Exodus

Dit artikel is gesjreve (of begós) in 't Mestreechs. Laes hie wie v'r mit de versjillende saorte Limburgs ómgaon.

Exodus is e Biebelbook oet 't Aajd Testamint en wel 't twiede; 't maak deil oet vaan de Pentateuch (ofwel Thora). 't Book besjrijf de oettoch vaan de Joede oet Egypte nao Kanaän; de naom beteikent daan ouch "Oettoch". De Hebreeuwse naom veur dit book is שמות. Euverdrachtelek beteikent 'nen exodus "'nen oettoch vaan väöl lui tegeliek". De feite in Exodus weure gemeinlek al väöl mie historisch betrouwbaar geach es die in Genesis.

Samevatting

De nuie farao oonderdrök 't Joedse volk en liet alle Joedse jungskes in de revier werpe (1). Mozes oontkump dit lot ouch neet, meh weurt door de dochter vaan de farao oet 't water gehaold (2). Es heer opgreujt weurt heer gerope door de Hier dee häöm (3) en zie broor Aäron (4) opreup bij de farao aon te dringe op d'n oettoch vaan de Joede. Es ze dat doen versterk de farao zien onderdrökking allein mer (5), boenao God Mozes en Aäron obbenuits veur ziech reup, en oetlègk wat Heer zal doen gebäöre (6). Wienie de farao ze neet liet goon sjik God tien plaoge op Egypte en de farao aof (7 t/m 14). Pas nao de tiende plaog, wienie alle ajdste jonges vaan de Egyptenere sterve, liet heer de Joede oet 't land trèkke.

De Joede beginne weg te trèkke (14) en wie de farao ziech weer bedink en soldaote achter hun aon sjik liet God de Roej Zie druugvalle, en achter de Joede wier slete (15). Naotot ze in de weuste beproof zien gewees (15) liet de Hier 't manna regene oet d'n hiemel (16). In de weuste weure ze door de Amalekiete aongevalle (17). Daan kump Mozes ziene sjoenpa Jetro, dee häöm zien vrouw en kinder mètnump en häöm aonraojt riechters aon te stèlle (18). Op de berg Horeb versjijnt de Hier aon Mozes (19) en opebaart de Joede de tien gebojer (20). Daonao volge nog e paar aander wètte (zuug Steine taofele; 21 t/m 24). Daan lègk heer oet wie de in Jeruzalem te bouwe tempel oet moot goon zien (25 t/m 31).

De Joede make daan 'n aofgodsbeeld, 't Gouwe Kaaf, wat God laojend verweus. Mozes smiet de steine plate kepot (32). God gief daonao nui plate en waarsjouwt 't volk (33, 34). Tenslotte gief de Hier hun religieus intructies (35 t/m 40).

Biebel: Aajd Testamint - Nui Testamint
Genesis | Exodus | Leviticus | Numeri | Deuteronomium | Jozua | Riechters | Ruth | 1Samuel | 2Samuel | 1Keuninge | 2Keuninge | 1Kronieke | 2Kronieke | Ezra | Nehemia | Esther | Job | Psame | Spräöke | Prediker | Kantieke | Jesaja | Jeremias | Lamentaties | Ezechiël | Daniël | Hosea | Joël | Amos | Obadias | Jonas | Micha | Nahum | Habakuk | Sefania | Haggai | Zacharias | Maleachi
1947

1944 - 1945 - 1946 - 1947 - 1948 - 1949 - 1950

Algerije

Dit artikel is gesjreve (of begós) in 't Mestreechs. Laes hie wie v'r mit de versjillende saorte Limburgs ómgaon.

Algerije (officieel الجمهورية الجزائرية الديمقراطية الشعبية) is e land in Noord-Afrika mèt 'n Arabisch-islamitische cultuur. Nao oppervlak is 't 't groetste land vaan Afrika. Algerije grens aon Marokko, de Westeleke Sahara, Mauretanië, Mali, Niger, Libië en Tunesië. Ten noorde ligk 't aon de Middellandse Zie. Hoofstad is Algiers, aander stei zien Oran, Annaba, Biskra en Bechar. 't Noorde vaan 't land heet in Middellandse-zieklimaat; 't zuie, aofgesjeie door de Barbarijse Hoegvlaakde, is ein groete weuste, mèt gans in 't zuie 't Ahaggar-massief.

Arabisch sjrif

Dit artikel is gesjreve (of begós) in 't Mestreechs. Laes hie wie v'r mit de versjillende saorte Limburgs ómgaon.

't Arabisch sjrif is eint vaan de mies gebruukde sjrifsoorte op de wereld. 't Weurt, wie mie Semitische sjrifte, vaan rechs nao links gesjreve en heet 't karakter vaan 'n abjad (consonantesjrif), allewel tot me in de loup vaan de iewe lang klinkers wel is goon sjrieve. 't Arabisch sjrif woort in de loup vaan 't ierste millennium veur en nao Christus oontwikkeld oet verwante sjrifte veur de Arabische taol te sjrieve. Nao 't begin vaan de Arabisch-islamitische expansie woort 't sjrif verfiend um de taol perceizer te kinne opsjrieve. Ouch begós me 't sjrif veur aander taole te gebruke, e gebruuk wat bekind steit es ajami. Allewijl weurt 't boete 't Arabisch oonder mie gebruuk veur 't Perzisch, 't Pasjtoe en 't Urdu. Aander taole gebruke 't Arabisch sjrif neve aander sjrifte, beveurbeeld Koerdisch en Azerbeidzjaans. Vreuger waor 't ouch gebruuk veur aander taole in d'n islamitische wereld, in 't bezunder 't Turks. 't Arabisch sjrif is, vreuger get mie es noe, sterk mèt de islamitische identiteit verboonde en lient ziech good veur kalligrafie.

Biebel

Dit artikel is gesjreve (of begós) in 't Mestreechs. Laes hie wie v'r mit de versjillende saorte Limburgs ómgaon.

De Biebel is 't heileg book vaan 't christendom. 't Is 'n verzameling gesjrifte die veur e deil in de Joedse traditie oontstande zien (Aajd Testamint) en veur e deil roontelum Zjezus en de vreug Christene speule (Nui Testamint). Veural binne protestantse genootsjappe is 't book väöl vertaold en weurt 't dèks door geluivege geleze. 't Book weurt ouch, boete de kónteks vaan 't geluif, um zien literair en cultureel beteikenis geleze.

Deuteronomium

Dit artikel is gesjreve (of begós) in 't Mestreechs. Laes hie wie v'r mit de versjillende saorte Limburgs ómgaon.

Deuteronomium is 't vijfde book vaan de Biebel en 't lèste vaan de Pentateuch of Thora. De titel hèlt in "twiede wèt" en is 'n vertaolfout, meh dèk de laojing good: in 't book Deuteronomium weure veural de gebojer vaan de Hier aon 't Joedse volk herhaold. De Hebreeuwse naom is דברים. Oondanks de titel vijfde book vaan Mozes meint me ouch in orthodoxe kring algemein tot in eder geval de lèste sjapiters, die Mozes zienen doed besjrieve, door Jozua gesjreve zien.

Beröch is sjapiter 7, wat tot väöl intolerantie tösse Joede en aander volker geleid heet, en soms es kèrn vaan 't antisemitisme gezeen weurt.

Farao

Dit artikel is gesjreve (of begós) in 't Remunjs. Laes hie wie v'r mit de versjillende saorte Limburgs ómgaon.

Farao is d'n titel dae weurt gebroek veur keuninge (mit 'ne goddelik sjtatus) van Opper- en Neder-Egypte aan te gaeve. De term is aafgelèd gewaore van de wäörd per aa, det "Groeat Hoes" (pelies) beteikent. 't Waerde in 't algemein neet door Egyptenere zelf gebroek veur häör keuninge, die häöre keuning meistes nesoet numde; mer door 't gebroek van 't waord in de Biebel, en mit naam in 't book Exodus, weurt 't väöl gebroek door modern gesjiedkundige.

Dit artikel is e sjtumpke. De kans Wikipedia helpe door 't aan te völle

Genesis

Dit artikel is gesjreve (of begós) in 't Mestreechs. Laes hie wie v'r mit de versjillende saorte Limburgs ómgaon.

Dit artikel geit euver 't biebelbook Genesis. Veur de rockgroop Genesis zuug Genesis (band)Genesis is 't ierste vaan al Biebelbeuk en behuurt (in christeleke terme) tot de Pentateuch en (in joedse terme) tot de Thora. 't Kump vaan 't Griekse woord Γένεσις, wat "weuring", "oontstoon" beteikent. Op 't Hebreeuws hèt 't book בראשׁית. 't Besjrief de groetendeils mythische historie vaanaof de sjöpping vaan de Eerd tot d'n doed vaan Joezep.

Henri Jonas

Dit artikel is gesjreve (of begós) in 't Norbiks. Laes hie wie v'r mit de versjillende saorte Limburgs ómgaon.

Henri Jonas, Mestreech 8 mei of 28 mei 1878 - 15 september 1944, waor 'ne Limburgse kunssjèlder en glazeneer. Jonas behoeërt bie d'r groep vernujjende keunstenaers oeë ooch o.m. Charles Eyck, Joep Nicolas, Harry Koolen en Edmond Bellefroid dèèl van oetmakde.

J.R.R. Tolkien

Dit artikel is gesjreve (of begós) in 't Mestreechs. Laes hie wie v'r mit de versjillende saorte Limburgs ómgaon.

John Ronald Reuel Tolkien (Bloemfontein, 3 januari 1892 - Londe 2 september 1972) waor 'ne Britse filoloog en sjriever vaan fantasy-romans. Zien merites ligke dao-in, tot heer, door absoluut te excellere, in e zjanre wat door critici neet es literatuur weurt gezeen toch werke wis te sjaope die algemein gewaardeerd weure en die me dèks bij oetzundering toch tot de literatuur rekent. Zien beuk The Hobbit, The Lord of the Rings en The Silmarillion weure hiel väöl geleze en de figure oet zien fantasiewereld zien begrippe gewore in de daogelekse spreektaol.

Jerevan

Dit artikel is gesjreve (of begós) in 't Heëlesj. Laes hie wie v'r mit de versjillende saorte Limburgs ómgaon.

Jerevan, Yerevan of Erevan (Armeens: Երևան, Jerewan) is de hoofsjtad van Armenië en de groeëtste sjtad van 't lank. De sjtad woeëd gesjtich in 782 vuur Christus, en doamit is ze ee de aodste sjteë ter welt. De sjtad ligk aa g'n revier de Hrazdan, óp 'n hoeëgte van tussje de 950 en de 1.300 meter. Vanoet de sjtad kin me d'r Ararat zieë i Törkieë. D'r 5.137 meter hoeëge berg gild es nationaal symbool vuur Armenië. Jerevan houw in 2011 1.060.138 iwuënesj.

Jozua

Dit artikel is gesjreve (of begós) in 't Mestreechs. Laes hie wie v'r mit de versjillende saorte Limburgs ómgaon.

't Biebelbook Jozua (Hebreeuws: יהושע) is 'n deil vaan zoewel de joedse, roems-katholieke es de prottestantse canon. In de joedse indeiling ( (1) de wèt, (2) de profete, (3) de euverege geschrifte of Hagiographa) vörmp 't book Jozua 't ierste deil vaan de Hagiographa.

't Book vertèlt 't verhaol vaan Jozua, opvolger vaan Mozes. Oonder zien leiing trèk 't Israëlitisch volk 't land Kanaän binne.

Indeiling vaan 't book:

Vereuvering vaan 't land (Hoofstök 1 - 12)

Verdeiling vaan 't land (Hoofstök 13 - 19)

Aonwieze vaan de vrijstei (Hoofstök 20)

Aofsjeidsrede vaan Jozua (Hoofstök 21 - 24)

Leviticus

Dit artikel is gesjreve (of begós) in 't Mestreechs. Laes hie wie v'r mit de versjillende saorte Limburgs ómgaon.

Leviticus is 't daarde book vaan 't Aajd Testamint en behuurt tot de Pentateuch of Thora. De naom Leviticus liber is 'n latinisering vaan 't Aajdgriekse Λευιτικόν βιβλίον; de Hebreeuwse naom is ויקרא. 't Is e book vaan wètte euver d'n ieredeens en de sameleving, die in de Sinaï-weuste door God aon Mozes weure opgedrage. 't Book gief e good inziech in de streng regele die golde veur seksuelen umgaank die allewijl nog veur problematische situaties zörge binne religieus gemeinsjappe. Binne 't christendom besteit de neiging dit book mie es e Joeds wètbook te besjouwe en zeker neet gaans es wèt aon te numme.

Lutheranisme

Dit artikel is gesjreve (of begós) in 't Heëlesj. Laes hie wie v'r mit de versjillende saorte Limburgs ómgaon.

't Lutheranisme is 'n sjtruiming binnen 't protestantisme. 't Weëd umsjrieëve as 't geheel van 't kirkelig en theologisch erfgood va d'r bekanke reformator Maarten Luther. Hüts hant versjillige lutherse kirke i d'r ganse weëlt mieë as 80 miljoen mitgleder, oeë ónger mieë as 25 miljoen in 't moderlank van de christelige sjtruiming: Dütsjlank. Óch i Scandinavië en i de Baltische sjtate is 't van oersjprung de wichtigste religie. Dewiel de mieëtste lutherse kirke i Wes-Europa leech sjrumpe, greujt 't lutheranisme in Afrika, en mitnaam in Oeës-Afrika, meh óch in Oeës-Azië hel.

Mozes

Dit artikel is gesjreve (of begós) in 't Mofers. Laes hie wie v'r mit de versjillende saorte Limburgs ómgaon.

Mozes (Hibrieëfs: מֹשֶׁה Mosje, Aadgrieks: Μωυσῆς Mōysēs of Μωσῆς Mōsēs, Letien: Moyses of Moses, Arabisch: موسى Moesa) waas volges de Biebel op gróndj van Numeri 12:6-8 en Deuteronomium 34:10, de grótste profeet en ouch 'ne lieërer en wètgaever. Volges de Koran is Mozes 'ne boeadsjapper en 'ne profeer. De Biebel neump 'm de leier vanne Israëliete biejen oettoch oet Egypte en tiejes d'n doortoch dore weusdje toet ane grenze van Kanaän.

Op gróndj van Exodus 1:11 dateertj me 'm gewuuenlik innen dertieëndjen ieëf veur Christus, op gróndj van datering gegróndj oppe Septuagint kump zie gebaordjejaor oet op rónjelóm 1482 v. Chr. Volges Exodus 2:11 vv. stamdje d'r oet Levitische eljers (Amram en Jochebed) en woort t'r es vónjeling opgebrach aan 't hof van 'ne farao, meugelik Thoetmosis II. Volges Exodus 3:1 vv. woort t'r bieje berg Horeb (Sinaïberg) gerope zie vouk te verlosse. De naam Mozes liek op 'n Egyptisch achterveugsel mitte meining "zoon van".

Mythologie

Dit artikel is gesjreve (of begós) in 't Mestreechs. Laes hie wie v'r mit de versjillende saorte Limburgs ómgaon.

Mythologie is de studie nao 't gans lichaam vaan mythes en legendes tot 'n zeker civilisatie kint. Ouch weurt de term mythologie gebruuk veur 't complex vaan mythes en legendes zelf.

'n Mythe moot aon e paar eise voldoen. Einerzijds moot ze irrationeel zien in 't leech vaan de wetensjappeleke methode, aanderzijds moot de mythe 'n verklaoring zien veur 't oontstoon vaan de wereld of veurnaom zake in de wereld, en mèt aander mythes oet dezelfde mythologie e complex vörme. Zoe weure vaan mythes oondersjeie:

allegorieë, die metaferisch gemeind zien es illustratie vaan de realiteit, en neet letterlek genome weure;

spreukskes, volksverhaole die gemeinlik gein betrèkking höbbe op 't oontstoon vaan de wereld meh väöl mie 'n literair functie höbbe;

legendes, die euver historisch persone of stei goon en alweer neet euver 't oontstoon vaan fundamenteel zake

sages, mie get wie legendes,

fictie, bewös bedoeld veur neet woordelek opgevat te weure en gemeinlik veur oontspanning gesjaope;

historiesjrieving, al dan neet geromantiseerd, die teväöl wetensjappeleke accuratie en veural neet wied genoog in 't verleje ligke.

De mitste volkere, es 't neet alle zeunt, haant 'n mythologie. In d'r romantische 19de ieëw waoërte in 't kader van d'r opkoms van de nationaal sjtaote väöl nuuj mythes gemakt, die d'r èège sjtaot moese legitimere. Soms geunt die mythes wiet in de gesjiedenis truuk en ze haant dik, bies op d'r daag va huuj, 'ne groeëte, mae irrationele invloed op polletiek handele. Anne Morelli, 'n Belzje historica, sjreef en redigeerde De grote mythen uit de geschiedenis van België, Vlaanderen en Wallonië, 1996 oeë-in de hardnekkigste mythen oontrafelt werre en naeëve hun historische (oon)woeërhèèd geplaatsjt werre. 't Umvangrieke oonderzeuk waoërt op 't Belsj vöral dör extreem-rechs verguisd, zjuus wie och de sjriefster, die waoërt gezag: "Haow va Belsj of vertrèk".

In de christeleke besjrijving zien de ierste sjapiters vaan Genesis mythisch. De res vaan de Biebel is of wel historisch (wie de beuk 1 Keuninge en 2 Keuninge), of legendarisch (wie Exodus), of lyrisch (wie 't Hoegleed) of wel sumpelweeg instructief of filosofisch (wie Spreuke). In de meiste religies heet mythologie 'n plaots; gemeinlik heet die in de religies die es hoeg-oontwikkeld weure gezeen minder belaank es in de primitief religies.

Veur us bekinde mythologieë zien de Griekse mythologie en de Germaanse mythologie.

Numeri

Dit artikel is gesjreve (of begós) in 't Mestreechs. Laes hie wie v'r mit de versjillende saorte Limburgs ómgaon.

Numeri is 't veerde book vaan de Biebel en behuurt tot de Pentateuch of Thora. De term Numeri is 'n vertaoling vaan 't Grieks Arithmoi en sleit op de sommatie vaan lede vaan Joedse stamme in 't ierste sjapiter. De Hebreeuwse naom is Bahidmar, sjriefwijs במדבר. 't Book besjrijf de toch vaan de Joede door de weuste tot aon de revier de Jordaan.

Petra (historische stad)

Dit artikel is gesjreve (of begós) in 't Mestreechs. Laes hie wie v'r mit de versjillende saorte Limburgs ómgaon.

Petra (Πέτρα) waor de Griekse naom vaan de hoofstad vaan de Nabateeë en is gelege in 't huiege Aqaba gouvernemint, Jordanië. De stad is gelege in 'n kloof in de heuvels en is gedeiltelek oet rotse gehak. Vrijwel alle gebouwe die d'r oets stoonte, zien verinneweerd. De euverbliefsele stoon op de UNESCO Werelderfgoodlies sinds 1985.

De bleujtied vaan de stad is te daanke aon de handelsrótes veur wierouk vaanoet Jeme, 1600 km zuieleker gelege, nao Perzië, Syrië en de Griekse en Romeinse rieke. Petra waor veur de versjèllende handelsrótes 'n knouppunt. De taksopbringste vaan de handelere maakde de hiersers vaan Petra sjatriek, wat te zien is aon de gebouwe en graafmónnuminte.

De Nabateeë hadde langen tied 'n eige keuninkriek. In 106 woort hun riek door 't Romeins Riek vereuverd. 't Gebeed góng deil oetmake vaan de provincie Arabia. Later woort de stad de zetel vaan 'n bisdom, meh in 551 waor de stad de buun vaan zoewel 'n belègk en innumming door de Byzantijne op de Perze en vaan 'n vernietegende eerdbeving. De handelsrót door Petra woort vervaange door de sjepe euver de Roej Zie. Nao deen tied woort de stad verlaote.

De Zwitser Jean Louis Burckhardt, vermomp es 'ne Indiase handeleer, heroontdèkde Petra in 1812 veur de westerse wereld. De stad waor intösse 'n ruwien gewore.

Tièn Gebode

Dit artikel is gesjreve (of begós) in 't Valkebergs. Laes hie wie v'r mit de versjillende saorte Limburgs ómgaon.

De Tièn Gebode of decaloog (Grieks= 10 weurd), ies 'n benaming veur de veurnaamste 10 reigele of gebode, die toegepas weure bie de christene.

Volges 'n verhaol in Exodus 34:28 zint dees gebode door God aan Mozes gedicteerd. Mozes haet die toen ingebeiteld op twiè sjteine taofele.

Dao besjtoon 2 versies van de gebode in Ex 20:1-7 en Dt 5:6-21. Allebei bevatte ze de gróndeise van 't godsdeenstig en zedelik leve in Israël.

Bie ónderzeukersj van de biebel besjteit versjil van meining euver de nummering van de gebode.

Zoa haet de versie die truukgeit nao Philo van Alexandrië (ca 25 v. Chr.- ca 45 n.Chr.) ein ander volgorde es die van Flavius Josephus (ca 36 - 100). De lètste weurt gevolg door de oasterse en reformatorische kèrke. De katholieke en lutherane volge de indeiling van Augustinus (354-430). Bie häöm weurt 't lètste gebod, "geer zölt neet begere" nog ins gesjpliets.

Handele tege de reigelsj van de tièn gebode weurt zónde geneump.

In anger sjpraoke

This page is based on a Wikipedia article written by authors (here).
Text is available under the CC BY-SA 3.0 license; additional terms may apply.
Images, videos and audio are available under their respective licenses.