ວັດທະນະທຳ

ວັດທະນະທຳ (ໄທ: วัฒนธรรม) ໂດຍທົ່ວໄປໝາຍເຖິງ ຮູບແບບຂອງກິດຈະກຳແລະໂຄງສ້າງແນວສັນຍະລັກທີ່ເຮັດໃຫ້ກິດຈະກຳນັ້ນເດັ່ນແລະມີຄວາມສຳຄັນ. ວິຖີການດຳເນີນຊີວິດ ເຊິ່ງເປັນພຶດຕິກຳແລະສິ່ງທີ່ຄົນໃນໝູ່ຜະລິດສ້າງຂຶ້ນ ດ້ວຍການຮຽນຮູ້ແຕ່ກັນແລະກັນ ແລະຮ່ວມໃຊ້ຢູ່ໃນໝູ່ພວກຂອງຕົນ. ວັດທະນະທຳສ່ວນໜຶ່ງສາມາດສະແດງອອກຜ່ານ ດົນຕີ ວັນນະກຳ ຈິຕະກຳ ປະຕິມາກຳ ການລະຄອນແລະຮູບເງົາ.

ແມ່ນບາງເທື່ອອາດມີຜູ້ກ່າວວ່າວັດທະນະທຳແມ່ນເລື່ອງທີ່ວ່າດ້ວຍການບໍລິໂພກແລະສິນຄ້າບໍລິໂພກ ຄື ວັດທະນະທຳລະດັບສູງ ວັດທະນະທຳລະດັບຕ່ຳ ວັດທະນະທຳພື້ນບ້ານ ເປັນຕົ້ນ ແຕ່ນັກມານຸດສາດໂດຍທົ່ວໄປພັດມັກກ່າວເຖິງວັດທະນະທຳວ່າ ແມ່ນບໍ່ໄດ້ເປັນພຽງສິນຄ້າບໍລິໂພກ ແຕ່ແມ່ນກະບວນການໃນການຜະລິດສິນຄ້າແລະການໃຫ້ຄວາມໝາຍແກ່ສິນຄ້ານັ້ນໆ ນຳ.

ທັງຍັງຮວມໄປເຖິງຄວາມສັມພັນທາງສັງຄົມແລະແນວການປະຕິບັດທີ່ເຮັດໃຫ້ວັຖຸແລະກະບວນການໃນຜະລິດຫຼອມຮວມຢູ່ນຳກັນ. ໃນສາຍຕາຂອງນັກມານຸດສະຍະວິທະຍາແມ່ນຮວມໄປເຖິງເທກໂນໂລຢີ ສິລະປະ ວິທະຍາສາດຮວມທັງລະບົບສີລະທຳ ວັດທະນະທຳໃນພູມພາກຕ່າງໆ. ອາດໄດ້ຮັບອິດທິພົນແຕ່ການຕິດຕໍ່ນຳພູມພາກອື່ນ ຄື ການເປັນອານານິຄົມ ການຄ້າຂາຍ ການຍ້າຍຖິ່ນຖານ ການສື່ສານມວນຊົນແລະສາສະໜາ. ຕື່ມທັງລະບົບຄວາມເຊື່ອ ບໍ່ວ່າຈະເປັນເລື່ອງສາສະໜາມີບົດບາດໃນວັດທະນະທຳໃນປະຫວັດສາດຂອງມະນຸດຊາດມາໂດຍຕະຫຼອດ

ຈັງຫວັດຊຽງໃໝ່

ຈັງຫວັດຊຽງໃຫມ່ (ຄຳເມືອງ:

ໄທ

จังหวัดเชียงใหม่) ແມ່ນຈັງຫວັດໜຶ່ງຂອງໄທ ຕັ້ງຢູ່ທາງພາກເໜືອຂອງປະເທດ ຄອບຄຸມພື້ນທີ່ປະມານ 20,107 ຕາລາງກິໂລແມັດ ເຊິ່ງໃຫຍ່ເປັນອັນດັບທີ 2 ຂອງປະເທດ ແລະມີຈຳນວນປະຊາກອນປະມານ 1,728,242 ລ້ານຄົນ, ເຊິ່ງຫຼາຍເປັນອັນດັບທີ 5 ຂອງປະເທດ ໃນຈຳນວນນີ້ ແມ່ນປະຊາກອນທີ່ອາໄສຢູ່ໃນເຂດເມືອງແລະຊານເມືອງປະມານ 960,906 ຄົນ ໂດຍຈັງຫວັດຊຽງໃໝ່ທິດເໜືອຕິດຕໍ່ກັບລັດສານຂອງພະມ້າ.

ຈັງຫວັດຊຽງໃໝ່ແບ່ງການປົກຄອງອອກເປັນ 25 ອຳເພີ ໂດຍມີອຳເພີເມືອງຊຽງໃໝ່ເປັນສູນກາງຂອງຈັງຫວັດ. ເມື່ອ ຄ.ສ.2009 ມີການຈັດຕັ້ງອຳເພີກັນລະຍານິວັດທະນາເປັນອຳເພີທີ 25 ຂອງຈັງຫວັດ ແລະອັນດັບທີ 878 ຂອງປະເທດ ເຊິ່ງເປັນອຳເພີຫຼ້າສຸດຂອງໄທ.

ຈັງຫວັດຊຽງໃໝ່ມີປະຫວັດອັນຍາວນານ ເຄີຍເປັນນະຄອນຫຼວງຂອງອານາຈັກລ້ານນາແຕ່ບູຮານມີ "ຄຳເມືອງ" ເປັນພາສາທ້ອງຖິ່ນ ມີເອກະລັກສະເພາະໂຕທັງດ້ານປະເພນີວັດທະນະທຳ ແລະມີແຫຼ່ງທ່ອງທ່ຽວຈຳນວນຫຼາຍ ໂດຍເລີ່ມວາງໂຕເປັນນະຄອນສ້າງສັນ ແລະພວມພິຈາລະນາສະໝັກເຂົ້າເປັນຂອງຢູເນສະໂກ.

ທະວີບເອີລົບ

ເອີລົບ (ຫຼື ສະກົດ ເອີຣົບ; ຝະລັ່ງ: Europe) ແມ່ນທະວີບໃນທິດຕາເວັນຕົກ. ມີຖານະເປັນທະວີບທັງໃນທາງປະຫວັດສາດແລະວັດທະນະທຳ. ໃນທາງພູມິສາດ ແມ່ນອະນຸທະວີບທີ່ຢູ່ທາງດ້ານຕາເວັນຕົກຂອງມະຫາທະວີບເອີລາຊີ. ມີພົມແດນທາງເໜືອຕິດກັບມະຫາສະໝຸດອາກຕິກ ທາງຕາເວັນຕົກຕິດກັບມະຫາສະໝຸດອັດລັງຕິກ ທາງໃຕ້ຕິດກັບທະເລເມດີແຕກລາເນແລະທະເລດຳ ດ້ານຕາເວັນອອກຕິດກັບເທືອກເຂົາອູລັນແລະທະເລກາສະປຽນ.

ເອີລົບມີພື້ນທີ່ 10,180,000 ຕລ.ກມ. ນ້ອຍທີ່ສຸດເປັນອັນດັບສອງຮອງຈາກທະວີບອົດສະຕະລາລີ ແຕ່ມີຈຳນວນປະຊາກອນຫຼາຍທີ່ສຸດເປັນອັນດັບ 3 ຮອງຈາກອາຊີແລະອາຟະລິກ. ປີ ຄ.ສ. 2003 ເອີລົບມີປະຊາກອນປະມານ 799,566,000 ຄົນ ຫຼືປະມານ 1 ໃນ 8 ຂອງປະຊາກອນໂລກ.

ປະເທດນິວຊີແລນດ໌

ນິວຊີແລນດ໌ (New Zealand) ຫຼື Aotearoa ໝາຍເຖິງດີນແດນເມຖະຍາວ ສີຂາວ ຫຼື Niu Tirenio ເຊິ່ງເປັນການທັບສັບຈາກພາສາອັງກິດ ແມ່ນປະເທດເກາະເຊິ່ງຕັ້ງຢູ່ມະຫາສະໜຸດປາຊີຟິກ ທາງຕາເວັນຕົກສຽງໃຕ້ ແລະ ປະກອບດ້ວຍ 2 ເກາະໃຫຍ່ແມ່ນ ເກາະເໜືອ ແລະ ເກາະໃຕ້ ນອກນັ້ນ ກໍ່ຍັງມີເກາະນ້ອຍ ໆ ອີກ ແລະ ມີນະຄອນຫຼວງຊື່ເວວລິງຕັນ. ນູແວນ​ເຊລັງແມ່ນປະເທດທີ່ຢູ່ຫ່າງໄກຈາກປະເທດອື່ນຫຼາຍທີ່ສຸດ ປະເທດທີ່ຢູ່ໃກ້ທີ່ສຸດແມ່ນອົດສະຕາລີ ເຊິ່ງຕັ້ງຢູ່ທາງຕາເວັນຕົກສຽງເໜືອຂອງເກາະໃຫຍ່ 2.000 ກິໂລແມັດ ໂດຍມີທະເລແທສມັນຂັ້ນກາງ ແຜ່ນດິນທີ່ຕິດທາງດ້ານໃຕ້ແມ່ນທະວີບອັງຕາກຕິກ ແລະທາງເໜືອນູແວນກາເລໂດນີ ຟີຈີແລະຕົງກາ.

ນູແວນ​ເຊລັງເຄີຍເປັນຫົງເມືອງຂອງອັງກິດດ້ວຍສົນທິສັນຍາ ໄວທັງກິ (Treaty of Waitangi) ເມື່ອປີ ຄ.ສ. 1840 ເຊິ່ງສັນຍາໄວ້ວ່າຈະໃຫ້ອິສະລະພາບໃນການປົກຄອງຕົນເອງ (complete chieftainship/tino rangatiratanga) ແກ່ຊາວມາວຣີຜູ້ເປັນຊາວພື້ນເມືອງຂອງປະເທດ. ໃນປະຈຸບັນຄວາມໝາຍທີ່ແນ່ນອນຂອງສົນທິສັນຍານີ້ຍັງຄົງແມ່ນຂໍ້ຜິດພາດ ແລະຍັງຄົງເປັນເລື່ອງທີ່ກໍ່ໃຫ້ເກີດການແບ່ງແຍກແລະຄວາມບໍ່ພໍໃຈ ແຕ່ປີ ຄ.ສ. 1840 ນູແວນ​ເຊລັງໄດ້ພັດທະນາຢ່າງຕໍ່ເນື່ອງ ຈົນເປັນປະເທດອິດສະລະທີ່ມີລັດທະສະພາໃນລະບອບປະຊາທິປະໄຕ ແລະຢູ່ພາຍໃຕ້ພະມະຫາກະສັດຂອງກະສັດແຫ່ງນູແວນ​ເຊລັງ ເຊິ່ງເປັນພະມະຫາກະສັດພະອົງດຽວກັບປະເທດອື່ນໃນເຄືອຈັກກະພົບ. ນູແວນ​ເຊລັງຮັບຜິດຊອບການຕ່າງປະເທດຂອງໝູ່ເກາະຄຸກແລະນີອູອີ ເຊິ່ງປົກຄອງຕົນເອງ ແລະປົກຄອງ ໂຕເກເລົາເປັນເມືອງຂື້ນ.

ເນື້ອທີ່ສ່ວນໃຫຍ່ຂອງນູແວນ​ເຊລັງມີພູມອາກາດອົບອຸ່ນ ແລະພູມິປະເທດມີຄວາມຫຼາກຫຼາຍແລະສວຍງານ ເສດຖະກິດຂອງນູແວນ​ເຊລັງເນັ້ນການຄ້າ ໂດຍມີພື້ນຖານຈາກກະສິກຳ ຊາວນູແວນ​ເຊລັງໂດຍທົ່ວໄປມັກການເດີນທາງ ແລະສະໜັບສະໜູນການຮ່ວມມືກັນລະຫວ່າງປະເທດແລະສິ່ງແວດລ້ອມ ກິດຈະກຳພາຍນອກ ແມ່ນກິດຈະກຳທີ່ນິຍົມກັນໂດຍສະເພາະກິລາຕ່າງໆຄື ຣັບບີ້ ຄຣິກເກັດ ແລະເບສບອນ ລວມເຖິງກິລາເອັສຕຣີມສະປອດແລະການຍ່າງມາຣາທອນ.

ປະເທດຟີລິບປິນ

ຟີລິບປິນ (ອັງກິດ: Philippines) ຫຼື ປິລິບປິນັດ (ຟິລິປີໂນ້: Pilipinas) ມີຊື່ທາງການວ່າ ສາທາລະນະລັດຟີລິບປິນ (ອັງກິດ: Republic of the Philippines; ຟິລິປີໂນ້: Republika ng Pilipinas) ແມ່ນປະເທດທີ່ປະກອບດ້ວຍດອນຈຳນວນ 7,107 ດອນ ຕັ້ງຢູ່ໃນມະຫາສະໝຸດປາຊີຟິກ ຫ່າງຈາກອາຊີແຜ່ນດິນໃຫຍ່ທາງຕາເວັນອອກສຽງໃຕ້ ປະມານ 100 ກມ. ແລະມີລັກສະນະພິເສດແມ່ນເປັນປະເທດພຽງໜຶ່ງດຽວທີ່ມີພົມແດນທາງທະເລທີ່ຕິດຕໍ່ລະຫວ່າງກັນຍາວຫຼາຍທີ່ສຸດໃນໂລກ. ນູເອວາເອສະປາຍາ (ຄ.ສ. 1521-1898) ແລະສະຫະລັດອາເມລິກາ (ຄ.ສ. 1898-1946) ໄດ້ຄອງຟີລິບປິນເປັນອານານິຄົມເປັນເວລາ 4 ສະຕະວັດ ແລະເປັນສອງອິດທິພົນໃຫຍ່ທີ່ສຸດຕໍ່ວັດທະນະທຳຂອງຟີລິບປິນ.

ຟີລິບປິນແມ່ນໜຶ່ງໃນສອງຊາດໃນອາຊີ ທີ່ປະຊາກອນສ່ວນໃຫຍ່ນັບຖືສາສະໜາຄິດ (ອີກຊາດໜຶ່ງແມ່ນຕີມໍຕາເວັນອອກ) ແລະແມ່ນໜຶ່ງໃນຊາດທີ່ໄດ້ຮັບອິດທິພົນຈາກຕາເວັນຕົກຫຼາຍທີ່ສຸດ. ແມ່ນການປະສົມປະສານກັນລະຫວ່າງຕາເວັນຕົກກັບຕາເວັນອອກ ທີ່ເປັນເອກະລັກສະເພາະ. ອາໂນນ ໂຈເຊບ ທອຍບີ້ (Arnold Joseph Toynbee) ນັກປະຫວັດສາດຊາວອັງກິດ ໄດ້ກ່າວໄວ້ໃນຜົນງານຂອງເພິ່ນວ່າ ປິລິປິນັດແມ່ນປະເທດລາຕິນອາເມລິກາເຊິ່ງຖືກພັດພາໄປຍັງຕາເວັນອອກ ໂດຍຄື່ນທະເລຍັກ.

ປະເທດມຽນມາ

ມຽນມາ ຫຼື ພະມ້າ (ອັງກິດ: Myanmar, ພະມ້າ: မြန်မာ ເມຍໝ້າ) ມີຊື່ທາງການວ່າ ສາທາລະນະລັດແຫ່ງສະຫະພາບມຽນມາ ຫຼື ສາທາລະນະລັດແຫ່ງສະຫະພາບພະມ້າ (ອັງກິດ: Republic of the Union of Myanmar; ພະມ້າ: ပြည်ထောင်စု သမ္မတ မြန်မာနိုင်ငံတော် [pjìdà̀uɴzṵ θà̀ɴməda̯ mjəmà nàiɴŋàɴdɔ̀] ປີ່ເດົ່າງ໌ຊຸ ຕຳມະດະ ມຍະໝ້າ ໄໜ້ຫງັ້ນດໍ່) ແມ່ນລັດເອກະລາດໃນອາຊີຕາເວັນອອກສຽງໃຕ້. ມີພົມແດນຕິດກັບອິນເດຍ ບັງກະລາເທດ ຈີນ ລາວ ແລະໄທ. ໜຶ່ງໃນສາມຂອງພົມແດນພະມ້າທີ່ມີຄວາມຍາວ 1,930 ກິໂລແມັດເປັນແນວຊາຍຝັ່ງຕາມອ່າວເບງກອນແລະທະເລອັນດາມັນ ດ້ວຍພື້ນທີ່ 676,578 ຕາລາງກິໂລແມັດ. ປະເທດມຽນມາແມ່ນປະເທດທີ່ໃຫຍ່ເປັນອັນດັບທີ 40 ຂອງໂລກ ແລະໃຫຍ່ເປັນອັນດັບທີ 2 ໃນອາຊີຕາເວັນອອກສຽງໃຕ້. ມຽນມາຍັງເປັນປະເທດທີ່ມີປະຊາກອນຫຼາຍເປັນອັນດັບທີ 24 ຂອງໂລກ ໂດຍມີປະຊາກອນກວ່າ 60.28 ລ້ານຄົນ. ນັບແຕ່ໄດ້ຮັບເອກະລາດໃນ ຄ.ສ. 1948 ປະເທດມຽນມາຜະເຊີນກັບໜຶ່ງໃນສົງຄາມກາງເມືອງທີ່ຍືດເຍື້ອທີ່ສຸດທ່າມກາງກຸ່ມຊາຕິພັນທີ່ມີຢູ່ຫຼາຍຫຼວງເຊິ່ງຍັງແກ້ບໍ່ຕົກ. ຕັ້ງແຕ່ ຄ.ສ. 1962 ຫາ 2011 ປະເທດມຽນມາຢູ່ພາຍໃຕ້ລະບອບຜະເດັດການທະຫານ. ຄະນະຜູ້ຍຶດອຳນາດການປົກຄອງຖືກຍຸບຢ່າງເປັນທາງການໃນ ຄ.ສ. 2011 ຫຼັງການເລືອກຕັ້ງທົ່ວໄປໃນ ຄ.ສ. 2010 ແລະມີການຕັ້ງລັດຖະບານພົນລະເຮືອນໃນນາມແທນ ແຕ່ທະຫານຍັງມີອິດທິພົນຢູ່ຫຼາຍ.

ອາລະຍະທຳຊ່ວງຕົ້ນຂອງປະເທດພະມ້າມີນະຄອນລັດປະຍູທີ່ເວົ້າພາສາຕະກູນທິເບດ-ພະມ້າໃນພະມ້າຕອນເທິງ ແລະລາຊະອານາຈັກມອນໃນພະມ້າຕອນລຸ່ມ ໃນຄິດສະຕະວັດທີ 9 ຊາວພະມ້າໄດ້ເຂົ້າຄອບຄອງບໍລິເວນລຸ່ມແມ່ນ້ຳອິຣະວະດີຕອນເທິງ ແລະສະຖາປະນາລາຊະອານາຈັກພຸກາມໃນຊ່ວງຄິດທົດສະວັດທີ 1050 ພາສາແລະວັດທະນະທຳພະມ້າພ້ອມດ້ວຍສາສະໜາພຸດນິການເຖຣະວາດຄ່ອຍໆ ຄອບງຳໃນປະເທດ ອານາຈັກພຸກາມລົ່ມສະຫຼາຍເພາະການບຸກຄອງຂອງມອງໂກລແລະລັດຫຼາຍລັດເກີດຂຶ້ນ ໃນຄິດສະຕະວັດທີ 16 ລາຊະວົງຕອງອູສ້າງເອກະພາບອີກຄັ້ງ ແລະຊ່ວງສັ້ນໆ ເປັນຈັກກະວັດໃຫຍ່ສຸດໃນປະຫວັດສາດອາຊີຕາເວັນອອກສຽງໃຕ້ ຕົ້ນສະຕະວັດທີ 19 ລາຊະວົງຄອງບອງໄດ້ປົກຄອງພື້ນທີ່ປະເທດພະມ້າແລະຄວບຄຸມມະນີປຸຣະແລະອັດສັມໃນຊ່ວງສັ້ນໆ ດ້ວຍ ອັງກິດພິຊິດພະມ້າຫຼັງສົງຄາມອັງກິດ-ພະມ້າທັງສາມຄັ້ງໃນຄິດສະຕະວັດທີ 19 ແລະປະເທດກາຍເປັນອານານິຄົມບິຕິດ ປະເທດພະມ້າໄດ້ຮັບເອກະລາດໃນ ຄ.ສ. 1948 ຊ່ວງປົກຄອງແບບຊາດປະຊາທິປະໄຕ ແລະຫຼັງລັດຖະປະຫານໃນ ຄ.ສ. 1962 ເປັນການປົກຄອງແບບຜະເດັດການທະຫານ ແມ້ນຜະເດັດການທະຫານສິ້ນສຸດລົງຢ່າງເປັນທາງການໃນ ຄ.ສ. 2011 ແຕ່ຜູ້ນຳພັກການເມືອງສ່ວນໃຫຍ່ຍັງເປັນອະດີດນາຍທະຫານ

ປະເທດພະມ້າຢູ່ພາຍໃຕ້ການຕໍ່ສູ້ຊາດພັນທີ່ຮຸນແຮງ ກຸ່ມຊາດພັນມາກມາຍຂອງພະມ້າກ່ຽວກັບສົງຄາມກາງເມືອງທີ່ດຳເນິນຍາວທີ່ສຸດສົງຄາມໜຶ່ງຂອງໂລກ ລະຫວ່າງຊ່ວງນີ້ ສະຫະປະຊາຊາດແລະອີກຫຼາຍອົງການລາຍງານລະເມີດສິດທິມະນຸດສະຍະຊົນຢ່າງຕໍ່ເນື່ອງພາຍໃນປະເທດ ໃນ ຄ.ສ. 2011 ມີການຍຸບຄະນະທະຫານຜູ້ຍຶດອຳນາດການປົກຄອງຢ່າງເປັນທາງການຫຼັງການເລືອກຕັ້ງທົ່ວໄປ ຄ.ສ. 2010 ແລະມີການຕັ້ງລັດຖະບານໃນນາມພົນລະເຮືອນ ແຕ່ອະດີດຜູ້ນຳທະຫານຍັງມີອຳນາດພາຍໃນປະເທດ ກອງທັບພະມ້າດຳເນິນການສະລະການຄວບຄຸມລັດຖະບານ ລວມເຖິງການປ່ອຍຕົວອອງ ຊານ ຊູຈີແລະນັກໂທດທາງການເມືອງ ມີການປັບປຸງສິດທິມະນຸດສະຍະຊົນແລະຄວາມສັມພັນລະຫວ່າງປະເທດ ຈົນນຳໄປສູ່ການຜ່ອນປົນການລົງໂທດທາງການຄ້າແລະເສດຖະກິດອື່ນໆ ແຕ່ຍັງມີການວິຈານການປະຕິບັດຕໍ່ຊຸມຊົນກຸ່ມນ້ອຍໂຣຮິງຍາຂອງລັດຖະບານແລະການສະໜອງຕໍ່ການປະທະກັນທາງສາສະໜາປະເທດພະມ້າອຸດົມດ້ວຍຫຍົກ ອັນຍະມະນີ ນ້ຳມັນ ແກ໊ສທຳມະຊາດແລະຊັບພະຍາກອນແຣ່ອື່ນໆ ໃນ ຄ.ສ. 2013 ຈີດີພີ (ລາຄາຕະຫຼາດ) ຢູ່ທີ່ 56,700 ລ້ານດອລລາຣ໌ສະຫະລັດ ແລະຈີດີພີ (ອຳນາດຊື້) ຢູ່ທີ່ 221,500 ລ້ານດອລລາຣ໌ສະຫະລັດ. ຊ່ອງວ່າງຮາຍໄດ້ຂອງປະເທດພະມ້າກວ້າງທີ່ສຸດປະເທດໜຶ່ງໃນໂລກ ເພາະເສດຖະກິດສັດສ່ວນໃຫຍ່ຖືກຜູ້ສະໜັບສະໜຸນອະດີດລັດຖະບານທະຫານຄວບຄຸມ ໃນ ຄ.ສ. 2014 ຈາກດັດຊະນີການພັດທະນາມະນຸດ (HDI) ປະເທດພະມ້າມີລະດັບການພັດທະນາມະນຸດຕ່ຳ ໂດຍຈັດອັນດັບຢູ່ທີ່ 148 ຈາກ 188 ປະເທດ

ປັກກິ່ງ

ປັກກິ່ງ ຫຼືເປີຍຈິ່ງ (Beijing) (ພາສາຈີນ: 北京 , ພິ່ນອິ່ນ: Běijīng) ເປັນນະຄອນຫຼວງຂອງສາທາລະນະລັດປະຊາຊົນຈີນ ມີຊື່ຫຍໍ້ວ່າ ກິ່ງ(ຫຼືວ່າ ຈິ່ງ)ຕັ້ງຢູ່ທິດຕາເວັນຕົກສຽງເໜືອຂອງ ພູພຽງຫວາເປີຍ ຊື່ເດີມຄື ຈີ້ ສະໄໝຊຸນຊິວຈ້ານກົ໋ວເປັນເມືອງຫຼວງຂອງແຄວ້ນຢັ່ນ ສະໄໝລາຊະວົງຫຼຽວ ເປັນເມືອງຫຼວງຮອງຊື່ຢັ່ນຈິ່ງ ເປັນເມືອງຫຼວງຂອງເມືອງຈີນຕັ້ງແຕ່ສະໄໝລາຊະວົງຈິ້ນ ຢ໋ວນ ໝິງ ຊິງຈົນເຖິງສາທາລະນະລັດຈີນ ເຄີຍໃຊ້ຊື່ຈົ່ງຕູ່ ຕ້າຕູ່ ເປີຍຜິງແລະເປີຍຈິ່ງ ໂດຍມີຊື່ເອີ້ນທັງໝົດ 60 ກວ່າຊື່. ເລີ່ມຕົ້ນເປັນເມືອງຕັ້ງແຕ່ປີ 1928 ປັດຈຸບັນແບ່ງເປັນ16 ເຂດແລະ 2 ເມືອງນ້ອຍ ເປັນນະຄອນທີ່ຂື້ນກັບອຳນາດການປົກຄອງຂັ້ນສູນກາງໂດຍກົງ. ປັກກິ່ງມີເນື້ອທີ່ທັງໝົດ 16,800 ກິໂລແມັດມົນທົນ ຮອດທ້າຍປີ 2002 ທົ່ວນະຄອນມີປະຊາກອນ 1,136,300 ຄົນ ນະຄອນປັກກິ່ງເປັນໃຈກາງການເມືອງ ວັດທະນະທຳ ວິທະຍາສາດ ການສຶກສາແລະ ການຄົມມະນາຄົມທົ່ວປະເທດຈີນແລະກໍເປັນເມືອງທ່ອງທ່ຽງທີ່ມີຊື່ສຽງໃນປະເທດຈີນກໍຄືໃນໂລກ, ແຫຼ່ງທ່ອງທ່ຽວທີ່ສຳຄັນມີກຳແພງຍັກເມືອງຈີນ ພະລາຊະວັງບູຮານ ຫໍສັກກະລະຟ້າທ່ຽນຖັນ ສຸສານຮ່ອງເຕ້ລາຊະວົງໝິງ ວັງພັກຮ້ອນອີ໋ເຫີຢ໋ວນແລະພູຊ່ຽງຊ່ານ ເປັນຕົ້ນ.ປັດຈຸບັນ, ປັກກິ່ງເປັນເຂດປົກຄອງພິເສດແບບມະຫານະຄອນ 1 ໃນ 5 ແຫ່ງຂອງຈີຍ,ເຊິ່ງມີຖານະທຽບເທົ່າກັບແຂວງ, ຫຼັງຈາກປັກກິ່ງໄດ້ຮັບການຈັດຕັ້ງເປັນນະຄອນຫຼວງຂອງສາທາລະນະລັດປະຊາຊົນຈີນໃນ 1949 ແລ້ວ ໂດຍສະເພາະພາຍຫຼັງຊຸມປີ 80 ສະຕະວັດທີ 20, ເມືອງປັກກິ່ງໄດ້ພັດທະນາຢ່າງໄວວາຢ່າງເຫຼືອເຊື່ອ ມີການປ່ຽນແປງຢ່າງພິກແຜ່ນດິນປີ້ນແຜ່ນຟ້າ. ປັດຈຸບັນ, ນະຄອນປັກກິ່ງບໍ່ພຽງແຕ່ຮັກສາສະພາບເມືອງບູຮານໄວ້, ຍັງສະແດງເຖິງສະພາບເມືອງທີ່ທັນສະໄໝ, ຈົນກາຍເປັນເມືອງໃຫຍ່ຂອງໂລກ.

ມິສທົວລິຊຶມຄວີນລາວ

ມິສທົວລິຊຶມຄວີນລາວ ຫຼື ນາງສາວທູດວັດທະນະທໍາ (ອັງກິດ : Miss Tourism Queen Laos) ຫຼື ທູດວັດທະນະທຳແດນຈຳປາເປັນການປະກວດນາງງາມລະດັບປະເທດຂອງປະເທດລາວຈັດຂຶ້ນຄັ້ງທຳອິດໃນປີ ຄ.ສ. 2018. ຈັດຂຶ້ນເພື່ອຄົ້ນຫາຕົວແທນປະເທດລາວທີ່ຈະເຂົ້າປະກວດມິສທົວລິຊຶມຄວີນອິນເຕີເນຊັນແນວ.

ມິສທົວລິຊຶມຄວີນອິນເຕີຣ໌ເນຊັນແນລ

ມິສທົວລິຊຶມຄວີນອິນເຕີເນຊັນແນວ (ອັງກິດ: Miss Tourism Queen International) ເປັນການປະກວດທູດວັດທະນະທຳການທ່ອງທ່ຽວ ຈັດການປະກວດຄັ້ງທຳອິດໃນປີ ຄ.ສ. 2004. ມີຈຸດປະສົງຫຼັກໃນການຊອກຫາສາວງາມທີ່ມີຄວາມພ້ອມທາງດ້ານຕ່າງໆມາເປັນທູດວັດທະນະທຳລະຫວ່າງປະເທດເພື່ອການພັດທະນາການທ່ອງທ່ຽວແລະມິດຕະພາບລະຫວ່າງປະເທດ.

ລອນດອນ

ລອນດອນ (ອັງກິດ: London) ແມ່ນນະຄອນຫຼວງຂອງສະຫະລາຊະອານາຈັກ ແມ່ນເມືອງໃຫຍ່ທີ່ສຸດໃນສະຫະພາບເອີລົບ ເປັນໜຶ່ງໃນສູນກາງສຳຄັນທາງທຸລະກິດ ການເມືອງ ວັດທະນະທຳ ແລະປະຫວັດສາດຂອງໂລກ ເປັນຜູ້ນຳດ້ານການເງິນການເມືອງ ການສື່ສານ ການບັນເທີງ ແຟຊັ້ນ ແລະສິລະປະ. ເປັນສູນກາງການຄະມະນາຄົມໃນລະດັບນານາຊາດ ແລະເປັນເມືອງທ່ອງທ່ຽວສຳຄັນຂອງເອີລົບ ໂດຍເດີ່ນບິນທີ່ໃຫຍ່ທີ່ສຸດໃນລອນດອນ ແມ່ນ ເດີ່ນບິນນານາຊາດຮີດທະໂລ. ຈີດີພີຂອງລອນດອນ ຄິດເປັນຮ້ອຍລະ 19.5 ຂອງສະຫະລາຊະອານາຈັກ.

ມີປະຊາກອນປະມານ 7.5 ລ້ານຄົນ (ຂໍ້ມູນເມື່ອ ຄ.ສ. 2006) ແລະປະມານ 12 - 14 ລ້ານຄົນຖ້າລວມນະຄອນຫຼວງລອນດອນແລະປະລິມົນທົນ. ເປັນເມືອງທີ່ປະກອບດ້ວຍຫຼາຍຊົນຊາດ ວັດທະນະທຳ ສາສະໜາ ແລະພາສາ ເຊິ່ງມີຫຼາຍກວ່າ 300 ພາສາ.

ໃນອະດີດ ລອນດອນເປັນນະຄອນຫຼວງຂອງໂລກ ເປັນເມືອງທີ່ຈະເລີນທີ່ສຸດໃນໂລກ ແລະ ຕັ້ງແຕ່ອະດີດຫາປັດຈຸບັນ ກໍເປັນເມືອງທີ່ມີອິດທິພົນໄປທົ່ວໂລກ ເຊິ່ງຖືກັນວ່າ ເປັນເມືອງສາກົນຫຼັກຂອງໂລກ.

ສັງຄົມ

ສັງຄົມ ຫຼື ສັງຄົມມະນຸດ ຫຼື ຊໍຊີເຢເຕ (ຝະລັ່ງ: société) ແມ່ນການຢູ່ລວມກັນຂອງມະນຸດໂດຍມີລັກສະນະຄວາມສຳພັນເຊິ່ງກັນແລະກັນຫຼາຍຮູບແບບ ເຊັ່ນ ອາຊີບ ອາຍຸ ເພດ ສາສະໜາ ຖານະ ບ່ອນຢູ່ອາໄສ ຯລຯ. ສຳລັບລະບົບສັງຄົມທີ່ລວມເຖິງສິ່ງມີຊີວິດປະເພດອື່ນນອກເໜືອຈາກມະນຸດອາດໃຊ້ຄຳວ່າລະບົບນິເວດ ເຊິ່ງມີຄວາມໝາຍກ່ຽວກັບຄວາມສຳພັນຂອງສິ່ງມີຊີວິດຕ່າງ ໆ ກັບສະພາບແວດລ້ອມ ສັງຄົມຂອງມະນຸດເກີດຈາກກຸ່ມບຸກຄົນທີ່ມີຄວາມສົນໃຈຮ່ວມກັນບໍ່ວ່າຈະໃນດ້ານໃດ ເຊັ່ນ ປະເທດ ແຂວງ ແລະອື່ນ ໆ ແລະມັກຈະມີວັດທະນະທຳຫຼືປະເພນີລວມເຖິງພາສາ ກິລາແລະອາຫານການກິນຂອງຕົນເອງໃນແຕ່ລະສັງຄົມ. ການທີ່ມະນຸດລວມກັນເປັນສັງຄົມນັ້ນ ຊ່ອຍເຫຼືອໃຫ້ມະນຸດສາມາດກໍ່ສ້າງແລະພັດທະນາສິ່ງຕ່າງ ໆ ໃຫ້ປະສົບຄວາມສຳເລັດໄດ້ ເຊິ່ງອາດເປັນໄປບໍ່ໄດ້ຄັນຕ້ອງເຮັດສິ່ງນັ້ນໂດຍລຳພັງ. ຂະນະດຽວກັນສັງຄົມທີ່ພັດທະນາຫຼືກຳລັງພັດທະນາເປັນເມືອງຂະໜາດໃຫຍ່ ເຊິ່ງມີການໃຊ້ເຕັກໂນໂລຊີຊ່ອຍເຫຼືອໃນການປະຕິບັດວຽກຢ່າງຫຼາຍນັ້ນ ກໍ່ອາດສົ່ງຜົນໃຫ້ປະຊາກອນທີ່ບໍ່ສາມາດປັບໂຕຕາມສະພາບສັງຄົມທີ່ປ່ຽນແປງ ເກີດຄວາມຮູ້ສຶກໂດດດ່ຽວຫຼືຄວາມຮູ້ສຶກວ່າຕົນເອງບໍ່ມີສ່ວນຮ່ວມໃນສັງຄົມຂຶ້ນມາໄດ້.

ອາຊີຕາເວັນອອກສຽງໃຕ້

ອາຊີຕາເວັນອອກສຽງໃຕ້, ອຸສາຄະເນ ຫຼື ອາຊີອາຄະເນ ຫຼື ເອເຊຍຕາເວັນອອກສຽງໃຕ້ ແມ່ນອະນຸພາກພື້ນຂອງທະວີບອາຊີ. ປະກອບດ້ວຍປະເທດເຊິ່ງທິດເໜືອຕິດຈີນ ທິດຕາເວັນຕົກຕິດອິນເດຍ ທິດຕາເວັນອອກຕິດປາປົວນິວກິນີ ແລະທິດໃຕ້ຕິດອົດສະຕາລີ. ພາກພື້ນດັ່ງກ່າວຕັ້ງຢູ່ເທິງຮອຍຕໍ່ຂອງແຜ່ນທະວີບຫຼາຍແຜ່ນເຊິ່ງຍັງມີການໄຫວສະເທືອນຮຸນແຮງແລະການປະທຸຂອງພູໄຟຢູ່ເລື້ອຍໆ. ອາຊີຕາເວັນອອກສຽງໃຕ້ແບ່ງໄດ້ພາກພູມສາດໄດ້ສອງພາກ ໄດ້ແກ່ ອາຊີຕາເວັນອອກສຽງໃຕ້ແຜ່ນດິນໃຫຍ່ ຫຼືອິນດູຈີນ ປະກອບດ້ວຍ ກຳປູເຈຍ ລາວ ມຽນມາ ໄທ ຫວຽດນາມ ແລະມາເລເຊຍຕາເວັນຕົກ ແລະອາຊີຕາເວັນອອກສຽງໃຕ້ສະໝຸດ ປະກອບດ້ວຍ ບູໄນ ມາເລເຊຍຕາເວັນອອກ ຕີມໍຕາເວັນອອກ ອິນໂດເນເຊຍ ຟີລິບປິນ ແລະສິງກະໂປ.

ອິນດູຈີນ

ອິນດູຈີນ (ອັງກິດ: Indochina) ຫຼື ແຫຼມອິນດູຈີນ (ອັງກິດ: Indochinese Peninsula) ແມ່ນແຫຼມທີ່ເດ່ອອກຈາກແຜ່ນດິນໃຫຍ່ຂອງອາຊີ ແລະແມ່ນສ່ວນນຶ່ງຂອງອາຊີອາຄະເນ. ທີ່ມາຂອງຊື່ ກໍແມ່ນຍ້ອນແຫຼມນີ້ຕັ້ງຢູ່ທາງໃຕ້ຂອງຈີນ ແລະທາງຕາເວັນອອກຂອງອິນເດຍ. ຄຳວ່າ "Indochina" ມາຈາກ Indochine ໃນພາສາຝະລັ່ງ ແລະຖືກໃຊ້ໃນລະຫວ່າງຍຸກລ່າຫົວເມືອງ.

ຕາມປະຫວັດສາດ ປະເທດໃນອິນດູຈີນສ່ວນໃຫຍ່ໄດ້ຮັບອິດທິພົນທາງວັດທະນະທຳຈາກອິນເດຍແລະຈີນ ເຊິ່ງແຕ່ລະປະເທດໄດ້ຮັບວັດທະນະທຳຈາກສອງຊາດນີ້ ເຂົ້າມາໃນລະດັບທີ່ຕ່າງກັນ ເຊັ່ນ ລາວແລະໄທນັ້ນແມ່ນໄດ້ຮັບວັດທະນະທຳອິນເດຍເປັນສ່ວນໃຫຍ່ ແຕ່ຫວຽດນາມໄດ້ຮັບວັດທະນະທຳຈາກຈີນເປັນສ່ວນໃຫຍ່. ຕໍ່ມາໃນຍຸກລ່າຫົວເມືອງຂອງຊາດຕາເວັນຕົກ ປະເທດສ່ວນໃຫຍ່ໃນອິນດູຈີນໄດ້ຮັບວັດທະນະທຳຕາເວັນຕົກເຂົ້າເຊັ່ນກັນ.

ເກມ

ເກມ (ອັງກິດ: game) ຫຼື ເຊີ (ຝະລັ່ງ: jeu) ແມ່ນການຫຼິ້ນ ເພື່ອຄວາມບັນເທີງ ເພື່ອເຝິກທັກສະ ອາດມີຜູ້ຫຼິ້ນຄົນດຽວ ຫລື ຫລາຍຄົນ ການທຳຜິດກົດຂອງເກມ ເອີ້ນວ່າ ການໂກງ

ແຕ່ກ່ອນ ມັກຫຼີ້ນເກມເພື່ອຄວາມບັນເທິງ ຫລື ເພື່ອຕັດສິນບາງຢ່າງ

ເຂດຄອງສານ

ເຂດຄອງສານ ແມ່ນ 1 ໃນ 50 ເຂດການປົກຄອງຂອງບາງກອກ ຢູ່ໃນກຸ່ມເຂດກຸງທົນບຸລີ ເຊິ່ງຖືເປັນອະນຸລັກເມືອງເກົ່າ ແຫຼ່ງທ່ອງທ່ຽວເຊິງປະຫວັດສາດແລະສິລະປະວັດທະນະທຳທາງຝັ່ງທົນບຸລີ

ເຂດປະທຸມວັນ

ເຂດປະທຸມວັນ (ໄທ: เขตปทุมวัน) ແມ່ນ 1 ໃນ 50 ເຂດການປົກຄອງຂອງບາງກອກ ຢູ່ໃນກຸ່ມເຂດບາງກອກໃຕ້ ເຊິ່ງຖືເປັນເຂດສູນກາງທຸລະກິດການຄ້າ ການບໍລິການ ການພະຍາບານ ວັດທະນະທຳ ການສຶກສາ ແລະການທູດ ເປັນເຂດນຶ່ງທີ່ມີບ່ອນຕັ້ງຢູ່ບໍລິເວນໃຈກາງທີ່ສຸດຂອງບາງກອກແລະທີ່ມີການຄົມມະນາຄົມຫຼາກຫຼາຍຊ່ອງທາງ

ເຂດພະນະຄອນ

ເຂດພະນະຄອນ (ໄທ: เขตพระนคร) ແມ່ນ 1 ໃນ 50 ເຂດການປົກຄອງຂອງບາງກອກ ຢູ່ໃນກຸ່ມເຂດບາງກອກກາງ ຖືເປັນເຂດອະນຸລັກເມືອງເກົ່າ ແຫຼ່ງທ່ອງທ່ຽວເຊິງປະຫວັດສາດແລະສິລະປະວັດທະນະທຳທາງຝັ່ງພະນະຄອນ ເນື່ອງຈາກມີບ່ອນທີ່ສຳຄັນທາງດ້ານວັດທະນະທຳແລະດ້ານການເມືອງປົກຄອງຕັ້ງຢູ່ເປັນຈຳນວນຫຼາຍ ເຊິ່ງເຂດພະນະຄອນເປັນທີ່ຕັ້ງຂອງເກາະລັດຕະນະໂກສິນໃນປັດຈຸບັນ

ເຂດສັມພັນທະວົງ

ເຂດສັມພັນທະວົງ ຫຼື ເຂດສຳພັນທະວົງ (ໄທ: เขตสัมพันธวงศ์) ແມ່ນເຂດທີນ້ອຍທີສຸດຂອງບາງກອກ ຢູ່ໃນເຂດບາງກອກກາງ ສະພາບພື້ນທີ່ປະກອບໄປດ້ວຍແຫຼ່ງການຄ້າໜາແໜ້ນແລະແຫຼ່ງທ່ອງທ່ຽວເຊິງປະຫວັດສາດແລະສິລະປະວັດທະນະທຳ

ແຂວງບໍລິຄຳໄຊ

ບໍລິຄໍາໄຊ (ອັງກິດ: Bolikhamsai) ເປັນແຂວງຫນຶ່ງຂອງປະເທດລາວ ທີ່ຕັ້ງຢູ່ທາງພາກກາງຂອງປະເທດ

ແຂວງບໍລິຄຳໄຊ ເປັນແຂວງ ທີ່ຕັ້ງຂຶ້ນໃໝ່ໃນປີ ຄ.ສ 1986 ເປັນແຂວງ ທີ່ອຸດົມສົມບູນໄປດ້ວຍຊັບຢາກອນທຳມະຊາດແລະວັດທະນະທຳ ເປັນແຂວງທີ່ມີທິວທັດທີ່ສວຍງາມເຊັ່ນນ້ຳຕົກຕາດເລີກ, ຕາດວັງຟອງ, ຖ້ຳແກບ ແລະອື່ນໆ ນອກຈາກທິວທັດທຳມະຊາດທີ່ສວຍງາມແລ້ວ ແຂວງບໍລິຄຳໄຊຍະຍັງມີປູຊະນີຍະສະຖານທາງພຸດທະສາດສະຫນາທີ່ສຳຄັນຫຼາຍແຫ່ງ.

ແຂວງບໍລິຄຳໄຊແຍກອອກມາຈາກແຂວງວຽງຈັນແລະແຂວງຄຳມ່ວນ ເມື່ອປີ 1983 ແຂວງນີ້ມີ ພູຫີນປູນ ທີ່ມີຊື່ສຽງ ແລະ ທິດທັດອັນສວຍງາມ.

ເປັນພາສາອື່ນໆ

This page is based on a Wikipedia article written by authors (here).
Text is available under the CC BY-SA 3.0 license; additional terms may apply.
Images, videos and audio are available under their respective licenses.