Arianisme

Dit artikel is gesjreve (of begós) in 't Norbiks. Laes hie wie v'r mit de versjillende saorte Limburgs ómgaon.

Baptism of Christ - Arian Baptistry - Ravenna 2016
Baptisterium van de Arianen in Ravenna

't Arianisme waor 'n sjtreuming binne 't christendom die waoërd geneumd nao d'r sjtichter Arius (256-336), presbyter van Alexandrië.

In 't arianisme wert 't dogma van de drie-èènhèèd neet geaccepteerd. Zoewaal Jezus wie d'r Hèllige Gèès werre gezieë es sjeppinge van God d'r Vader, die oondergesjikt zeunt. Jezus is hiebie allèng oondergesjikt an God, terwiel d'r Hèllige Gees oondergesjikt is an zoewaal Jezus wie God.

Wulfila versjpreide 't arianisme oonder o.m. de West-Gote en de Bourgondiërs; Sintervaos waore 'n felle taegesjtender van dis sjtroming binne 't Christendom.

Bourgondiërs

Dit artikel is gesjreve (of begós) in 't Norbiks. Laes hie wie v'r mit de versjillende saorte Limburgs ómgaon.

De Bourgondiërs waore 'ne Oost-Germaanse sjtam dae oorsjpronkelek in Scandinavië laefde. In d'r örsjte ieëw waor Pole hön laefgebied en in d'r driejde ieëw bereikde ze d'r Rien. Nao de volksverhuzing vanaaf d'r viefde ieëw vestigde ze zich an de Rhône in 't gebied dat later Bourgondië geneumd zow waeëre. Vanaaf d'r zaeëvende ieëw werre ze opgenaome in 't Frankeriek.

Oonder köning Sigismund (516-524) gónge de Bourgondiërs aoëver van 't Arianisme nao 't Katholicisme. Later is Sigimung hèllig verklaord.

De taal van Bourgondiërs behoert töt 't Oost-Germaans, 'ne tak van de Germaanse tale dae is oetgesjtorve. In 't Bourgondisch is ooch niks op sjrif behaowe. Wulfila, 'ne West-Gotische bisjop, sjreef evvel waal in 't West-Gotisch 'n biebelvertaling, d'r Codex Argenteus. 't Nibelungenlied gèèt över d'r sjtried tösje de Hunne en de Bourgondiërs.

Lies van pause

Dit is 'n lies van pause wie de Roems-Kathelieke Kèrk ze hanteert. Bisjoppe van Roeme oet de auwdheid, die zich nog gein pause neumde, zeen mitgenome, zoe good wie taegepause. Wienie historische twievels euver 'ne paus besjtaon, is dit aangeteikend. Heilig en zaolig verklaorde pause zeen mit H. resp. Z. aangegaeve.

Sintervaos

Dit artikel is gesjreve (of begós) in 't Mestreechs. Laes hie wie v'r mit de versjillende saorte Limburgs ómgaon.

Sintervaos (ouch Servaos, Faos; Latien Servatius; gestorve 384?) is 'ne katholieke heilege dee leefde in de veerde iew. Heer is de petroenheilege vaan de stei Mestreech en Grimberge, en vaan de sleutelmekers en sjrienwèrkers. Zie leve is sterk door legendes verteikend.

De legende vertèlt tot heer gebore zouw zien in Armenië oet Joedse awwers. Waorsjijnlik evels waor 't iemes oet de Toxandrische landadel. Roond 't jaor 340 zal heer bisjop gewore zien vaan Tóngere. In 343 duuk heer op op de Synood vaan Sardica en in 359 weer op de Synood vaan Rimini, woe heer es ein vaan de mètstanders vaan 't athanasisme 't arianisme aonvèlt.

Vaan 't werk in zien eige bisdóm is weineg bekind; heer heet in eder geval de zetel vaan Tóngere nao Mestreech verplaots, ofwel um de kèrksjatte te kinne verdeidege, ofwel umtot me in Tóngere neet kós leve mèt zien strikte lezing vaan 't christendóm. Heer zouw gestorve zien in 384. Heer woort al snel nao zienen doed heileg verklaord; ziene fiesdaag is 13 mei en daomèt is 'r eine vaan de Iesheilege. In of roond 560 woort in Mestreech de Sintervaoskèrk gestiech, de veurluiper vaan de huiege basiliek.

Behave dees aonnummeleke feite zien vaan Sintervaos veural väöl legendes bekind. Zoe zouw heer örges nog familie vaan Zjezus zien (zien euverama Ismeria zouw 't zöster zien gewees vaan Sinte-Anna), en zouw Sint-Pieter häöm op 'n reis nao Roeme zien versjene en häöm zien zèlvere sleutel gegeve höbbe. Zie heilegeleve woort opgeteikend in de Gesta Sancti Servatii, en in de twelfde iew door Heinric van Veldeke nao de volkstaol bewèrk (zuug ouch Limburgs).

Wulfila

Dit artikel is gesjreve (of begós) in 't Norbiks. Laes hie wie v'r mit de versjillende saorte Limburgs ómgaon.

Wulfila (Gotisch:wöfke of klènge woof/ wolf), roond 311 n.Chr - 383, waor 'ne West-Gotische bisjop. E vertaalde d'r biebel in 't West-Gotisch, 'n noe oetgesjtorve Germaanse taal. Dis biebelvetaling is bewaard blaeve; d'r Codex Argenteus.

In anger sjpraoke

This page is based on a Wikipedia article written by authors (here).
Text is available under the CC BY-SA 3.0 license; additional terms may apply.
Images, videos and audio are available under their respective licenses.