Песна над песните

Песната над песните (или на хебрејски שיר השירים, односно Shir ha-Shirim), е книга од Библијата—Танахот или Стариот завет— еден од петте свитоци. Позната е и под името „Песната на Соломон“ па дури и како „Црковни химни“, второво како резултат на анлискиот скратен вулгата превод Canticum Canticorum, односно „Песна над песните“ на латински.[1] Позната е како Аисма во Септуагинтата, што е, пак, скратено од ῏Αισμα ᾀσμάτων, Aisma aismatôn или "Песна над песните" на грчки.[2]

Песната над песните долго време се претставува како алегорична презентација на односот меѓу Бог и Израил како младоженец и невеста.[3] Сепак, главните ликови во песната се една жена и еден маж, а самиот текст на песната алудира на една врска која започнува со додворување и завршува со консумација. Ова е една од најкратките книги во Библијата, содржејќи само 117 стихови. Според ашкенашката традиција, истата се чита на Сабатот што паѓа во меѓу-периодот на Пасхата (деновите меѓу првите и последните денови од Пасхата што, всушност, и не се целосни празници). Во заедницата на Сефардите се рецитира секој петок навечер.

Llyfr Caniad Solomon - Caerwynt 2
Претстава на Возљубениот и Возљубената на ракопис од XII век.

Наслов

Насловот на книгата потекнува од првиот стих на песната кој во буквален превод гласи, "Песната над песните, која е Соломонова." Во македонскиот превод од 1990 година, истиот не е преведен, но во верзијата од 1999 година, тој гласи: Соломоновата Песна над песните“. [4]

"Песната над песните" е хебрејска граматичка конструкција што е показател на суперлатив; односно, насловот укажува на големината на песната, слично како што тоа го прават "господар на(д) господарите", "крал на(д) кралевите" или "свјатаја свјатих" (Светилиштето над светилиштата) (употребувано при описот на внатрешноста на ерусалимскиот храм) [5]. Рабинот Аквиба еднаш има речено "Бог да чува ако некој Израилец ја запраша светоста на „Песната над песните“. Зашто целиот свет не вреди толку колку мигот кога „Песната над песните“ му е доверена на Израилот, и ако сите записи се свети, тогаш „Песната над песните“ е „свјатаја свјатих“." (Тохорот 3:5). Мартин Лутер, пак, ја нарекува das Hohelied (Врховна песна). Ова е сѐ уште називот останат во германскиот, шведскиот и холандскиот јазик.

Авторство

За некои луѓе првиот стих од песната (Песната над песните, која е Соломонова.) значи дека автор на книгата е токму Соломон. Рабинот Хија Великиот вели дека Соломон прво ги напишал Мудри Соломонови изреки, потоа Песната над песните, па дури потоа Книга Проповедник. Рабинот Џонатан смета дека прво Соломоново дело е токму Песната над песните, а дури потоа следат Пословиците и Еклизијастот. Талмудовиот каноничен распоред, сепак, прво ги поставува Пословиците, потоа Книга Проповедник, а дури последна Песната над песните.

За неколку преведувачи, првиот стих треба да се преведе на друг начин: „Песната над песните, која е за Соломон“, што значи дека книгата му е само посветена на Соломон.[се бара извор] Во антиката, не била ниту ретка пракса еден непознат писател, при обидот да се прослави, место своето име, на врвот од песната, да го постави името на некој многу попознат од него. За некои аналитичари, книгата е, всушност, приказ на благородноста на моногамната љубов, при што истата е спротивставена на декадентноста на полигамната; оттука, песната може да се чита како прикриена критика на Соломоновиот живот, кој, според Прва книга Царства 11:3, имал седумстотини жени и триста наложници.

Во согласност со алегоричните интерпретации, Раши нуди еден поинаков аспект на песната, преведувајќи го називот на Возљубениот со конструкцијата "Оној кому му припаѓа мирот", т.е: Бог. Хебрејското име на Соломон - Shlomo - може да претставува и преиначена форма на шалом, мир, што, пак, деклинирано добива посесивно значење. Сѐ на сѐ, Раши заклучува дека автор на книгата е Соломон, но истата тој ја раскажува од перспектива на Бог, кој разговара со еврејскиот народ, неговата алегорична невеста.

Содржина на песната

Ликови

Песната, доколку заборавиме на алегоричните анализи, е вистинска прослава на љубовта и како таква претставува дијалог што го водат една жена и нејзиниот љубовник. Низа од антифони додавки се рецитираат од страна на хорот - "ерусалимските ќерки." Кон крајот на песната, збор добиваат и браќата на девојката, кои, во тој момент, ја преземаат улогата на хорот. За некои анализатори, дел од стиховите се гласот на нараторот.

Структура

Најголем дел од „Песната над песните“ е оформен во вид на дијалог меѓу Возљубениот и Возљубената или Младоженецот и Невестата (во зависност од преводот), при што хорот на ќерките ерусалимски служи како некоја соодветна литературна рамка. При тоа, песната се содржи од осум меѓусебно поврзани делови, чија правилна поделба[се бара извор] би требало да го има следниов изглед:

  • Наслов и пролог (1:1–4)
  • Прва песна (1:5 – 2:7)
  • Втора песна (2:8 – 3:5)
  • Трета песна (3:6 – 5:1)
  • Четврта песна (5:2 – 6:3)
  • Петта песна (6:4 – 8:5)
  • Епилог: Химна на Љубовта (8:6–7)
  • Додатоци (8:8–14)

Според јазикот, стилот и композицијата може да се заклучи дека сите песни, освен подоцнежните додавки (8:8–14 и можеби 8:6–7) се напишани од еден автор.

Интерпретации и употреба

Иако општо-прифатено е дека нејзината алегоричност го оправдува вклучувањето на Песната над песните во библискиот канон, научниците сѐ уште немаат постигнато консезус кога е во прашање инклузијата на оваа книга во рамките на Светата книга.[6]

Еврејска традиција

Според еврејската традиција искажана во Мидрашот и Таргумот, книгата е алегорија која ја претставува љубовта на Бог кон Израиловите деца. Во согласност со ова сфаќање, песната се чита од Сефардите и Мизрахите на Сабатната вечер и на таков начи ја симболизира љубовта меѓу еврејскиот народ и Бог, чиј симбол е, исто така, и самиот Сабат. Традиционалните Евреи ја читаат песната и во периодот на Хол Ха Моед за време на Пасхата, или на седмиот ден од празникот, кога се чита и Песната на морето (Исход 2:1-18).

Христијанска традиција

Песната над песните не е спомната од ниту еден автор на Новиот завет, но возможно е на неколку места да се алудира на нејзе.

Ориген е првиот кој Песната ја гледа како алегорија на односот меѓу Христос и Црквата или меѓу Христос и верникот (погледни ги проповедите за Песната над песните напишани од Бернар од Клерво кои се некој вид на резиме на обилна патристичка и рано-средновековна егзегеза).[се бара извор] Ваквата алегориска анализа подоцна ќе почне да се применува и за анализа на одредени делови од параболите на Исус.

Енкикликата на Папата Бенедикт XVI Deus Caritas Est (Бог е Љубов) од 2006 година, ја спомнува Песната над песните и во нејзиното буквално и во нејзиното алегорично значење, велејќи дека еротската љубов (eros) и само-откажувачката љубов (agape) е тука прикажана како две половина на една иста љубов, која истовремено дава и прима.[7]

Месијанска интерпретација

Одредени анализи велат дека книгата е месијански текст,[8] при што Возљубениот, е, всушност, Месијата. Може да се однесува на Месијата, бидејќи често зборува за Давидовиот крал, Соломон. Натановото пророштво искажано во седмата глава од Втората книга Самоилова вели дека Месијата ќе дојде од лозата на Давид. Секој Давидов крал бил гледан како потенцијален Месија, па тоа што Песната зборува за Соломон сигурно би ги пробудило кај народот месијанските надежи.[9] Кога песната пее за “најсилните од Израил”, всушност нѐ потсетува на Давидовите луѓе (Втора книга Самоил 23). Опишувајќи го Возљубениот како “румен” (Песна над песните 5:10) повторно се повикува на Давид (спореди со Прва книга Самоил 16:12). Таргумскиот превод на арамејски, исто така, Возљубениот го гледа како Месијата што се чека да дојде.[10] Сите наводи на кралското потекло, на пастирувањето, на Давид, на Соломон и низа други одат во прилог на оваа теза.

Во Новиот завет, Исус тврди дека е Месијата и се претставува како поголем од Соломон (Евангелие по Матеј 12:42) бидејќи, како градител на Храмот, Соломон е “очигледен Месијански модел”.[11]

Градината на кралот (на пример Песна над песните 5:1) може да се гледа како приказ и на Еденската градина (Битие 2:8-25),[12] повторно потсетувајќи на Месијата кој треба да ја врати Израилевата држава во рајска состојба. Љубовниците се портретирани како да ја имаат надминато одвоеноста продуцирана со првиот пад. Состојбата на жената чиј “копнеж ќе биде кон мажот твој” (Битие 3:16) сега е во целост преиначена: „тој има желба по мене” („тој копнее по мене“) (Песна над песните 7:11).[13]

Други интерпретации

Основниот тон на песната е љубовен, на места со еротска конотација: во Песната се употребуваат изрази кои може да се однесуваат и на сексуалната љубов. Возљубениот и Возљубената кои искажуваат најголем дел од љубовните пораки, ја изразуваат својата заемна љубов, копнеж и восхит. Обајцата доста детално ги опишуваат своите сакани. Физичкиот опис кој наизменично ги даваат двајцата љубовници често навлегува во смели детали. Честата употреба, пак, на изразот невеста наведува на помислата дека оваа песна, или барем некои нејзини делови, би можеле да се рецитираат при текот на венчавките.

Историчарите имаат забележано дека Песната над песните во одредена мера наликува на египетската љубовна поезија од 13. и 12. век пред наша ера, со песните кои ја опишуваат физичката привлечност на љубовникот, со песните кои искажуваат љубовен копнеж, восхит и пофалба. [14] Сличноста се огледува и во сетилните слики, кои не се богати само со визуелни детали, туку и со звуци, допири и ароматични мириси. Покрај ова, во Песната се наидува и на употребата на именките сестро и брате кои неретко се користат токму од Египќаните. Отсутноста на љубениот/љубената, како и «боледувањето од љубов» се уште две нешта кои им се заеднички на Песната над песните и египестките љубовни песни.

Феминистичките теоретичари Песната над песните ја гледаат како позитивен ример за приказ на сексуалноста и егалитарните односи меѓу мажот и жената во Библијата.[15]

Црквата на Исус Христос од светците од последните денови, најголемата група верници во рамките на Движењето на светците од последните денови, не ја признава авторитарноста на книгата,[16] без разлика што истата се вклучува во црковниот канон и во сите копии на Библијата.

Алузии

Алузии во уметноста, литературата и музиката

  • Песната на Соломон - роман на Тони Морисон од 1997 година.
  • Некои од иконите на кои е прикажана Богородица како црномуреста жена се пропратени и со еден стих од Песната над песните (1:5): "Ерусалимски ќерки, црна сум, но убава..." На некои, оваа е напишано на латински: Nigra sum sed formosa.
  • Кантатата бр. 140 на Јохан Себастијан Бах, иако воглавно базирана на Параболата за десетте девици, користи зборови и слики и од Песната над Песните.[17]
  • Суламката од Емануел Шабрие, со текст на Жан Ришепин се базира на Песната над песните.
  • Кејт Буш има песна со наслов The Song Of Solomon (Песната на Соломон), која содржи стихови од песната и која се појавува на нејзиниот албум од 1993 година The Red Shoes (Црвените чевли).
  • Песната ”Dark I Am Yet Lovely” (Црна сум, но убава) на Шинед О’Конор на албумот Theology (2007) содржи очигледни алузии на Песната над песните.
  • Брајан Гисин го искористува преводот во верзијата на Кралот Џејмс за да ја напише својата cut-up песна Поема над поемите (1958-1961)
  • Во Кантербериските приказни на Џефри Чосер, Песната неколкукратно се спомнува. Најзабележително е во Песната на мелничарот при обидот на Абсолон да ја заведе Алисон

Алузии во филмот

  • Nammukku paarkkaan munthiri thoppukal (Дојди, мил мој, да излеземе во полето, да преноќеваме по селата), е малјаламски филм (од Керала, Индија) го позајмува својот наслов од Песната над песните, 7:12.
  • Мудроста на крокодилите, (попознат и како Бесмртност), ја парафразира Песната над песните, и тоа стиховите 3:6 и 4:3,5,7.
  • Во Жената на прозорецот (1944) проф. Ричард Венли ја извлекува оваа книга од полиците во Клубот на џентлмените и седнува да ја прочита откако неговите пријатели си заминуваат
  • Во Преминувањето на Милер (1990), Том Риген саркастично ѝ ја напомнува на Верна Бернбаум.
  • Во мексиканскиот филм El crimen del Padre Amaro (Злосторството на Отец Амаро) (2002), (по сценарио на Висенте Лењеро, врз база на хомонимниот роман од 1875 на Хосе Марија де Еса де Кеирош) кој ја обработува приказната за љубовта меѓу еден свештеник и една жена, Отец Амаро ѝ ја рецитира на својата љубена.
  • Во Се случи еднаш во Америка (1984), филм на Серџо Леоне, Дебора Кели (Елизабет Мекговерн) му ја рецитира на 'Нудлс' (Роберт де Ниро).

Види исто

  • 4Q106, 4Q107, 4Q108, 6Q6 (извадоци од песната во Мртвоморските свитоци)
  • Hortus conclusus
  • Саронски нарцис

Белешки

  1. Текст за „Песна над песните“ на newadvent.org.
  2. Ралфс (уредник), Септуагинта, том 2, (Штутгарт: Германско библиско друштво, 1979), стр. 260.
  3. Институт „Шехтер“ за еврејски студии - Home page
  4. Библија (Свето писмо): Стариот и Новиот завет/ превод Д.Х.Константинов - Битола: Еуролибер, 1999 (стр. 699).
  5. Преведувањето на оваа суперлативска форма варира од превод до превод; таков е случајот и со македонските преводи. Во првото целосно издание во превод на современ македонски литературен јазик, издадено од Македонската Православна Црква во 1990 година, преводите се господар на господарите, крал на кралевите (види Петта книга Мојсеева, 10:17) односно старословенската генитивска варијанта свјатаја свјатих (Втора книга Мојсеева, 26:33); во случајот со преводот на д-р/д-р Душан Константинов додадено е д-то кај господар над господарите и крал над кралевите, а третиот превод е светилиштето над светилиштата; оттука, изгледа дека и преводот на насловот на Песна над песните може истовремено да биде и Песна на песните па дури и, во пословодна варијанта, Најубавата песна.
  6. Герет, Дуејн А. Песна над песните. Word Biblical Commentary 23B. Нешвил: Nelson, 2004, стр. 15.
  7. Папата Бенедикт XVI. (2005). Енкиклично писмо: Deus Caritas Est (дел 1, секција 6). Libreria Editrice Vaticana.
  8. Џејмс Хемилтон “Месијанската музика на Песната над песните”, Westminster Theological Journal 68 (2006): стр. 333.
  9. Ibid., 336.
  10. Сигмунд Мовинкел, Оној што доаѓа (He That Cometh), (Њујорк: Abingdon Press, 1954), стр. 283.
  11. Н. Т. Рајт, Исус и победата на Бог (Jesus and the Victory of God), (Минеаполис: Fortress Press, 1996), стр. 535.
  12. Френсис Ленди, Песната над песните и Еденската градина (The Song of Songs and the Garden of Eden), Journal of Biblical Literature 98:4 (декември 1979): стр. 524.
  13. Џејмс Хемилтон, op. cit., стр. 344.
  14. М. В. Фокс Песната над песните и древните египетски љубовни песни (The Song of Songs and Ancient Egyptian Love Songs). University of Wisconsin Press, 1985.
  15. Дејвид Кар. Еротскиот свет (The Erotic Word). Oxford University Press јануари 2005.
  16. Библиски речник: Песната на Соломон
  17. Герхард Херц (1972). Бах: Cantata No. 140. W.W. Norton and Company.

Користена и препорачана литература

  • Garrett, Duane A. Song of Songs. Word Biblical Commentary 23B. Nashville: Nelson, 2004.
  • Linafelt, Tod. "Biblical Love Poetry (...and God)". Journal of the American Academy of Religion 70 (2) 2002.
  • Pope, Marvin H. Song of Songs: A New Translation with Introduction and Commentary. Anchor Bible 7C. 2 volumes. Garden City, New York: Doubleday, 1977.
  • Theo Kobusch, Metaphysik, C. Metaphysik als Exegese des Hohenliedes, in Der Neue Pauly, Band 15, La-Ot, Stuttgart Weimar 2001.
  • Canticum Canticorum. Eloge De L'amour. La Cantique Des Cantiques à la Renaissance,Capilla Flamenca, 2004 (Eufoda 1359).
  • Оваа статија содржи текст јавнодоменскиот Истонов библиски речник, издаден во 1897 год.
  • Wilfrid Harrington, Uvod u Stari Zavjet, Zagreb
  • Иво Андрић, Историја и легенда, есеји I, Београд

Надворешни врски

Wikisource-logo.svg
Викиизвор на англиски јазик содржи текст на тема:

Македонски преводи:

Еврејски преводи и коментари:

Христијански преводи и коментари:

Претходник
Јов
Хебрејска Библија Следбеник:
Рут
Претходник
Еклизијаст
Протестантски Стар Завет Следбеник:
Исаија
Римо-католички Стар Завет Следбеник:
Книга Мудрост Соломонова
Православен Стар Завет
Статијата „Песна над песните“ е избрана статија. Ве повикуваме и Вас да напишете и предложите избрана статија (останати избрани статии).
4Q106

4Q106 (или 4QCanta) е една долга и три помали фрагменти од три колони на свиток што содржи делови од Песна над песните на хебрејски јазик. Ова е една од трите свитоци најдени во пештерата 4 кај Кумран што е реконструирана како копија на „Песна над песните“. Овој свиток и свитокот 6Q6 од пештерата 6, се единствените засега познати свитоци со содржина од „Песна над песните“.

4Q107

4Q107 (или 4QCantb) е фрагмент од Песна над песните на хебрејски јазик најден во пештера 4 крај Кумран. Овој свиток е дел од Свитоците на Мргвото Море. Фрагментот е датиран дека потекнува од времето на Иродската династија, односно околу 30-31 година п.н.е. Се знае дека пишувачот на овој ракопис не го напишал ракописот 4Q108 бидејќи постојат разлики во стилот на пишување.

Фрагментите на Песна над песните најдени кај Кумран се обележани како: 4Q106, 4Q107, 4Q108, и 6Q6, а свитокот 4Q240 е најверојатно коментар на Песна над песните.

4Q108

4Q108 (или 4QCantc) е фрагмент што содржи дел од песна над песните на хебрејски јазик. Фрагменти од три свитоци биле најдени во пештерата 4 кај Кумран. Овој свиток како и свитокот 6Q6 од пештерата 6, кои потекнуваат од 2 век п.н.е., се досега пронајдени свитоци кои содржат текстови од „Песна над песните“, и се дел од Свитоци од Мртвото Море.

4Q240

4Q240 (или 4QCanta) се фрагменти кои содржат коментари на Песна над песните, на хебрејски јазик најден во пештера 4 крај Кумран. Овој свиток е дел од Свитоците на Мртвото Море. Фрагментот е датиран дека потекнува од времето на Иродската династија.

6Q6

6Q6 е мал дел од свиток најден во пештерата 6 кај Кумран. Содржината на овој свиток е од Песна над песните 1:1-7 на хебрејски јазик. Заедно со други три свитоци најдени во пештерата 4, овој свиток претставува единствен сведок за „песна над песните“ како дел од Свитоците од Мртвото Море. Ракописот е датиран дека потекнува од 50 година од нашата ера.

Џовани Пјерлуиџи де Палестрина

Џовани Пјерлуиџи де Палестрина (3 февруари 1525 или 2 февруари 1526 – 2 февруари 1594) бил еден од најголемите уметници на 16 век. Најверојатно е роден во местото Палестрина, во близина на Рим. Како мал пеел во детскиот хор, а потоа својата пејачка кариера ја продолжил во црквата Санта Марија Маџоре. По кратко време, кое го поминал во Палестрина како оргулист и капелмајстор, тогаш почнал и да компонира. Во 1551 година, се вратил во Рим, каде што работел до крајот на животот во разни цркви и капели како пејач или диригент. Кога станал диригент на хорот во црквата Санта Марија Маџоре (1561) се случило најзначајното „спасување на полифонијата“. Кога ги слушнале овие композиции со јасно разбирлив текст, членовите на Тридентанскиот Конзул, биле воодушевени и решиле да не го забранат изведувањето на полифоните дела во црквата.

Компонирал исклучиво вокални полифони акапела дела со големо изразување на мистериозни расположенија и длабоки чувства, потресно прикажувајќи болка. Од фламанските композитори ја презел нивната полифонија и одлично ја совладал композиторската техника, постигнувајќи силно влијание во единството на контрапунктското и хармонското размислување.

Најизразити и најдлабоки примери на миси припаѓаат на неговото творештво. Нив ги обележал со спиритуалност. Неговите миси се различни по начинот на обработка на музичката материја како и составот за кои се компонирани (обично 4,5, или 6 гласови, а понекогаш и 8). Палестрина ги опфатил сите типови миси кои се јавиле во фламанската музика.

За неговиот начин на пишување, типични се мисите со полифоно-хомофон контраст.

Мисата „Assumpta est Maria“ е карактеристична за видот „миса пародија“. Неа ја компонирал по сопствен мотет со исто име, при што секоја фраза, па дури и збор, има и посебна формула. За папата Марчело извел миса, т.т. „Миса на папата Марчело“ по што бил наречен „спасител на црковната музика“. Во ова дело постигнал идеално единство меѓу музиката и текстот, природно воздивнување на еден распеан глас од полифониот комплекс, како и нова и неочекувана звучност.

Во овие две миси потемата „Вооружен човек“, со cantus firmus во продолжени нотни вредности, ја достигнал уметничката мајсторија, инвенција и ритмичка разновидност. Пишувал и мотети кои по карактер се лирски и носталгични, за 5, 6 и 8 гласови, кои изразуваат возбуда и евоцираат тага.

Форма на мотет имаат и 29 дела по Соломоновиот текст „Песна над песните“, сфатена во смисла на мистична форма на љубовта. Тие заземаат значајно место помеѓу духовната и световната музика, по карактер се лирски, свечени или поетични. Компонирани се за петгласен хор со претходно избран текст кој оформува мисловна целина.

Покрај миси и мотети, пишувал и мадригали со ведра мелодија, пожив ритам, врз основа од Петрарка. Претежно се со љубовна содржина и без премин од едно во друго расположение.

Античка книжевност

Античката книжевност или класична книжевност е книжевност напишана во античките времиња,при што се мисли на книжевност од регионите и времето на Античка Грција и Римското царство, но тука се смета и предисториска книжевност од развојот на првото писмо и книжевност во Месопотамија,Египет,Персија,Индија и Палестина се до почеток на средновековна книжвност. Под класичната литература често се мисли на книжевноста напишана на еден од класичните јазици: хебрејски, грчки и латински во текот на времето кое се совпаѓа со античките времиња и тоа е книжевноста која е запишана, а не усно пренесена.

Библија

Библијата (од грчки (τα) βιβλια, ’книги’, множина од βιβλιον, ’книга’, оригинално деминутив од βιβλος, што од друга страна доаѓа од βυβλος, со значење ’папирус’ од античкиот феникиски град Библос, кој го извезувал овој материјал за пишување), е зборник на свети книги. Често се нарекува и Свето Писмо.

Библијата се дели на два големи дела: Стар и Нов Завет. Стариот Завет, или Танак (תנ״ך) на хебрејски, се смета за света книга на Евреите, додека христијаните ги сметаат за свети и Стариот и Новиот Завет. Христијаните ја изучуваат библијата како своја нормативна книга, која дава насоки за животот. Во неа тие наоѓаат послание од Бога (слово Божје).

Гистав Моро

Гистав Моро (француски: Gustave Moreau; 6 април 1826 – 18 април 1898) — француски симболистички сликар посветен на теми од библиски и митолошки карактер. Имал влијание врз творештвото на симболистичките книжевници.

Грлица

Грлицата (Streptopelia turtur) е член на фамилијата гулаби. Ја има во Македонија.

Египетска книжевност

Под египетска литература се подразбира литературата создавана на територијата на античкиот и денешен Египет. Токму поради овој факт, египетската литература е поделена на староегипетска и современа египетска литература.

Елул

Elul (хебрејски: אֱלוּל) — дванаесеттиот месец од граѓанскиот и шестопт месец од верскиот еврејски календар. Ова е летен месец со 29 дена. Обично се совпаѓа со август–септември во грегоријанскиот календар. Името му е донесено од Вавилонското ропство и потекнува од акадскиот збор за жетва, каде се користи поимот elūlu за овој месец.

Во јудаизмот, елул е месец на покајание во подготовка за Големите празници Рош ашана и Јом кипур. Поимот „елул“ е сличен на коренот за „потрега“ во арамејски. Според Песна над песните (Соломоновата песна) во Талмудот, зборот „елул“ акроним од стихот Ани лдоди вдоди ли („Јас му припаѓам на мојот возљубен, а мојот возљубен мене“). Елул се смета за време на потрага во срцето по поголема блискост со Бога и подготовка за Судниот ден (Рош ашана) и Денот на искупувањето (Јом кипур).Во текот на елул се вршат низа посебни обреди кои се вршат пред Големите празници. По обичај, секое утро (осевн на Шабат) се дува во шофар од Рош ходеш (првиот ден во месецот) до денот пред Рош ашана. Намерата е со звукот да предизвика духовно побудување кај верникот пред настапувањето на празниците. Како дел од овие подготовки, во елул се почнува барањето и давањето прошка. По обичај се кажуваа и Псалм 27 секој ден од Рош ходеш до Ошана раба на Сукот (во тишри).

Покрај дувањето во шофар, друг поважен обред е кажување на селихот (покајнички молитви) секое утро пред изгрејсонце во текот на седмицата пред последната среда пред Рош ашана (кај Ашкеназите) и секое утро во текот на целиот месец (кај Сефардите). Ашкеназите почнуваат со кажување на селихот на посебна богослужба помеѓу сончевата полноќ (не во 00:00 ч.) и првото зазорување на првиот дел од селихотот.

Многумина во овој месец одат да ги посетат гробовите на блиските покојници за да им се оддаде почит на преминатите што нè поттикнуваат да живееме поисполнет живот.

Оние што пишуваат писма во елул по обичај ги почнуваат и завршуваат со желби за добра година. Обично благословот гласи Ктива вахатима това („да ти е добро пишано и запечатено“), што значи дека на лицето му се пожелува да му биде пишано добро за претстојната година. Според преданијата, на секому му се пишува убаво или неубаво во годината што претстои, во зависност од тоа колку грешеле и колку се труделе да ги искупат своите неубави постапки. На Јом кипур оваа судбина „се запечатува“.

Момина солза

Момината солза е единствен вид од родот Convallaria. Цвета во мај. Има ѕвонести цветови. Сите делови од растението се отровни. Таа е лековито растение и се користи за лекување на срцеви болести. Околу 38 различни срцеви гликозиди се пронајдени во момината солза, меѓу кои и: конваларин, конваламарин, конвалатоксин и др.

Српски епски народни песни

Српските епски народни песни се облик на епска поезија. Ги создавале Србите на сите територии кои ги населувале во Србија, Босна и Херцеговина, Црна Гора, Хрватска и Македонија. Постојат повеќе циклуси на српски епски народни песни, а главните од нив се создадени од непознати автори помеѓу 14 и 19 век. Епските песни како мотив најчесто ги обработуваат историските настани и личности. Најчесто се изведуваат проследени со музика од народниот музички инструмент гусла.

Српската епска народна поезија дала голем придонес за развојот на српската национална свест. Циклусите на песни за Крал Марко, за ајдуците и ускоците, со величење на херојското минато и јунаците, ги инспирирало поколенијата на Срби за борбата за ослободување од турското ропство. Ајдуците кои најчесто биле опеани биле составен дел од националниот идентитет и во песните и во приказните тие биле јунаците кои го бранеле народот од османското ропство и го подготвувале за борба за национално ослободување, а кои и самите учествувале во двете големи српски востанија.

Стар завет

Стариот завет е христијански назив за збирка од натписи кои Евреите и христијаните ги сметаат за свети, а се состои од книга за светите закони, историја, пророштво и поезија. За јудаизмот, списокот на овие свети книги го утврдил синодот во Јавнија (лат. Јаmnia) околу 90 години п.н.е. Раната црква го користила грчкиот превод која ги користела и некои од книгите кои ги немало во еврејскиот канон. Оваа книга православните и римокатолиците ја нарекуваат девтероканонска, а протестаните апокрифна книга.

Стариот завет е дел от Библијата, која ги опфаќа сите 50 книги, напишани пред Христос. Стариот завет е пишуван во продолжение на 1100 години.

Тетраграматон

Тетраграматон (од грчки τετραγράμματον, со значење „збор со четири букви“), се однесува на хебрејското יהוה, едно од имињата на Богот на Израел, напишано со четири букви.

Буквите читани од десно кон лево се:

Овие четири букви се однесуваат на „Јахве“ или „Јехова“, а разликите се појавуваат поради тоа што хебрејското писмо ги испушта самогласките. Името на Бога со овие четири букви се појавува во хебрејскиот дел на Светото писмо 6,828 пати. Не се појавува во Песна над песните.

Царицата од Сава

Царицата од Сава (или Саба) (хебрејски: מַלְכַּת־שְׁבָא‎; арапски: ملكة سبأ) е кралица која се појавува во Библијата, во посета на царот Соломон за да ја тестира неговата мудрост.Последователни традиции ја именувале како Никаула (од Јосиф), Билкис (во исламот), или Македа (во Етиопија). Приказната за нејзината посета на Соломон била подложена на еврејски, арапски и етиопски елаборации и стана предмет на едни од најраспространетите и плодни циклуси на легендите во Ориентот.Речиси сите современи научници се согласуваат дека Шева беше Јужното Арапско царството Саба, центрирано околу оазата на Мариб, во денешен Јемен. Шева беше доста познат во класичниот свет, а државата беше наречена Арабија Феликс.Асирските натписи постојано ги споменувале Арапските кралици на север. Исто така, сабејските племиња знаеле за титулата mqtwyt (висок функционер). Македа, личното име на кралицата во Етиопската легенда, може да се толкува како популарно рендерирање на титулата mqtwyt.

На други јазици

This page is based on a Wikipedia article written by authors (here).
Text is available under the CC BY-SA 3.0 license; additional terms may apply.
Images, videos and audio are available under their respective licenses.