Cipro

Cipro l'è 'na republega de l'Asia, ma tradizionalment considerada europea per coltura. La capital l'è Nicosia, incoeu spartida cont el Stat mia recognossuu de la Republega Turca de Cipro Nord.

Cipro
Cipro - Bandera Cipro - Stema
Cipro - Localizazion
Daits aministrativ
Nom intreg Republega de Cipro
Nom ofiçal Κυπριακή Δημοκρατία (Grech)
Kıbrıs Cumhuriyeti (Türch)
Lengue ofiçale greco moderno, Lengua türca e Lengua greca
Capitala Nicoséa
Politega
Forma de govern Republega
Capo de Stat Nikos Anastasiadīs
Capo de Govern Nikos Anastasiadīs
Superfix
Totala 9 242,45 km²
Popolazion
Totala 1 141 166 ab.(2013)
Densitaa 123.47 ab./km²
Jeografia
Continent Asia e Europa
Confin Akrotiri e Dhekelia, Cipro del Nord e Israel
Fus orari UTC+02:00
Economia
Valuda Euro
PIL (nominal) 21 651,79 milion de USD (2017)
PIL pro capite (nominal) 25 658 USD (2017)
PIL pro capite (PPA) 36 012,375 Intl$ (2017)
Varie
Codex ISO 3166 CY, CYP, 196
TLD .cy
Prefiss tel. +357
Sigla autom. CY
In nazional Imnos is tin Eleftherian
Evoluzion storega
Proclamazion 16 agost 1960
 

Vos corelaa

  • Republega Turca de Cipro Nord
 
I Stat de l'Europa
LocationEurope
Albania | Andora | Armenia2 | Austria | Azerbaigian1 | Belgi | Bielorussia | Bosnia e Erzegovina | Bulgaria | Cechia | Cipro2 | Cità del Vatican | Croazia | Danimarca | Estonia | Finlandia | Frància | Georgia1 | Germania | Grecia | Irlanda | Islànda | Itàlia | Kazakhstan1 | Letònia | Liechtenstein | Lituània | Lussemburgh | Macedonia del Nord | Malta | Monaco | Moldavia | Montnegher | Norvegia | Paes Bass | Portogall | Polonia | Regn Unii | Romania | Russia1 | San Marin | Serbia | Slovacchia | Slovenia | Spagna | Svezia | Svízzera | Turchia1 | Ucraina | Ongaria
1. Stat parzialment in Asia. 2. Stat in Asia, però consideraa part de l'Europa per di reson storich e colturaj
Battistini (metropolitana de Roma)

Battistini l'è 'na stazion de la Linia A de la Metropolitana de Roma.

Cinecittà (metropolitana de Roma)

Cinecittà l'è 'na stazion de la Linia A de la Metropolitana de Roma.

Cipro (metropolitana de Roma)

Cipro l'è 'na stazion de la Linia A de la Metropolitana de Roma.

Dialet badiot

El Badiot (inscì anca in de la parlada lucal) l'è un dialet del Ladin parlaa in Val Badia e in la Val Marebbe, in Pruvincia de Bulsan. Insema al Gardenes, l'è vöna di variant del Ladin duvrada 'me terza lengua ufiziala de la pruvincia.

Dialett comasch

El Comasch l'è on dialett occidental de la lengua lombarda, parlaa a Comm, in la soa provincia e in del Canton Tisin.

Enosis

Cont el termin énōsis (ένωσις), che in grech el voeur dì union s'intend de nòrma l'idea politica de on'union tra la Grecia e Cipro (che la gh'ha ona popolazion che per la maggior part l'è de origin greca), idea che l'è scominciada a madurà duranta l'occupazion britannica de l'isola (1878-1960).

In del 1864 i Ingles aveven ceduu al noeuv Regn de Grecia i Isol Iònii, che aveven governaa per cinquant'ann. Quell fatt chì l'è staa consideraa di nazionalista grech e cipriòta come on precedent valid per la cession de territòri ellenich a la Grecia dòpo on period de amministrazion britannica. El moviment per l'énōsis l'è cressuu duranta i ann '40 e '50 del XX secol.

In del 1954, per istigazion de l'arcivescov de Cipro, el Macari III, la Grecia l'ha sostegnuu ai Nazion Unii la causa del diritt de autodeterminazion per i cipriòta, cont el prevedè che i sò abitant avarien scernii de taccàss a lee. L'ann dòpo a Cipro l'è nassuu el moviment de guerriglia de l'EOKA. A bon cunt, i trattativ tra Regn Unii, Turchia e Grecia hann daa a Cipro domà on'indipendenza puttòst debol.

El president del stat noeuv, el Macari III, che fina a qual moment l'era staa on sostenidor de l'énōsis, l'ha ciappaa in di confront de l'union con la Grecia ona posizion semper manch convinta, fina a rivà a dì, in del 1968, che l'énōsis l'era impossibil, al contrari de l'indipendenza.

'Sta ròbba chì l'ha portaa a di contrast cont i estremista, che hann formaa el moviment EOKA-B e che hann participaa al golpe sostegnuu de la Grecia e la CIA contra l'arcivescov.

El colp de stat l'è staa de durada brev, ma l'ha daa origin a l'invasion turca del tòcch settentrional de Cipro.

Etaa del Ram

L'Etaa del Ram, ciamada anc'pò Eneolitig, Calcolitig o Cuprolitig, l'è un periodo de la Preistoria de transizion intra i arnes de preda del Neolitig (etaa de la preda levigada) e la prima metallurjia de l'Etaa del Bronz. La s'è spantegada la lavorazion del ram (al prencepe estrad a Cipro), prima de per lu, po in lega col stagn, a formar ol bronz.

Giulio Agricola (metropolitana de Roma)

Giulio Agricola l'è 'na stazion de la Linia A de la Metropolitana de Roma.

Lucio Sestio (metropolitana de Roma)

Lucio Sestio l'è 'na stazion de la Linia A de la Metropolitana de Roma.

Nicosia

Nicosia el pöl vìga chèsti significàcc:

Nicosia, capitàl de Cipro.

Nicosia, cümü de la Pruvincia de Enna.

Nicoséa

Nicoséa (Λευκωσία, Leukōsía/Lefkosia 'n gréch; Lefkoşa in türch) l'è la capitàl de l'ìsola de Cipro e l'è l'öltima sità de Euròpa che l'è teada 'n dò da ü mür. De fati ol tòch a mesdé l'è sóta la legitima Repüblica de Cipro 'nvéce ol tòch piö a setentriù l'è ocüpàt da la Repüblica Türca de Cipro Nòrd che l'è recognosida da nisü fò che da la Türchia.

Ponte Lungo (metropolitana de Roma)

Ponte Lungo l'è 'na stazion de la Linia A de la Metropolitana de Roma.

Ram (element chimich)

El ram l'è 'n elemènt chìmich enserìt endèla tàola periòdica dei elemèncc col sìmbol Cu (de la paròla latìna "Cuprum" che la indicàa el ram che vignìa de l'ìzola de Cipro). El g'ha nömer atòmich 29, che völ dì che 'l nùcleo de 'n àtom de ram el g'ha vintinöf prutù.

El ram l'è 'n metàl che g'ha 'n culùr che tìra al ròza o al rós. El g'ha 'na cunducibiltà elètrica alta fés, süperàda apéna de chèpla de l'arzènt; el patés mìa tat la curuziù (per vìa de 'na pàtina che se fùrma sö la sò superfìce, prìma de culùr maròn scür e dòpo vérda o vérda-celèsta). L'è mìa magnétich e 'l favorés mìa la difuziù de batéri sö la sò superfìce. El g'ha du izòtopi stàbii: 63Cu e 65Cu: töcc i óter i è mìa stàbii e 'n grant radioatìf.

Mes•ciàt al stagn el fùrma 'na léga ciamàda bróns che l'è 'n materiàl metàlich che g'ha ìt 'na grant emportànsa endèla stória de l'evulusiù tecnològica de l'òm, zamò ai albùr de la stória: artefàcc de ram e bróns i è stacc troàcc en siti archeològich de cità sumére del 3000 prìma del Signùr e piö o méno contemporànee del Egìto.

Endel muzèo statàl de Berlìno gh'è conservàt el prim tübo de ram cunusìt, che l'è stat ddatàt entùren a 2750 agn prìma del Signur.

L'üzo del bróns, el s'ìa difundìt isé tat endèla stória che 'l g'ha dat el nòm a töt en stàde de l'evulüsiù de la civiltà de l'òm: l'età del bróns. El perìot de tranzisiù 'ntra el perìot prìma (neolìtich) e l'età del bróns l'è ciamàt calcolìtich e l'è caraterizàt de la prezènsa ensèma de atrès en préda e atrès en ram.

'Ntra i tacc compòscc che 'l ram el pöl furmà, giü dei piö cunusìcc l'è el solfat de ram, ciamàt apò "sùlfer" o "ram" che vé dopràt come fungicìda endèla cultiasiù de la ìcc.

San Barnabà

El San Barnabà (Barnabas in grech antigh e latin; Cipro, intorna al I secol - Salamina de Cipro, 61) l'è on sant di ges cattòliga e ortòdossa, oltra che 'l primm vescov de Milan. La soa festa l'è 'l vundes de giugn. Per el sò impegn de predicazion l'è ciamaa anca apòstol, anca se come 'l San Paol el feva minga part del grupp di Dodes.

San Giovanni (metropolitana de Roma)

San Giovanni l'è 'na stazion de la Linia A de la Metropolitana de Roma.

Subaugusta (metropolitana de Roma)

Subaugusta l'è 'na stazion de la Linia A de la Metropolitana de Roma.

Termini (metropolitana de Roma)

Termini l'è 'na stazion de interscambi in tra la Linia A e la Linia B de la Metropolitana de Roma, oltra che cont la stazion pussee importanta de Roma, Termini.

Alter lenguv

This page is based on a Wikipedia article written by authors (here).
Text is available under the CC BY-SA 3.0 license; additional terms may apply.
Images, videos and audio are available under their respective licenses.