Книга

Книга — тӱрлӧ печатлыме продукций-влак гыч иктыже: палемдыме жапыште печать гоч лектын шогышо огыл типографский але кид дене серыме текстан але сӱретан информацийым пуртымо да нылле кандаш лаштык деч утла кугытан лийын шогышо брошюроватлыме кагаз лаштык (странице) але тетрадь-влак гыч лийын шогышо шукыж годым пеҥгыде (южгунам, вичкыж да лывырге) коман изданий.

Latin dictionary
Книга

Тугак ончо

26 идым

26 идым (26 сентябрь) — григориан кечышот почеш идалыкын 269-ше (кужемдыме ийлаште — 270-ше) кечыже. Идалык пытыме марте 96 кече кодеш.

Аитсола

Аитсола (Айксола) (рушла Аитсола) — Российыште Марий Элын Кужэҥер кундемыштыже лийын шогышо пытыше ял.

Банда теҥыз

-5.457222, 127.386667

Банда теҥыз (рушла море Банда) — Тыныс тептеҥызын касвелныже верланыше теҥыз (Мали архипелагын отро-влак коклаште). Кумдык — 714 тӱж. км², йӱдвел гыч кечывалвел марте 500 меҥге торашке шуйна, эрвел гыч касвелыш - 1000 меҥгылан. Келгыт — 7440 м. марте; коралл риф-влак; Амбон порт уло.

Беринг теҥыз

60.042778, -178.8575

Бе́ринг теҥыз (рушла Бе́рингово мо́ре) — Тыныс тептеҥызын йӱдвелныже, Алеут, Командор отро-влак коклаште верланыше теҥыз. Беринг вӱдушык гоч Чукотко теҥыз да Йӱдвел тептеҥыз дене кылдалтеш. Беринг теҥызын сер-влакше Российын да США-н кид йымалныже улыт.

Глезденёв, Павел Петрович

Пагул Ача (Павел Петрович Глезденёв) (1867 вӱдшор 9 (вӱдшор 21), Ӱпӧ губерний, Белебей уезд, Тымбагуш ял —28 ага 1923, Илна ола) — марий серызе, йылмызе, кусарыше, туныктышо, сотемдарче, этнограф, журналист, мер да шанче пашаеҥ. Марий-влак коклаште кÿшыл шинчымашым икымше радамыште налше лиеш. Марий калыкын икымше журналистше да редактор-издательже. Марий йылме дене савыкталтше «Война увэр» икымше газетын редакторжо. Валериан Васильев дене пырля «Марла календарьым» негызлыше да икмыняр жап савыктыше.

Кожласола (Тамаксола ял шотан илем)

Кожласола (рушла Козлоял) — Российыште Марий Элын Шернур кундемыштыже верланыше Марийсола ял шотан илемыш пурышо ял. Калыкчот: 6 еҥ (2005 ий)., 1 еҥ (2010 ий).

Купсола (Кукнур ял шотан илем)

Купсола (рушла Купсола) — Российыште Марий Элын Шернур кундемыштыже верланыше Кукнур ял шотан илемыш пурышо марий ял. Калыкчот: 237 еҥ (2003 ий), 191 еҥ (2010 ий).

Марий возыктыш

Отличия алфавитов марийских букварей XIX — начала XX вв. от современного алфавита:

Олыкмарий

Букварь для луговых черемис. Казань, 1873. Нет букв Ёё, Ъъ. Присутствуют Ӓӓ, Ii, Йи йи, Йо йо, Ѳѳ, Ѵѵ.

Букварь для луговых черемис. Казань, 1884. Нет букв Ёё, Йй. Присутствуют Ii, Ѣѣ, Ѳѳ, Ѵѵ.

Букварь для восточных черемис. Казань, 1887. Нет букв Ёё, Йй. Присутствуют Ii, Ѣѣ, Ѳѳ, Ѵѵ.

Букварь для восточных черемис. Казань, 1892. Нет букв Бб, Фф, Хх, Цц, Щщ. Присутствует Ii.

Букварь для луговых черемис. — 1-е изд. Казань, 1892. Нет букв Ёё, Фф, Хх, Цц, Щщ, Ъъ. Присутствует Ii.

Букварь для луговых черемис. — 2-е, 3-е, 4-е изд. Казань, 1893, 1989, 1900. Нет букв Ёё, Фф, Хх, Цц, Щщ, Ъъ, Ыы. Присутствуют Ii, Ы̆ы̆.

Букварь для луговых черемис, нравоучения, молитвы, символ веры, тропари, кондаки. Казань, 1908. Нет букв Ёё, Йй. Присутствуют Ii, Ѣѣ, Ѳѳ, Ѵѵ.

Букварь и первая книга для чтения на луговом наречии черемисского языка. — 2-е изд. Казань, 1911. Нет букв Ее, Ёё, Фф, Хх, Цц, Щщ, Ъъ, Ьь, Юю, Яя. Присутствует Ы̆ы̆.

Наглядный черемисский букварь и первая книга для чтения на восточном наречии. Казань, 1914. Нет букв Ее, Ёё, Фф, Хх, Цц, Щщ, Ъъ, Ыы, Ьь, Юю, Яя. Присутствуют Ii, Ль ль, Нь нь, Ы̆ы̆.Курыкмарий

Букварь для горных черемис. Казань, 1892. Нет букв Бб, Фф, Щщ, Ъъ, Ьь. Присутствует Ii.Проект марийского алфавита на латинской основе (1930 год)

Заглавные буквы в этом проекте отличались от строчных только размером, а не начертанием.

Марийский алфавит является одним из немногих алфавитов народов бывшего ССРУ, не менявших своей графической основы более 100 лет.

Олыкмарий-Эрвелмарий тиштер

Курыкмарий тиштер

Масканур (У Торъял кундем, сола)

Масканур (рушла Масканур) — Российыште Марий Элын У Торъял кундемыштыже верланыше сола. Масканур ял шотан илемын рӱдерже. Калыкчот: 441 еҥ (2002 ий), 349 еҥ (2010 ий).

Миквор почиҥга

Миквор почиҥга (рушла Каменный Ключ) — Российыште Марий Элын Шернур кундемыштыже лийын шогышо пытыше ял.

Охотск теҥыз

54.268611, 148.557222

Охотск теҥыз (рушла Охо́тское мо́ре) — Тыныс тептеҥызын ужашыже, тудын деч Камчатка пелотро, Курил отро-влак да Хоккайдо отро дене ойыралтеш. Теҥызын сер-влакше Японийын да Российын кид йымалныже улыт.

Шыжа тылзе гыч Ага тылзе марте теҥызын йӱдвел ужашыжым ий леведеш. Чӱчкыдын корабль-влакат тушто пижын шогалыт.

Серызе

Серызе — сылнымут произведенийым возышо еҥ.

Соза (Оршанке кундем)

Соза (рушла Нижняя Соза) — Российыште Марий Элын Оршанке кундемыштыже лийын шогышо пытыше ял.

Теҥыз

Теҥыз (рушла море) — шинчалан кугу вӱд кап, тӱнямбал тептеҥызын ужашыже, йырже мланде але вӱдйымал курык. Южо теҥыз-влак вес теҥызын ужашыже лийын кертыт, мутлан Эгей теҥыз Мландепокшел теҥыз кӧргыштӧ улеш.

Чавайн, Сергей Григорьевич

Сергей Чавайн (1888 идым 24 (шыжа 6), Россий империй, Озаҥ губерний, Чарла уезд, Себе-Усад волость, Изи Корамас (кызыт Изи Корамас) ял) –11 кылме 1937, Йошкар-Ола) – марий серызе, почеламутчо, СССР Серызе-влак ушемын йыжъеҥже (1934), марий сылнымутлан негызым пыштыше, икымше марий почеламутым возышо, «Элнет» романын авторжо.

Шулко (сола)

Шулко (рушла Шулка) — Российыште Марий Элын Оршанке кундемыштыже верланыше сола. Шулко ял шотан илемын рӱдерже. Калыкчот: 693 еҥ (2003 ий), 609 еҥ (2010 ий).

Эҥермучаш (Шӱдымарий ял шотан илем)

Эҥермучаш (рушла Энермучаш) — Российыште Марий Элын Кужэҥер кундемыштыже лийын шогышо пытыше ял.

Янгельд сурт

Янгельд сурт (рушла Богатыри) — Российыште Марий Элын Кужэҥер кундемыштыже лийын шогышо пытыше ял.

Ӱлыл Осиял

Ӱлыл Осиял (рушла Нижний Осиял) — Российыште Марий Элын Поранча кундемыштыже лийын шогышо пытыше ял.

Вес йылме дене

This page is based on a Wikipedia article written by authors (here).
Text is available under the CC BY-SA 3.0 license; additional terms may apply.
Images, videos and audio are available under their respective licenses.