Xeze

Xaze (bi erebî: غزة‎; bi îbranî: עזה‎) bajarê herî mezinê di nêv Şirîta Xazeyê de dimeye û ji sala 1994'an virve wek de jure di bin kargeriya Herêma Otonom a Fîlîstînê de ye. Lê ew ji pûşbera sala 2007'an virve wek de facto di bin kargeriya Hamasê de ye. Li navenda bajêr nêzî 400.000 kes dijiye, lê bi bajarên derdorên nêzik ve nifûsê xwe digêhe 1,4 mîlon kes.

Xeze is located in Filistîn
Xeze
Xeze
Xeze (Filistîn)
Gaza City
Xaze

Dîrok

Xaze yek ji bajarên dinêyê herî kevin e. Di demên dîrokî de ew bi keştîgehê xwe navenda herêmên derdorên xwe bû. Ewê heta sedsala 12'an b.z. bi Misira Kevin ve girêdabû. Li wê şunda ew gelek caran hate dagir kirin û pêre desthilate xwe guherî.

Bi sedsala 6'an b.z. re, di sala 609 b.z. de, bajarê Xaze dîsa kete destên Misiriyan jî çend sala pê re bi dest Babîliyan ket. Lê bi sedsaleke pê re kete destên Împeratoriya Partî. Ew ji Îskenderê Mezin şunda jî bi dest Selekuidan ket. Lê ji wê şunda girîngiya bajêrê hêlê aboriyê de her ku çû kêm bû û di sala 98'an de jî ji hêla Alexander Jannaeus hat tune kirin.

Ew di dema Împaratoriya Romayê şûnda hat avakirin. Ew ji Romayê şunda di destên Bîzansê de ma û bi sedsala 7'an re jî bi dest misilmanan ket. Ew bi hatina xaçperest re di sala 1100'î de bi dest xaçperestan ket. Ew heta ku ji hêla Selahadînê Eyûbî di sala 1170'an de hat helgirtin di dest Xaçparêzan de ma. Ew pê Memlûkan re heta şerê cîhanê yê yekemîn di dest Osmaniyan de ma. Di 7'ê sermawezê 1917'an de ew bi dest Împeratoriya Brîtanyayê ket.

Ew li vê şunda bi Şirîta Xazê ve tev wek Mandaya Fîlîstînê di dest Împaratoriya Brîtanyayê de, ta ku di sala 1948'an ji hêla Misirê hat dest xistin, ma. Li wê şunda ew ji xeynî dest xistina Îsraîlê di Şerê Şeş Rojan, di dest Misiriyan de ma.

Îro

Xaze îro bi Şirîta Xazeyê ve wek herêmeka Herêma Otonom a Fîlîstînê xuya dike jî di bin kontrola Hamasê de ye. Lê ew nêzî saleke ku di bin ablûqa û êrîşên Îsraîlê de ye. Di êrîşên Îsraîlê ên 27-28'ê berfanbarê 2008'an de ser 300 mîrovî re hatin kuştin.

Dewleta Filistînê

Filistîn (bi erebî: فلسطين‎, lat. Filastin) an jî Dewleta Filistînê (bi erebî: دولة فلسطين‎, lat. Dawlat Filastin) welateka li Rojhelata Navîn e navbera Deryaya Navîn û Urdunê de dimê ye. Ew bi erdnîgarî wek di Meşrîqê de jî tê ditîn. Wê çiqas serxwebûna xwe daye zanîn û ji aliya hin dewletan hatiye nas kirin jî ewê di bin îşgala Îsraîlê de ye.

Ew bi piranî ji hêla dewletên erebî tê naskirin.

Misir

Misir (bi erebî: جمهورية مصر العربية‎, lat. Gumhūriyyat Miṣr al-ʿArabiyyah) welatekî li bakûrê rojhelatê Afrîkayê ye. Welatê Misrê mezintirîn welat e li nav cîhana erebî ji bo serjimêriya daniştiyan. Herwesa Misir Serperiştiya Welatên Yekgirtiya Ereban diket. Misir ya navdare ji ber ko paşmawên Şanşîna Fîrewnî, pîramîdan... Dirêjtirîn rûbarê cîhanê Nîl di xakê Misrê da diborît. Misir di Afrîka de ye dora Paytextê Qahîre û hinek derên din bi Îsrael ve ye. loma Misir di Afrîka de ye û di Asya jî de ye.

Misirê wekî hêza herêmî ye ku li Afrîkaya Navîn, Rojhilata Navîn û cîhanê Misilman, û hêza navîn a dinyayê ye. Aboriya Misrê yek ji navîn Rojhilata Rojhilata Navîn e û pirr girîng e, û tête ku ew di sedsala 21emîn de yek ji herî mezin bibe. Di 2016'an de, Misrê Afrîkaya Başûrê vekir û ji aboriya herî mezin ya Afrîka bû (piştî Nîjeriya) bû. Misirê endamê damezirandina Yekîtiya Neteweyên Yekbûyî, Tevgera Ne-Aligned, League-Arab Ereb, Yekîtiya Efrîqayê, û Hevkariya Îslamî ye.

Mizgîniyê û Misir

Babetên sereke: Misrê û Misirê Misirê

Li gorî kelepên kevir ên li ser Nîranên çol û li çiyayên çol hene hene. Di sala 10-a-millennium de, çanda kulturê ku hunermend û masîgiran veguherînek çandek bi xemgîniya çandî-ê ve hate guhertin. Guherînên avhewa an jî nêzîkî 8000 BC bû dest pê kir ku erdên dahatiyên Misir, Misrê ava dikin. Niştecîhên pêşî yên koçberê Nile River koçber kir ku ew aboriya çandiniyê û civakek navendî bêtir ava kirin.

Bi nêzîkî 6000 BC, çandek Neolithîk di nav Neryaya Nîlê de vekirî ye. Di dema dema Neolîtîk de, çandên gelek pêşîn ên serbixwe di Upper Upper and Lower Egypt de pêşveçûnek. Çanda çandî û sererastiya Naqada ya gelemperî bi awayekî pêşniyarên ku ji bo Misirê dahatir tê têne kirin. Li malpera herî navîn yê navdar yê Misrê, Merimda, ji sedî heft sedsala Bad Badiyê pêşî dike. Hevpeymaniya civakên Misrûpayê yên ku bi hevpeymanên xwe yên başûr re ji hêla du hezar salan ve dabeş kirin, çandî çandî dimîne, lê bi berdewamî bazirganiya têkiliyên bi bazirganî re biparêzin. Pêwîsteyên belaş ên naskirî yên nivîsên hieroglyphic di dema dema pêşîn de, li ser Naqada III xwarinên xwarinê, li ser nêzîkî 3200 BC bû.

Next

Çiyayê Zer

Rêzkerdişê çimokan

Rêzkerdişê çimokan miyanê algorîtmanê rêzkerdişanîde en rahat algorîtmawo. Algorîtma serra heta peynî xêzêde di tenan şano têver egir rêzê cînan rast nîyose cayê cînan bedelneno. Eno kar hêta gurkî bedalnayîşêke nêvirazyo dewam keno. Gava kar biqedyo xêzê kona rêze.

Îsraêl

Îsraêl (Îsraîl, Îsrayîl, Îzraîl) (bi îbranî: מדינת ישראל ‎, lat. Medinat Jisra'el; bi erebî: دولة إسرائيل‎, lat. Daulat Isrā īl) dewleteke rojhilata navîn a ber sînorên Libnan, Sûriye, Urdun, Urduna Rojava, Misir û Xeze ye.

Rojavayê xwe digihêje Behra Spî. Ji hemû dewletên cîhanê de tenê li wir pirraniya gel ji gelê cihû pêk tê.

Bi saya plana UNO ya 1947an ji bo parkirina Fîlîstînê Îsraêl piştî dawiya bervedariya neteweyên yekbûyî ya ji bo Fîlîstînê di roja 14ê gulanê 1948an de weke komara parlamenter hate avakirin. Ev plana dewletên yekbûyî ya parkirina Fîlîstînê ji bo avakirina dewleteke îsraêlî û erebî bûyereke sereke bû ji bo qewimandin û pêkhatina pirsgirêka rojhilata navîn, ya ku hê jî berdewam e.

Hejmara şêniyên wê 7 milyon e. Welatê Îsraêlê piştî Şerê Duyem ê Cihanî ku bû sedema kuştina 6 milyon cihûyan li Ewrûpayê hat damezrandin.

Zimanên fermî yên Îsraêlê hebrayî-cîhûkî (îvrît) û erebî ne.

Li gorî rêxistina NGO ya bi navê Freedom House ew tek dewleta demokrasiyê ye li rojhilata navîn (li gorî rewşa sala 2009an).Herwiha, li Îsraêlê hejmareke mezin kurd jî dijîn, ku ji wan re kurdên cihû tê gotin[çavkanî pêwîst e].

Şirîta Xezeyê

Şirîta Xezeyê (bi erebî: قطاع غزّة‎, lat. Qite Xezza; bi îbranî: רצועת עזה‎) herêmeka li beravên rohelatê Deryaya Navîn nêvbera Deryaya Navîn, Îsraîl û Misirê de dime ye. Navenda wê herêmê bajarê Xaze ye.

Ewê bi Urduna Rojava ve bi Herêma Otonom a Filistînê ve girêda ye. Lê ew ji 2007'a virve ji hêla Hamas ve tê kontrol kirin. Der ve jî ji hêla Misir û Îsraîlê ve di bin ablûqayê de ye.

Bi zimanên din

This page is based on a Wikipedia article written by authors (here).
Text is available under the CC BY-SA 3.0 license; additional terms may apply.
Images, videos and audio are available under their respective licenses.