Cultuur

Dit artikel is gesjreve (of begós) in 't Mofers. Laes hie wie v'r mit de versjillende saorte Limburgs ómgaon.

Cultuur in 't algemein verwies nao 't petroean van miensjelike activiteit enne symbolische structure die dees activiteiten 'n zeker mening gaeve. In filosofische zin wuuertj cultuur, det det dore miens verwórven is, taengeneuvere "natuur", det det aangebaoren is, gestaldj. 't Guuef oetereinloupendje definities van "cultuur", die dujen op versjillige theoretische benaderinge veure bildvörming of evaluatie vanne miensjelike activiteit en zien produkte.

't Begrip cultuur wuuertj in versjillige meininge gebroek:

  • In brei zin wuuertj 't gebroek veur alles det dore samelaeving wuuertj veurtgebrach; "cultuur" wuuertj den taengeneuver "natuur" gestaldj.
  • Toete cultuur in wiejer zin waere den ónger angere geraekendj: agricultuur, horticultuur, silvicultuur en viticultuur. De activiteite van jaegers-vergaorders wie 't verzamele van aetes en jach waere neet geraekendj toet cultuur. Ónger "in cultuur bringe/numme" wuuertj gewuuenlik de domesticatie van plantjen of dere, 't ómvörme vanne "natuur" en 't gesjik make veur miensjelike doelstèllinge verstange.
  • In inger zin wuuertj de term gebroek veur ambach, kóns, religie en weitesjap (wie litteratuur, arsjitektuur). Veurbiljer van cultureel utinge zeen gewuuendje en gebroeken in e landj, kleier, fieëster en voorveurzening en aetgewuuendje (wie kannibalisme).
Antwerpe

Dit artikel is gesjreve (of begós) in 't Mestreechs. Laes hie wie v'r mit de versjillende saorte Limburgs ómgaon.

Dit artikel geit euver de stad Antwerpe. Veur de provincie Antwerpe zuug Antwerpe (provincie)

Antwerpe (officieel Antwerpen) is de twiede stad vaan 't Belsj en de groetste Nederlandstaolege stad vaan dat land. 't Is ouch de hoofstad vaan de gelieknaomege provincie. De stad had in 2004 455.148 inwoeners en is centrum vaan 'n bekans twie kier zoe groete agglomeratie. Ze ligk aon de revier de Sjelde. De Antwerpenere weure Sinjore bijgenaomp.

Aoke

Dit artikel is in mierder Limburgse dialekte gesjreve. Perbeer estebleef waal mer ei dialek per alinea aan te hauwe.

Aoke (Ripuarisch Óche, Duuts Aachen, Frans: Aix-La-Chapelle) ies 'n kreisvrij stad in de Duutse deilstaot Noordrien-Wesfale, zjuus aan de Nederlandse grèns bij Vaols, wat, zjuus wie 't Belzje Kelmis, de facto es wiek vaan dees stad functioneert. Aoke houw per 30 juni 2004 256.486 inweunersj. 't Oppervlak bedreug 160,83 km².

Carnaval

Dit artikel is gesjreve (of begós) in 't Mestreechs. Laes hie wie v'r mit de versjillende saorte Limburgs ómgaon.

Carnaval is e volksfies wat in väöl kathelieke len weurt geveerd. Wienie 't gehawwe weurt in de daog veur asselegoonsdag, wat miestal zoe is, daan sprik me vaan vastelaovend. In diverse deile vaan de wereld kint 't carnaval gans versjèllende invöllinge; gemein deilers zien euver 't algemein 't ziech verkleie, 't bouwe vaan optochte en 't umkieringsritueel.

Europa

Dit artikel is gesjreve (of begós) in 't Mestreechs. Laes hie wie v'r mit de versjillende saorte Limburgs ómgaon.

Europa is 'n continent op de Noordeleke Hemisfeer. Nao oppervlak (naoventrint 10.600.000 km2) is 't 't ein-nao-kleinste (nao Australië), meh nao bevolking (oongeveer 800 miljoen lui) 't derde. Europa heet de aofgelope iewe 'n centraal rol gespeuld in de historie. Väöl cultuurgood wat in Europa ontstande of tot bleuj gekoume is, heet ziech euver de gaanse wereld verspreid, zoewel in nui, door Europeane bevolkde len (wie de Vereinegde Staote vaan Amerika) es in len die vaanajds 'n aander cultuur höbbe. Europa heet noe 'n eigen Unie genaomp de Europese Unie, boe e groet deil vaan Europa lid vaan is. Europa weurt dèks opgedeild in Oos-, Noord-, Wes-, Zuid- en soms Centraol-Europa.

Frans Guyana

Dit artikel is gesjreve (of begós) in 't Mestreechs. Laes hie wie v'r mit de versjillende saorte Limburgs ómgaon.

Frans Guyana (officieel Guyane, informeel dèks Guyane française) is 'n euverziese regio meh ouch 'n euverzies departemint vaan Fraankriek, gelege in 't noorde vaan Zuid-Amerika. In 't weste grens 't aon Suriname, in 't zuie en ooste aon Brazilië, in 't noorde aon de Atlantische Oceaon. Hoofstad en groetste plaots is Cayenne. 't Gebeed is de insegste kolonie op 't vasteland vaan Zuid-Amerika of vaan gans Amerika. De cultuur vaan de kösstreek is Frans-creools, die vaan 't zier dunbevolk binneland ieder Indiaons.

Griekeland

Dit artikel is gesjreve (of begós) in 't Mestreechs. Laes hie wie v'r mit de versjillende saorte Limburgs ómgaon.

Griekeland (Grieks: Ελλάς, Elláda) is 'n rippebliek op 't zuie vaan de Balkan, Zuid-Europa en 'ne staot vaan de EU. 't Land grens aon Albanië, Macedonië (boemèt 't e conflik euver de naom vaan dat land heet), Bölgarije en Törkije. 't Laand ligk aon de Mediterraonse Zie en aon de Adriatische en Egeïsche Zie en heet wel 1.300 eilen. De Griekse naom veur 't laand is al sins de ajdheid (H)ellas; de Latiense naom Graecia, woort oorsprunkelek inkel veur de Griekse kolonies in Zuid-Italië gebruuk. Neve de benaoming Elláda veur Griekeland, is de historische naom Ellas nog ummer populair. Evels allein in 't gebied in en roond Attika. De zouws de benaomingscultuur vaan Ellas dus kinne vergelieke mèt die vaan Holland veur Nederland.

Guadeloupe

Dit artikel is gesjreve (of begós) in 't Mestreechs. Laes hie wie v'r mit de versjillende saorte Limburgs ómgaon.

Guadeloupe is 'n euverziese regio en euverzies departemint (DOM) vaan Fraankriek, gelege in 't Caribisch gebeed, deil vaan de Bovewindse Eilen en de Klein Antille. 't Is eint vaan de groeter eilen in dees arsjipel, en mèt zoe'n 400.000 inwoeners is 't ouch vrij diechbevolk. Hoofstad is Basse-Terre, meh Pointe-à-Pitre is väöl groeter. Umtot 't eiland es departemint integraol deil oetmaak vaan Fraankriek, huurt 't ouch de bij de EU en 't Eurogebeed; es ultraperifeer regio evels neet bij 't Schengengebeed.

India

Dit artikel is gesjreve (of begós) in 't Mestreechs. Laes hie wie v'r mit de versjillende saorte Limburgs ómgaon.

India is e land in centraal Zuid-Azië mèt de op ein nao groetste bevolking op Eerd. Geologisch gezeen is 't land gein deil vaan Azië, meh vörmp 't 'n eige subcontinent. Hoofstad is 't relatief klein New Delhi; Bombay (Mumbai), Calcutta (Kolkata), Delhi en Madras (Chennai) zien de groetste centra. In 't noorde vaan 't land heers de hindoestaanse cultuur en weure veural Indo-Germaanse taole gesproke; in 't zuie euverhierse Dravidische taole. 't Ingels is op groete sjaol in gebruuk es boveregionaol officieel taol. De belaankriekste religie is 't hindoeïsme, boevaan India de weeg en naomgever is. De Ganges, de heilege revier vaan dees religie, struimp rech door 't Noorde vaan 't land; wijer luip ouch d'n Indus en de Brahmaputra dedoor. India grens aon Pakistan (boemèt 't sinds jaore e grensconflik heet), Afghanistan, China, Nepal, Bhutan, Birma en Bangladesh en ligk aon d'n Indischen Oceaon.

Indonesië

Dit artikel is gesjreve (of begós) in 't Mestreechs. Laes hie wie v'r mit de versjillende saorte Limburgs ómgaon.

Indonesië (Republik Indonesia) is 'n archipel en e land in Zuidoos-Azië. Hoofstad is Jakarta, ander groete stei zien o.a. Medan, Palembang, Surabaya, Denpasar en Makassar. Veurnaom eilen zien Java, Sumatra, Borneo (Kalimantan), Celebes (Sulawesi), Bali, Lombok, Sumba, Flores, Timor en Nui-Guinea. De eilen Borneo, Timor en Nui Guinea moot Indonesië deile mèt ander len; hei grèns 't land aon resp. Maleisië, Oos-Timor en Papoea Nui-Guinea.

Ingeland

Dit artikel is gesjreve (of begós) in 't Mestreechs. Laes hie wie v'r mit de versjillende saorte Limburgs ómgaon.

Ingeland (Ingels: England) is ei vaan de veer staote boe-oet 't Vereineg Keuninkriek is opgebouwd. 't Is e keuninkriek mèt keuningin Elizabeth II aon 't hoof. In 't noorde grens 't aon Sjotland, in 't weste aon Wales. Vaan de landsdeile is Ingeland mèt 130.395 km² 't groetste en mèt 49,1 miljoen inwoeners is de bevolking zelfs wiedoet de groetste. De hoofstad vaan 't Vereineg Keuninkriek, Londe, ligk in dit landsdeil en de mach en cultuur is vaanajds hei gecentreerd; de ander landsdeile zien Keltische len die door de Ingelse door de jaore eweg geannexeerd zien. Daorum vint me 't neet nudeg Ingeland 'n eige regering en parlemint te geve, wie dat in de ander deilstaote wel 't geval is.

De naom Ingeland beteikent land vaan de Angele, boemèt de Angelsakse bedoeld weure: zuug oonder Historie. In 't daogeleks spraokgebruuk weurt d'n tèrm Ingeland dèks gebruuk veur 't gans Vereineg Keuninkriek.

Japan

Dit artikel is gesjreve (of begós) in 't Mestreechs. Laes hie wie v'r mit de versjillende saorte Limburgs ómgaon.

Japan (日本, Nihon, Nippon) is 'n eilanderiek in Oos-Azië, t'n ooste vaan Sjina en de facto in de Stèlle Oceaan. 't Land heet 127 miljoen inwoeners en binne zien grenze ligk de groetste agglomeratie ter wereld: Tokio. Aander groete stei zien Saporro, Osaka, Nagoya, Kobe en Kyoto. De veurnaomste eilen zien Honshû ('t groetste eiland en 't centrum vaan de Japanse cultuur), Hokkaido, Kyushu, Shikoku en 't al väöl kleiner Okinawa.

Japan is 't allerlèste keizerriek op Eerd.

Marokko

Dit artikel is gesjreve (of begós) in 't Mestreechs. Laes hie wie v'r mit de versjillende saorte Limburgs ómgaon.

Marokko is e land in 't uterste noordweste vaan Afrika. 't Grens aon Algerije, de Westeleke Sahara (wat 't claimp en bezat hèlt) en aon de Spaonse exclaves Ceuta en Melilla. Rekent me de Westeleke Sahara mèt, daan grens 't land ouch aon Mauritanië. Hoofstad is Rabat, twie groete stei zien Casablanca en Marrakech. De Marokkaanse cultuur vermingk Arabische en Berberse eleminte.

Martinique

Dit artikel is gesjreve (of begós) in 't Mestreechs. Laes hie wie v'r mit de versjillende saorte Limburgs ómgaon.

Martinique is 'n eiland in 't Caribisch gebeed, deil vaan de Klein Antille en de Bovewindse Eilen. 't Is 'n euverziese regio en euverzies departemint vaan Fraankriek.

Mestreech

Dit artikel is gesjreve (of begós) in 't Mestreechs. Laes hie wie v'r mit de versjillende saorte Limburgs ómgaon.

Mestreech (Nederlands en de mieste aander taole: Maastricht; Frans: Maëstricht of Maestricht (verawwerd); Spaons: Mastrique (verawwerd)) is neet allein de hoofstad vaan Nederlands Limburg mer ouch de groetste gemeinte: 122.418 inwoeners in april 2016. Annemarie Penn is börgemeisterse. 't Is nao of neve Nijmege de ajdste stad vaan Nederland. In Nijmege zien awwer euverbliefsele vaan Romeinse bewoening gevoonde, meh Mestreech is sinds de stiechting continu bewoend gewees. De bijnaom vaan de Mestreechtenere is Sjenge; de petroenheilege vaan de stad is Sintervaos.

Mestreechs

Dit artikel is gesjreve (of begós) in 't Mestreechs. Laes hie wie v'r mit de versjillende saorte Limburgs ómgaon.

't Mestreechs is e Limburgs dialek. 't Behuurt tot 't Centraal-Limburgs (zuug de indeiling bij Limburgse dialekte) en is 't meis gesproke vaan alle Limburgse dialekte in Nederland, 't Bèlsj en Duitsland; 't gief zoe'n 70.000 sprekers, es me de lui vaan boete Mestreech mètrekent en de aw dörpsdialekte vaan Ittere, Borghare, Amie en Hier neet oonder "Mestreechs" wegzèt. Binne Mestreech zelf gief 't nog altied liechte dialektische versjèlle per wiek, al verdwijne die snel. Ouch gief 't nog twie sociolekte: 't Kort Mestreechs en 't Laank Mestreechs (zuug oonder). Door Limburgers vaan boete Mestreech weurt 't dialek wel Sjengs geneump.

Sjotland

Dit artikel is gesjreve (of begós) in 't Mestreechs. Laes hie wie v'r mit de versjillende saorte Limburgs ómgaon.

Sjotland is e land mèt eige parlemint in 't noorde vaan Groet-Brittannië en volges de naom eine vaan de hoofpijlers oonder 't Vereineg Keuninkriek. Ten zuie grens 't aon Ingeland.

Tunesië

Dit artikel is gesjreve (of begós) in 't Mestreechs. Laes hie wie v'r mit de versjillende saorte Limburgs ómgaon.

Tunesië (Arabisch تونس‎ال at-tūnis, Frans La Tunisie) is 'n republiek in noordelek Afrika, aon de Middellandse Zie, grenzend aon Algerije en Libië. 't Land ligk op 't aajd groondgebeed vaan de Carthaagse republiek en heet en cultuur boe-in ziech Arabische en Berberse eleminte verminge. De hoofstad is Tunis, aander groete stei zien Sfax en Ariana. 't Land heet e weusteklimaot, meh aon zie heers e subtropisch klimaot, wat 'n bleujende toeriste-industrie oonderhèlt.

Turkije

Dit artikel is gesjreve (of begós) in 't Mestreechs. Laes hie wie v'r mit de versjillende saorte Limburgs ómgaon.

Turkije (Turks: Türkiye; meiste Limburgse dialekte: Törkieë of Törkieje (mèt ie-klaank)) is 'n rippubliek op de grens vaan Europa en Azië, in geografisch opziech. In cultureel opziech vilt hei nog ummertouw euver de discussiere. Op polletiek gebeed weurt 't evels ummertouw mie gaans tot Europa gerekend. Volgens de dèks getrokke grenze tösse die twie continente vörmp de Bosporus de sjeislien en ligk 't groetste deil vaan Törkije in Azië. 't Europees deil hèt Thracië, 't Aziatisch Anatolië. De hoofstad is Ankara, allewel tot Istanbul väöl groeter is. 't Land grens aon Griekeland, Bulgarije, Georgië, Armenië, Azerbaidzjan, Iraan, Irak en Syrië. Törkije waor 't ierste islamitisch land boe de sjeiing tösse religie en staot gerealiseerd woort en is 't land boe dees sjeiing de facto 't bèste gelök is vaan alle Islamlen. Daoneve is 't ouch ein vaan de wienege len mèt 'n Islamitische cultuur, wat zien nationaol taol neet in Arabisch sjrif sjrijf.

UNESCO

Dit artikel is gesjreve (of begós) in 't Mofers. Laes hie wie v'r mit de versjillende saorte Limburgs ómgaon.

De United Nations Educational, Scientific and Cultural Organization (UNESCO, Ingels veur: Organisatie vanne Vereinigdje Naties veur Óngerrich, Weitesjap en Cultuur) is 'n gespecialiseerdje organisaasje vanne Vereinigdje Naties die es missie 't biedrage ane vraejesopboew, ermoojbestriejing, doerzaam óntwikkeling en interculturelen dialoog door óngerrich, weitesjap, cultuur en kómmunikaasje haet. UNESCO is opgerich gewaoren op 16 november 1945 en 't houfkentoear steitj in Peries.

Ein vanna aktiviteite van UNESCO is 't biehaje vanne Werreldirfgoodlies.

Zittert

Dit artikel is gesjreve (of begós) in 't Zittesj. Laes hie wie v'r mit de versjillende saorte Limburgs ómgaon.

Zitterd (Nederlands: Sittard) is 'n sjtad in de gemeinte Zitterd-Gelaen in Hollesj Limburg, 'n gemeinte die in 2001 gevörmp is bie 'n samevouging van de gemeintes Zitterd en Gelaen. 't Aantal inweunesj waar 38.865 op 1 jannewari 2004. Euver de sjriefwies van de Limburgse naam besjteit verdeildheid; op de plaatsnaamsjildjes aan de sjtadsgrenze sjteit Zitterd, de plaatsnamelies van dialekvereiniging Veldeke geuf Zittert.

'ne Bienaam veur jónges oet Zitterd is sjnaak en veur ein maedje is 't mechelke.

In anger sjpraoke

This page is based on a Wikipedia article written by authors (here).
Text is available under the CC BY-SA 3.0 license; additional terms may apply.
Images, videos and audio are available under their respective licenses.