pafos)
Baf/Gazibaf

مردمون

قبرس دله ۸۰٪ یونانی‌تبار، ۱۸٪ ترک‌تبار و ۲٪ دیگه مسیحیون (مارونی، لاتینی کاتولیک و ارمنی) جه هستنه.[۸][۹][۱۰][۱۱]

پانویس

  1. http://persian.euronews.com/2013/02/24/anastasiades-wins-decisive-victory-in-cyprus-presidential-vote-exit-polls/
  2. Akdeniz'de Gizli Petrol Savaşı
  3. Papadakis ۲۰۰۵, ۸۲
  4. ۴٫۰ ۴٫۱ Kliot ۲۰۰۷, ۵۹.
  5. Demirtaş-Coşkun ۲۰۱۰, ۳۹
  6. خوشبینی زیاد نسبت به موفقیت مذاکرات قبرس
  7. EUROPA – The EU at a glance – Maps – Cyprus. Europa (web portal). بازیابی در 27 March 2009.
  8. Boyle, Kevin; Sheen, Juliet (1997). Freedom of Religion and Belief: A World Report. Routledge. p. 288. ISBN 0-415-15978-4.
  9. Salih, Halil Ibrahim (2004). Cyprus: Ethnic Political Counterpoints. University Press of America. p. 121. ISBN 0-415-15978-4.
  10. Karoulla-Vrikki, Dimitra (2009). "Greek in Cyprus: Identity Oscillations and Language Planning". In Georgakopoulou, Alexandra; Silk, M.S. (eds). Standard languages and language standards: Greek, past and present. Ashgate Publishing. p. 188. ISBN 0-7546-6437-6.
  11. Hadjipavlou, Maria (2002). "Cyprus: A Partnership Between Conflict Resolution and Peace Education". In Salomon, Gavriel; Nevo, Baruch (eds). Peace Education: The Concept, Principles, and Practices Around the World. Routledge. p. 195. ISBN 0-8058-4193-8.

منابع

آوریل ۲۰۱۵

پورتال:اسایی دکته‌ئون/دکته‌ئون ۱ آوریل ۲۰۱۵

اروپا شورا

اروپای شورا (انگلیسی جه: Council of Europe) قدیمی‌ترین سازمانی هسته که اروپایِ اتحاد وسّه ۱۹۴۹ بساته بیّه. این سازمان ِاَرمون دموکراسی، حقوق بشر، قانون‌مداری ِگسترش و فرهنگی روابط ِویشته هاکردن بی‌یه. ۴۸ کشور و ۸۰۰ میلیون آدِم این شورایِ بنه په دَرنه.ونه مقر استراسبورگ هسته و ونه رسمی زوونون فرانسوی و انگلیسی هستنه.

اروپای اتحادیه

اروپایِ اتحادیه اتا اقتصادی-سیاسی کنفدراسیون هسته که ۲۸ تا اروپایی کشور جه بسات بَئی‌یه. اروپای اتحادیه‌یِ منشا اروپای اقتصادی جامعه جه گِردِنه که سال ۱۹۵۷ رم پیمون، که ۶ تا اروپایی کشور میون بَنویشت بَئی‌یه، په بسات بَئی‌یه. اون گادر جه جدید اعضای اضافه بیّن جه، اروپای اتحادیه گت‌تر بیّه.

سال ۱۹۹۳، ماستریخت ِتوافق اِسایی اتحادیه‌ی ِقالب ره بساته. اروپای اتحادیه سال ۱۹۹۹ اتا هم‌بازی پول ره بساتنه و ونه نوم ره یورو بی‌یشتنه که اسا ۱۹تا کشور دله ملی پول‌های جایگزین بَیی‌یه.

اروپای اتحادیه ۵۰۰ میلیون نفر شهروند جه ۳۱٪ دله‌یی ناخالص تولید ره سال ۲۰۰۷ جهون دله تولید هاکرده. (۱۵٫۸ تریلیون دلار)

اچ‌دی‌آی

انسانی توسعه‌یِ شاخص یا HDI اتا عدد از 0 تا 1 هسته که کشورون ِکیفیت ره با حیساب وشون سه‌تا پارامتر رج‌وندی کانده: مردمونِ سالم بی‌ین و وشون طول عُمر، دسترسی به دانش و علوم و مردمِ زندگی ِسطح.

ایسپانیولی

ایسپانیولی یا اسپینیجی اتا لاتین زبون هسه. اینتا زبون ره اروپا قاره دله (ایسپانیا و آندورا) آمریکا قاره دله (میونی آمریکا و جنوبی آمریکا دله) گِنِش بونه. قدیم دله اتا خله ایسپانیایی اینتا کشور جا بوردنه این منطقه‌ئون دله و شه زبون ره اون جائون رواج هدانه. ایسپانیایی زبون چنتا چلّه و لهجه دارنه که ونه رسمی لهجه آراگونی هسه و ونه چنتا چله‌ئون جا بونه کاتالونی و باسکی جا نوم بَوردن.

اینتا زبون اوستوایی گینه دله هم گنش بونه. وه اتا چله لاتین زبون جا هسه. وه اسپین و مکزیک و آرژانتین و شیلی ات‌خله کشور دیگه رسمی زبون هسه. اینتا زبون ۲۵۰ میلیون گنش‌کر دارنه که همه جا ویشته مکزیک، آمریکای متحده ایالات، ایسپانیا و لاتین آمریکا دله درنه. ایسپانیولی ادبیات ره بونه دتا قسمت هکردن اتا خد ایسپانیا کشور ادبیات اتا دیگه هم لاتین آمریکا ادبیات.

ترک شورا

ترک شورا (آذری: Türk Şurası; قزاقی: Түрік кеңесі; قرقیزی: Түрк кеңеш; ترکی: Türk Keneşi) که ونه کامل ِنوم ترک‌زوون ِکشورون ِکایری شورا (CCTS; ترکی جه: Türk Dili Konuşan Ülkeler İşbirliği Konseyi) هسته، اتا سازمانه که ونه دله ترکی‌تبار ِکشورون عضو هستنه. این شورا نخجوان دله 3 اکتبر 2009 بساته بیّه و اسا ونه مَقِر استامبول هسته. این شورای ِاعضا ترکیه، آذربایجون، قزاقستون، قرقیزستون هستنه و ترکمونستون و اوزبکستون هم ناظر ِعضونه. نورسلطان نظربایف، قزاقون ِرییس‌‎جمهور، اولین کسی بی‌یه که سال 2006 این شورای ِبساتِن ِپیشنهاد ره هِدائه.

شمالی قبرس هم این شورا دله رسماً عضوه ولی فقط ترکیه دِنیایِ کشورون جه هسته که وه ره اتا سیوا کشور دونده و الباقی وه ره قبرس ِاتا جنگ‌بَزه منطقه اشناسِنّه.

ترک‌سوی

ترکی فرهنگ بین‌المللی سازمان یا ترک‌سوی (ترکی جه: TÜRKSOY یا Uluslararası Türk Kültürü Teşkilatı) اتا بین‌المللی سازمان هسته که فرهنگی موضوعات ره ترک‌تبار کشورون و مناطق دله پیگیری کانده. این سازمان ِاختصاری نوم ترک‌سوی هسته که ترک‌تِبار ره معنی دِنه.

سال ۱۹۹۶ این سازمان یونسکو جه اتا کایری پیمون دَوِسته.

سوریه دله‌یی جنگ

سوریه‌ی ِدله‌یی جنگ یا سوریه ِبحران ات‌سری تظاهرات و نهایتاً نظامی درگیریون ره گانّه که سوریه دله ۲۶ ژانویه ۲۰۱۱ جه شروع بیّه. این اتفاقات ِشروع عربی بهار جه بی‌یه و هَنتا دمباله دانّه.سوریه‌ی ِحکومت ِمسلح ِمخالفون شه اتخله گروه جه تشکیل وانه و چندین جبهه دله جنگ کانّه و بعضیون هِدی جه هم جنگ دارنه

سوریه آزاد ارتش وشون دله همه جه مهم‌ته هستنه، وشون ِاعضا سال ۲۰۱۱ ارتش جه سیوا بَیینه.

جبهه نصرت که القاعده زیرچلّه هستنه.

داعش که همه جه ویشته سامون دانّه و سوریه شرقی مناطق سَر حکومت کانده و همه‌ی ِدیگه گروهون ره هم زنده و شه ره «اسلامی خلافت» ِکشور دونده.

دموکراتیک اتحاد حزب که جنگ شروع بیّه تاسا سوریه کوردستون دله اتی شه‌گردون ناحیه بساته.متحد ملل سازمان و حقوق بشر دیدبان گانّه تا سال ۲۰۱۵ میون ۲۲۰ هزار تا ۳۱۰ هزار نفر این جنگ دله بمردنه. حدود ۷ میلیون و ۶۰۰ هزار نفر هم شه سِره جه آواره بَیینه که وشون میون ۱.۷ میلیون نفر ترکیه، ۱.۲ میلیون نفر لبنان، ۶۲۵ هزار نفر اردن و ۲۴۵ هزار نفر عراق دله پناهنده بینه.

غیرمتعهد کشورون جنبش

غیرمتعهد کشورون جنبش (انگلیسی جه: Non-Aligned Movement) (فرانسوی جه:Le Mouvement Non-Aligné) سال ۱۹۶۱ میلادی که دنیا ره سرد جنگ و غرب و شرق ِدِسرکی بیّن غضبه هاکرد بی‌یه، اینتا جنبش درست بیّه که ونه دله کشورونی دَیینه که نا کمونیست بینه، نا امپریالیست. این جنبش نوم اول جه «Non-Commitment» بی‌یه اما ات‌کمه که بگذشته، ونه نوم ره عوض هاکردنه. سردِ جنگ که توم بیّه په، اینتا جنبش دله اسا کشورونی درنه که در توسعه وینّه.

قطعنومه ۱۳۵۴ امنیت شورا

قطعنومه ۱۳۵۴ امنیت شورا متحدِ مللِ سازمان که تاریخ ۱۵ ژوئن ۲۰۰۱ تصویب بَیّه، اتا بین‌المللی سند درباره قبرس وضعیت ره بررسی هاکردن هسته. اینتا قطعنومه، نشست ۴٬۳۲۸‌ام دله ۱۵تا موافق رای، ۰تا مخالف رای و ۰تا ممتنع رای جه تصویب بَیّه.

قطعنومه ۱۳۸۴ امنیت شورا

قطعنومه ۱۳۸۴ امنیت شورا متحدِ مللِ سازمان که تاریخ ۱۴ دسامبر ۲۰۰۱ تصویب بَیّه، اتا بین‌المللی سند درباره قبرس وضعیت ره بررسی هاکردن هسته. اینتا قطعنومه، نشست ۴٬۴۳۶‌ام دله ۱۵تا موافق رای، ۰تا مخالف رای و ۰تا ممتنع رای جه تصویب بَیّه.

قطعنومه ۳۶۵ امنیت شورا

قطعنومه ۳۶۵ امنیت شورا متحدِ مللِ سازمان که تاریخ ۱۳ دسامبر ۱۹۷۴ تصویب بَیّه، اتا بین‌المللی سند درباره قبرس هسته. اینتا قطعنومه، نشست ۱٬۸۱۰‌ام دله تصویب بَیّه.

لبنان

|لبنان اتا پچوک ِکشور هسته که کوهستونی هسته و آسیا و خاورمیونه‌ی ِغرب و مدیترانه دریا پَلی دَره. ونه نیشتنگا (=پایتخت) بیروت ِبندر هسته. لبنان شمال و شرق جه سوریه، جنوب جه ایسرائیل و غرب جه مدیترانه جه هم‌سامون هسته و قبرس ِجزیره ونه نزدیکی دَره. لبنان ِنوم کلمۀ «لبن» جه هسته که اسپه کوهون ره گاتِنه.

لبنان دله‌یی (=داخلی) جنگ میون سال‌های ۱۹۷۵ تا ۱۹۹۰ این کشور ِاقتصاد ره خِراب هاکرده، پیش از اون لبنان منطقه دله عربون ِاقتصادی مرکز بی‌یه و ونه توریستی اقتصاد قوی بی‌یه، تا حدی که بیروت ره «خاورمیونه‌ی ِپاریس» گاتنه و لبنان ِلقب «خاورمیانه‌ی ِسوئیس» بی‌یه. وشون جنگ تموم بَیّه په دِباره دَرنه شه کشور ره بازساجی کانّه که موفق هم هَستنه و خوب پیشی شونّه. البته ایسراییل و لبنان جنگ این پیشرفت ره آسته‎ته هاکرده.

مدیترانه دریا

مدیترانه دنیا گت‌ترین دریا هسه که آسیا و اوروپا و آفریقا میون دره. کشورونی که ونه دور درنه هسنه: تورکیه، یونان، آلبانی، مونته و نگرو، کرواسی، بوسنی و هرزگووین، اسلوونی، ایتالیا، فرانسه، ایسپانیا، مراکش، الجزایر ،تونس، لیبی، مصر، ایسرائیل، لبنان، قبرس و سوریه.

ونه دله چنتا گت جزیره دره که وشون نوم هسه: قبرس، سیسیل، ساردنی(که ایتالیا شنه)، کورس(که فرانسه شنه)، بالئار جزیره‌ئون (که ایسپانیا شنه)، رودس(که یونان شنه) ونه گت‌ترین بندرون هسنه: مارسی(فرانسه)، ناپل و پالرمو(ایتالیا)، بارسلونا(ایسپانیا)، تونس(تونس)، اسکندریه(مصر)، تل‌آویو(ایسرائیل)، بیروت(لبنان) وه جبل طارق‌‎تنگه جا اطلس اوقیانوس جا راه دارنه.

نیکوزیا

نیکوزیا که قبرس نیشتنگاء و ونه گت‌ترین شهر هسته که ونه دله ۲۰۸٬۰۰۰ نفر درنه.

پوند

پوند اتا پیل یکا نوم هسه که بریتانیا پیل یکاهسه.اینتا پیل یکا چن تا کشور دیگه پیل یکا هم هسه. چن تا کشور که وشون پیل یکا اینتا هسه:

قبرس

سودان

ژوئن ۲۰۱۲

پورتال:اسایی دکته‌ئون/دکته‌ئون ۴ ژوئن ۲۰۱۲

یورو

یورو (انگلیسی جه: euro) (نماد: €؛ ایزو: EUR) یورو منطقه‌ی ِکشورون ِپول یکا هسته که ۱۷ کشور شامل وانه که همه ۲۷ عضو اروپا اتحادیه جه هستنه. یورو ۱ ژانویه سال ۲۰۰۲ رسماً کشورون آلمان، فرانسه، بلژیک، اتریش، ایسپانیا، پرتغال، یونان، ایتالیا، ایرلند، لوکزامبورگ، هلند و فنلاند دله استفاده

بیه و اسا کشورون زیر ونجه استفاده کانّه:

آلمان

اتریش

ایسپانیا

استونی

اسلواکی

اسلوونی

ایتالیا

ایرلند

بلژیک

پرتغال

فرانسه

فنلاند

قبرس

لوکزامبورگ

مالت

هلند

یونان

رومانی

لتونی

۲۰۰۸ (میلادی)

۲۰۰۸ (سال دِهزار و هشت، عددنویسی رومی:MMVIII) میلادی هشتمین سال سده ۲۱ میلادی جه و هشتمین سال هزاره سوم میلادی جه هسته. بر اساس گرگوری تقویم این سال از اولین روز سه شنبه ۱ ژانویه ۲۰۰۸ شروع بیّه و آخر چارشنبه ۳۱ دسامبر ۲۰۰۸ تموم بیّه چینی تقویم دله این سال گل سال اسم دانّه. تبری تقویم دله این سال از ۱۲شروینه‌ما ۱۵۱۹ تا ۱۲شروینه‌ما ۱۵۲۰ کفنه. ایرانی تقویم دله سال ۲۰۰۸ از ۱۱ دی ۱۳۸۶ شروع وانه و تاریخ ۱۱ دی ۱۳۸۷ تموم وانه. سال ۲۰۰۸ مطابق سال‌ئون ۱۴۲۸، ۱۴۲۹، و ۱۴۳۰ هجری قمری هسته.

اروپا
Europe (orthographic projection)
اروپای ِاتحادیه‌ی ِاعضا
اروپای ِپرچم
مشترک‌المنافع ِکشورون ِاتحادیه
Commonwealth of Nations
خاورمیونه‌یِ کشورون
Moyen Orient drapeaux
آسیا کشورون
LocationAsia

بقیه زوون‌ئون

This page is based on a Wikipedia article written by authors (here).
Text is available under the CC BY-SA 3.0 license; additional terms may apply.
Images, videos and audio are available under their respective licenses.