Кипр

Кипр — Европада авай гьукумат.

Кипр
Республика Кипр
Κυπριακή Δημοκρατία, Kıbrıs Cumhuriyeti
Кипрдин пайдах Кипрдин герб
Пайдах Герб
Cyprus in Europe
Гимн: Кипрдин Гимн
Кьилин шегьер:Никосия
Шегьерар:Никосия, Фамагуста, Кирения, Лимасол, Ларнака, Пафос
Аслутуширвал:16 август 1960
 (ЧӀехибританиядилай)
ЧӀал:грек ва туьрк[1]
Идара авунин тегьер:Республика
Кьил:Димитрис Христофиас
Майдан:9 250 км² (162-лагьай)
 · Цин кьадар %:гъвечӀи
Агьалияр:793 963 кас (155-лагьай)
 · Агьалидин чуькьуьнвал:117 кас/км²
Пул:Евро
КъВБ:15,76 млрд. $ (117-лагьай)
 · АСКА КъВБ:20 428 $
ИПВИ:0,84 (31-лагьай)
Домен:.cy, .eu
Телефондин код:+357
Сятдин чӀул:+2

Баянар

  1. Constitution of the Republic of Cyprus (Конституция Республики Кипр): "The official languages are Greek and Turkish" (Appendix D, Part 01, Article 3)
Абхазия

Абхазия (абхаз Аҧсны Аҳәынҭқарра) — европадин ва азиядин Республика.

Кефер пата Урусатдихъ галаз, рагъэкъечӀдай пата Гуржистандихъ галаз сергьятра ава. РагъакӀидай патай ЧIулав гьуьлдин ятари кьунва.

Бельгия

Бельгия (нид. Koninkrijk België; франц. Royaume de Belgique) — Европада авай гьукумат.

Болгария

Республика Болгария ва я Болгария (болг. Република България) — Балкан зуростровдинни европадин кьиблединни рагъэкъечӀдай пата авай гьукумат.

Венгрия

Ве́нгрия (венгр Magyarország, ˈmɒɟɒrorsaːɡ, Мадьярорсаг — «Мадьяр уьлкве») — юкьван европада авай гьукумат.

Кефер пата Словакиядихъ галаз, кефердинни рагъэкъечӀдай пата Украинадихъ галаз, рагъэкъечӀдай пата Румыниядихъ галаз, кьибле пата Сербиядихъ, Хорватиядихъ галаз, рагъакӀидай патани Словениядихъни Австриядихъ галаз сергьятра ава.

Германия

Федерати́в Респу́блика Герма́ния (ФРГ ва Герма́ния; нем. Bundesrepublik Deutschland; BRD, ва Deutschland ˈbʊndəsʁepuˌbliːk ˈdɔʏtʃlant) — гьукумат юкьван Европада.

Греция

Греция (грек.: Ελλάδα, урус. Греция) — Европада авай гьукумат. Кьилин шегьер — Афинаяр.

Гуржистан

Гуржистан, гьакӀни Картвелиа (гуржи: საქართველო, Сакартвело) — Къавкъаздин кьибле пата авай гьукумат.

Къазакъстан

Къазакъстан (къаз. Қазақстан, урус. Казахста́н) — Евразиядин юкьван пата авай гьукумат.

Кьиблепатан Осетия

Кьиблепатан Осетия (осетин Республикæ Хуссар Ирыстон; урус. Республика Южная Осетия; гуржи: რესპუბლიკა სამხრეთ ოსეთი) — европадин ва азиядин Республика, инкарвал гьукумат я. 2008 йисан Гуржистанай аслутуширвал малумарнава, вад ООН-гьукуматар Кьиблепатан Осетиядин масадалай аслутуширвал тестикьун: Урусатдин Федерация, Никарагуа, Науру, Венесуэлани Тувалу. Гуржистандин фикирда, Гуржистанда «хьайи Кьибле-Осетиядин автономдин область» ва я «Цхинвалдин регион» я.

Ливан

Ливан — (араб. لبنان‎‎, Любна́н), офицал тӀувар Ливан Республика (араб. الجمهورية اللبنانية‎‎; аль-Джумхури́йя аль-Любнани́йя) — гьукумат.

Литва

Литва́ (лит.: Lietuva), кьунвай лакӀаб — Литвадин Респу́блика (лит.: Lietuvos Respublika)

Кьилин шегьер — Вильнюс.

Польша

Поланд (пол. Polska, Польшадин Республика (пол. Rzeczpospolita Polska) — Юкьван Европада гьукумат.

Румыния

Румыния (рум. România) — Европадин кьиблединни рагъэкъечӀдай пата авай гьукумат.

Турция

Турция ва я Турциядин Республика (туьрк: Türkiye Cumhuriyeti) — гьукумат азиядани европада.

Урусат

Урусат (урус. Россия), Урусатдин Федерация (урус. Российская Федерация), куьрелди УФ (урус. РФ) — РагъэкъечӀдайпатан Европада ва Кеферпатан Азияда алай дуьньядин виридалайни чӀехи гьукумат. 2015 йисан малуматриз килигна агьалидин кьадар 143 657 134 — 146 200 000 кас я. Чилин майдан — 17 098 246 — 17 125 187 км² я. Майдандин чӀехивилиз килигна дуьньяда садлагьай чкадал ва агьалидин кьадардиз килигна кӀуьдлагьай чкадал ала.

Урусатдин виридалай чӀехи ва кьилин шегьер Москва я. Гьукуматдин чӀал — урус чӀал я.

Урусат — федератив тегьердин акахьай республика я. Гьукуматдин кьил — президент я. Кьилиз акъудунин везифаяр Урусатдин Гьукуматди кьиле тухузва. Векилвилинни къанунар акъуддай орган — Урусатдин Парламент — Федерациядин Совет я, ам Гьукуматдин Думадикай ва Федерациядин Советдикай ибарат я. 2012 йисан 7-лагьай тӀулдиз Владимир Путин Урусатдин Президентдин къуллугъдал ацукьна. 2012-лагьай йисан 8-лагьай тӀулдиз Дмитрий Медведев Урусатдин Гьукуматдин председательвилин везифадал атанай.

Урусат Федерациядик 85 субъект ква. Абурукай 46 — вилаят, 22 — республика, 9 — край, 3 — федерациядин метлеб авай шегьер, 4 — автономиядин округ, 1 — автономиядин вилаят хьтин субъектар я.

Урусат вири санлай 18 уьлкведихъ галаз са сергьятра ава. Им дуьньяда виридалайни чӀехи кьадар я. Къураматда Урусат Норвегия, Финляндия, Эстония, Латвия, Литва, Польша, Белоруссия, Украина, Абхазия, Грузия, Кьиблепатан Осетия, Азербайджан, Казахстан, Китай, Монголия, Корея хьтин уьлквейрихъ галаз са сергьятра ава. Япониядихъни АСШ-дихъ галаз Урусатдин гьуьлуьн сергьятар ава.

Урусат гзаф миллетрин ва динрин уьлкве тирвиляй этнокультурадин чӀехи жуьреба-жуьревилив девлетлу я. Агьалидин чӀехи пайди (75 %) чеб православие мезгьебдиз талукьарзава. Гьавиляй, православ эгьлидин кьадардиз килигна Урусат дуьньяда кӀвенкӀве ава.

Вири дуьньядин Банкди гайи малуматрив кьурвал, 2014 йисуз Урусатдин къенепатан вири бегьер (КъВБ) 3,745 трлн доллар тир (им са касдал къвезвай 25 636 доллар я). Кардик квай пулунин тек — урусатдин рубль я.

Урусат дуьньяда кӀвенкӀве аваз физвай космосдин уьлквейрикай сад я. Вичик ядердин яракьар гвай уьлкве яз, алай заманадин дуьньяда чӀехи нуфус авай зурба гьукумат гьисабзавайди я.

1991 йисан эхирда СССР чӀкайдалай гуьгъуьниз дуьньядин жемиятди, гьам ядердин къуватрин, гьамни къецепатан буржаринни мулкарин жигьетдай Урусатдин Федерация СССРдин халис давам тирди кьабулнай.

Урусат шумудни са тешкилатрик ква.

Финляндия

Финляндия (фин. Suomi, швед. Finland; хасдаказ Финля́ндиядин Респу́блика, фин. Suomen tasavalta, швед. Republiken Finland) — Европадин кефер пата авай гьукумат. 1995 йисалай Европадин Садвалдик ква.

Урусатдихъ, Швециядихъ ва Норвегиядихъ галаз сергьятар ава.

Кьилин шегьер Гьельсинки.1917 йисан 6 декабрдилай ада гьукумат я.

ЧIехибритания

ЧӀехибритания (ингл. United Kingdom — островдал алай гьукумат. Кьилин шегьер — Лондон я.

Япония

Япония — (йап. 日本 Нихон, Ниппон), дуьз тӀар «Нихон коку», «Ниппон коку» (инф.) (яп. 日本国?) — островрин гьукумат Кьебле Азияда. Алай Секин океан кьебле патахъ Япон гьуьлуьн.

Азиядин гьукуматар
LocationEuropeАзербайжан ² · АСЭ · Афганистан · Багьрейн · Бангладеш · Бруней · Бутан · Вьетнам · Гуржистан ² · Израиль · Индия · Индонезия · Иордания · Ирак · Иран · Йемен · Камбоджа · Кипр ¹ · Киргизия · Китайдин Халкьдин Республика · КХДР · Кувейт · Къазакъстан‎ ² · Къатар · Лаос · Ливан · Малайзия · Мальдивар · Мисри ³ · Монголия · Мьянма · Непал · Оман · Пакистан · РагъэкъечӀдайпатан Тимор · Республика Корея · Сауди Арабистан · Сингапур · Сирия · Таджикистан · Таиланд · Турция ² · Туьркменистан · Узбекистан · Урусат ² · Филиппинар · Шри-Ланка · Эрменистан · Япония

Кьабул тавунвай ва са кьадар кьабул авунвай гьукуматар: Абхазия ² · Азад Кашмир · Гьукумат Ва · Вазиристан · Суван Къарабагъ · Иракдин Курдистан · Кеферпатан Кипр Туьркерин Республика · Кьиблепатан Осетия ² · Палестина · Тайван · Тамил-Илам · Гьукумат Шан


¹ Са кьадар европада ава. ² Европада авай. ³ Са кьадар африкада ава.
Европадин гьукуматар
LocationEuropeАвстрия · Азербайжан ¹ · Албания · Андорра · Беларусия · Бельгия · Болгария · Боснияни Герцеговина · Ватикан · Венгрия · Германия · Греция · Гуржистан ¹ · Дания · Ирландия · Исландия · Испания · Италия · Кеферпатан Македония · Кипр ¹ · Къазакъстан ² · Латвия · Литва · Лихтенштейн · Люксембург · Мальта · Молдова · Монако · Нидерландар · Норвегия · Польша · Португалия · Румыния · Сан-Марино · Сербия · Словакия · Словения · Турция ² · Украина · Урусат ² · Финляндия · Франция · Хорватия · Чехия · ЧӀехибритания · ЧIулавсув · Швейцария · Швеция · Эстония

Инкарвал гьукуматар: Абхазия ¹ · АрцӀах Республика ¹ · Республика Косово · Приднестровьедин Молдовадин Республика · Кеферпатан Кипр ¹ · Кьиблепатан Осетия ¹


¹ Са кьадар а я тамам Азияда. ² ГьакIни Азияда.

Маса чӀаларал

This page is based on a Wikipedia article written by authors (here).
Text is available under the CC BY-SA 3.0 license; additional terms may apply.
Images, videos and audio are available under their respective licenses.