Çipro

Çipro (in grego: Κύπρος, Kýpros; in turco: Kıbrıs), ofiçiâmente conosciûa comme Republica de Çipro (Κυπριακή Δημοκρατία - Kypriakí Dhimokratía), o l'é un pàize de l'est Euròpa, menbro da Comunitæ Europea da-o primmo de mazzo 2004. A seu capitâ a l'é Nicoxîa (in grego Λευκωσία - Lefkosia).

ZE
Quésta pàgina a l'é scrîta in léngoa zenéize
AcLiBr.jpg

A Grafîa adeuviâ a l'é quélla de l'Académia Ligùstica do Brénno

Flag of Cyprus
A bandêa de Çipro
LocationCyprus
A poxición de Çipro in sciâ carta giögràfica

Stöia

A parte est de l'îzoa de Çipro a l'é stæta inte l'Etæ de Mêzo, pe çirca çento anni, 'na colònia zeneize. L’îzoa a l’êa diventâ ’na raxón de ratélla tra-i zenéixi e i veneçién, che de lóngo de ciù avéivan conquistòu o poéi in sce l’îzoa. Zêna a gh’avéiva de concescioìn comerciâli scìnn-a da l’ànno 1208, Venéçia da-o 1306. E instalaçioìn comerciâli inte çitæ da costêa e inta çitæ de Leocòzîa êan zöne squæxi a-o de fêua do teritöio do régno de Çîpro, e êan governæ da’n Poistæ zenéize e da’n Fonçionâio (Balivo o Bailò) veneçiàn, che de lóngo de ciù s’intrometéivan inti afâri do Régno[1].

Saint Nicholas church 00582
A gêxa örtodòssa de San Nicòla a Çipro

A Famagósta, inte l’ànno 1372, són scciupæ de badalùffe tra veneçién e zenéixi. I zenéixi l’àn pigiæ e o rè de Çîpro, o Pêo II de Luxignàn, o l’à permìsso a-i veneçién de sachezâ e bitêghe e-e cöse di zenéixi. A Repùblica a l’à màndòu alôa ’na flòtta de 36 galêe e 14.000 sordàtti a-o comàndo do Pêo Fregôzo, fræ do Dûxe Doménego Fregôzo (1370-1378) e pe finançiâ l’inpréiza a l’é stæta creâ a Maónn-a de Çîpro “Maona Cypri” (’na societæ de banchiêri). O Pêo Fregôzo, inte l’ànno 1373, o destrûe a flòtta do rè e o pìggia Famagósta. A Repùblica inte l’ànno 1374 a l’inpónn-e ’n tribûto (nomine et vice communis, patronorum participum et mahone) ch’o l’inpégna o rè a pagâ 2.012.400 scûi d’öo da versâ a-a Maónn-a pe 12 ànni, in tribûto de 40.000 scûi a-a Repùblica e in ciù 90.000 scûi pe-o rinbórso spéize. Famàgósta a rèstiâ ’n protetorâto zenéize, governòu da-o Bànco de Sàn Zòrzo, scìnn-a a l’ànno 1464[2].

Nòtte

  1. Federico Donaver, Storia della Repubblica di Genova, Libreria editrice moderna, 1913 - Genoa
  2. La Grande Storia di Genova (Felîçe Vórpe e Aldo Padovàn) publicâ da-o Sécolo XIX into 2008 (editó artlibri - Artemisia progetti editoriali - Genova)
Fransa

A Fransa (République française in françèise), a l'è in paize de l'Euròpa occidentâ, fondatô da Comunitæ Europea into 1957 e a sêu capitâ a l'è Pariggi.

A l'è divisa in 22 regioin (régions), che son suddivise in 100 dipartimenti (départements), di quæ 4 son d'oltremâ.

Greçia

A Greçia (in greco Ελλάδα, Helláda, oppûre Ελλάς, Hellas), nomme ûffiçiâ Repûbblica Ellenica (in grego: Ελληνική Δημοκρατία, Ellinikí Dimokratía), o l'è 'n stato europeo scituòu into Mâ Mediterraneo, inta ponta sûd d'a penìsöa balcanica e consciderä chin-a d'a democrasia, d'o pensceo e d'a çiviltæ oçidentâ.

Capitâ: Atene

Àrea: 131.940 km²

Popolassiôn: 10.665.989 abitanti (2004)A confin-a con l'Albania, a Bulgaia a Turchia d'o nòrd-èst e a Reppûbrica de Maçedònia.

A l'è inträ int'a Comunitæ Europea into 1981, comensòu a dêuviâ l'euro into 2001, e ospitòu i Zêughi Olimpichi into 2004.

A sêu léngoa a l'è o Grego moderno.

Greçia da-o scïto "Viaggiare Sicuri" (in italiàn)

Statistiche

Scïto ûffiçiâ d'o tûrìximo greco (in italiàn)

Italia

L'Itàlia (Nómme ofiçiâ: Repubblica Italiana), o l'é in paize do sud Euròpa , fondatô da Comunitæ Europea into 1957, a seu capitâ a l'é Romma. L'Itàlia a confìnn-a a nòrd ovest co-a Fransa, a nòrd co-a Svissëa e l'Austria e a nòrd est co-a Slovenia. I stati sovren de San Marin e do Vatican son a l'interno do teritöio italiàn. Campion d'Italia a l'é un'exclave italiann-a into teritöio svìsseo.

L'Itàlia a l'é stæta a patria de inportanti coltûe eoropêe: Etruschi, Greghi e Romen.

A seu capitâ Romma a l'é a sêde da Gexa Cattolica e un di çentri ciù inportanti do Crestianeximo.

L'Itàlia a l'é stæta o céntro de l'Impêo Roman e de l'Eoröpa fin a-e invaxoìn di bàrbari e a-o consegoente declìn.Co-o Renascimento, a coltûa italiànn-a a l'à repigiòu o seu ròllo dominante in Eoröpa, mantegnûo fin a-o prinçipio do ventéximo sécolo.

Politicamente l'Italia, doppo a-a cheita de l'impêo roman, a l'é stæta divîza in diversci stati sovren, soventi controlæ da de potense foreste, fin a-e guære d'indipendensa e a-a monarchia di Savoia. Doppo a tragica esperiensa da dittatûa fascista, l'Itàlia a l'é vegnûa unn-a repùbbrica democràtega, ménbro do G8 e fondatô da Comunitæ Europea.

Lettònnia

Lettònnia (Nomme ofiçiâ: Latvijas Republika), pàize do nòrd Euròpa e membro da Comunitæ Europea da-o primmo de mazzo do 2004, a so capitâ a l'é Riga. A l'é unn-a de træ repùbbriche bàltiche.

Liechtenstein

O Liechtenstein o l'è un stato de l'Euròpa. O seu nomme ofiçiâ o l'é Fürstentum Liechtenstein; A seu capitâ a l'è Vaduz. I abitanti son ciù ò mêno 37.340 (2014). O l'é un stato piccìn circondòu da-o teritöio svìssero.

Norveggia

Nommi ofiçiæ: Kongeriket Norge/Kongeriket Noreg, pàize do nòrd Euròpa, a seu capitâ a l'é Oslo.

Parte da Norveggia son i Teritöi d'oltremâ Norvegeixi ascì.

Paixi Basci

Nomme ofiçiâ: Koninkrijk der Nederlanden, i Paixi Basci, dîti Olanda ascì, son un pàize de l'Euròpa nord-òcidentâle, pàize fondatô da Comunitæ Europea into 1957, a sò capitâ a l'é L'Aja.

Polonia

Nomme ofiçiâ: Rzeczpospolita Polska, pàize do nòrd Euròpa e membro da Comunitæ Europea da-o primmo de mazzo do 2004, a sêu capitâ a l'è Varsavia.

A gh'à 'na popolasion de 38.483.957 (2014) abitanti, di quæ ciû do 98% o l'è de nassionalitæ polacca, e o resto son minoranse de tedeschi, sìngai e d'âtre orìggine.

A sêu sûperfiçie a l'è de 312.696 km2.

A lengua ofiçiâ a l'è o polacco e l'ûnitæ monetâia a se ciamma Złoty.

Portal Polska

"The World Factbook" pûbblicòu da a CIA: Polonia

Polonia online

Pòrtogallo

0 Pòrtogallo (nómme ofiçiâ: República Portuguesa), o l'é 'n paize de l'Euròpa do sud ovest, e a so capitâ a l'é Lisbonn-a.

Parte do Pòrtogallo son i Teritöi Portogheixi ascì.

Romania

Nomme ofiçiâ: România". Paize de l'Europa orientâ, membro da Comunitæ Europea da-o 2007, a seu capitâ a l'è Bucarest

Ruscia

A Rùscia (Росси́йская Федера́ция / Rossìyskaya Federàtsiya in rùscio), a l'è 'n pàize scituòu tra l'Euròpa e l'Axia. A sêu capitâle a l'é Mosca.

Con 17.075.400 km2, a Rùscia a l'é a ciù grande naçion do mondo pe superfìcce.

A gh'à 37.653 km de còste in sce l'Oçeano Àrtego, l'Oçeano Paciffego Settentrionâ, o Mâ Bàrtego, o Mâ Caspio e o Mâ Neigro.

A gh'à 'na popolasion de 141.377.750 abitanti (2007).

San Marin

Nomme ofiçiâ: Serenissima Repubblica di San Marino, pàize do sud Euròpa, a seu capitâ a l'é Çittæ de San Marin(live view). San Marìn a l'é a ciù antiga repùbbrica costituçionâ existénte a-o mondo.

Serbia

Nomme ofiçiâ: Република Србија / Republika Srbija, pàize do sud-est Euròpa indipendente da-o 5 de zugno do 2006, a sò capitâle a l'é Belgraddo.

Spagna

A Spàgna, ofiçialménte Regno de Spagna (in spagnòllo: Reino de España), o l'é 'n pàize de l'Eoröpa oçidentâ, ménbro da Unión Europêa, ordenòu cómme monarchîa parlamentâ, con un rè e un prescidénte do conséggio. A seu capitâ a l'é Madrid, into çéntro da naçión.

Dæto ch'a l'é o quàrto pàize ciù grànde d'Eoröpa, a gh'à 'na superfîce de 504.645 km2, 7.921 km de còste e 'na popolaçión de 47,007,367 abitànti (2018).

A forma parte da Penîsöa Iberica, e a lë appartegnan e Isoe Baleari, e Isoe Canaïe, e çittæ autònome de Ceuta e Melilla, e âtre dependençe minôri .

A so léngoa ofiçiâ a l'é o castigiàn dïto spagnòllo, reconosciûo comme léngoa naçionâ, ma gh'è di âtre léngoe locâli segondo a comûnitæ autònoma, molte d'e quæ vegnan ascì deuviæ comme ofiçiæ regionalmente.

O l'è o segondo pàise ciù turistego do móndo, dòppo i Stati Unïi.

Sveçia

Nomme ofiçiâ: Konungariket Sverige, paize do nòrd Euròpa membro da Comunitæ Europea da-o primmo de zenâ do 1995, a seu capitâ a l'é Stoccorma. Un'âtra çitæ inportante a l'é Uppsala. A Svéçia a fâ pàrte da Scandinavia.

Turchia

A Turchîa, conosciûa offiçialmente comme Repubbrica de Turchîa (Türkiye Cumhuriyeti) a l'é 'n paize tra l'Euròpa e l'Axia. A so capitâ a l'é Ankara.

Ucrainn-a

Ucrainn-a, nomme offiçiâ: Україна / Ukrayina, pàize de l'est de l'Euròpa, a seu capitâ a l'è Kiev.

Ungherîa

Nomme ofiçiâ: Magyar Köztársaság, pàize de l'Euròpa centrâle e membro da Comunitæ Europea da-o primmo de mazzo do 2004. A seu capitâle a l'é Budapest.

Éire

L'Éire o l'è 'n stato de l'Euròpa. Nommi ofiçiæ: Éire in irlandeize ò gaélico e Ireland in ingleize, pàize de l'îzoa de l'Irlanda, membro da Comunitæ Europea da-o primmo de zenâ do 1973, a sò capitâ a l'è Dublin.

Capitâ: Dublin

Stati de l'Euròpa
AlbaniaAndoraBelgioBielorusciaBurgajaBòsnia-ErçegòvinaCroaçiaDanemarcaÉireEstòniaFinlandiaFransaGermaniaGreçiaIslandaItaliaLettònniaLiechtensteinLituanniaLuxemburgoMaçedòniaMoldaviaMonteneigro (Naçioin d'Euròpa)MâtaMu̍neguNorveggiaPaixi BasciPoloniaPòrtogalloRegno UnïoRepubbrica CecaRomaniaRusciaSan MarinSerbiaSlovacchiaSloveniaSpagnaSveçiaSvisseaTurchiaUcrainn-aUngaja • Çipro • Çittæ do VaticanEurope

In ätre lengue

This page is based on a Wikipedia article written by authors (here).
Text is available under the CC BY-SA 3.0 license; additional terms may apply.
Images, videos and audio are available under their respective licenses.