Cauberg

Dit artikel is gesjreve (of begós) in 't Valkebergs. Laes hie wie v'r mit de versjillende saorte Limburgs ómgaon.

Lourdesgrotwkped07
Lourdesgrot in de mergel van de Cauberg oetgehouwe

De Cauberg ies 'n helling in Valkeberg in Nederlands Limburg. De Cauberg ies veural bekènd vanoet 't fietsrenne; de helling woort en weurt in 't parcours van väöl wedsjtrieje opgenómme. De finish van de Amstel Gold Race liek saer 2003 bovenaan de Cauberg; meistal moete de rennersj de Cauberg 'n paar kièr beklumme in dees koers. In 1938, 1948, 1979 en 1998 waor de Cauberg ónderdeil van de route van 't Waereldkampioensjap fietsrenne. In 1992 kaom d'r 'n etappe van de Tour de France aan; op 4 juli 2006 houw obbenuujts 'n Touretappe sjuus nao de beklumming van de Cauberg de finish.

Euver 't hellingspercentaasj en de lengde van de Cauberg ies me 't neet gans eins. Sjattinge variëre van 800 tot 1500 maeter veur de lengde, 5 tot 8 % veur 't gemieddeld hellingspercentaasj en 10 tot 12 % veur 't maximaal hellingspercentaasj. Volges metinge van Daniel Gobert en Jean-Pierre Legros (sjrieversj van Encyclopedie Cotacol. 1000 hellingen van België), haet de helling 'n lengde van 1450 maeter, 'n gemieddeld hellingspercentaasj van 5% en 'n maximaal hellingspercentaasj van 12%.

Ónderaan de Cauberg liek d'n ingank van de Gemeintegrot, 'n mergelgroeve. Wiejer nao bove liek de Lourdesgrot, 'n replica van de grot van Massabielle in Lourdes, geconstrueerd in 1916. Ouch sjteit d'r 'n monument veur de Limburgse sjlachoffersj van de Twiède Waereldoorlog, op de plaats woa twiè jóng verzètssjtriejersj door de Pruusje woorte gefusilleerd. 't Kèrkh'f Cauberg ies aangelag op terrasse en haet vanwege de liegking tege de heuvel veur Nederland vrie unieke bovegróndse galeriegraver. Bovenop de Cauberg liek 't kuuroord Thermae 2000 en 'n vestiging van 't Holland Casino.

De naam Cauberg ies meugelik aafgeleid van 't Keltisch woord kadeir, dat 'huègde' of 'heuvel' beteikent. De naam zou èvvel ouch kènne aafsjtamme van de familie Van Caldenborgh oet Vild - Berg, die de Cauberg in bezit zou höbbe gehad. Bies in de jaore '80 van de twintigste ièw woort de naam ouch waal gesjpeld es 'Couberg'; in 't miedde van diet decennium haet me de sjpelwies mèt 'au' officieel vasgesjtèld.

De helling liek boete de Grendelpoort (Boete de Paort) en huèrde bies 1940 bie de gemeinte Berg en Terbliet. In 1934 woort de Cauberg besjtraot mèt klinkersj en in 1969 woort 'r geasfalteerd.

2006

2003 - 2004 - 2005 - 2006 - 2007 - 2008 - 2009

2006 (MMVI) waor e gewoen jaor wat begós op 'ne zóndig. In de Chinese astrologie waor dit e Jaor van d'n Hóndj.

Amstel Gold Race

Dit artikel is gesjreve (of begós) in 't Valkebergs. Laes hie wie v'r mit de versjillende saorte Limburgs ómgaon.

De Amstel Gold Race ies 'n eindaagse fietsrenwedsjtried op de weeg veur profrennersj, die saer 1966 eder jaor in vreugjaor weurt gereje in Zuud-Limburg. Bies 2000 góng 'n deil van de route ouch door Belsj Limburg. De Amstel Gold Race weurt gerekend tot de "klassiekersj" van 't fietsrenne. Saer 2005 ies de wedsjtried 'n ónderdeil van de UCI Pro Tour, daoveur waor 't ein van de races oet de Waereldbeker. De Amstel Gold Race ies geneump nao 't beermerk Amstel.

De sjtart van de Amstel Gold Race ies op de Mert van Mestreech. De finish liek saer 2003 bovenaan de Cauberg. Ièrder finishplaatse waore Meersje en Mestreech.

Bies in de jaore 90 woort de Amstel Gold Race veural door Nederlandse en Belzje fietsrennersj gewónne. Wie de wedsjtried ónderdeil woort van de Waereldbeker woort 't deilnummersjveld internationaler. De Nederlandse fietsrenner Jan Raas haet de Amstel Gold Race 5 kièr gewónne tösje 1977 en 1982. In zienen tied kalde me ouch waal van Amstel Gold Raas.

Op d'n daag veur de wedsjtried veur profrennersj ies d'r 'n toerversie van de Amstel Gold Race.

Amstel Gold Race 2017

Dit artikel is gesjreve (of begós) in 't Mestreechs. Laes hie wie v'r mit de versjillende saorte Limburgs ómgaon.

D'n 52en Amstel Gold Race waor 'ne fietseren gehawwe op Ierste Paosdag (zondag 16 aprèl) 2017. Wie gebrukelek góng 'r vaan start op de Merret in Mestreech; aanders es vreuger finishden 'r evels neet op de Cauberg meh in Vild. 't Parkoer waor 261 kilometer laank. Neve de gebrukeleke race veur de manslui gaof 't, veur 't iers sinds 2003, ouch 'ne koers veur vrouwlui. Hun parkoer waor mèt 121 kilometer wel e stök korter. Winner bij de manslui woort de Belsj Philippe Gilbert, dee al veur de veerde kier de bèste waor. Bij de vrouwlui pakde Anna van der Breggen de wins.

Amstel Gold Race 2019

Dit artikel is gesjreve (of begós) in 't Mestreechs. Laes hie wie v'r mit de versjillende saorte Limburgs ómgaon.

Op 21 aprèl 2019 waor de 54e editie vaan d'n Amstel Gold Race gefiets. 't Gief 'n editie veur manslui en veur vrouwlui; de vrouwlui fietsden 'm pas veur de zèsde kier. Start waor wie ummer in Mestreech; dit jaor evels op de Vriethof en neet op de Merret. De finish laog in Vild - kortbij, meh neet gans op de traditioneel stopplaots op d'n top vaan de Cauberg.

Anne-Marie Bemelmans-Steynebrugh

Dit artikel is gesjreve (of begós) in 't Valkebergs. Laes hie wie v'r mit de versjillende saorte Limburgs ómgaon.

Anna Maria Theresia (Annemie) Bemelmans-Steynebrugh, (Valkeberg, Boete de Paort, 24 juli 1926 – Valkeberg, 26 januari 2011) waor ein Valkebergse diechteres, sjriefster en toneelsjpeelster.

Boete de Paort

Dit artikel is gesjreve (of begós) in 't Valkebergs. Laes hie wie v'r mit de versjillende saorte Limburgs ómgaon.

Boete de Paort ies 'n buurtsjap van Valkeberg in Zuud Limburg. 't Ies gelege sjuus boete de Grendelpaort van de veurmalige Vesting Valkeberg. De volgende sjtraote huère debie: Grendelplein, de Cauberg, de Daelhemerwaeg (vreuger Subberwaeg), de Kniensgrach, d'n Heunsberg en 'n sjtökske Plenkert.

In vreuger jaore woort dees buurt ouch waal Aan de paort van Valkeberg, Valkebergerpaort of A la porte de Fauquemont geneump.

Vlakbie haet de Grendelpöt gesjtange.

Vanoet de Grendelpaort of Mestreechterpaort vertakke ziech 'n paar waeg. Eine (de Cauberg) löp nao Vild, Berg en Mestreech; 'nen twiède geit nao Sub en d'n driede via de Plenkert nao Geulem en Houtem.

Frans Stevens

Dit artikel is gesjreve (of begós) in 't Valkebergs. Laes hie wie v'r mit de versjillende saorte Limburgs ómgaon.

Frans Stevens ies 'ne Valkebergse diechter, dae in 't Valkebergs sjrief. Hae ies gebore op de Cauberg (Boete de Paort) in 1922. Neve diechte sjpeelt 'r ouch tièntal jaore saxofoon in de harmonie Kurkapel op Sint-Pièter.

Hais Chambille

Dit artikel is gesjreve (of begós) in 't Mestreechs. Laes hie wie v'r mit de versjillende saorte Limburgs ómgaon.

Hais Chambille waor 'ne Mestreechteneer vaan geboorte (20 februari 1921) meh woende 'n groet deil vaan zien leve (vaanaof 1954) in Valkenberg, boe heer in 1957 directeur woort van de Leeuw-beerbrouwerij es opvolger van ziene pa. In Gent studeerde heer aof aon de technische brouwerijsjaol. Hais Chambille waor evels 'nen echte Mestreechteneer. Wie zien ierste kind woort gebore, wèrkde heer in Amsterdam bij de Heineken-brouwerij, meh veur de bevalling is zien vrouw, Annie Brounts, nao Mestreech gekoume, want dao woort gezag: "Geinen Hollender in de familie". Bij zien pensionering is heer weer in Mestreech, op St. Pieter, goon woene. Heer is gestorve op 13 april 2002.

Heuvelland

Dit artikel geit euver de sjtreek in Nederlands Limburg. Veur de gemeinte in Belsj zuug Heuvelland (Belsj).Dit artikel is gesjreve (of begós) in 't Valkebergs. Laes hie wie v'r mit de versjillende saorte Limburgs ómgaon.

't Heuvelland is 'n landsjtreek in 't zuje van de provincie Nederlands Limburg, die besjteit oet 'n aantal heuvele en beekdale en die belangriek hoager liek es de res van Nederland. 't Weurt ongevaer gedefinieerd es Zuud-Limburg ten zuje van Zittert en Heerle en ten oaste van Mestreech ('t sjtruimdal van de Maos liek lièger).

Lourdesgrot

Dit artikel is gesjreve (of begós) in 't Valkebergs. Laes hie wie v'r mit de versjillende saorte Limburgs ómgaon.

'n Lourdesgrot ies 'n replica van de grot van Lourdes in Zuud-Frankriek. Op dees plek, gelege aan de rivier de Gave, zou Maria, mèt in häör heng 'ne roazekrans, in 1858 in totaal 18 kièr versjene zin aan aan de 14-jaorige meulenaersdochter Bernadette Soubirous.

Op diverse plaatse zint in de jaore daonao, in de loup van de 20e ièw, ter ière van dees gebeurtenis en ouch um de luuj dit fenomeen get korter bie te bringe, miè van dit soort grotte oetgekap of opgeboewd.

Ein van de groater exemplare ies de Lourdesgrot in Valkeberg, in 1927 geboewd. Dao ies gebruuk gemaak van de mergelwand van de Gemeintegrot aan de Cauberg. De oetveuring ies op dezelfde sjaal es de echte grot in Lourdes.

Lourdesgrotte en grötsjes woorte ouch dèks gemaak in kloastertuine.

Meiboum

Dit artikel is gesjreve (of begós) in 't Mofers. Laes hie wie v'r mit de versjillende saorte Limburgs ómgaon.

'ne Meiboum is 'nen ómgezaegdje boum dae me herpaotj (of duit oprichte) es 'n vorm van traditie. Dit kump veur in groeate deiler van Europa, worónger in Limbörg.

't Guldj van aadshaer oet es 'n traditie veur vröchbaarheid veur ane begin vanne zomer de netuur te höljige. Me geluifdje det 't paote vanne boum lèdj toet vröchbaarheid veur 't vieë, de akkeren enne luuj. 't Paote vanne meiboum is in sómmige plaats nag ummer 'n hieël laevendj ritueel det gepaardj geit mit fieëstelikheje.

'ne Meiboum hoof neet extra 'ne boum te zeen, mer hae kan ouch 'ne versierdje paol zeen. Bie 't oprichte vanne boum guuef 't versjillige rituele, die versjille de gebied. De boum wuuertj döks gepaotj op 1 mei; in Mofert waere de meibuim meistes de litste zóndig van april opgezatj.

In sómmige plaatse, wie Mofert, waere mieëder meibuim opgezatj op versjillige plaatsen in 't dörp en neet slechs eine. De meibuim in Mofert zeen ummer dennebuim. Wen 't aafhaole vanne boum in begin junie beurtj, den vindj 't meiboumzaege plaats. Dit hèltj in det versjillige gruup taengenein strieje veur mit 'ne gemiddeldjen tied 't flotste de stökker vanne meiboum aaf te höbbe gezaeg.

In Zuud-Limbörg wuuertj in väöl dörper nag eder jaor 'nen den gepaotj (juus wie innen Eifel). Dit beurtj döks dore plaatselike sjötterie, dae meistes paotj bie wo de sjöttekeuning wóntj. In Valkeberg wuuertj d'n den daobie gestaole ofwaal geklawdj oete bós dore jónkheid ('n verein van óngetroedje manskaerele) "Boete de Paort". Hae wuuertj good bewaak zoeadet anger jónkheje dem neet staelen en op 30 april wuuertj de meiboum rechgezatj op 't Grendelplein, óngerane Cauberg. Op daen daag waeren ouch de "meikeuningin" en 't "meipaar" oetgerope. Ouch in anger plaatse wuuertj 'ne meiboum gepaotj, wie in Sjilvend, wo gedoerendje twieë waeke 'ne stried plaatsvindj tösse de meivereine "De Jonkheid"en "De Getrouwden" veur 't bezit vanne dennestaak.

Mergelgrot

Dit artikel is gesjreve (of begós) in 't Valkebergs. Laes hie wie v'r mit de versjillende saorte Limburgs ómgaon.

'n Mergelgrot of mergelgroeve ies 'n opegegrave plek of koel, woa mergel gewonne weurt. De Limburger kalt van "in de berg", es de mergel van deper oet 'ne gank oet de berg kump. De geng in de grotte zint dèks tièntalle kilomaetersj lank. 't Binnegoon en róndwandele in de berg gebeurt allein ónder leiding van ervare gidse. Op eige gelegenheid verkènne ies verbao en levesgevièrlik. Vanwege de duusternis en 't gebrek aan markante punte zal me zeker verdwale. 'ne Miensj hèlt 't dan neet langer oet es 'n paar daag in de grot. De temperatuur ies vochtig en liek rónde de 12 grade celsius. De ingank weurt look of laok geneump.

Roep Lambriks

Dit artikel is gesjreve (of begós) in 't Valkebergs. Laes hie wie v'r mit de versjillende saorte Limburgs ómgaon.

Roep Lambriks (1918 - 1977) waor 'ne sjriever en diechter in 't Valkebergs.

Wiejer waor hae regisseur en toneelsjpeler bie de zank van Walram en 't Klokkenkoor.

Lambriks sjreef ouch dialekleedsjes. Marjon Lambriks ies 'n dochter van häöm.

Runj van Limburg

Dit artikel is gesjreve (of begós) in 't Gelaens. Laes hie wie v'r mit de versjillende saorte Limburgs ómgaon.

De Runj van Limburg is 'ne eindaagse wielerwedsjtried in Zuud-Limburg. De organisatie is in hènj van de "Stichting Ronde van Limburg".

De wedsjtried is veur 't eësj gereje in 't jaor 1948, in dat jaor wón Evert Grift de koersj. Sins daen tied haet de Runj van Limburg mèt ènnige oetzunjeringe (1949 en 2003) jeder jaor plaatsjgevónje, meistal op de eësjte zóndig in juni. De lètste jaore wirt deze wedsjtried ouch gehauwe veur neo-profs.

De lètste Runj van Limburg hèj ziene sjtart en finish in Sjtein. De route veurt de renners meistal door 't Limburgse heuvellandjsjap wobie óngerwaeg ènnige bekènde heuvele, zoa-es de Cauberg, de Eyserbosjwaeg, Gulperberg en Camerig en deils euver 't zelfde parcour es de Amstel Gold Race. 't Lètste deil van de wedsjtried wirt gereje in de naobieheid van Sjtein, wobie de finishlien ènnige keére wirt gepasseerd. De aaf te legke aafsjtand ligk meistal tösje de 170 en 180 kilomaeter.

De oetslagelies van de Runj van Limburg kènt ènnige winnaers die later es profwielrenner ouch bekèndheid krege, ónger angere Rolf Wolfshohl, Jan Janssen, Fedor den Hertog, Henk Lubberding.

Bekènde Limburgse winnaers zint Martin van den Borgh, Harrie Steevens, Jan Krekels en de lètste Limburgse winnaer in 1974 Mathieu Dohmen.

Sjefke Janssen

Dit artikel is gesjreve in 't Gelaens. Ómdat 't plaatsgebónge is, maogs doe 't ómzètte nao 't Aelses, as te dit dialek sjpriks.

Sjef (Sjefke) Janssen (Aelse, 28 oktober 1919-3 december 2015) is ènne veurmalige Nederlandse fitserenner.

Valkeberg

Dit artikel is gesjreve (of begós) in 't Valkebergs. Laes hie wie v'r mit de versjillende saorte Limburgs ómgaon.

Valkeberg of Vallekeberg ies 'n sjtedsje dat liek in 'n dal aan de Geul in de gemeinte Valkeberg aan de Geul in Zuud Limburg. Ouwer sjriefwies zin: Fauquemont, 1041 Falchenberch, 1075 kopie 17e ièw Valchenburg, 1096 Falconbere, 1901 Valkenberg. De 1e sjrieftelike vermelding van Valkeberg es sjtad: burch ind (en) stat zu Valkinburch sjteit in 'n oorkonde van 1 mei 1353. Saer dat jaor haet 't plaetske sjtadsrechte. De beteikenis van de naam ies waarsjienlik börch van Falco. Valkeberg ies 'n toeristeplaetske.

De luuj kalle hie Valkebergs.

Valkeberg aan de Geul

Dit artikel is gesjreve (of begós) in 't Valkebergs. Laes hie wie v'r mit de versjillende saorte Limburgs ómgaon.

Valkeberg aan de Geul (Nederlands: Valkenburg aan de Geul) ies saer 1 januari 1982 de naam van 'n gemeinte in zudelik Limburg liegkend tösje (mit de klok mit) de gemeintes Meersje, Voelender, Eisde-Mergraote en Mesjtreech gesitueerd aan de Geul. De gemeinte Valkeberg aan de Geul tèlt per 1 januari 2004 17.768 inweunersj, diet aantal nump aaf door vergriezing. De börgemeister ies, saer 29 februari 2008, Martin Eurlings. Väöl toeriste kómme in Valkeberg um 'n vakantie te viere. Me kalt in de ganse gemeinte Valkebergs, mèt klein oetsjpraokversjille in de biebehuèrende dörper en gehuchte.

De gemeinte haet drie sjtasies aan 't sjpoor van Mestreech nao Heerle: Houtem-St. Gerlach, Valkeberg en Sjin op Geul. 't Sjtedsje Valkeberg, meh eigelik loog 't doen op Hölsbergse grónd, haet de oudste sjtasie van Nederland, geboewd van mergelsjtein in 1853 in neo-sjtiel, bie de aanlèk van 't sjpoor van Mestreech nao Aoke.

Vild

Dit artikel is gesjreve (of begós) in 't Valkebergs. Laes hie wie v'r mit de versjillende saorte Limburgs ómgaon.

Vild (Hollesj: Vilt) is e gehuch in de gemeinte Valkeberg aan de Geul. 't Dörp lik aan de Riekswaeg en 'n paar ziewaeg, tösje Berg en Valkeberg, baovenaan de Cauberg. 'n Aantal mergele häöf en hoezer ligke aan dae groate waeg en aan de Geulgrach en Subberwaeg. Aan deze waeg nao Sub bevingk zich 'n groate carréboerderiej mèt twiè róndbaog-inriejpaorte.

Van Vilt löp nao Valkeberg, door de heuvele, 'n sjtiel gröb bergaaf, langswoa in vreuger jaore de doaje nao de kèrk woorte verveurd, de zoageneumde Liekwaeg.

De naam van dit dörp zou kómme van 't woord 'veld'; in ouw sjepebeuk kump me de naam ouch waal taege es 'Veeldt', 'Velt' en 'Vylt'.

Vild is veural bekènd van de Heuvelland Veerdaagse, die eder jaor in de umgaeving van dit dörp weurt geloupe. Hieaan doont de lètste jaore ruum 4000 wandelaersj mèt.

't Plaetske haet gein eige kèrk en behuèrt tot de parochie Berg. Waal lik d'r ein katholieke basissjoal. Op 'ne driesjprunk mèt de Riekswaeg sjteit 'n Mariakapel mèt 'n modern madonna.

Wilhelminatore

Dit artikel is gesjreve (of begós) in 't Valkebergs. Laes hie wie v'r mit de versjillende saorte Limburgs ómgaon.

De Wilhelminatore ies 'ne oetziechtore, dae neve de rewien van 't Kesjtièl Valkeberg op de Heunsberg sjteit in 't sjtedsje Valkeberg aan de Geul. In 1906 ies 't boewwerk in mergel opgetrokke in neogotische sjtiel. Zès verdepinge en daartig maeter hoag kiek 'r oet euver Zuud Limburg. Bie helder waer kènt me kieke tot Aoke (op 't Duutsj) en Luuk (op 't Belsj).

In anger sjpraoke

This page is based on a Wikipedia article written by authors (here).
Text is available under the CC BY-SA 3.0 license; additional terms may apply.
Images, videos and audio are available under their respective licenses.