Anciclopédia

Ua anciclopédia (de l griego antigo ἐγκυκλοπαιδεία, ἐγκυκλο ["giral"] + παιδεία ["coincimiento"]) ye ua grande quantidade de anformaçones relatibas al coincimiento houmano; obra que trata de todas las ciéncias i artes an giral. Puode ser considerada ua spece de lhibro de refréncia para praticamente qualquiera assunto de l domínio houmano.

Anciclopédias puoden ser genéricas, cun artigos sobre ls mais bariados temas (cumo la Encyclopaedia Britannica), ó puoden ser specializadas nun determinado assunto (cumo ua anciclopédia médica ó matemática).

L termo anciclopédia solo ampeçou a ser outelizado ne l seclo XVI, inda que trabalhos de formato anciclopédico yá fússen coincidos an eras inda mais antigas.

Brockhaus Lexikon
Brockhaus Konversations-Lexikon, 1902
Abc

Abc ye ua forma de scrita classeficada cumo segmental, apuis ten grafemas que repersentan fonemas (ounidade básica de sonido) dua lhéngua, podendo ser classeficada tamien cumo ua scrita fonética, pus percura repersentar ls fonemas por un treminado signo.

Algoritmo

Un algoritmo ye ua sequéncia fenita de anstruçones bien defenidas i nun ambíguas, cada ua de las quales puode ser eisecutada mecanicamente nun período de tiempo fenito i cun ua cantidade de sfuorço fenita.L cunceito d'algoritmo ye frequentemente eilustrado pul eisemplo dua receita culinária, ambora muitos algoritmos séian mais cumplexos. Eilhes puoden repetir passos (fazer iteraçones) ó necessitar de decisones (tales cumo cumparaçones ó lógica) até que la tarefa seia cumpletada. Un algoritmo corretamente eisecutado nun eirá resulber un porblema se stubir amplementado ancorretamente ó se nó fur apropiado al porblema.

Un algoritmo nun repersenta, necessariamente, un porgrama de cumputador, i si ls passos necessairos para rializar ua tarefa. Sue amplementaçon puode ser feita por un cumputador, por outro tipo de outómato ó mesmo por un ser houmano. Defrentes algoritmos puoden rializar la mesma tarefa usando un cunjunto defrenciado d'anstruçones an mais ó menos tiempo, spácio ó sfuorço de l qu'outros. Tal defrença puode ser reflexo de la cumplexidade cumputacional aplicada, que depende de struturas de dados adequadas al algoritmo. Por eisemplo, un algoritmo para se bestir puode specificar que bocé bista purmeiro las meias i ls çapatos antes de bestir la calça anquanto outro algoritmo specifica que bocé debe purmeiro bestir la calça i depuis las meias i ls çapatos. Queda claro que l purmeiro algoritmo ye mais defícel d'eisecutar que l segundo anque ambos liebáren al mesmo resultado.

L cunceito dun algoritmo fui formalizado an 1936 pula Máquina de Turing de Alan Turing i pul cálclo lambda de Alonzo Church, que formórun las purmeiras fundaçones de la Ciéncia de la cumputaçon.

América de l Sul

Modelo:Anfo cuntinente

La América de l Sul ye un cuntinente que cumprende l cacho meridional de la América. Sue stenson ye de 17.819.100 km², abrangendo 12% de la superfice terrestre, mas solo ten 6% de la populaçon mundial. Une-se a la América Central, al norte, pul istmo de l Panamá i aparta-se de la Antártica pul streito de Drake. Ten ua stenson de 7400 km zde l mar de l Caribe até l cabo Horn, punto stremo sul de l cuntinente. Ls outros puntos stremos de la América de l Sul son: al norte la Punta Gallinas, na Colómbia, al leste la Punta de l Seixas, ne l Brasil, i la oeste la Punta Pariñlas, ne l Peru. Ls sous lemites naturales son: al norte cul mar de l Caribe; la leste, nordeste i sudeste cul ouceano Atlántico; i la oeste cul ouceano Pacífico.Ne l seclo XIX, l cuntinente recebiu cerca de 15 milhones de eimigrantes probenientes de la Ouropa, i sufriu anfluéncias culturales i eideológicas tanto de l Stados Ounidos quanto de la Ouropa. La rápida urbanizaçon superou la oufierta de amprego i moradie. Cumo sfuorço para stimular l comércio i produçon, formórun-se grupos eiquenómicos cumo l Mercado Quemun Centro-Amaricano (MCCA), Associaçon Latino-Amaricana de Libre Comércio (ALALC) (1960), i la Associaçon Latino-Amaricana de Zambolbimiento i Antercámbio (ALADI) (1981). Zde 1º de janeiro de 1995 bigora l Mercosul (Mercado Quemun de l Sul), que pretende stinguir gradatibamente la frunteira eiquenómica antre Brasil, Argentina, Paraguai i Uruguai; tenendo recentemente la adeson de la Benezuela.La América de l Sul ten bastos recursos naturales i grabes porblemas eiquenómicos i sociales. An rezon de l alto andibidamiento sterno i anterno, bários países sul-amaricanos aplican las políticas de l Fondo Monetário Anternacional (FMI), que cumprímen las cuntas públicas mas nun eileminan las crises.

La andústria stá cuncentrada ne l beneficiamiento de perdutos agrícolas i na porduçon de benes de cunsumo. Ne l Brasil i na Argentina ancontra-se más dibersificada, abrangendo setores cumo straçon, refino de petrólio i siderurgie. L Brasil ye responsable por cerca de trés quintos de la porduçon andustrial sul-amaricana. A mineraçon anclui la straçon de petrólio (cun çtaque pa la Benezuela), cobre, stanho, manganés, fierro i outros. La agricultura ye antensiba nas árias tropicales, adonde hai culturas boltadas para la sportaçon (café, cacau, banana, canha-de-açucre, cereales). La pecuária ye praticada an ancha scala ne l sul i ne l centro.

Biquipédia

Biquipédia ye ua anciclopédia multilhéngua an-linha lhibre colaboratiba, ó seia, scrita anternacionalmiente por bárias pessonas quemuns de dibersas regiones de l mundo, todas eilhas beluntárias. Por ser lhibre, antende-se que qualquiera artigo dessa obra puode ser transcrito, demudado i ampliado, zde que preserbados ls dreitos de cópia i modeficaçones, bisto que l cuntenido de la Wikipedia stá debaixo la licença GNU/FDL (ó GFDL) i la Creatibe Commones Attribution-ShareAlike (CC-by-SA) 3.0. Criada an 15 de Janeiro de 2001, baseia-se ne l sistema wiki (de l'habaiano wiki-wiki = "rápido", "beloç").

L modelo wiki ye ua rede de páiginas cuntenendo las mais dibersas anformaçones, que puoden ser modeficadas i ampliadas por qualquiera pessona atrabeç de nabegadores quemuns, tales cumo l Internet Explorer, Google Chrome, Mozilla Firefox, Netscape, Opera, Safari, ó outro qualquiera porgrama capaç de ler páiginas an HTML i eimaiges. Este ye l fator que çtingue la Wikipedia de todas las outras anciclopédias: qualquiera pessona cun acesso a la Anterneta puode demudar qualquiera artigo, i cada leitor ye potencial ajudante de l porjeto.

L'anciclopédia sin fins lucratibos ye gerida pula Wikimedia Foundation. Eilha stá çponible an 257 lhénguas ó dialetos cun un total de 7,5 milhones d'artigos, antre eilhes 2,1 milhones d'artigos son refrentes a la berson an léngua anglesa (dados de 11 de Dezembre de 2007). L númaro total de páiginas ronda ls 24 milhones i anclui eimaiges, páiginas d'outelizadores, páiginas de çcusson, catadories, modelos, páiginas de geston de ls porjetos, etc. La berson almana çtribui-se tamien an DBD-ROM. Aperpóne-se, inda, las eideias na berson anglófona, para alhá dua eidiçon ampressa.

Zde l sou ampeço, la Wikipedia ten oumentado a passo firme la sue popularidade, i l sou éisito ten feito aparecer outros porjetos armanos. Segundo l Alexa, la Wikipedia stá antre ls quinze sítios mais besitados ne l mundo. La popularidade tamien debe-se al facto de muitas de las páiginas tenéren sido ó copiadas. Nas palabras de l co-fundador Jimmy Wales, la Wikipedia ye "un sfuorço para criar i çtribuir ua anciclopédia lhibre i an dibersos lhénguas de la mais eilebada culidade possible a cada pessona de l planeta, an sue própia léngua".

Assi i todo, l fato de qualquier un, specialista ó nó, poder eiditar l cuntenido de la Wikipedia ten gerado cuntrobérsias. Alguas rebistas i/ó anciclopédias ribales, cumo Encarta i Encyclopædie Britannica, ténen craticado ls artigos na Wikipedia, que dízen séren abordados de modo a cundezir cula oupenion de la maiorie i nó culs fatos.

Demingo

L demingo ye l die de la sumana cumprendido antre l sábado i la segunda-feira.

Ne l Brasil i an Pertual, assi cumo na Grécia, ne l Japon, na Grana-Bretanha, ne ls Stados Ounidos i an países anglo-saxones an giral, por fundamentaçon bíblica i etimológica, l demingo ye cunsidrado l purmeiro die de la sumana. Na liturgie crestiana, assi cumo ne l judaísmo i ne l eislamismo, tamien ye cunsidrado l purmeiro die de la sumana.

An muitos outros países de l mundo, ancluindo la maiorie de ls países de la Ouropa i de la América Spánica, ye cunsidrado l radadeiro die de la sumana cebil.

Dius

Al longo de la stória de l'houmanidade la eideia ó cumprenson de Dius assumiu bárias cuncepçones an todas sociadades i grupos yá eisistentes, zde las primitibas formas pré-clássicas de las fés probenientes de las tribos de la Antiguidade até ls dogmas de las modernas religiones de la ceblizaçon atual.

Dius muitas bezes ye spressado cumo l criador i Senhor de l'ouniberso. Teólogos ten relacionado ua bariadade d'atributos para cuncepçones de Dius mui defrentes. Ls mais quemuns antre essas ancluen onisciéncia, onipoténcia, onipresença, beneboléncia (bondade purfeita), simplicidade debina, zelo, subrenatural, eiternidade i d'eisisténcia neçaira.

Dius tamien ten sido cumprendido cumo sendo ancorpóreo, un ser cun personalidade debina, la fuonte de to la oubrigaçon moral, i l "maior eisistente".Estes atributos fúrun todos suportados an defrentes graus antes puls filósofos teológicos judius, crestianos i muçulmanos, ancluindo Ramban, Agostico de Heipona i Al-Ghazali, respetibamente. Muitos filósofos mediebales notables zambolbírun argumientos pa la eisisténcia de Dius, tencionando cumbater las aparentes cuntradiçones amplicadas por muitos destes atributos.

Doutrina de la Eigreija Católica

La doutrina de la Eigreija Católica, ó simplesmente la doutrina católica, ye custituída por un cunjunto de fés, de dogmas i "berdades de fé", de ansinamientos, de preceitos i de lheis de la Eigreija Católica. Este basto cunjunto trata, cumo por eisemplo, de dibersos aspetos relatibos la Dius, al home i al mundo. Segundo l Catecismo de San Pio X, la doutrina católica ye la doutrina que Jasus Cristo Nuosso Senhor ne ls ansinou, para ne ls amostrar l camino de la salbaçon i de la bida eiterna. Las partes percipales i mais neçairas de la Doutrina […] son quatro: l Credo, l Pai-Nuosso, ls Mandamientos i ls Sacramientos.La Eigreija professa que todas las cousas que eilha acradita fúrun sendo als poucos rebeladas por Dius atrabeç de l tiempos, atingindo la sue plenitude i perfeiçon an Jasus Cristo, que ye cunsidrado puls católicos i crestianos cumo l Filho de Dius, l Messias i l Salbador de l mundo i de la houmanidade. Mas, la definiçon i cumprenson de la doutrina católica (que ye baseada na Rebelaçon) ye progressiba, necessitando por esso de l custante studo i reflexon de la Teologie, mas siempre fiel a la Rebelaçon debina i siempre ourientada pul Magistério de la Eigreija.Para ls católicos, la sue fé an Dius anclui la sue lhibre i total antrega (i amor) "la Dius, prestando al Dius rebelador l ouséquio pleno de l sou anteleto i de la sue buntade, i dando boluntário assentimiento a la Rebelaçon feita por El". Esta Rebelaçon ye trasmitida pula Eigreija sob la forma de Tradiçon. La fé an Dius "oupera pula caridade" ó amor (Gal 5,6), por esso la bida de santificaçon dun católico oubriga-lo, para alhá de partecipar i recebir ls sacramientos, la "coincer i fazer la buntade de Dius", atrabeç, cumo por eisemplo, de la prática de ls ansinamientos rebelados (que se resumen ne ls mandamientos de amor ansinados por Jasus), de las buonas obras i tamien de las regras de bida perpuostas pula única Eigreija fundada i ancabeçada por Jasus. Essa antrega la Dius ten por finalidade i sperança redadeiras a la sue própia salbaçon i a la amplementaçon de l Reino de Dius. Neste reino misterioso, l Mal será ineisistente i ls homes salbos i justos, passado la ressurreiçon de ls muortos i l fin de l mundo, passaran la bibir eternamente an Dius, cun Dius i junto de Dius.Las percipales berdades de la fé ancontran-se spressas i resumidas ne l Credo de l Apóstolos, ne l Credo Niceno-Custantinopolitano i tamien an bariadíssimos decumientos de la Eigreija, cumo por eisemplo ne l "Catecismo de la Eigreija Católica" (CIC). Atualmente, para un acesso i cumprenson mais fácele a la doutrina, ancontra-se tamien la síntese de l CIC, zeignada por "Cumpéndio de l Catecismo de la Eigreija Católica" (CCIC).

Eigreija Católica

La Eigreija Católica, chamada tamien de Eigreija Católica romana i Eigreija Católica Apostólica Romana, ye ua Eigreija crestiana colocada sob la outoridade suprema de l Papa, Bispo de Roma i sucessor de l apóstolo Pedro, sendo cunsidrada puls católicos cumo l outéntico repersentante de Dius na Tierra i por esso l berdadeiro Xefe de la Eigreija Ounibersal (Eigreija Crestiana ó ounion de todos ls crestianos). Sou oubjetibo ye la cumberson al ansinamiento i a la pessona de Jasus Cristo an bista de l Reino de Dius. Para este fin, eilha admenistra ls sacramentos i prega l Eibangelho de Jasus Cristo. Eilha nun pensa cumo ua Eigreija antre outras mas cumo la Eigreija stablecida por Dius para salbar todos ls homes. Esta eideia ye besible lhougo ne l sou nome: la palabra "católico" quier dezir ounibersal an griego. Eilha eilaborou sue doutrina al lhongo de l cuncílios a partir de la Bíblia, comentados puls Pais i puls doutores de la Eigreija. Eilha propone ua bida spritual i ua regra de bida als sous fiéis anspirada ne l Eibangelho i definidas de maneira percisa. Regida pul Código de Dreito Canónico, eilha se cumpone, para alhá de la sue muita bien coincida hierarquia ascendente que bai zde de ls simples diácono al supremo Papa, de bários mobimentos apostólicos, que cumportan notadamente las ordes relegiosas i ls anstitutos seculares.

Zde l die 19 de Abril de 2005, la Eigreija Católica ye lhiderada pul Papa Bento XVI. Nesse mesmo anho, eilha cuntaba aprossimadamente cun 1115 milhones de nembros (ó seia, más dun sesto de la populaçon mundial), çtribuídos principalmente na Ouropa i nas Américas mas tamien noutras regiones de l mundo. Sue anfluéncia na Stória de l pensamiento bien cumo subre la Stória de la arte ye cunsidrable, notadamente na Ouropa.

Eiluminismo

Modelo:Stória de la filosofie oucidental

Eiluminismo, Sclarecimiento ó Ilustraçon (an alman Aufklärung, an anglés Enlightenment, an eitaliano Eilluminismo, an francés Siècle ç Lhumières, an spanhol Eilustración) zeignan ua época de la stória anteletual oucidental.

Fé bahá'í

La Fé Bahá'í fui fundada por Bahá'u'lláh, na antiga Pérsia an 1844. Anque ser ua fé mundial cun sues própias lheis i scrituras sagradas, nun ten dogmas, rituales, clero ó sacerdócio.

Bahá'u'lláh ye un títalo que quier dezir "Glória de Dius". Sous seguidores son coincidos cumo bahá'ís. Sendo bahá (بهاء) un termo árabe que quier dezir "Glória" ó "Splendor".

De acordo culs ansinamientos bahá'ís, todas las religiones rebeladas son probenientes de la Buntade dun solo Dius. Nesta cuncepçon la rebelaçon ye progressiba, ó seia, an cada época Dius ambia sous Manifestantes para eiducar la houmanidade segundo l zambolbimiento spritual de la houmanidade i necidades de cada período.

Ls bahá'is antenden que la stória houmana fui, por mui tiempo, solo la narraçon de l acuntecimientos de reinos, pobos, naciones, religiones i eidelogies, i que la Stória de la Houmanidade, cumo ua ounidade planetária ampeça cula mensaige de Bahá'u'lláh. La custruçon dua ceblizaçon global an eiterno progresso, que respeite la ounidade na dibersidade i la houmanidade cumo ua sola raça forma la eisséncia de la prática baha'i.

Libro

Libro ye un belume transportable, cumpuosto por páiginas, sin cuntar las cápias, ancadernadas, cuntendo testo manuscrito ó ampresso i/ó eimaiges i que forma ua publicaçon unitária (ó fui cuncebido cumo tal) ó la parte percipal dun trabalho literário, científico ó outro.

An ciéncia de la anformaçon l libro ye chamado monografie, para çtingui-lo de outros tipos de publicaçon cumo rebistas, periódicos, teses, tesauros, etc.

L libro ye un produto anteletual i, cumo tal, ancerra coincimiento i spressones andibiduales ó coletibas. Mas tamien ye ne ls dies de hoije un produto de cunsumo, un bien i sendo assi la parte final de sue produçon ye rializada por meios andustriales (ampresson i çtribuiçon). La tarefa de criar un cunteúdo passible de ser transformado an libro ye tarefa de l outor. Yá la produçon de l libros, ne l que cuncerne a transformar ls ouriginales nun produto comercializable, ye tarefa de l eiditor, an giral cuntratado por ua eiditora. Ua terceira funçon associada al libro ye la coleta i ourganizaçon i andexaçon de coleçones de libros, típica de l bibliotecário.

Máquina de Turing

La máquina de Turing ye un çpositibo teórico coincido cumo máquina mundial, que fui cuncebido pul matemático británico Alan Turing (1912-1954), muitos anhos antes d'eisistiren ls modernos cumputadores digitales (l'artigo de refréncia fui publicado an 1936).

Nun sentido perciso, ye un modelo abstrato dun cumputador, que se restringe solo als aspetos lógicos de l sou funcionamiento (mimória, stados i trasiçones) i nun a la sue amplementaçon física. Nua máquina de Turing puode-se modelar qualquiera cumputador digital.

Turing tamien se ambolbiu na custruçon de máquinas físicas para quebrar ls códigos secretos de las quemunicaçones alemanas durante la II Guerra Mundial, tenendo outelizado alguns de ls cunceitos teóricos zambolbidos pa l sou modelo de cumputador ounibersal.

Pertual

Pertual, oufecialmente República Pertuesa (República Portuguesa an pertués), ye un paíç localizado ne l sudoeste de la Ouropa, an que l sou território queda na zona oucidental de la Península Eibérica i an arquipélagos ne l Atlántico Norte. Ten ua ária total de 92.391 km², i ye la nacion más oucidental de l cuntinente ouropeu. L território pertués ye delimitado la Norte i la Leste por Spanha i la Sul i Oeste pul Ouceano Atlántico, i cumprende la parte cuntinental i las regiones outónomas: ls arquipélagos de l Açores i de la Madeira.

Durante ls seclos XV i XVI, Pertual fui ua poténcia mundial eiquenómica, social i cultural, custituindo-se l purmeiro i l más duradouro ampério quelonial de amplitude global.Ye hoije un paíç zambolbido, eiconomicamente próspero, social i politicamente stable i cun Índice de Zambolbimiento Houmano eilebado. Ancontra-se antre ls 20 paízes de l mundo cun melhor culidade de bida, anque l sou PIB per capita ser l menor antre ls paízes de la Ouropa Oucidental.

Ye nembro de las Naciones Ounidas i de la Ounion Ouropeia (na altura de la sue adeson an 1986, CEE), i nembro-fundador de la NATO, de la OCDE, i de la CPLP. Partecipa an dibersas missones de manutençon de paç de las Naciones Ounidas. Pertual ye tamien un Stado-Nembro de l Spácio Schengen.

Psicologie

La psicologie (de l griego Ψυχολογία, trasl. psykhologuía, palabra deribado de las palabras ψυχή, psykhé, "alma", i λόγος, lhógos, "palabra", "rezon" ó "studo") ye la ciéncia que studa ls porcessos mentales (sentimientos, pensamientos, rezon) i l cumportamiento houmano i animal (para fines de pesquisa i correlaçon, na ária de la psicologie cumparada) ó seia outelizando la metodologie de la cumparaçon. L oubjeto de studo dessa ciéncia assi i todo inda hoije ye albo de cuntrobérsias specialmente quanto las çtinçones ó necidades de studo de la mente an ouposiçon al studo de la cumportamiento.

Para La. R. Lhuria eminente psicólogo sobiético un de ls fundadores de la neuropsicologie la psicologie de l home debe acupar-se de la análeze de las formas cumplexas de repersentaçon de la rialidade, que se custituíran al lhongo de la storia de la sociadade i son rializadas pul cérebro houmano ancluindo las subjetibas formas de la atebidade cunciente sin sustituir essas puls studo de ls porcessos fisiológicos que les serben de base nin lhemitar-se a la çcriçon sterior de l mesmos.

Segundo esse outor para alhá de stablecer las lheis de la sensaçon i percepçon houmana, regulaçon de ls porcessos de atençon, memorizaçon (tarefa ampeçada por Wundt que l cunsagrou, a a cuntragusto, i la que se dedicórun ls purmeiros psicólogos), na análeze de l pensamiento lhógico, formaçon de las necidades cumplexas i de la personalidade. Cunsidra esses fenómenos cumo perduto de la stória social (cumpartilhando, de cierto modo coma la proposiçon de la relegada (na época) publicaçon Bolkerpsichologie (Psicologie cultural) de Wundt i cun las proposiçones de studo simultáneo de ls porcessos neurofisiológicos i detreminaçones stórico-culturales, rializadas de modo andependiente por sou cuntemporáneo Bigotsky) (Lhuria, 1979)

Outro oubjeto de studo de la psicologie, anclusibe cumpartilhado cula psiquiatria, son las personalidades inadatables cun cumportamientos zbiantes, chamados de doentes mentales pula psicopatologie. Cunsidrando la relaçon mente – cuorpo cumo ua ounidade, cumo ben sendo demunstrado als poucos zde ls primórdios fundaçon de la psicologie cumo ciéncia (çtinguindo-se de la filosofie), i a partir desse pressuposto básico de la eisisténcia dun monismo - i nun un dualismo cumo Çcartes apregou - este galho de l coincimiento ten sous studos boltados a esse axioma percipal. Antre outras atuaçones que esta ciéncia permite al porfissional de la ária, stan la splicaçon de ls macanismos ambolbidos an detreminados cumportamientos, assi cumo prebeni-los i modificá-los.

La psicologie ye ua ciéncia cunsidrada tanto de las árias sociales, ó houmanas, cumo de la ária biomédica (por eisemplo, la neuropsicologie faç parte deste spetro), assi eilha ye studada tanto an métodos quantitatibos cumo an métodos qualitatibos. Estes métodos aplican-se al studo de ls porcessos psíquicos, geradores de cumportamientos i al alrobés.

Ls studos clássicos an psicologie baseában-se justamente ne ls cumportamientos, que éran diretamente ouserbados, que fazien cun que l psicólogo anferisse un porcesso psíquico; mas, cun ls abanços de las neurociéncias na atualidade antre ls quales çtaca-se la psicofarmacologie la análeze de eimaiges de l cérebro, tamien ye possible, mesmo que rudimentarmente, studar ls porcessos psíquicos na sue ourige.

La antrospeçon ye outro método para chegar als porcessos cuncientes. Mas, esta antrospeçon ye un porcesso que necessita ser acumpanhado i guiado por un psicoterapeuta, dada la deficuldade antrínseca que cumporta. Esto debe-se al fato de cada un de nós tener macanismos defensibos (que nun depénden de la nuossa buntade) que ténen cumo funçon ampedir l acesso als perdutos de l nuosso ancunciente cumo forma de ne ls porteger de la zourganizaçon mental.

Na proposiçon psicanalítica ua de las purmeiras corrientes de la psicologie a propor la balidade de la anstrospeçon cumo método, l eifeito de la anterpretaçon rializada pul terapeuta, desse cuntenido ancunciente (ansight) na remoçon de sintomas ó trasformaçones de cumportamiento ye, antre outros métodos, l que cumproba la balidade de la teorie psicanalítica a partir de la speriéncia clínica. L studo de causos clínicos ye la sue forma percipal de adequaçon a la metodologie científica eisisten mas, bários outros métodos zambolbidos, cada un para studo dun ó más porcessos mentales antre ls quales análeze de l símbolos, mitos i obras de arte (perpuosta por C. G. Jung) i ls testes porjetibos.

Cabe a la psicologie studar questones lhigadas a la personalidade, a la daprendizaige, a la motibaçon, a la mimória, a la anteligéncia, al funcionamiento de l sistema nerboso de modo antegrado al cunjunto de deciplinas que forman la Neurociéncia, i tamien a la Quemunicaçon Anterpessoal, al zambolbimento, al cumportamiento sexual, a la agressibidade, al cumportamiento an grupo, als porcessos psicoterapéuticos, al sono i al suonho, al prazer i a la delor cun special atençon als porcessos afetibos ó cognitibos de l sofrimiento (ansiedade, depresson etc., para alhá de todos ls outros porcessos psíquicos i cumportamentales nun citados.

Renacimiento

Renacimiento ye la palabra ousada pa eidantificar l período de la Stória de la Ouropa aprossimadamente antre fins de l seclo XIII i meados de l seclo XVII , quando dibersas trasformaçones nua multiplicidade de árias de la bida houmana assinalan l final de la Eidade Média i l ampeço de la Eidade Moderna. Apesar destas trasformaçones séren bien eibidentes na cultura, sociadade, eiquenomie, política i religion, caraterizando la trasiçon de l feudalismo pa l capitalismo i seneficando ua rutura cun las struturas mediebales, la palabra ye más quemumente ampregada para çcrebir sous eifeitos nas artes, na filosofie i nas ciéncias .

Chamou-se "Renacimiento" an birtude de la reçcubierta i rebalorizaçon de las refréncias culturales de la antiguidade clássica, que norteórun las mudanças deste período an direçon a un eideal houmanista i naturalista. La palabra fui registrada pula purmeira beç por Giorgio Basari yá ne l seclo XVI, mas la noçon de Renacimiento cumo hoije l antendemos surgiu a partir de la publicaçon de l lhibro de Jacob Burckhardt La cultura de l Renacimiento na Eitália (1867), adonde el definia l período cumo ua época de "çcubierta de l mundo i de l home" . Apesar de l grande prestígio que l Renacimiento inda guarda antre ls críticos i l público, storiadores modernos ténen ampeçado a questionar se ls tan dibulgados abanços merecen ser tomados desta forma.

L Renacimiento cultural manifestou-se purmeiro na region eitaliana de la Toscana, tenendo cumo percipales centros las cidades de Florença i Siena, de adonde se difundiu pa l resto de la Eitália i depuis para praticamente todos ls países de la Ouropa Oucidental. La Eitália quedou siempre cumo l lhocal adonde l mobimiento apersentou maior spresson, mas manifestaçones renacentistas de grande amportança tamien acuntecírun na Anglaterra, Almanha, Países Baixos i, menos antensamente, an Pertual i Spanha, i an sues quelónias amaricanas.

Riu de Janeiro

Riu de Janeiro, capital de l stado homónimo, ye la segunda maior metrópole de l Brasil, situada ne l Sudiste de l paíç. Cidade brasileira mais coincida ne l sterior, maior rota de l turismo anternacional ne l Brasil i percipal çtino turístico na América Latina i an to Heimisfério Sul, la capital fluminense funciona cumo un "speilho", ó "retrato" nacional, seia positiba ó negatibamente. Atualmente, l Riu de Janeiro ye la segunda maior cidade de l paíç, depuis de San Paulo. Ye tamien coincida por Cidade Marabilhosa, i aquel que neilha nace ye chamado de carioca. An 2012, la paisaige ourbana de la cidade fui cunsidrada Património Cultural de la Houmanidade pula UNESCO.Ye un de ls percipales centros eiquenómicos, culturais i financeiros de l paíç, sendo anternacionalmente coincida por dibersos ícones culturales i paisagísticos, cumo l Pan de Açúcar, l morro de l Corcobado cula státua de l Cristo Redentor, las praias de ls bairros de Copacabana, Ipanema i Barra de la Tijuca (antre outros), l Stádio de l Maracanana, l Estádio Oulímpico João Habelange, l Triato Municipal de l Riu de Janeiro, las florestas de la Tijuca i de la Piedra Branca, la Quinta de la Buona Bista, la Biblioteca Nacional, la ilha de Paquetá, l rébeillon de Copacabana, l antruido carioca, la Bossa Nuoba i l samba.

Repersenta l segundo maior PIB de l paíç (i l 30º maior de l mundo), stimado an cerca de 140 bilhones de reales (IBGE/2007), i ye sede de las dues maiores ampresas brasileiras - la Petrobras i la Bal, i de las percipales cumpanhas de petrólio i telefonia de l Brasil, para alhá de l maior cunglomerado d'ampresas de média i quemunicaçones de la América Latina, las Organizaçones Globo.

Cuntemplado por grande númaro d'ounibersidades i anstitutos, ye l segundo maior polo de pesquisa i zambolbimiento de l Brasil, respunsable por 19% de la porduçon científica nacional, segundo dados de 2005. Çtaque pa la Ounibersidade Federal de l Riu de Janeiro que publicou Modelo:Formatnun:5952 artigos antre 1998 i 2002. Riu de Janeiro ye cunsidrada ua cidade global beta - pul ambentairo de 2008 de la Ounibersidade de Loughborough (GaWC).

Fui la capital de l Brasil de 1763 a 1960, quando l gobierno trasferiu-se pa la recén-custruída Brasília. Sendo, sucessibamente, capital de l Stado de l Brasil (1621-1815) - ua colónia de l ampério ultramarino pertués - de 1763 até 1815, depuis de l Reino Ounido de Pertual, Brasil i Algarbes (1815-1822), de l Ampério de l Brasil (1822-1889) i de la República de ls Stados Ounidos de l Brasil (1889-1968) até 1960, an decorréncia de la fundaçon de Brasília, ne l mesmo anho, ocorrendo la trasferéncia de l gobierno pa la radadeira. An 1968, yá cula capital brasileira sendo Brasília, l Stado brasileiro tomou l nome de República Federatiba de l Brasil, sue chamaçon oufecial até hoije.

Salude

La defeniçon de salude cunsante algues amplicaçones legales, sociales i eiquenómicas de ls stados de salude i malina; sin dúbeda, la defeniçon mais spalhada stá na antroduçon a la Custituiçon de la Ourganizaçon Mundial de la Salude: Salude ye un stado de cumpleto bien-star físico, mental i social, i nun solo l nun star malo.

Statística

Statística ye la ciéncia qu'outeliza-se de las teories porbabilísticas para splicar la frequéncia de l'ocorréncia d'eibentos, tanto an studos ouserbacionales quanto an spurmiento modelar la aleatoriadade i la ancerteza de forma la stimar ó possibelitar la prebison de fenómenos feturos, cunforme l causo.

Alguas práticas statísticas ancluen, por eisemplo, l planeijamiento, la sumarizaçon i l'anterpretaçon d'ouserbaçones. Dado que l'oubjetibo de la statística ye la porduçon de a melhor anformaçon possible a partir de ls dados çponibles, alguns outores sugíren que la statística ye un galho de la teorie de la decison.

Debido a las sues raízes ampíricas i sou foco an aplicaçones, la statística giralmente ye cunsidrada ua deciplina çtinta de la matemática, i nun un galho deilha.La statística ye ua ciéncia que se dedica a la coleta, análeze i anterpretaçon de dados. Preocupa-se culs métodos de recolha, ourganizaçon, resumo, apersentaçon i anterpretaçon de ls dados, assi cumo tirar cunclusones subre las caratelísticas de las fuontes donde estes fúrun retirados, para melhor cumprender las situaçones.

Wikipedia

Wikipedia ye ua anciclopédia multilhéngua an-linha lhibre colaboratiba, ó seia, scrita anternacionalmiente por bárias pessonas quemuns de dibersas regiones de l mundo, todas eilhas beluntárias. Por ser lhibre, antende-se que qualquiera artigo dessa obra puode ser transcrito, demudado i ampliado, zde que preserbados ls dreitos de cópia i modeficaçones, bisto que l cuntenido de la Wikipedia stá debaixo la licença GNU/FDL (ó GFDL) i la Creatibe Commones Attribution-ShareAlike (CC-by-SA) 3.0. Criada an 15 de Janeiro de 2001, baseia-se ne l sistema wiki (de l'habaiano wiki-wiki = "rápido", "beloç").

L modelo wiki ye ua rede de páiginas cuntenendo las mais dibersas anformaçones, que puoden ser modeficadas i ampliadas por qualquiera pessona atrabeç de nabegadores quemuns, tales cumo l Internet Explorer, Google Chrome, Mozilla Firefox, Netscape, Opera, Safari, ó outro qualquiera porgrama capaç de ler páiginas an HTML i eimaiges. Este ye l fator que çtingue la Wikipedia de todas las outras anciclopédias: qualquiera pessona cun acesso a la Anterneta puode demudar qualquiera artigo, i cada leitor ye potencial ajudante de l porjeto.

L'anciclopédia sin fins lucratibos ye gerida pula Wikimedia Foundation. Eilha stá çponible an 257 lhénguas ó dialetos cun un total de 7,5 milhones d'artigos, antre eilhes 2,1 milhones d'artigos son refrentes a la berson an léngua anglesa (dados de 11 de Dezembre de 2007). L númaro total de páiginas ronda ls 24 milhones i anclui eimaiges, páiginas d'outelizadores, páiginas de çcusson, catadories, modelos, páiginas de geston de ls porjetos, etc. La berson almana çtribui-se tamien an DBD-ROM. Aperpóne-se, inda, las eideias na berson anglófona, para alhá dua eidiçon ampressa.

Zde l sou ampeço, la Wikipedia ten oumentado a passo firme la sue popularidade, i l sou éisito ten feito aparecer outros porjetos armanos. Segundo l Alexa, la Wikipedia stá antre ls quinze sítios mais besitados ne l mundo. La popularidade tamien debe-se al facto de muitas de las páiginas tenéren sido ó copiadas. Nas palabras de l co-fundador Jimmy Wales, la Wikipedia ye "un sfuorço para criar i çtribuir ua anciclopédia lhibre i an dibersos lhénguas de la mais eilebada culidade possible a cada pessona de l planeta, an sue própia léngua".

Assi i todo, l fato de qualquier un, specialista ó nó, poder eiditar l cuntenido de la Wikipedia ten gerado cuntrobérsias. Alguas rebistas i/ó anciclopédias ribales, cumo Encarta i Encyclopædie Britannica, ténen craticado ls artigos na Wikipedia, que dízen séren abordados de modo a cundezir cula oupenion de la maiorie i nó culs fatos.

Noutras lhénguas

This page is based on a Wikipedia article written by authors (here).
Text is available under the CC BY-SA 3.0 license; additional terms may apply.
Images, videos and audio are available under their respective licenses.