Hebreeuws

Dit artikel is gesjreve (of begós) in 't Mestreechs. Laes hie wie v'r mit de versjillende saorte Limburgs ómgaon.

Ivriet
'ivriet ; Hebreeuws in 't Hebreeuws

't Hebreeuws is 'n Semitische taol die in Israël door zoe 8 miljoen minse gesproke weurt en sterk geassocieerd weurt mèt de Joede en 't Joededom. De taol woort ouch in 't aw Israël al gesproke en 't groetste deil vaan 't Aw Testamint (Hebreeuws Talmoes) is in dees taol gesjreve. Al laank voor 't begin vaan de jaortelling moot de taoloetgestorve zien; in d'n tied vaan Zjezus Christus waor Aramees de volktaol in .Palestina. In de Joedse erediens en in de kabbalistiek bleef 't 'n cultuurtaol. Mèt d'n opkums vaan 't zionisme eind negentiende iew woort 't es spreektaol nui tot leve gebrach; allewijl is 't ein vaan de twie officieel taole vaan Israël en moot edere Joedsen immigrant Hebreeuws liere. Me verdeilt de taol in drei periodes oonder: Archaïsch Hebreeuws (veural oet sjerve bekind), Klassiek Hebreeuws of Biebels Hebreeuws (in de Joedse bleujtied es volkstaol en daonao es cultuurtaol) en Modern Hebreeuws of Ivriet (vaanaof 1900). 't Archaïsch Hebreeuws kint, wie 't Arabisch, nog drei naomvalle. 't Ivriet oondersjeit ziech door 't samevalle vaan e paar klaanke (die veur väöl nui lierders lesteg waore) en hiel väöl nui wäörd, die in de Biebel neet bekind zien.

Opsterland sign raanana
Hebreeuws Straotnaombördsje vaan Opsterland (Friesland) in Ra'anana

't Jiddisch kint väöl Hebreeuwse leinwäörd. Op orthodox-protestantse gymnasia in Nederland kin me Hebreeuws liere.

Kinmerke

't Hebreeuws weurt, sjus wie aander semitische taole, vaan rechts naor links gesjreve, en gebruuk 't Hebreeuwse alfabet (aoch wel 't aleph-bet genump). 't Aleph-bet besteit oet 22 lètters, die eeder 'ne consonant (medeklinker) vertegewoordige. In 't Hebreeuws sjreif me daan aoch eigelek geijn klinkers. Einige lètters höbbe 'ne "sofiet"-vörm, die allein veurkeump aon 't eind vaan e woord. 'T Hebreeuwse aleph-bet is hejoonder te vinde.

Hebreeuwse lètter Naom Oetspraak
א Alef - (stil)
ב Bet B
ג Gimmel G (wie in 't Èngels of Duits)
ד Dalet D
ה Hej H
ו Vav V/W
ז Zajin Z
ח Chet Ch/G (wie in 't Hollands)
ט Tet T
י Joed J
כ\ך Kaf/Kaf sofiet K of CH/G (wie in't Hollands)
ל Lamed L
מ\ם Mem/Mem sofiet M
נ\ן Noen/Noen sofiet N
ס Samech S
ע Ajin - (stil)
פ\ף Pej/Pej sofiet P/F
צ\ץ Tsadi/Tsadi sofiet TS
ק Koef K
ר Resj R
ש Sjien/Sien SJ/S
ת Tav T

Extern linke

1858

1855 - 1856 - 1857 - 1858 - 1859 - 1860 - 1861

1922

1919 - 1920 - 1921 - 1922 - 1923 – 1924 - 1925

Akkadisch

Dit artikel is gesjreve (of begós) in 't Mestreechs. Laes hie wie v'r mit de versjillende saorte Limburgs ómgaon.

't Akkadisch is 'n aw taol die veural in 't twiede millennium veur Christus de dómmenante taol waor in Mesopotamië. 't Waor zoewel de taol vaan de Babyloniërs es vaan de Assyriërs - me sprik daan ouch wel vaan Babylonisch en Assyrisch. E daarde dialek is 't Eblaïtisch oet de stad Ebla. De naom Akkadisch is aofgeleid vaan de stad Akkad, die in de Babylonischen tied al verweus waor.

Akkadisch huurt mèt o.m. Hebreeuws, Aramees en Arabisch bij de Semitische taole. Roond 2300 v.Chr. vervink 't 't Soemerisch es volkstaol, en in de iewe daonao kaom 't ouch ummer mie es sjrieftaol in gebruuk. 't Woort gesjreve in 't nagelsjrif, meh es taolsysteem wat sterk op de consonante steunt waor dat Soemerisch syllabesjrif neet hendeg gesjik; bovedeen misden 't väöl kleng die in 't Akkadisch veurkaome. Aon de bezwoere kaom me gedeiltelek tegemoot door 't sjrif aon te passe. 't Bekind Gilgamesj-epos, waorsjijnlik vaan oorsproonk Soemerisch, is gooddeils in 't Akkadisch euvergeleverd.

Me deilt 't Akkadisch in in de volgende periodes:

Aajdakkadisch: 2500 - 1950 v.Chr.

Aajdbabylonich en Aajdassyrisch: 1950 - 1530 v.Chr.

Middelbabylonisch en Middelassyrisch: 1530 - 1000 v.Chr.

Nuibabylonisch en Nuiassyrisch: 1000 - 600 v.Chr.

Laatbabylonisch: 600 v.Chr. - 100 n.Chr.

Arabisch

Dit artikel is gesjreve (of begós) in 't Mestreechs. Laes hie wie v'r mit de versjillende saorte Limburgs ómgaon.

't Arabisch is 'n Semitische taol gesproke in de Arabische wereld, dat wèlt zègke in Noord-Afrika en 't Midde-Ooste. Mèt, volges ein sjatting, 280 mieljoen mojertaolsprekers en tientalle mieljoene twiedetaolsprekers, is 't (nao Chinees, Spaons, Ingels en eventueel Hindi-Urdu) de veerde of vijfde wereldtaol en nump 't zeker 90% vaan alle sprekers vaan Semitische taole veur zien rekening. 't Arabisch is de taol vaan sommege Marokkaanse immigrante in Nederland en 't Belsj. De väöl dialekte vaan 't Arabisch zien soms neet of lesteg oonderein te verstoon. Veur alle moslims heet de taol, boe-in de Koran is gesjreve, 'n liturgische functie.

Biebel

Dit artikel is gesjreve (of begós) in 't Mestreechs. Laes hie wie v'r mit de versjillende saorte Limburgs ómgaon.

De Biebel is 't heileg book vaan 't christendom. 't Is 'n verzameling gesjrifte die veur e deil in de Joedse traditie oontstande zien (Aajd Testamint) en veur e deil roontelum Zjezus en de vreug Christene speule (Nui Testamint). Veural binne protestantse genootsjappe is 't book väöl vertaold en weurt 't dèks door geluivege geleze. 't Book weurt ouch, boete de kónteks vaan 't geluif, um zien literair en cultureel beteikenis geleze.

Gazastrook

Dit artikel is gesjreve (of begós) in 't Mestreechs. Laes hie wie v'r mit de versjillende saorte Limburgs ómgaon.

De Gazastrook (Arabisch: Qita` Ghazza - قطاع غزة, Hebreeuws: Retzu'at 'Azza - רצועת עזה ) is 'n gebeed, gelege in 't Midde-ooste en 'n gedeilte vaan historisch Palestina. De strook is geneump nao de stad Gaza.

Dit artikel is e sjtumpke. De kans Wikipedia helpe door 't aan te völle

Genesis

Dit artikel is gesjreve (of begós) in 't Mestreechs. Laes hie wie v'r mit de versjillende saorte Limburgs ómgaon.

Dit artikel geit euver 't biebelbook Genesis. Veur de rockgroop Genesis zuug Genesis (band)Genesis is 't ierste vaan al Biebelbeuk en behuurt (in christeleke terme) tot de Pentateuch en (in joedse terme) tot de Thora. 't Kump vaan 't Griekse woord Γένεσις, wat "weuring", "oontstoon" beteikent. Op 't Hebreeuws hèt 't book בראשׁית. 't Besjrief de groetendeils mythische historie vaanaof de sjöpping vaan de Eerd tot d'n doed vaan Joezep.

Israël

Dit artikel is gesjreve (of begós) in 't Mestreechs. Laes hie wie v'r mit de versjillende saorte Limburgs ómgaon.

Israel, officieel de Staot Israël (Hebreeuws: מדינת ישראל, Medinat Jisraël; Arabisch: دولة اسرائيل, Dawlat Israïl), is e land in 't Midde-ooste en de einege staot op de wereld mèt 'ne Joedse groondslag. 't Land is in 1948 gestiech op 't groondgebeed vaan de aw Britse kolonie Palestina, boevaan 't oongeveer dreikwaart besleit.

Jeruzalem

Dit artikel is gesjreve (of begós) in 't Mestreechs. Laes hie wie v'r mit de versjillende saorte Limburgs ómgaon.

Jeruzalem (modern Hebreeuws: Jeroesjalaajm, ירושלים) is de hoofstad van Israël en is ouch 'n religieus centrum van de Islam, 't Joededom en 't Christendom. 't Is de groetste stad vaan Israël mèt 'n bevolking vaan 933.113 (2009). Ze lik tösse de Middellandse Zie in 't weste en de Doej Zie in 't oeste.

In de aw stad ligke de Klaogmoer, de Graafkèrk en de Rotskoepel. Oas-Jeruzalem is oonderverdeild in 'n joedse, christelike, islamitische en Armeense wiek. Dit deil vaan Jerusalem weurt door de Palestijne opge-eis es de houfstad van 'n touwkomstege staot Palestina.

De historische stadskern van Jerusalem steit sins 1981 op de Werelderfgoodlies van UNESCO.

Dit artikel is e sjtumpke. De kans Wikipedia helpe door 't aan te völle

Jiddisch

Dit artikel is gesjreve (of begós) in 't Mestreechs. Laes hie wie v'r mit de versjillende saorte Limburgs ómgaon.

Jiddisch, ouch Yiddish, is de Germaanse taol die de Joede vaan Centraal- en Wes-Europa veur d'n Twiede Wereldoorlog oonderein spraoke en noe nog door zoe'n 4 miljoen lui gesproke weurt, veural in de Vereinigde State, de Oekraïne en in Israël, allewel tot dao bekans allein nog de awwer generatie 't sprik. De term is 'n aofkorting vaan Jiddisch Taitsch, "Joeds Duits", en inderdaad geit 't hei um 'n zöstertaol vaan 't Hoegduits. De taol kin in Duitse spelling, in Ingelse spelling of in 't Hebreeuws sjrif gesjreve weure.

De vervolging vaan de Joede - de zes miljoen Joedse slachoffers vaan d'n Holocaust waore veurnaomelek moojertaolsprekers vaan 't Jiddisch - en de daorop volgende emigratie nao Israël, boe 't Hebreeuws de veurtaol woort höbbe deveur gezörg tot 't Jiddisch sterk in belang aofnaom; in de ieder geneumde len evels gief 't nog groete gróppe geïsoleerd levende Joede die de taol in ier hawwe. De meiste Nederlandse Joede spreke allewijl Nederlands.

Maria

Dit artikel is gesjreve (of begós) in 't Valkebergs. Laes hie wie v'r mit de versjillende saorte Limburgs ómgaon.

Maria (ouch waal Slevevrouw, Slevrouw, heilige maagd of madonna geneump; Hebreeuws Mirjam) waor enig kind en dochter van Anna en Joachim, de vrouw van Jozef van Nazareth en de mam van Jezus. Zoa sjteit te leze in de breve van de evangeliste Mattheus en Lucas.

In de tied dat zie 'n relatie houw mèt Jozef woort häör door de aartsingel Gabrièl de boodsjap gebrach van God, dat zie begenadig waor um eine zoon ter waereld te bringe dae 'zoon van 't Allerhoagste' geneump zou weure. Dees aankóndiging weurt in de Katholieke kèrk gevierd es Maria-boodsjap op 25 mièrt, precies 9 maond veur de geboorte van dae zoon: Jezus. Op de vraog van Maria wie dat zou gebeure, kreeg ze te huère dat dat de krach van de Heilige Geis waor en van de Allerhoagste. Es teike woort häör geweze op de zjwangersjap van häör bejaarde niesje Elisabeth. Bie 't bezeuk van Maria aan Elisabeth zóng Maria 'n lofleed, dat bekènd sjteit es 't magnificat. De weurd die Elisabeth toen sjprook sjtoon in 't weesgegroet.

Vanwege 'n volkstèlling door Keizer Augustus mooste Maria en Jozef nao Bethlehem reize. Bie die gelegenheid woort häöre zoon Jezus gebore, neet oet de relatie mèt Jozef meh óntvange van de Heilige Geis. Herdersj oet de umgeving en de drie keuninge oet 't oaste kaome hun begroete en aanbaeje. Dees gebeurtenis weurt gevierd op 't hoagfiès van Kaersjmes op 25 december. Umdat keuning Herodes dreigde um alle pas gebore jungskes te vermaore mooste Maria en Jozef oetwieke nao Egypte. Naoderhand kaome ze truuk en ginge wir in Nazareth wone. Maria en Jozef hele ziech aan de rituele juudse reigelsj: besjniejenis en naamgeving, reiniging en opdrach in de tempel en de jaorlekse paosjreis nao de tempel in Jeruzalem.

Mater lectionis

Dit artikel is gesjreve (of begós) in 't Norbiks. Laes hie wie v'r mit de versjillende saorte Limburgs ómgaon.

De mater lectionis of laesmam is de örsjte methode die waoërt gebruukd öm in 't Hebreeuws kleenkers aan te duide. Dis taal how daovör allèng de mäögelekheed medekleenkers óp te sjrieve. 'n Laesmam is e medekleenkerteke dat gebruukd wert öm groofweg aan te gaeve dat dao 'ne bepaalde kleenker mót werre gelaeze. De hieväör gebruukde medekleenkers zeunt: ה ,ו ,י en א.

De ה (hee) kan werre gebruukd vör 'n ā, e of ē, soms ooch ō - לאה Lē'ā.

De ו (waw) kan werre gebruukd vör 'n u of ō - יואל Jō'ēl en ברוך Bārūch.

De י (jod) kan werre gebruukd vör 'n e, ē of i - דויד Dāwīd.

De א (alef) kan werre gebruukd vör alle lang kleenkerklaanke - פארן Pārān en מלא Millō.

Michiel

Dit is 'n verdudelikingspazjena.

Michiel (of Michaël) is 'n manneleke veurnaom mèt zien oersprunk in 't Hebreeuws. De beteikenis vaan de naom is dao Wee wie God is..

Michiel (aartsingel)

Nazareth

Dit artikel is gesjreve (of begós) in 't Mestreechs. Laes hie wie v'r mit de versjillende saorte Limburgs ómgaon.

Dit artikel geit euver de plaots in Israël. Veur de Mestreechse buurt zuug Nazareth (Mestreech).

Nazareth (Hebreeuws נָצְרַת Natzrat; Arabisch اَلنَّاصِرَة‎ an-N‎āṣirah) is de groetste stad vaan 't Noorddistrik in Israël. In 2011 had ze 81.410 inwoeners. De stad heet 'n zier groete Arabische bevolking, en steit daorum bekind es de Arabische hoofstad vaan Israël; 'n wijer bezunderheid is tot 'n groete minderheid vaan hun (zoe'n 30%) christelek is. Nazareth is nao 't evangelie de plaots boe Zjezeke zien jäög doorbrach; daorum is 't veur christene 'n belaankrieke beivaartsplaots.

Dit artikel is e sjtumpke. De kans Wikipedia helpe door 't aan te völle

Semitische taole

Dit artikel is gesjreve (of begós) in 't Mestreechs. Laes hie wie v'r mit de versjillende saorte Limburgs ómgaon.

De Semitische taole zien 'n groop vaan dudelek verwante taole mèt hunnen oersproonk in 't Kortbij en Midde-Ooste. Ze make deil oet vaan de groeter familie vaan Afroaziatische taole (vreuger bekind es Hamito-Semitische taole); de ander tek vaan dees familie hure allemaol in Afrika toes. De hypothetische, gereconstrueerde groondtaol hèt Proto-Semitisch. 't Aontal sprekers löp in de hoonderde miljoene, boevaan 't Arabisch 't euvergroet deil veur zien rekening nump. Versjèllende andere zien oetgestorve, meh wel (good) bekind. De Semitische taole höbbe 'n oetzunderlek lang sjriftraditie, beginnend in 't daarde millennium veur Christus mèt Akkadisch, die de semitistiek, de (vergliekende) studie vaan de Semitische taole, tegooj kump.

Tunesië

Dit artikel is gesjreve (of begós) in 't Mestreechs. Laes hie wie v'r mit de versjillende saorte Limburgs ómgaon.

Tunesië (Arabisch تونس‎ال at-tūnis, Frans La Tunisie) is 'n republiek in noordelek Afrika, aon de Middellandse Zie, grenzend aon Algerije en Libië. 't Land ligk op 't aajd groondgebeed vaan de Carthaagse republiek en heet en cultuur boe-in ziech Arabische en Berberse eleminte verminge. De hoofstad is Tunis, aander groete stei zien Sfax en Ariana. 't Land heet e weusteklimaot, meh aon zie heers e subtropisch klimaot, wat 'n bleujende toeriste-industrie oonderhèlt.

Waw (Hebreeuws alfabet)

Dit artikel is gesjreve (of begós) in 't Norbiks. Laes hie wie v'r mit de versjillende saorte Limburgs ómgaon.

De waw, vav of vau is de zèsde lètter oet 't Hebreeuws alfabet. De lètter waw wert es medekleenker oetgesjpraoëke es 'n w of v. Es laesmam kan de lètter d'r /oe/- of /o/-klaank aa-gaeve.

In modern transliteraties wert de lètter mètstens es V gesjraeve. Daarvör is d'r internationaal bekèndere naam Vav wellich toepasseleker. In 't Germaans taalgebied is d'r klaank die de Vav/Waw aa-gèft neet precies 'ne /V/, mae ooch neet precies 'ne /W/-klank. In 't Ingelsj wert e es /V/ gesjraeve, in 't Nederlands wisselend es /V/ of es /W/.

De lètters van 't Hebreeuws alfabet kaome ooch överèè mèt ciefers, de waw is de Hebreeuwse zès. Öm groeëte getalle óp te sjrieve werre de Hebreeuwse ciefers bie de tientalle of hoonderdtalle ópgeteld, oeënao ze werre ópgesjraeve. Vör de waw gèft 't 'n oetzoondering bie 't getal zaestieën. Dit wert neet gevörmd dör 10+6, ömdat aandersj de heilige combinaties van d'r naam van God JHWH kan oontsjtoeë. 't Getal zaestieën wert gesjraeve es: טז ‎(9+7).

't Waoërd waw betekent haok. De lètter haat dan ooch, zieëker in de oorsjpronkeleke paleo-hebreeuwse vörm - die óp 't fenicisch geliekt, de vörm van 'ne haok.

De waw keumt beväörbeeld vör in d'r Hebreeuwse naam Emmanuël dae dan ooch oetgesjpraoëke zow kènne werre es Emanoeël: עמנואל.

Westeleke Jordaankant

Dit artikel is gesjreve (of begós) in 't Mestreechs. Laes hie wie v'r mit de versjillende saorte Limburgs ómgaon.

De Westeleke Jordaankant (Arabisch: الضفة الغربية, aḍ-Ḍiffatu l-Ġarbīyah, Hebreeuws: הגדה המערבית‎, Hagadah Hamaaravit), ouch wel (neet gaans zjus) Wesoever of Cisjordanië geneump, is 'n bergechteg gebeed wat aon de ooskant weurt begrens door de rivier de Jordaan en d'n Doeje Zie.

De Westeleke Jordaanoever is bezat door Israël, mer heet nao de Oslo-akkoorde in bepaolde deile een beperkde otonomie en weurt dao bestuurd door de Palestijnse Otoriteit.

Dit artikel is e sjtumpke. De kans Wikipedia helpe door 't aan te völle

In anger sjpraoke

This page is based on a Wikipedia article written by authors (here).
Text is available under the CC BY-SA 3.0 license; additional terms may apply.
Images, videos and audio are available under their respective licenses.