Bróns

Dit artikel is gesjreve (of begós) in 't Mofers. Laes hie wie v'r mit de versjillende saorte Limburgs ómgaon.

Assorted bronze castings
Stökker verwaerdj bróns.

Bróns is 'n legering van kaoper en tin. Meistes zitj 't gehaldje aan tin tösse de 10 de 30%. De kluuer is ruuetsig, meh wie mieë tin is toegeveug, de gaelsiger die wuuertj. Traditioneel gezeen is bróns 't derdje aedelmetaal; wen einen 'n derdje plaats behaoltj bekump t'r de brónze medaalje.

De periood worin väöl metale veurwirper oet bróns woorte gemaak neump me waal de brónstied. Bróns is 't ieëste metaal (op inkel ieëre veurwirpe van inkel kaoper oet 't neolithicum nao) det dore miens woort vervaerdig. 't Vervóng stein, mit naam vuurstein. Bróns kènmirk zich es e tej en kórroozjebestenjig matterjaal det zich good lieëntj mit bewirk te waere. Brónze veurwirpe waere meistes gegaote. Allewiel wuuertj bróns veurnamelik nag toegepas in kirkklök en standjbiljer.

Me mót bróns neet verwarre mit messing; det is 'n legering van kaoper en zink. Messing is ieëre gruuengaelsig en roeadgaelsig en wiejer get doeffer inne kluuer. Wen bróns verwaertj wuuertj 't aevel doeffer en get mieë gruuenbluitsig inne kluuer.

2012

2009 - 2010 - 2011 - 2012 - 2013 - 2014 - 2015

2012 waor e sjrikkeljaor wat begós op 'ne zóndig.

Alleminium

Dit artikel is gesjreve (of begós) in 't Mofers. Laes hie wie v'r mit de versjillende saorte Limburgs ómgaon.

Alleminium is e sjemisch element mit 't symbool Al en 't atoeamnómmer 13. 't Is e zilverwit houfgroepmetaal.

Alleminium wuuertj väöl gewónnen oet bauxiet.

Baek (plaats)

Dit artikel is gesjreve (of begós) in 't Baeks. Laes hie wie v'r mit de versjillende saorte Limburgs ómgaon.

Baek (Nederlands: Beek) is 'n plaats in de gelieknamige gemeinte Baek in Zuud Limburg. Ouw name zint: Baek euver de Maas, Beck, Beeck, Beeken, Becca. In de tied van de Franse bezètting waor de naam Beeck in den landen van Valckenborg gebrukelik ter óndersjeijing van Baek bie Bree in (noe) Belsj en Beeck bie Randerade in (noe) Duutsjland. De naam Baek geit truk nao de Keutelbaek, die vanoet de Kelmonderbösj via de plaats in de Gelaenbaek oetmóndt.

In 't dörp Baek wone in 2002 óngevaer 9000 luuj, verdeild in Baek-oas: 6300 en in Baek-wes: 2650.

Lies van Nederlands-Limburgse sjporters op de Olympische Sjpele

Dit artikel is gesjreve (of begós) in 't Gelaens. Laes hie wie v'r mit de versjillende saorte Limburgs ómgaon.

Dit is 'n Lies van Limburgse deilnummers aan de Olympische Sjpele. Dees lies is chronologisch opgesjtèld en geuf, naeve de plaatsj (in Limburg) en in welk jaor de sjporter is gebaore, teves aan aan welke tak van sjport de sjporters deilnómme en welke prestatie zie verrichde. In de kelómme Goud, Zilver en Bróns is aangegaeve welke sjporters ein van dees medajes höbbe gewónne.

Messing

Dit artikel is gesjreve (of begós) in 't Mofers. Laes hie wie v'r mit de versjillende saorte Limburgs ómgaon.

Messing of gaelk(a)oper is 'n legering van koper en zink. De naam gaelkoper is aafgelèdj vanne kluuer wen 't matterjaal nanneet lang is bloeatgestèldj ane boetelóch. 't Is den dudelik gelsiger es zuver koper of bróns. Messing is a waerdevol matterjaal door zien helheid en gooj smeejbaarheid. Twieë tupen aan messing bestaon:

Alfamessing, mit minder es 40% aan zink, is flexibel en kan kaad waere gesmeje;

Bètamessing, haet nao verheljing minder zink, kan allein heit waere gesmeje, mer is helder en sterker.Wiejer besteit nag witte messing, mit mieër es 45% aan zink, meh dit is te broos veur algemein broekbaart te zeen.

Messing is al saere prehistorie bekèndj bieje miens, lang veurdet me 't apaart metaal zink haw óntdèk. 't Woort gemaak door koper te doon versmultje mit calamiet (e zinkerts). Tiejes dit percès wuuertj 't zink óntróch oete calamiet en mink 't zich drek mit 't koper. Zuver zink is aevel te reaktief veur te perducere mit dees aaj technieke.

Metaal

Dit artikel is gesjreve (of begós) in 't Mofers. Laes hie wie v'r mit de versjillende saorte Limburgs ómgaon.

E metaal is e sjemisch element oet ein vanne volgendje reekse van 't periodiek systeem:

Alkalimetale;

Aerdalkalimetale;

Euvergangsmetale;

Houfgroepmetale.In 't periodiek systeem bevinje dees elemente zich allemaol links vanne semi-metale, of metalloïde. De metalloïde ligken op 'n diagonaal lien van boor (B) toet astaat (At).

Inkel algemein bekèndje metaalsaorte zeen: iezer, alleminium, kaoper, chroeam, nikkel, loead, zink, góld, zilver en platina, en ouch inkel legeringe zeen gemaak van metale, wie: bróns, messing, inox en soldeertin.

Metale höbben 'n aantaal kènmirkendje fysische eigesjappe:

ze höbbe meistes e glimmendj uterlik;

ze höbben 'n hoeag tejheid en zeen vervörmbaar;

ze höbbe meistes 'n hoeag smultjpuntj; mit oetzunjering van kwik en gallium zeen alle metale vaste stoffe bie kamertemperatuur;

ze zeen gooj geleiers van wurmdje en lektriciteit.

Paul Latour

Dit artikel is gesjreve (of begós) in 't Valkebergs. Laes hie wie v'r mit de versjillende saorte Limburgs ómgaon.

Paul Latour (Batavia, 1946 - Mestreech, 26 juni 2001) waor 'ne beeldhouwer. Hae greujde op in Zittert. Latour sjtudeerde aan de Sjtadsacademie en de Jan van Eyck Academie in Mestreech.

Neve 't creëre van maatsjappie-kritische beelde in sjtein, mèt klei, in bróns, draod en textiel heel Latour ziech ouch bezig mèt taal en dialek. Op de LP Aud Nuets (1979), die hae maakde mèt zjwaoger en troubadour Bert Diederen, kump diet tot uting in zien tekste in 'n soort Maaslands (soort sjtandaard dialek). De tekste zint bewèrkinge van verhaole en gediechte van Pierre Kemp. Latour sjtèlde dat 't Maasland (in Limburg van Tiene tot Solinge), sjuus wie ander bedreigde taalgroepe wie 't Fries en 't Baskisch, ein eige sjtandaardtaal nuèdig haet es waardige opvolger van oetsjtervende dialekte. De sjtiechting AGL (Algemein gesjreve Limburgs) ies dezelfde meining toegedoon.

Raocheliezer

Dit artikel is gesjreve (of begós) in 't Gelaens. Laes hie wie v'r mit de versjillende saorte Limburgs ómgaon.

'n Raocheliezer, ouch waal vuuriezer of koteriezer geneump (Nederlands: kachelpook), is 'ne korte, massieve sjtaaf, biej veurkeur gemaak van vuurbesjtendig materiaal en wirt gebruuk óm brennende kaole en hout in 'ne vuurhaard op te raochele.

Spaer

Dit artikel is gesjreve (of begós) in 't Mofers. Laes hie wie v'r mit de versjillende saorte Limburgs ómgaon.

'ne Spaer is 'n aad waope det zowaal veure jach es veure kriegsveuring gesjik waas. De spaer besteitj oet 'n sjach (meistes van hout) en haet 'ne sjerpe puntj. Deze puntj kan 'n aangesjerp deil vanne sjach zeen, wie bie spaere van bamboe, of oet 'n anger matterjaal bestaon det oppe sjach is bevestig. Inne prehistorie gebroekdje me veur spaerpuntje knaok of vuurstein, later woorte dees matterjale vervange door bróns of iezer.

Vreug modelle van spaere ware gemaak veur te goeaje, wie me det noe nag deit bie de sport spaerwirpe. Anger modelle ware gemèndj es staekwaope. De Romeine gebroekdje e model aan wirpspaer dat ze pilum neumdje.

De spaer is es staekwaope de veurluiper vanne lans, de hellebaard enne piek.

Vlorp

Dit artikel is gesjreve (of begós) in 't Vlorps. Laes hie wie v'r mit de versjillende saorte Limburgs ómgaon.

Vlorp (ouch Vlórp; Mofers: Vloearep; Nederlands: Vlodrop) is 'n dörp aan de Pruse grèns in de gemeinde Roerdale.

Naeve de dörpskomp Vlorp besteit de kèrn ouch oet 't gehuch Vlorp-Statie en de buurgesjap Etsberg. In 't boetegebied lèk ouch 't Nationaal Park De Mienwaeg, mit de residentie van de Maharishi Mahesh Yogi en 't veurmalèg St.-Ludwigscolleesj.

Vlorp wurt in 943 in 'n oorkunde van de Utrèchse bisjop Balderik veur 't eers genömp, es plaats in 't stif van Berg (Sint-Odiliënberg). Vanaaf 1277, wie det stif opgehaeve woor, vormde 't ein parochie mit Postert; in detzilfde jaor woor ouch de sjepebank veur Vlorp en Posjtert same opgerich. Same mit vief anger sjepebenk besteurde die 't Amb Mofert en kwaam 't dörp in leen bie de edelman Reinoud van Gelder.

Tot 1991 waar Vlorp 'n zelfstanjèg gemeinde, tot ze det jaor bie Melik en Hèrkebosj gevoeg woor; die gemeinde woor in 1993 hernömp tot Roerdale.

Gerard Krekelberg, 'ne inweuner van Vlodrop sjreef de Nederlandse teks van 't Limburgs volksleed én de teks van 't Vlorps volksleed (Noe ouch van Melick) . Van Häöm sjteit e sjtandbeeld in bróns tegeneuver de Martinuskèrk.

In anger sjpraoke

This page is based on a Wikipedia article written by authors (here).
Text is available under the CC BY-SA 3.0 license; additional terms may apply.
Images, videos and audio are available under their respective licenses.