Төрөл (биологи)

Төрөл (лат. genus, genera, Эртний Грек: γένος) — биологийн системийн ангилал зүйн үндсэн нэг шат. Төрөл нь зүйл ба овог хоёрын дунд байрлана. Жишээ нь, ногооны цагаан эрвээхэй (Pieris) төрөл нь цагаан эрвээхэй (Pieridae) овгийн олон төрлүүдийн нэг бөгөөд, өөрөө олон зүйлийг багтаадаг ба тэдгээрийн нэг нь байцааны цагаан эрвээхэй (Pieris brassicae) юм.

Багтаах зүйлийнхээ тооноос хамаарч дараах гурван төрөл байдаг:

  • политөрөл — олон зүйлийг агуулдаг,
  • олиготөрөл — цөөн зүйлийг багтаадаг,
  • монотөрөл — ганцхан зүйлтэй.
Biological classification mn.svg

Мөн үзэх

Биологийн ангилал

Амьд биесийг удам төрлийн ижил төстэй болон ялгаатай байдалд тулгуурлан бүлэглэн хуваах зорилго бүхий биологийн шинжлэх ухааны ухагдахууныг биологийн ангилал гэдэг.

Стандарт ангилал, түүний үндсийг тавьжээ. Тэрээр зүйлүүдийг төстэй физик шинж чанараар нь бүлэглэж хуваажээ. Мөн тэр анх удаа ургамал, амьтны зүйл тус бүрт хос нэршлийг анх нэвтрүүлжээ. Хос нэршил нь төрлийн нэрийн араас тухайн зүйл амьтныг тодорхойлох нэрийг залган нэрлэх зарчим. Homo sapiens гэдэг нь хүний биологийн зүйлийн нэр бөгөөд Хомо төрлийн Хомо сапенс зүйл буюу ухаант хүн, орчин үеийн хүн гэж ойлгоно. Homo neanderthalesis гэвэл мөн л Хомо төрлийн Хомо неөндарталь буюу бидний хэлж заншсанаар Неандарталь хүн. Төрөл зүйлийн хос нэршлийг налуу үсгээр бичих ба шинжлэх ухааны өгүүлэл аливаа амьтны нэрийг заавал латин нэрийг эхлэн дурьдан, цаашид өөр амьтантай хольж ойлгохоос сэргийлдэг.

Ингэж бүлэглэн хуваахдаа нийтлэг нэг өвгөөс үүсэлтэй хэмээх Дарвины зарчимтай нийцүүлэн засварласаар ирсэн. Молекул эволюцийн судалгаа нь ДНХ-ийн дараалалд хийсэн шинжилгээнд үндэслэн ангилалзүйд олон шинэ засварыг оруулж байгаа бөгөөд цаашид ч засвар орох төлөв ажиглагдаж байна. Биологийн ангилал бол ангилалзүйн салбар ухааны бүтээгдэхүүн юм.

Нэг бүлэгт багтаж байгаа амьд биетийн хоорондох төстэй байдлыг дур зоргоор шийдвэрлэхгүй, харин нарийн тогтоосон аргачлал мэдээлэлд тулгуурлан тогтооно. Ижил шинж чанар нь хамгийн ойрын нийлэг нэг өвгөөс уламжилсан байх ёстой. Иймээс биологийн ангилалд хэрэглэгдах чухал шинж чанар бол хомолог шинжүүдтэй байх юм. Хомолог шинж гэдэг нэг өвгөөс гаралтай ижил төстэй шинжийг илэрхийлнэ.

Хомолог ижил төст чанар нь аналог ижил төст чанараас ялгаатай. Шувуу болон сарьсан багваахай хоёул нисэх чадвартай боловч тэдгээрийг нэгтгэн нэг ангилалд оруулдаггүй. Учир нь тэд энэ чанарыг нэгдмэл нэг өвгөөс өвлөж аваагүй. Шувуу үүсэн бий болохдоо хэвлээр явагч нисдэггүй өвгөөс үүссэн бол Сарьсан багваахай сүүгээр бойжигч өвгөөс үүсчээ.

Харин сарьсан багваахай, халим хоёрын хоорондох олон ялгааг үл харгалзан зөвхөн үр төлөө сүүгээр бойжуулдаг шинжид үндэслэн тэдгээрийг Хөхтөнд хамааруулдаг. Учир нь тэд нийтлэг нэг өвгөөс гаралтай юм.

Хүмүүс зүйлүүдэд нэр оноож нэрлэж эхлэх үед латин хэл дэлхий даяар хамгийн өргөн хэрэглэгддэг хэл байжээ. Иймээс бүх зүйлүүд өнөөг хүртэл латин нэртэй. Эрдэмтэд өөрсдийн олсон шинэ зүйлийн албан ёсны тодохойлолтыг бичихдээ латин хэлийг хэрэглэдэг байв.

Нэг жилийн өмнөөс амьтан судлаачид амьтадын тодорхойлолтыг хийхдээ латин хэлийг ашиглахын оронд англи хэлийг хэрэглэх болжээ. 2012 оны Нэгдүгээр сарын нэгнээс эхлэн олон улсын ургамал судлалын конгресс шинэ ургамлыг тодорхойлохдоо англи хэлийг хэрэглэхээр шийдвэрлэсэн.

Бусад хэлээр

This page is based on a Wikipedia article written by authors (here).
Text is available under the CC BY-SA 3.0 license; additional terms may apply.
Images, videos and audio are available under their respective licenses.