Тӱвыра

Тӱвыра — айдемын производственный, мер пашаште, уш-акыл шотышто сеҥымашыже.

2014

2014 ий — 365-кечаш ий (високос идалык огыл), григориан кечышот почеш вӱргечын тӱҥалеш.

Моло эллаште:

103 Чучхе идалык (КНДР-ыште).

Хэйсэй эпохын 26 идалыкше (Японийыште).Российыште «Тӱвыра идалык» семын палемдыме.

2015

2015 (кок тӱжем латвизымше) ий – григориан кечышот почеш, изарнян тӱҥалше идалык, високос идалык огыл.

Российыште Аргентин тӱвыра идалык, да Аргентиныште Россий тӱвыра идалык семын палемдалтеш.

Российыште сылнымут идалык семын палемдалтын.

Волгоград

Волгоград (Юлысо ола) (рушла Волгоград) — ола , тошто руш лӱм - Царицын.

Волгоград - калыкчот шотышто латкокымшо ола Российыште, кӱлешан экономик, транспорт да тӱвыра рӱдыжӧ.

И.С.Палантай лӱмеш тӱвыра да сымыктыш колледж

Тӱвыра да сымыктыш колледж (руш. Марийский республиканский колледж культуры и искусств им. И. С. Палантая) - Марий Эл Республикыште тӱвыра да сымыктыш аланыште эн кугу кыдалаш тунемме тӧнеж. Тыште 600 наре еҥ 9 пӧлкаште тунемеш.

1995 ий гыч директор семын колледжым Алексей Максимович Клёнов вуйлата.

Йошкар-Ола

Йошкар-Ола (тошто Чарла, Цар-Ола; курыкмарла Якшар-Хала, тошто Цӓрлӓ) — Российысе ола, Марий Эл Республикын рӱдолаже. Калыкчот (1 Шорыкйол 2012 ийлан) — 252 935 еҥ. 1584 ийыште Вӧдыр Иоаннович кугыжа олалан негызым пыштен. 1919 ий марте ола Царевококшайск лӱмым нумалын, 1919 ий гыч 1927 ий марте — Краснококшайск.

1984 ийыште олалан Йошкар Знамя паша орденым кучыктеныт.

Тачысе кечын Йошкар-Ола — финн-угор калык-влакын тӱвыра рӱдерыштлан шотлалтеш.

Йӱрнӧ кундем

Йӱрнӧ кундем (курыкмарла Йӱрнӹ кымдем, рушла Ю́ринский райо́н) — Марий Эл Республикысе кундем. Район рӱдер — Йӱрнӧ (Юрино) ола сынан посёлко.

Кузнеч

Кузнеч (рушла Кузнецы) — Российыште Марий Элын У Торъял кундемыштыже верланыше Чӱксола ял шотан илемыш пурышо ял. Калыкчот: 394 еҥ (2002 ий), 327 еҥ (2010 ий).

Кулаково

Кулаково (курыкмарла Кулаковы, рушла Кулаково) — Российыште Марий Элын Курыкмарий кундемыштыже верланыше сола. Йошкар Юл ял шотан илемын рӱдерже. Калыкчот: 469 еҥ (2001 ий), 580 еҥ (2014 ий).

Марий

Марий-влак (черемис, меря, çармăс, чирмеш) — финн-угор калык Российште, марий мландын тӱп калыкше, кызыт тӱҥ шотышто Марий Эл Республикыште. Тушто марий калыкын пелыж деч шукырак ужаш ила, 604 тӱжем еҥ (2002). Моло марий-шамыч вес вел да республиклаште Юл серыште да Уралыште илат. Марий-шамычын нылыт тӱшкем уло: олык (марий калыкын шукылыкшо, Юл да Виче эҥер коклаште илат), курык (пурла да шола Юл серыштыже), эрвел (Виче велыште, Суас Элыште, Пошкырт Элыште, Уралыште), да йӱдвел-касвел (Угарман, Кострома да Киров веллаште) марий-шамыч. Марла да курык марла ойлат. Тиде йылмевлак урал ешын финнугор тӱшкаш пурат. Шуко эрвелмарий-шамыч суасла моштат. Шочмо тын-влак: Юмынйӱла да Кугу сорта. Тыгак танле тыным да Ислам кучышо еҥ-влак улыт.

Марий Эл

Марий Эл Республик (курыкмарла Мары Эл Республик; рушла Республика Марий Эл) — Россий Федерацийын субъектше, Юлсер федерал йырвелыш пура. Марий Эл да Марий Эл Республик ик виян лӱм улыт.Рӱдола — Йошкар-Ола.

Киров, Угарман велла, Суас да Чуваш Эл дене чек уло.

Марий Эл Республикысе Олык Ипай лӱмеш Кугыжаныш самырыктукым премий

Марий Эл Республикысе Олык Ипай лӱмеш Кугыжаныш самырыктукым премий литератур, тӱвыра да сымыктыш аланыште (рушла Государственная молодежная премия Республики Марий Эл в области литературы, культуры и искусства имени Олыка Ипая) – литератур, тӱвыра да сымыктыш аланыште ойыртемалт шогышо у да шкенлык, общественностьын кумдан признатлыме, Марий Эл Республикын тӱвырашкыже кӱлешан надырым пыштыше произведений-влакын самырык автор ден творческий коллектив-влаклан пуымо премий.

Марий Эл Республикысе тӱвыран сулло пашаеҥже

Марий Эл Республикысе тӱвыран сулло пашаеҥже (рушла Заслуженный работник культуры Республики Марий Эл) — Марий Эл Республикын кугыжаныш наградыже-влак радамыш пурышо чап лӱм (почетный званий).

Тӱвыра, сымыктыш, туныктымаш, печать, радио, телевидений да полиграфий дене кылдалтше тӧнеж, организаций, орган-влакыште, самодеятельный творчествыште шуаралтше-влаклан тӱвыра аланыште чапланымылан, да тӱвыра алынште 15 ий деч шагалрак огыл тыршыше-влаклан пуалтеш.

Микряк

Микряк (курыкмарла Микрӓк, рушла Микряково) – Российыште Марий Элын Курыкмарий кундемыштыже верланыше сола. Микряк ял шотан илемын рӱдерже. Калыкчот: 382 еҥ (2001 ий), 449 еҥ (2014 ий).

Морко кундем

Морко кундем — кундем Марий Элыште. 1924 ийыште Сорла тылзын 28-ше кечыныште Морко кантон ышталтын. Тунам тудын кумдыкшо 1990,7 тӧткылан меҥге лийын. Кызыт Морко кундемын кумдыкшо: 2272 меҥге².

Тиде кундем Марий Эл Республикын кечывалвел-эрвелыштыже верланен.

Калыкчот: 34900 еҥ (2002 ийысе еҥшотлымаш почеш).

Рӱдӧ: Морко посёлко.

Ӱшӱт кÿртньыгорно укш кундемым Сӱзлэҥер станций дене уша.

Оршанке кундем

Оршанке кундем (Оршанке район) (рушла Оршанский район) — Марий Эл Республикысе муниципал район.

Кундем рӱдӧ — Оршанке (рушла Оршанка) ола сынан посёлко.

Провой кундем

Провой кундем, Звенигово район (рушла Звениговский район) — Марий Эл Республикын муниципал районжо.

Кундемын административ рӱдерже — Провой ола.

Каласаш кӱлеш рӱдолан лӱмжӧ калыкыште тӱҥ шотышто Звениге семын палыме, Провой лӱм мондалтме гай лийын. Марла савыктыме у картыште рӱдола Провой лӱмым нумалеш.

Саратов

Саратов (суасла Сары тау (олык марла Саре курык гыч) рушла Саратов) — ола Российыште, Саратов велын рӱдыжӧ.

Саратов — калыкчот шотышто латкудымшо ола Российыште, кӱлешан экономик, транспорт да тӱвыра рӱдыжӧ.

Угарман

Угарман (У карман гыч) (Ӱлыл Новгород) (рушла Нижний Новгород) — ола Российыште, Угарман велын рӱдыжӧ, Юлсер федерал йырвелын рӱдыжӧ. 1932 гыч 1990 ий марте ола лӱмжӧ Горький лийын (руш серызе Максим Горький лӱмеш).

Угарман - калыкчот шот дене Российыште визымше верым айла; экономик, транспорт да тӱвыра рӱдер.

Унчо (Морко кундем, сола)

Унчо (рушла Шоруньжа) – Российыште Марий Элын Морко кундемыштыже верланыше сола. Унчо ял шотан илемын рӱдерже. Калыкчот: 1054 еҥ (2004 ий), 899 еҥ (2010 ий). 2019 ийыште Унчо «Финн-угор тӱнян тӱвыра рӱдыверже» лӱмым нумалеш .

Чыкма

Чыкма (курыкмарла Цикмӓ, рушла Козьмодемьянск) - Марий Эл Республикын Курыкмарий кундемын рӱдолаже. Чыкмам 1584 ийыште кеҥежым руш сарзе-влак чоҥеныт. Ола 1781 гыч.

Калыкчот 22,7 тӱжем еҥ. (2008).

Ола Юл (Шовакшэҥер вӱдаралымвер) кӱкшö пурла серыштыже верланен, Йошкар-Ола гыч 104 уштыш кечывалвел-касвелнырак. Чыкма - курыкмарий тӱҥ тӱвыра да вуйлатымаш рӱдыжӧ.

Вес йылме дене

This page is based on a Wikipedia article written by authors (here).
Text is available under the CC BY-SA 3.0 license; additional terms may apply.
Images, videos and audio are available under their respective licenses.