ຍຸກຄຣີເຕຊຽດ

ແມ່ແບບ:ຍຸກທາງທໍລະນີ

ຍຸກຈູແຣດຊິກ←ຍຸກຄຣີເຕຊຽດ→ຍຸກພາລີໂອຈີນ

ຍຸກຄຣີເຕຊຽດ (ອັງກິດ: Cretaceous) ເປັນຍຸກໜຶ່ງທາງທໍລະນີການຂອງໂລກ ຢູ່ໃນມະຫາຍຸກມີໂຊໂຊອິກ. ຍຸກຕຣີເຕຊຽດຢູ່ຖັດຈາກຍຸກຈູແຣດຊິກ ຄືປະມານ 145.5 ± 4.0 ລ້ານປີກ່ອນ ແລະ ຢູ່ກ່ອນໜ້າຍຸກພາລີໂອຈີນ ຫຼື ປະມານ 65.5 ລ້ານປີກ່ອນເຖິງ 23.03 ລ້ານປີກ່ອນ, ຖືເປັນຍຸກທີ່ຍາວນານທີ່ສຸດ ແແລະ ກິນເວລາເກືອບເຄິ່ງໜຶ່ງຂອງມະຫາຍຸກມີໂຊໂຊອິກ. ຈຸດສິ້ນສຸດຂອງຍຸກຄຣີເຕຊຽສເປັນຮອຍຕໍ່ລະຫວ່າງ ມະຫາຍຸກມີໂຊໂຊອິກກັບມະຫາຍຸກຊີໂນໂຊອິກ.

ຊື່ ຄຣີເຕຊຽດ ມາຈາກພາສາລາແຕັງ, creta ແປວ່າຫີນປູນ. ຍຸກນີ້ກຳນົດໂດຍນັກທໍລະນີວິທະຍາຊາວແບນຊິກ, ຊອງ ໂດມາລິວ ດັນລົວ (Jean d'Omalius d'Halloy) ເມື່ອ ຄສ 1822 ໂດຍອາໄສຊັ້ນຫີນໃນແອ່ງປາຣີ ແລະ ຕັ້ງຊື່ດັ່ງກ່າວຈາກປະລິມານຫີນປູນ ເຊິ່ງເປັນການຊີກາກໂບນັດຈາກເປືອກຂອງສັດບໍ່ມີກະດູກສັນຫຼັງໃນທະເລ ໂດຍສະເພາະແມ່ນຄັອກໂຄລິດ ທີ່ພົບໃນຍຸກຄຣີເຕຊຽດຕອນປາຍໃນທະວີບເອີຣົບ ແລະ ເກາະອັງກິດ. ຍຸກຄຣີເຕຊຽດເປັນຍຸກທີ່ຮູ່ງເຮືອງທີ່ສຸດຂອງໄດໂນເສົາ ແລະ ເມື່ອປາຍຍຸກຄຣີເຕຊຽດເມື່ອ 65 ລ້ານປີກ່ອນ ໄດ້ເກີດການສູນພັນຄັ້ງໃຫຍ່ທີ່ເຮັດໃຫ້ສິ່ງທີ່ມີຊີວິດເຖິງ 94% ສູນພັນ ຊຶ່ງຮວມທັງໄດໂນເສົາດ້ວຍ.

ແຫຼ່ງຂໍ້ມູນອື່ນ

ແມ່ແບບ:Phanerozoic eon

ໝວດໝູ່:ທໍລະນີວິທະຍາ ໝວດໝູ່:ຍຸກຄຣີເຕຊຽດ ໝວດໝູ່:ມະຫາຍຸກມີໂຊໂຊອິກ ແມ່ແບບ:ໂຄງທໍລະນີວິທະຍາ

ການສູນພັນຄັ້ງໃຫຍ່

ການສູນພັນຄັ້ງໃຫຍ່ (ອັງກິດ: mass extinction) ເປັນປະກົດການທາງທຳມະຊາດທີ່ເປັນຂໍ້ສັນນິຖານວ່າ ເປັນສາເຫດໃຫ້ສິ່ງທີ່ມີຊິວິດໃນໂລກຫຼາກຊະນິດຫຼາຍສາຍພັນຕ້ອງສູນພັນໄປໃນເວລາພ້ອມໆກັນ ຫຼື ໄລ່ເລ່ຍກັນ.

ເຫດການສູນພັນຄັ້ງໃຫຍ່ ບໍ່ໄດ້ເກີດຂຶ້ນແຕ່ພຽງຄັ້ງດຽວ ໃນຊ່ວງ ຍຸກຄຣີເຕຊຽດ (Cretaceous) ຊຶ່ງເປັນຍຸກທີ່ໄດໂນເສົາເປັນສິ່ງທີ່ມີຊີວິດອັນດັບເທິງສຸດຂອງຕ່ອງໂສ້ອາຫານຢ່າງທີ່ຄົນທົ່ວໄປເຂົ້າໃຈ ຫາກແຕ່ການສູນພັນຄັ້ງໃຫຍ່ເຄີຍເກີດຂຶ້ນມາແລ້ວຫຼາຍຄັ້ງ. ການປະເມີນໄລຍະເວລາການເກີດເຫດການ ເຮັດໂດຍການວິນິດໄສຈາກຊາກດຶກດຳບັນ (fossil) ຈາກທະເລເປັນສ່ວນໃຫຍ່ ເນື່ອງຈາກວ່າສາມາດຄົ້ນພົບໄດ້ງ່າຍກວ່າຊາກດຶກດຳບັນທີ່ຢູ່ເທິງບົກ.

ເຫດການການສູນພັນຄັ້ງໃຫຍ່ທີ່ເປັນທີ່ສົນໃຈ ແລະ ຄົນທົ່ວໄປຮູ້ຈັກກັນດີທີ່ສຸດກໍຄື ເຫດການການສູນພັນຄັ້ງໃຫຍ່ໃນຍຸກຄຣີເຕຊຽດ (Cretaceous) ເມື່ອປະມານ 65 ລ້ານປີກ່ອນ ຊຶ່ງເປັນສາເຫດທີ່ເຮັດໃຫ້ໄດໂນເສົາຂະໜາດໃຫຍ່ສູນພັນທັງໝົດ. ເມື່ອທຳການສຶກສາພົບວ່າ ຕັ້ງແຕ່ 550 ລ້ານປີກ່ອນເປັນຕົ້ນມາ ໄດ້ເກີດການສູນພັນຄັ້ງໃຫຍ່ຂຶ້ນທັງໝົດປະມານ 5 ຄັ້ງ ຊຶ່ງເຮັດໃຫ້ສິ່ງທີ່ມີຊີວິດສູນພັນໄປປະມານ 50% ຂອງທັງໝົດ. ເນື່ອງຈາກໄລຍະເວລາທີ່ເກີດຂຶ້ນນັ້ນດົນຫຼາຍ, ການສູນພັນຄັ້ງໃຫຍ່ກ່ອນໜ້າຍຸກຄຣີເຕຊຽດມັກພົບຄວາມລຳບາກໃນການສຶກສາລາຍລະອຽດ ເພາະຫຼັກຖານຊາກດຶກດຳບັນສຳລັບກວດສອບມີຫຼົງເຫຼືອໜ້ອຍຫຼາຍ.

ເປັນພາສາອື່ນໆ

This page is based on a Wikipedia article written by authors (here).
Text is available under the CC BY-SA 3.0 license; additional terms may apply.
Images, videos and audio are available under their respective licenses.