Teglata-Falasara III


I Teglata Falasara III na Tiglata Pilesera dia mpanjakan'i Asiria tamin'ny taona 745 hatramin'ny 727 tal. J.K.

Tilglath pileser iii
I Teglata Falasara na Tiglata Pilesera
Ahaza

I Ahaza na Akaza dia mpanjakan'i Jodà teo anelanelan'ny taona 735 sy 715 tal. J.K. Zanak'i Jotama izy. Izy no mpanjakan'i Jodà faha-12. I Hezekia na Ezekiasa zanany no nandimby azy.

Boky faharoan'ny Mpanjaka

Ny Boky faharoan'ny Mpanjaka na Mpanjaka faharoa dia boky ao amin’ny Testamenta Taloha ao amin’ny Baiboly izay isan’ireo atao hoe boky fitantarana na ara-tantara. Ao amin’ny Tanakh izy dia isan’ireo bokin'ny mpaminany. Manohy ny tantaran’ny Fanjakan'i Joda sy ny an'i Isiraely izay niantomboka tao amin’ny Mpanjaka voalohany ity boky ity.

Io boky io dia mitantara ny nanjakan’ireo mpanjaka tsirairay hatramin’i Ahazia (na Okoziasa) ka hatramin’ny faharavan’ny Fanjakan’i Joda. Aseho tsirairay ny nitondran’ireo mpanjakan’i Isiraely sy ny an'i Joda izay voahelok’Andriamanitra noho ny tsy fanarahan’izy ireo ny didiny. Ny Fanjakan’i Isiraely dia rava voalohany ka ny Asiriana no nahavita izany, fa ny Fanjakan’i Joda kosa no rava farany tokony ho 130 taona taorian’izany tamin’ny fanafihan’ny Babiloniana.

Asehon’ny boky fa navela ho rava ny Fanjakan’i Israely sy ny Fanjakan’i Joda noho izy ireo nanjakan’ny tsy finoana an’Andriamanitra. Talohan’izany dia nandefa mpaminany Andriamanitra mba hananatra ny vahoaka sy ireo mpanjaka tsy hanompo andriamani-kafa fa hiverina amin’ny finoana marina, nefa tsy nisy vokany firy izany.

Edoma

I Edoma dia anaran'ny firenena tao atsimon'ny Ranomasina Maty ao amin'ny tapany atsimon'i Israely sy Jordania ankehitriny. Araka ny Baiboly dia taranak'i Esao (izay antsoina hoe Edoma koa) ny mponin'i Edoma izay atao hoe Edomita, dia i Esao izay lahimatoan'i Isaka sady kambana tamin'i Jakoba razamben'ny Israelita.

Toy ireo firenena mpifanolo-bodirindrina aminy dia nipoitra tamin'ny Andron'ny Vy ny Fanjakan'i Edoma ka naharitra hatramin'ny taonjato faha-8 sy faha-6 tal. J.K.

I Edoma sy i Israely dia samy tao Palestina tamin'ny taonjato faha-13 tal. J.K. ka i Edoma tao atsimon'i Israely sy Moaba.

Tsy nifanaraka i Edoma sy ny firenena hafa nanodidina azy fa niady matetika niady tamin'ny Fanjakan'i Jodà sy tamin'ny Fanjakan'i Moaba. Mety nanana mpanjaka talohan'i Israely i Edoma, nefa teo anelanelan'ny taonjato faha-10 sy faha-6 tal. J.K. dia nanjakan'ny Fanjakan'i Israely na ny an'i Jodà matetika izy.

Ny Boky voalohan'ny Mpajaka ao amin'ny Baiboly dia miresaka ny amin'ny andriandahy edomita atao hoe Hadada izay nataon'ny mpanjaka Davida sesitany sady niady tamin'ny mpanjaka Solomona taty aoriana amin'ny fifehezana ny lalana mankany amin'ny seranan'i Eilata sy mankany amin'ny toeram-pitrandraham-barahina ao.

Tamin'ny vanimpotoana najakazakan'ny Asiriana sy ny Babiloniana no tena nampamirapiratra ny Edomita. Tamin'ny tapany faran'ny taonjato faha-6 tal. J.K. dia nanjaka tao amin'ny tapany atsimon'i Palestina i Edoma. Io no atao hoe Idomea tamin'ny fotoana nampatanjaka ny kolontsaina grika (helenika). Avy ao Idomea i Heroda Lehibe izay nanapaka tao Jerosalema taty aoriana.

Foko folo very

Ny foko folo very, araka ny Baiboly hebreo, dia foko nonina tao amin'ny Fanjakan'i Israely, izay fantatra koa amin'ny anarana hoe Fanjakan'i Samaria, talohan'ny faharavan'ity fanjakana ity tamin'ny 722 tal. J.K. ka tsy hita intsony hatramin'izay.

Hosea (mpanjakan'i Israely)

I Hosea na Osea dia mpanjaka farany tao amin'ny Fanjakan'i Israely izay nanjaka teo anelanelan'ny taona 732 sy 722 tal. J.K. I Ela no rainy (tsy i Ela mpanjaka).

Menahema

I Menahema dia zanak'i Gady sady mpanjakan'i Israely nandritra ny folo taona teo antenantenan'ny taonjato faha-8 tal. J.K. Novonoiny ny mpanjaka Saloma ka niakatra teo amin'ny fitondrana izy. Ny zanany atao hoe Pekahia no nandimby azy. Mba hifehezany an'i Israely dia nanao vono moka olona maro izy. Tantarain'ny Baiboly ny fitiavan'i Menahema ny fanompoan-tsampy, sahala amin'ireo mpanjakan'i Israely teo alohany. Nidiran'ny Teglata-Falasara III, mpanjakan'i Asiria ny fanjakan'i Menahema ka voatery nandoa hetra 1000 talenta volafotsy izy.

Araka an'i William F. Albright dia ny tao 745 hatramin'ny 738 tal. J.K. no nanjakan'i menahema fa i Edwin R. Thiele kosa dia mandroso ny taona 752 hatramin'ny 742 tal. J.K.

Siria (faritra)

I Siria dia faritra ara-tantara ao Atsinanana Akaiky, ao atsimo andrefan’ny kontinentan’i Azia.

Amin'ny tenim-pirenena hafa

This page is based on a Wikipedia article written by authors (here).
Text is available under the CC BY-SA 3.0 license; additional terms may apply.
Images, videos and audio are available under their respective licenses.