De Plaank

Dit artikel is gesjreve (of begós) in 't Oos-Voeres. Laes hie wie v'r mit de versjillende saorte Limburgs ómgaon.

DePlankhaofkapelwkped06
Hòòf en kapel op'n Plaank

De "nederzetting" De Plaank (Frans: La Planck) vèlt ónder twèèj leng, 't Belsj (gemingde Voere) en 't Hóllensj (gemingde Gùlpe-Wèttem), ónder driej parochies: S'n Maeëte, Tèùve en Sjlennig.

De Plaank liet tùssje de "woonkerne" Nürep, D'r Kónnebèùsj, D'r Krindel, Ùlvend en Òp'e Sjilberg. Ze liet op de "watersjeiing" tùssje-n de Gùlp en de Väöësj. De ow livvej ("steenweg") Kapel (Henri-Chapelle) - Hagelster - Terlienge - Kieër - Mastricht kèùmt dao lans.

Historie

't Ùsjte loge-n de hoezer va G'n Plaank mer juus tùssje wat huuj de sjoeël ès, en de Èke. Van die "Ow Plaank" ès de boerderiej Royen ee 1964 nao Bokriek braat. - Òp de Ferraris-kaat (ca. 1780) liet nog mer èèn deenk a g'n livvej: dat van de Arnold Lakrò (Delacroix), dat noe nog 'ne datumsjtèè "1771" dreet.

Mae wie in 1839 hie de grens tussje-n 't Belsj en 't Hòllensj kaam, kraeg de livvej väöl mieë betèkenis. Dao kaam 'n' büro van de kómmieze (douane), en bie dae büro kaam 'n kaffè. De Lakròs boewde-n nog driej boerderieje en 'n kapel. 't Kaam 'ne weenkel. En daomit waor De Plaank e "volwaardig" dùrp. Mae 't waoëd gèng apade gemingde of apade parochie. Die va G'n Plaank hèjje ummer gan "onafhankelijk" gewest.

In de jaore 1930 waoëd d'r weenkel gehotte dùr de Cerfontain-e en d'r kaffè dùr de Barbay-s. En die Barbay-s rigdde-n 'n sjoeël òp. Die heel 't mer e paar jaor oet, en doe gove de Lakròs groond vör de sjoeël die noe nog besjtèèt.

Saer e paar jaor haat 't gènge büro mieë Op'n Plaank. D'r weenkel ès toe, En noe haat 't och al gèng zoondesmèès mieë.

De luuj Òp 'n Plaank haant zich e-zeu väöl wie mäögelig oet d'r pólletieke sjtried van de lètste jaore gehotte.

 
Gemeinte Voere
Vaan van Voere
Deilgemeintes en dörper: De Plaank · Moelinge · S'n Maeëte · S'n Pieëter · Täöve · Rimmersjdel · Voere
Gehuchte en buurtsjappe: A g'n Eke · Baerg · Brook · De Daal · Dreenk · de Hèj · Katterot · Kètte · Knap · D'r Krindel · Kweente · Maazsjes · Magne Bois · Nurep · Obsinnich · Paerds · Pensool · Roeje Bösj · Rule · Sjilberg · Sjoppemer Hèj · Sjoppem · Ulvend · Vaoësj · Vaoërzjervaeld · Vitsje · Sinnich · Zjwaan
A g'n Eke

Dit artikel is gesjreve in 't Norbiks. Ómdat 't plaatsgebónge is, maogs doe 't ómzètte nao 't Oos-Voeres, as te dit dialek sjpriks.A g'n Eeke is 'n buurtsjap va S'n Maeëte en liegkt hoeëg op 'n häövel en óp mènstens 'ne kilometer aafsjtand va Ulvend, De Plaank, d'r Krindel en d'r dörpskern. 't Haat dao ene groeëte boerehoof en e klèè hoes geboewd va silexsjtèè, dat lang bewónd is gewes dör 'n VPRO-journalist. Daomèt is dit buurtsjap 'n typisch vörbeeld van de, in 't Laand va Herf gaans gewuuën, versjprèjde bewoning.

D'r Krindel

Dit artikel is gesjreve in 't Norbiks. Ómdat 't plaatsgebónge is, maogs doe 't ómzètte nao 't Oos-Voeres, as te dit dialek sjpriks.D'r Krindel is 'n klee buurtsjap va S'n Maeëte en liegkt langs waersziej van d'r gelieknamige waeëg en oonder an d'r gelieknamige berg tösje d'r Kruutsberig - d.i. 't kruuspeunt tussje Vaoërzjervaeld en Vaoësj - en De Plaank. D'r liegke 'n aantal hoezer en boederieje. 't Gehuch d'r Krindel liegkt in 't dal van de Vaoësj.

Opvallend is 'ne betonne bak langs d'r waeëg, mèt oonderin 'n laoëk, oeë-in 'n bron wert opgevange, die dör de aoëping in d'r bak wieër d'r waeëg aaflöpt nao de Vaoësj, die oonder in 't dal liegkt.

Get hoeëgerop, rechs vör 't lètste hoes es-te d'r berg opgèès, bevindt zich 'ne bronkoomp.

D'r aowe waeg nao De Plaank liegkt vör d'r örsjte driej in d'r waeëg, rechdäör. Wie dae waeëg te zieër oetgesjlaeëte waor um nog te kinne botte, is d'r naeve 'ne nuuje waeg gemakd.

De Hèj

Dit artikel is gesjreve in 't Norbiks. Ómdat 't plaatsgebónge is, maogs doe 't ómzètte nao 't Oos-Voeres, as te dit dialek sjpriks.De Hèj is 'n buurtsjap va S'n Pieëter en liegkt op de huuëgde tussje 't Voordal en 't dal van de Berwinne. D'r sjteunt ènnige hoezer en 't is 'n besjermd natuurgebied.

Dreenk

Dit artikel is gesjreve in 't Valkebergs. Ómdat 't plaatsgebónge is, maogs doe 't ómzètte nao 't Voeres, as te dit dialek sjpriks.

Dreenk (Nederlands: Drink) ies 'n gehuch in de gemeinte Voere in Belsj. 't Bevingk ziech aan de helling dae vanoet Zjwaan in 't dal van de Voor nao bove geit. Aan dezelfde waeg liegke achterein de gehuchskes Brabant en Rule (Rullen).

In Dreenk bevingk ziech 'ne drinkpool. De beboewing liek rónd 'ne driesjprunk woavan ein carréboerderiej deens deit es kampplaats. Tegeneuver de pool bevingk ziech 'n brón mèt zuver water. Dao sjteit nog 'ne pómpepaol woavan de zjwungel neet miè aanwezig ies. Daoveur in de plaats ies d'r 'n trepke nao óndere nao de sjtruimende waterbrón.

Aan de andere waeg vanoet de sjplietsing van Dreenk bevingk ziech 't gehuch Paerds.

Kètte

Dit artikel is gesjreve in 't Norbiks. Ómdat 't plaatsgebónge is, maogs doe 't ómzètte nao 't Voeres, as te dit dialek sjpriks.Kètte is 'n buurtsjap va Voere dat in 't Voordal, vlak langs de Voor, tussje Sjoppem, Vitsje en de Sjoppemer Hèj, liegkt.

E g'n Kètte is de Voor vör 'n sjtuk gekanaliseerd, zjuus wie in 't dörp èèges, mae dan zoonder sjtangkètsele. In dit buurtsjap bevindt zich 'n groeëte kwekeriej va erpele en de ouw gesjlaoëte boerderije zeunt of werre gerestaureerd. Sommige zeunt umgeboewd tut vakantie-appartemaente. Langs de Voor haat 't Canadasse mèt groeëte böl hamsj en in de Voor weest de vlottende waterranonkel, 'ne indicator va zuursjtofriek water.

Maazsjes

Dit artikel is gesjreve in 't Norbiks. Ómdat 't plaatsgebónge is, maogs doe 't ómzètte nao 't Oos-Voeres, as te dit dialek sjpriks.

Maazjes is 'n buurtsjap va S'n Pieëter en liegkt op de huuëgde tösje 't Voordal en 't dal van de Berwinne an d'r waeëg dae Kapel mèt Waeërsj en Bjen verbindt. Dizze waeëg makt ooch de grens tösje Voere en Aubel of in brèjjer verbaand Vlaandere en Wallonië. D'r liegkt èè groeët laandhoes mèt 'ne tuin dae vool sjtèèt mèt rododendrons, die zich bies in d'r beusj, dae an d'r uvverkaant van 't dal van de Voor liegkt, oetgeziejd haant. Es de Belzje vlag oethèngt is d'r ègenaer hèèm.

Magne Bois

Dit artikel is gesjreve in 't Norbiks. Ómdat 't plaatsgebónge is, maogs doe 't ómzètte nao 't Oos-Voeres, as te dit dialek sjpriks.Magne Bois is 'n buurtsjap va Rimmersjdel en liegkt tösje d'r Roeje Bösj en d'r dörpskern. 't Besjèèt oet 'n groeëte gerestaureerde en tut appartemaente umgeboewde boerderiej.

Nurop

Dit artikel is gesjreve in 't Valkebergs. Ómdat 't plaatsgebónge is, maogs doe 't ómzètte nao 't Teuves, as te dit dialek sjpriks.

Nurop ies 'n buurtsjap van Teuve (Täöve) in de gemeinte Voere in Belsj Limburg. De ouw häöf en hoezer liegke deils versjpreid in 'n dal van de Gulp en aan haol waeg rónd 'n aantal sjplietsinge. Vlakbie bevingk ziech de Nederlandse grens. 'n Ouwerwètse waegwiezerpaol geuf de riechting aan nao de umliegkende dörper: Sjlenake, De Plank en Teuve. Op 'n krusing sjteit 'n houte waegkruus en zoan zelfde exemplaar aan 'ne holle waeg.

In Nurop ligke diverse in vakwerk opgetrokke hoezer en häöf.

Ein boerebedrief hèlt ziech bezig mèt wienboew: 't domein Pietershaof.

Paerds

Dit artikel is gesjreve in 't Norbiks. Ómdat 't plaatsgebónge is, maogs doe 't ómzètte nao 't Oos-Voeres, as te dit dialek sjpriks.Paerds (Nederlands: Peerds) is 'n buurtsjap va S'n Pieëter in de gemèngde Voere en liegkt op de huuëgde es me d'r waeg bie de Dreenk leenks nao baove gèèt. Nèmt de waeg rechs da keumt me via Brabant in Rule oet. D'r sjteunt e paar hoezer en 'n boerderiej.

Pensool

Dit artikel is gesjreve in 't Norbiks. Ómdat 't plaatsgebónge is, maogs doe 't ómzètte nao 't Oos-Voeres, as te dit dialek sjpriks.De Pensool is 'n buurtsjap va S'n Maeëte en liegkt tösje Kweente en Ulvend. D'r sjteunt twie hoezer, oevan èèn gerestaureerd hieërehoes. Taegenuvver dat hoes is 'ne klènge park mèt vievere aa-gelach an 't begin van d'r 19de ieëw.

Rimmezjdel

Dit artikel is gesjreve in 't Valkebergs. Ómdat 't plaatsgebónge is, maogs doe 't ómzètte nao 't Oos-Voeres, as te dit dialek sjpriks.

Rimmersjdel (Nederlands: Remersdaal, Fraans:Remersdael, Waols: Rèbiévå) ies 'n kèrkdörp in de gemeinte Voere in Belsj Limburg. De Rimmersjdelse baek, die hie sjtruimp, ies ’n zierivier van de Gulp.

Roeje Bösj

Dit artikel is gesjreve in 't Norbiks. Ómdat 't plaatsgebónge is, maogs doe 't ómzètte nao 't Oos-Voeres, as te dit dialek sjpriks.D'r Roeje Bösj is 'n buurtsjap an waersziej van d'r waeg van De Plaank nao Aubel en besjtèèt oet 'n twintigtal hoezer, get boerdrieje mae groeëtendèèls oet bösj.

D'r naam geet truuk nao de familie die op papier de Ro(i)de (later: de Rhoe) geneumd waoërt en die oeëts in Opsinnich wonde en ooch èègenaer waor van d'r Roeë Beusj in 't Oos-Voeres. Oorsjproonkelek betekende dae naam dus d'r bösj van de familie de Ro(i)de of De Rhoe. Later is die betekenis bie de bevolking verlaore gegange. Wie de kaartemakers in d'r sjtrieëk kome en nao d'r naam vroge zal me gezag ha dat roeë rouge betekent. Zoe is dae naam 'n èège laeve gaoë lieje.

Sjilberg

Dit artikel is gesjreve (of begós) in 't Voeres. Laes hie wie v'r mit de versjillende saorte Limburgs ómgaon.

Neet te verwarre mit Sjaelberg bie Ech.

Sjilberg, lokaal: Op-'e Sjilbrig (Nederlands: Schilberg; Boileau: ) is 'n buurtsjap van Norbik in de gemeinte Èèsjde-Mergraote en 'n buurtsjap van Sjlennich in de gemeinte Gulpe-Wittem. Alletwieë de gemeintes ligke in Nederlands Limburg. Sjilberg is och 'n buurtsjap van De Plaank (Sint-Martens-Voere) in de gemeinte Voere in Belsj Limburg op 't Belsj. De häöf en hoezer ligke in lintbeboewing langs de ouwe waeg Schilberg van Mestreech nao Verviers en rónd de krusing mèt de waeg van Sint-Martens-Voere nao Sjlennich.

De grens tusje de twieë Nederlandse gemeintes en mèt Belsj lupt d'r deurheen. 'n Daartig jaor truuk gonge de keender of nao Norbik of nao Sjlennich of nao de Plaank nao de lieëger sjoeël.

In 2003 liegke d'r ca. 35 häöf en hoezer.

In de buurt van Ech lik ouch 'n buurtsjap Sjaelberg (Nederlands: Schilberg).

Sjoppemer Hèj

Dit artikel is gesjreve in 't Norbiks. Ómdat 't plaatsgebónge is, maogs doe 't ómzètte nao 't Voeres, as te dit dialek sjpriks.De Sjoppemer Hèj is 'n buurtsjap va Voere en liegkt op de huuëgde tussje Sjoppem, Vitsje, Norbik en Katterot. D'r sjtèèt èng groeëte vörmalige boerderiej en ènnige wonhoezer. An èng ziej liegkt 't dal van de Noor en an de aander 't dal van de Voor.

Tussje de Hèj en 't buurtsjap Sjoppem vindt me in 't vreugjaor d'r bösjbaom bedèkt mèt bosanemone en later in 't jaor d'r bleujende wille camperfoelie. Ooch dolines trèf me dao aan en ènnige unieke deurzichte mèt prachtige panorama's. D'r vaeldwaeg in d'r bösj is bedèkt mèt silex.

Teuve

Dit artikel is gesjreve (of begós) in 't Teuves. Laes hie wie v'r mit de versjillende saorte Limburgs ómgaon.

Teuve (Nederlands en Frans: Teuven) is e dörp in de taalgrensgemingde Voere in Belsj Limburg. Teuve is gelaege in 't dal van de Gulp tösje velder, weie en bösj. An ing ziej is dat d'r Roewe bösj en an de anger ziej d'r Beusdelse bösj

Ulvend

Dit artikel is gesjreve in 't Valkebergs. Ómdat 't plaatsgebónge is, maogs doe 't ómzètte nao 't Norbiks, as te dit dialek sjpriks.

Ulvend (Nederlands: Ulvend) ies 'n klein buurtsjap, van Noorbaek in de gemeinte Èèsjde-Mergraote in 't heuvelland van Zuud-Limburg en 'n buurtsjap dat huèrt bie S'n Maeëte, gemeinte Voere op 't Belsj.'t Besjteit oet 'n paar häöf en hoezer, die liegke rónd 'n krusing van waeg, die Noorbeek mèt de Plank en Sjlenake mèt S'n Maeëte (Belsj) verbinge. De grens van Belsj löp dweersj de doorheen.

Neve 'n Maria van Banneux - kapelke sjtoon d'r ouch nog twiè veldkruzer.

'nen Haof op Noërbr'ig ies geboewd in baksjtein mèt lieste en dörpele van helle sjtein. In de sjtraotgevel bevingk ziech 'n niske mèt 'n Mariabeeldsje d'r in. In de dörpel van de nis sjteit gebeiteld: de initiale W.T. en 1771.

Voere (gemeinte)

Dit artikel is gesjreve in 't Norbiks. Ómdat 't plaatsgebónge is, maogs doe 't ómzètte nao 't Voeres, as te dit dialek sjpriks.Voere (Nederlands: Voeren, Frans: Fourons) is 'n gemèngde in Belsj Limburg, die es Vlamsje enclaaf mèt 'n oppervlakte van 5000 ha in Wallonië liekt. Voere grenst in 't noorde an Nederlands Limburg en in de ander weendrichtinge an Luuk. 't Is 'n facilitètegemèngde mèt facilitète veur Franstalege. Vlaandere besjowt die facilitète saer 1997 mèt d'r Róndsjtuurbreef-Peeters, es oetdovend. 't Assimilatiebeleid - kiek de Voerkwestie - wert saer doe krach biegezat mèt nuuj decrete of Rondsjtuurbreve.

Voere liekt in d'r kern van e ecologisch överlappingsgebied tösje 't Midde-Europese, 't Atlantische en 't Submediterrane District. Dit haat es gevolg dat d'r 'n enorm variatie is an habitats en niches, en es gevolg daovan, 'n rieke biodiversiteit m.a.w. väöl versjillende saoërte plaante en dere.

De gemèngde ontlieënt häöre naam an 't dörp Voere dat langs de Voor liegkt. Moelinge liegkt an de Berwien en Teuve an de Gulp. D'r naam de Voerstreek is 'n toeristisch maerk. Bies in 1963 de taalgrens in 't Belsj officieel vasgesjtèld woort, huurde Voere bie de provincie Luuk. Bies in 2000 Huub Broers börgemeister woort, woort Voere ummer door Franstalege bestuurd.

Väöërzjervaeld

Dit artikel is gesjreve in 't Norbiks. Ómdat 't plaatsgebónge is, maogs doe 't ómzètte nao 't Oos-Voeres, as te dit dialek sjpriks.Väöërzjervaeld is 'n buurtsjap va S'n Maeëte en liegkt langs ene kaant van d'r gelieknamige waeëg, dae d'r dörpskern mèt Väöësj of mèt d'r Krindel verbindt. An d'r andere kaant van d'r waeëg liegkt 't sjpaoër van de Montzenerlijn.

Boete 'n aantal owwer groeëte villa's, is hie ooch get nuujboew, 'n kaampplaatsj vör jeugdgroepe en 't voetbalvaeld va S'n Maeëte.

Zjwaan (Voere)

Dit artikel is gesjreve in 't Valkebergs. Ómdat 't plaatsgebónge is, maogs doe 't ómzètte nao 't Oos-Voeres, as te dit dialek sjpriks.

Zjwaan (Nederlands: Swaan) ies 'n gehuch in de gemeinte Voere in Belsj. 't Bevingk ziech aan de driesjprunk mèt de waeg Rule, Brabant en Drink en de waeg nao Sint-Pieters-Voeren.

In Zjwaan liegke ouw häöf en hoezer, woa-ónder 'n vakwerkhoes. Op 'n aanwiesbord aan de geneumde sjplietsing sjtoon drie gehuchte aangegeve: Rullen, Brabant, Drink die van hie oet in tegeneuvergesjtèlde riechting aan de waeg gesitueerd liegke.

'n Paad, dat van Zjwaan oet nao de andere kant klump, hèt de Lusberg-gatz en die löp door de St. Gillisbösj nao Veurs.

Op de sjplietsinge sjtoon waegkruzer.

In anger sjpraoke

This page is based on a Wikipedia article written by authors (here).
Text is available under the CC BY-SA 3.0 license; additional terms may apply.
Images, videos and audio are available under their respective licenses.