1916

Жылдар
1912 · 1913 · 1914 · 1915 1916 1917 · 1918 · 1919 · 1920
Онжылдык
1890-чу · 1900-чу1910-чу1920-чу · 1930-чу
Кылымдар
XIX кылымXX кылымXXI кылым
2- миң жылдык
XVIII кылым — XIX кылымXX кылымXXI кылымXXII кылым
1890-чу 1890 1891 1892 1893 1894 1895 1896 1897 1898 1899
1900-чу 1900 1901 1902 1903 1904 1905 1906 1907 1908 1909
1910-чу 1910 1911 1912 1913 1914 1915 1916 1917 1918 1919
1920-чу 1920 1921 1922 1923 1924 1925 1926 1927 1928 1929
1930-чу 1930 1931 1932 1933 1934 1935 1936 1937 1938 1939
1940-чу 1940 1941 1942 1943 1944 1945 1946 1947 1948 1949
1950-чу 1950 1951 1952 1953 1954 1955 1956 1957 1958 1959
1960-чу 1960 1961 1962 1963 1964 1965 1966 1967 1968 1969
1970-чу 1970 1971 1972 1973 1974 1975 1976 1977 1978 1979
1980-чу 1980 1981 1982 1983 1984 1985 1986 1987 1988 1989
1990-чу 1990 1991 1992 1993 1994 1995 1996 1997 1998 1999
2000-чу 2000 2001 2002 2003 2004 2005 2006 2007 2008 2009
Хронологиялык жадыбал
1913

1913

1920

1920(бир миң тогуз жүз жыйырманчы) жыл — толук жыл, григориан календары боюнча бейшемби күнү башталат. Бул жыл биздин замандын 1920, 2-миңжылдыктын 920, ХХ кылымдын 20-жылы.

XX кылым

XX кылым (жыйырманчы кылым, 20 кылым, жыйырманчы жүзжылдык) — бул узактыгы 100 жыл түзгөн убакыт, 1901 - жылдын 1 - январынан 2000 - жылдын 31 -декабрына чейин созулган экинчи минжылдыктын акыркы кылымы болуп эсептелинет.

Негизги окуялар жана түшүнүктөр:

Индустриализация

Биринчи дүйнөлүк согуш

Империялардын кулашы

Октябрь революциясы, СССРдин түзүлушү, социализмдин түзүлүшү жана коммунизмди түзүү иш-аракеттери

Улуу депрессия

Тоталитардык жана авторитардык режимдердин түзүлүшү

Экинчи дүйнөлүк согуш

БУУнун түзүлүшү

Демократия, Адам укуктары

Илимий-техникалык революция

Атомдук дооррдун башталышы: өзөктүк куралдар (атомбук бомба), Хиросима жана Нагасаки шаарларын талкалоо, атомдук энергия

Космостогу ийгиликтер: космоско чыгуу, Ай, Марс, Венерага учуулар

Транспортту өнүктүү: реактивдүү жарандык авиация, массалык автомобилизация

Кансыз согуш

НАТОну түзүү

Европалык союзду түзүү

СССРдин таркашы

Эл аралык терроризм

Маалыматтык жана коммуникациялык технологиялардын өнүгүшү: уюлдук байланыш, компьютер, телевидение, Интернет.

Жайкы убакыт

Жайкы убакыт — саат жебесин бир саат алдыга жылдыруу менен түшүндүрөт.

Жайкы убакытка негизи жазында өткөрүшөт (кышкы убакыттан 1 саат алдыга). Ал эми күзүндө кайра ордуна келтиришет. Көпчүлүк жайкы убакытка өтүүчү өлкөлөрдө жайкы убакытка өтүү ишембиден жекшембиге караган түнү өткөрүлөт.

Жайкы убакыт көптөгөн өлкөлөрдө күндүн жарык мезгилин жана жарыктандыруу үчүн кеткен электр кубатын рационалдуу колдонуу үчүн өтүшөт.

Ал эми жайкы убакты сындагандар жайкы убакыттын адамдарга терс таасирин тийгизет жана ал убакытка өтүүдө үнөмдөө болгондугу далилдене элек деп айтышат.

Жайкы убакытка дүйнөнүн бир катар өлкөлөрү колдонуп келет. Ага өтүүдө өздүк убакыттын дүйнөлүк убакытка карата өзгөрүлөт. Жана дагы жайкы убакытка өтүү жана кайра аны өзгөртүү баардык эле жерде бир убакытта жүрө бербейт. Эгерде түштүк жарым шарда жай болсо, түндүк жарым шарда кыш, жана тескерисинче болот.

Бизге жакын өлкөлөрдөн Орусия жана Казакстанда жайкы убакытка өтүү мурда болуп келип, кийин алынып салынган.

Жээк, Ысык-Ата району

Жээк, Ысык-Ата району - Чүй облусунун Ысык-Ата районундагы кыштак. Жээк айыл округуна караштуу. Ыссык-Ата суусунун сол өйүзүндө, деңиз деңгээлинен 800 м бийикте жайгашкан. Райондун борбору жана темир жол бекети Кант шаарынан 7 км түштүк-чыгыш тарапта. Кыштактын түндүгүнөн Чоң Чүй каналы өтөт. Кыштак 1916-жылы негизделген. Калкы 875 (2007); негизинен дыйкан чарбасында эмгектенет. Орто мектеп, клуб, ФАП бар. Колхоздоштуруу мезгилинде баатырларча курман болгон, ушул кыштакта туулган каарман пионер Кычан Жакыповго эстелик тургузулган жана мектепте музейи уюштурулган.

Хронологиялык жадыбал

Хронологиялык жадыбал1900-жыл- Чγй ѳрѳнγндѳ (Таштѳбѳ) жана Ысыккѳлдѳ (Бозучук) кыштактарынын негизделиши.

1992-жыл,май-Прежевальскиде Кыргызстандагы алгачкы элдик китепкананын ачылышы.

1912-жыл, 12-декабрь – Кыргызстандын орто билим берγγчγ алгачкы окуу жайы Пишпек эркектер гимназиясынын ачылышы.

1913-жыл, март- Кыргызстандагы алгачкы басмасѳз «Пржевальский сельский хозяин» журналынын чыгышы.

1916-жыл, 25-июнь-Орто Азиянын жергиликтγγ элдерин оорук жумшактарына алуу жѳнγндѳ бадыша ѳкмѳтγнγн указы.

1916-жыл, 17-июль- Аскердик-оорук жумуштарына баруудан баш тартууга байланыштуу Тγркстанда согуштук абалдын киргизилиши.

1916-жыл, июль- Октябрь-Кыргызстандын улуттук – боштондук кѳтѳрγлγшγ жана анын бадыша аскерлери тарабынан басылышы.

1917-жыл,27-февраль-Февраль буржуазиялык-демократиялык революциясы.Бадышачылыктан кулатышы .

1917-жыл,март-Кыргызстандагы алгачкы советтердин пойда болушу.

1917-жыл,май-Пишпекте «Букра» демократиялык союзунун пайда болушу.

1917-жыл,май айлары-«Алаш» партиясынын Пишпектеги бѳлγмγнγн тγзγлγшγ.

1917-жыл,май айлары-Солчул эсерлер партиясынын Пишпектеги уюмдарынын тγзγлγшγ.

1917-жыл,август-Ошто мусулман жумушчулары менен чайрыкерлердин депутатарынын Советтери уюшулушу.

1917-жыл,9,10-сентябрь-Пишпекте «Букара» союзунун курултайы.

1917-жыл, октябрь-ноябрь-Ташкенттеги куралдуу кѳтѳрγлγштγн жениши.

1917-жыл,ноябрь-Сγлγктγ жана Кызылкыяда Совет бийлигинин орношу.

1917-декабрь-Таласта Совет бийлигинин орнршу.

1918-жыл,январь Ошто Совет бийлигинин оргошу.

1918-жыл,февраль-Пишпекте Совет бийлигинин орношу.

1918-жыл,апрель-Нарында Совет бийлигинин орношу.

1918-жыл, 20-апрель-1-май Тγркстан АССРинин жарияланышы.

1918-жыл,май-Пржевальскиде Совет бийлигинин орношу.

1918-жыл,22июль-Жетисуу Фронтунун γзγлγшγ.

1918-жыл,29август-Таласт ѳрѳѳнγнγн Дметриевка кыштагындагы келгин дыйкандардын козголону.

1918-жыл,23сентябрь-Пишпекте Кызыл Армиянын биринчи полкунун γзγлγшγ.

1918-жыл,19-ноябрь-Пишпек уездиндеги эсерлер партиясынын таратылышы.

1918-жыл,декабрь-Беловодскийдеги келгин дыйкандардын козголону.

1919-жыл,14август-Туркγстан фронтунун тγзγлγшγ.

1921-жыл,8июнь-«Кошчу» Союзунун тγзγлγшγ.

1921-1922-жылдары Кыргызстандын Тγндγгγндѳгγ жер-суу реформасы.

1922-жыл-январь-июнь Тоолуу Кыргыз областын тγзγ аракеттери .

1924-жыл,14-октябрь-РСФСРдин курамында Кыргыз Автономиялуу областынын тγзγлγшγ.

1924-жыл,7-ноябрь- Кыргыз тилиндеги «Эркин-Тоо» гезитинин биринчи санынын чыгышы.

1925-жыл,27-30-март- Кыргыз автономиялуу областынын Советтеринин уюштуруу съезди.

1926-жыл, 1-февраль- Кыргыз Автономиялуу областынын Кыргыз АССРи болуп тγзγлγшγ.

1927-жыл, 7-12-март-Кыргыз АССРинин 1 Уюштуруу съезди.

1927-1928-жылдар – Кыргызстандын тγштγндѳгγ жер суу реформасы.

1932-жыл,5-ноябрь Кыргызстандын биринчи жогорку окуу жайы- Кыргыз мамлекеттик педогогика институтунун ачылышы.

1933-жыл – Кыргыз зооветеринардык институтунун ачылышы,

1936-жыл,5-декабрь- Кыргыз АССРинин союздук республика болуп кайра тузγлγшγ.

1937жыл,23-март – Кыргыз ССРинин биринчи Конституциясынын кабыл алынышы.

1939-жыл , 26май -4июнь-Москвада Кыргыз искусствосунун он кγндγгγ.

1941-жыл, 22июнь – Улуу Ата Мекендик согуштун башталышы.

1941-жыл, 16-ноябрь- Дубосеково разъздинин жанындагы жоокер-понфилвчулардын эрдиги.

1942-жыл,17-август –Кыргыз музыкалык – драма театрынын базасында Кыргыз опера жана больет театрынын уюшулушу.

1943-жыл,5 – январь – СССР илимдер Академиясынын Кыргыз филиалынын уюшулушу.

1951-жыл, 30 – август – Кыргыз Мамлекеттик Университетинин ачылышы.

1954-жыл,20 – декабрь –Кыргыз ССР Илимдер Академиясынын ачылышы.

1958-жыл,14-25-октябрь- Кыргыз искусствосу менен адабиятынын Москвадагы экинчи он кγндγгγ.

1963-жыл,- Ч.Айтматовго Лелиндик сыйлыктын ыйгарылышы.

1967-жыл,- Искусство иститутунун ачылышы.

1978-жыл,- 20-апрель- Кыргыз ССРинин жны Коститутциясынын кабыл алынышы.

1972-жыл,-Токтогул ГЕСинин толук кубаттуулукта ишке кириши.

1985-жыл,апрель- Кайра куруу саясатынын башталышы.

1989-жыл,23-сентябрь- Кыргыз ССРинин мамлекеттик тили кыргыз тили экендиги жѳнγндѳгγ мыйзамдын кабыл алынышы.

1990-жыл, 35-декабрь- Кыргыз ССР Эл депутаттарынын, жергиликтγγ Советтеринин депутаттарынын шайлоо.

1990-жыл,4-июнь-Ош кооголанын башталышы.

1990-жыл, 1июнь-Ош областындагы кайгылуу укуяларга байланыштуу Аза кγтγγ кγнγ.

1990-жыл, 24-октябрь-Фрунзеде ачкачылык жарияло.

1990-жыл,27-октябрь-Аскар Акаевдин Кыргыз ССРинин биринчи президенти болуп шайланышы.

1990-жыл,15-декабрь-Кыргыз Республикасынын Мамлекеттик суверендγγлγг жѳнγндѳ дикларацясынын кабыл алынышы.

1991-жыл,5-февраль-Республиканын Борбору Фрунзе шаарынын Бишкек болуп кайрадан аталышы.

1991-жыл,31-август – Кыргызстандын кѳз караеды эместигинин жарияланышы.

1991-жыл,12-октябрь- Кыргыз Республикасынын Президентинин жалпы элдик шайлоо.

1991-жыл, 21-декабрь-Кѳз каранды эмес мамлекеттеринин шериктештигинин тγзγлγшγ.

1992-жыл,30-январь – Кыргызстандын ОБСЕге мγчѳ болушу.

1992-жыл,1-фквраль- Кыргызстандын тарыхында биринчи жолу АКШнын элчилигинин ачылышы.

1992-жыл,3-март- Суверендγγ Кыргыз мамлекеттик желегинин кабыл алынышы.

1992-жыл,25-30-август- Кыргыздардын Бγткγл Дγйнѳлγк Биринчи Курултайы.

1992-жыл,18-декабрь-Кыргызстандын Мамлекеттик Гимнинин кабыл алынышы.

1993-жыл,5-май –Кыргыз Республикасынын Конститутциясынын кабыл алынышы 1993-жыл,10-май-Кыргызстандын биринчи улуттук валютасынын сомунун киргизилиши.

1994-жыл,22-январь-Кыргызстан элдеринин Биринчи Курултайы,

1994-жыл,29-август – «Солтон-Сары» алтын кен комбинантынын пайдаланууга берилиши.

1994-жыл,2-13-сентябрь- парламенттик кризис жана Жогорку Кенештин ѳзγнѳн-ѳзγ таркалышы.

1994-жыл,22-октябрь-Эки палаталуу рарламент жана Конститутцияга ѳзгѳртγγ жѳнγндѳ референдум ѳткѳрγγ.

1995-жыл,5-февраль-Эки палаталуу Жогогку Кенешке шайлоо.

1995-жыл,28-март- Жогорку Кенештин Мыйзам чыгаруу жана Эл ѳкγлдѳр жыйынынын биринчи сессиясынын ачылышы.

1995-жыл,25-31-август –«Манас» эпосунун 1000жылдык салтаны.

1995-жыл,24-декабрь-Кыргыз Республикасынын Президентин шайлоо.

1996-жыл,февраль-Кыргызстан элинин 2-курултай.

1997-жыл,январь-Казакстан,Кыргыз жана ѳзбекстан Республикаларынын ортосунда тγбѳлγк достук жѳнγндѳ келишимге кол койу.

1998-жыл,22-январь-Кыргызстандык Салижан Шарипов америкалык 89-экспедициянын экипажында (Спейсшатыл) космоско учкан.

1998-жыл,6-апрель- Кыргызстандын космонавты С.Шариповго Кыргыз Республикасынын Баатыры наамын ыйгарылган.

1999-жыл,август-Баткен аймагына (Зардалы) диний – экстремист- жоочулардын тобу кол салган,алар чек аранын коопсуздугуна коркунучу туудурган.

1999-жылы,17-октябрь – Кыргыз Республикасынын шайлоолор жѳнγндѳгγ кодексине ылайык Кыргызстанда шаардык поселкалык жана айылдык кенештерге шайлоолор болгон.

2000-жыл,20-февраль-Кыргыз Республикасынын Жогорку Кенешин шайлоолор ѳткѳн.

2000-жыл,4-5-октябрь –Ош шаарынын 3мин жылдыгын майрамдоо.

2000-жыл,29-октябрь – Кыргыз Республикасынын Президентин шайлоо болуп,А.Акаев кайрадан шайланган.

2000-жыл,декабрь,-Жогорку Кенеште талкуудан кийин «Жер кодексинен» Жерди сатууга жана сатып алууга тыюу салынган 5 жылдык мараторий жѳнγндѳгγ берене алынып ташталган.

2001-жыл 29-май –Улуттук форумда Кыргыз Республикасынын 2010-жылга чейинки ѳнγгγγсγнγн комплесттγγ негиздери прогроммасы талкууланып кабыл алынгшан.

2001-жыл,14-15июнь-Шанхай бешилтигине кирген мамлекеттердин жыйны. Ага Президент А.Акаев катышкан. «Шанхай бешилтиги» «Шанхай кызматташтык уюму» болуп кайра тγзγлгѳн.

2001-жыл,29-май Кыргыз Руспубликасынын Президенти Ата Мекендик илимий иштерге (20-кылымдагы кѳрγнγктγγ илимий жетишкендиктери γчγн) наамындагы 20 ардактуу алтын медаль тапшыруу жѳнγндѳгγ Указга кол койгон.

2002-жыл,29-октябрь- 1-ноябрь- Бишкекте глабалдуу тоо саммити ѳткѳн.

2003-жыл 2-февраль Кыргыз Республикасынын Конститутциясына ѳзгѳртγγ киргизγγ жѳнγндѳ руферендγм ѳткѳрγγ.

Башка тилдерде

This page is based on a Wikipedia article written by authors (here).
Text is available under the CC BY-SA 3.0 license; additional terms may apply.
Images, videos and audio are available under their respective licenses.