Mar Egee

'L mar Egee (in grech: Αιγαίο Πέλαγος, Aigaío Pélagos, [eˈʝeo ˈpelaɣos], in türch: Ege Denizi ) l'è un mar che l'è part del mar Mediterani e 'l se tröva intra la part sud de la penisula balcanega e quela ovest de l'Anatolia. In alter parol, intra la Grecia e la Türchia. A nord l'è tacaa al mar di Marmara e donca cun 'l mar Negher per via de l'istrec di Dardanel ed il Bosfur. Int 'l mar Egee gh'è i isul egej, e a sud a gh'è i isul de Creta e Rod.

L'Egee l'è cugnussüü tradiziunalment cun 'l nom de Arcipelagh (in grech antigh, Αρχιπέλαγος, dal grech πέλαγος= mar), nom che pöö i hann tacà a druvà per ciamà i so isul, e adess l'è druvaa per indicà un qualsìa grüp d'isul.

Anniball

Anniball (247-183 a.C) el seva on condottiee cartasgines. L'è consideraa coma vunn di pussee grand condottee e statista de l'antighitaa. Lu el seva el nemis sgiuraa de la Repubblega Romanna e l ultemm leader de grand vare de Cartasgin primma de la soa borlada durant i guerr punegh.

Anniball l e nassuu ind el 247 a.C ind ona fameia d el condottiee cartasgines Amilcar. Durant l etaa de noeuv agn l aa sgiuraa de vess el nemis de Romma. L e vegnuu el cap pussee important d i armaa cartasgines in Hispania, l aa descadennaa la seconda Guerra punega, quan l aa attaccaa Saguntum. Ind el 218 a.C l e ruvaa in Itaia e l a inferii a romann d i desconfitt, ind i che la ghe seva anca quella de Canne. Ma i romann ann savuu de reciappa l iniziativa e de taca su el contrattach in Hispania e poeu in Afriga. Anniball l aa subii ona desconfitta a Zama, poeu la che Cartasgin l eva pu oltra scernida che firma la paz cont Romma. Ind 196 a.C l e staa accusaa de vess contra i romann e l e staa forzaa de na via. L e mort per el suiziddi ind e183 a.C perche el voeureva mia ced a i romann.

Anniball l e consideraa vunn d i pussee grand strategh de la storria de l Oeuroppa e anca vunn d i pussee grand condottiee de l antighitaa insemma a Lissander Magn, Giulio Cesare, Scipio e Pirros d Epir. E infinn l e anca consideraa on grand strategh militee insemma a Napoleon Buonaparte.

Argolid

L'Argolid (Αργολίς/Argolís in Grech; Argolis in Latin) l'è una prefetüra e una regiun storiga de la Grecia. L'è sitüada in del Pelupunes e 'l sò caplögh l'è la cità de Naupli.

Creta

Creta (Κρήτη, Kriti in grech, "Krétē" in grech antich; Crète in frances; Crete in ingles; Girit in türch), l'è un isula del mar Egee che l'è suta l'aministrazion de la Grecia. L'è l'isula püssee granda de la Grecia e la quinta (8 261 km²) intra quij del mar Mediterani. L'è vöna di tredes region aministrativ de la Grecia.

Lengua greca

El Grech, nom nativ Ελληνικά (Eliniká), l'è una lengua Indo-urupea. L'è la lengua ufiziala de la Grecia e de Cipru. Int la sò furma antiga l'era parlaa anca ins i cost de l'Asia minur, de l'Italia del süd e in Sicilia.

Lengua greca antiga

El Grech Antich (nòmm nativ: ἡ Ἐλληνική γλῶσσα o Ἐλληνικόν; trasliterazion: hē Hellēniké glôssa o Hellēnikón; in Grech Modern: Αρχαίο Eλληνικό; trasliterazion: Archaío Ellēnikó ) l'è l'union di dialett parlaa in de la Grecia Antiga e, in de la soa varietaa Iònegh-Attega, l'è cont el Latin la lengua che l'ha fondaa la civiltaa occidental.

On esempi de Grech Antich l'è: "Eu bainómenoi en têi Ouikipaideía, têi eleutherêi engkuklopaideía hê pántes dúnantai sôizein gráfein" (= Ben vegnuu in la Wikipedia, l'enciclopedia lìbera che tucc pòden juttá a scriv).

Lengua türca

El türch (nom nativ Türkçe o Türk dili, Türkiye Türkçesi) l'è 'na lengua che la fa part del grüp di lenguv türch, cun pü o men 75 milion de maderlengua in Türchia, a Cipru e spantegaa in gir per el mond.

Mar Mediterani

El Mar Maditerani a l'è un mar culigaa a l'Ucean Atlantigh che'l se tröva intra l' Europa a nord, l'Africa a süd, e l'Asia a est. La so süperfiss a l'è de 2 500 000 km² e 'l gh'ha una prufundità media de 1370 m.

A l'è culigaa a l'Ucean Atlantigh per el strecc de Gibiltera, e al Mar Russ per el Canal de Suez.

I ruman 'l a ciamaven Mare Nostrum.

El Mar Mediterani a l'è spartii tradiziunalment in alter mar, e i principal a hinn:

mar Egee intra la Grecia e la [Türchia]

mar Ioni intra Italia, Albania e Grecia

mar Adriatigh intra Italia, Sluvenia, Cruazia, Bosnia e Erzegovina, Muntnegher e Albania

mar Tiren intra la penisula italiana, la Sardegna e la Sicilia

mar Ligür, intra Corsica e Ligüria

mar de Alboran intra Spagna e Maroch

mar Balearigh intra la Spagna e i so isul Balearigh

Mar de Marmara

Ol mar de Marmara (ind la Antigitaa: Propontida) (in turc: Marmara Denizi, in grec modern: Θάλασσα του Μαρμαρά, in grec antig Προποντίς) l'è un mar qe al separa l'Europa de l'Asia. L'è serrad del streit dei Dardanei (col qual al comunega cond el mar Egee) e del Bosfor (vers ol mar Neger).

Prefetüra de l'Arcadia

L'Arcadia (Αρκαδία/Arkadía in Grech) l'è una prefetüra e una regiun storiga de la Grecia, in del Pelupunes. La ciapa el nom de l'eroe mitulogich Arcad.

El nom de l'Arcadia l'è staa legaa a lungh, in de la cultüra eurupea (a partì dal Vergili), a un'idea de tera sempliz, püra e incuntaminada. La sua capital l'è Tripol. La cunfina a nord cun l'Acaia, a nord-est cun la Curinzia, a est cun l'Argolid, a süd cun la Laconia, a süd-ovest cun la Messenia e a ovest cun l'Elid. Una part de l'Arcadia l'è bagnada dai aqui del Mar Egee.

Streit dei Dardanei

Ol streit dei Dardanei (in turc: Çanakkale Boğazı), ind l'antigitaa ciamad Ellespont (Hellespontus, Hellespontium Pelagus, Rectum Hellesponticum, o Fretum Hellesponticum) l'è un streit qe al jonta ol Mar Mediterraneo e qell de Marmara e, insema a'l Bosfor al fa de confin intra Europa e Asia.

Alter lenguv

This page is based on a Wikipedia article written by authors (here).
Text is available under the CC BY-SA 3.0 license; additional terms may apply.
Images, videos and audio are available under their respective licenses.