Kîpros

Kîpros (bi yewnanî: Κυπριακή Δημοκρατία, Kipriakí Dhimokratía; tirkî: Kıbrıs Cumhuriyeti) girava sêyem mezinê li nav Deryaya Navîn de ye. Li wir nêzikî 1.1537 milyon mirov (2014) hene[1].

Serbajarê Kîprosê Nîkosiya ye.

Κυπριακή Δημοκρατία
Kypriakḗ Dēmokratía
Kıbrıs Cumhuriyeti
Komara Kîprosê
Kîpros
Ala Nîşan
(Ala) (Nîşan)
Sirûda netewî: Ὕμνος εἰς τὴν Ἐλευθερίαν
Ymnos is tin Eleftherian'
Location Cyprus in EU
Zimanên fermî Yewnanî, tirkî
Paytext Nîkosiya (Lefkosiya)
Sîstema siyasî
 - Serokdewlet Dimitris Christofias
Rûerd
 - Giştî

9.251 km2
Gelhe
 - Giştî
 - Berbelavî

1.141.166 (2013) kes
123 kes/km2
Serxwebûn 1 Cotmeh 1960 ji Brîtaniya Mezin
Dirav Euro EUR
Dem +2 EET
Nîşana înternetê .cy
Koda telefonê 357
Cyprus topo

Ziman

Li Kîprosê du ziman hene: yewnanî û tirkî.

Erdnîgarî

Kîpros li başurê komara Tirkiyê û li rojavayê Sûriyê ye.

Dîrok

Kîpros rojê 1'ê gulanê 2004 ket nav YE.

Girêdanên derve

  1. "Cyprus Population".
.ae

.ae navê navperê asta bilind e, ku ji bo bikaranîna înternetê ya koda welat Emîrtiyên Erebî yên Yekbûyî ye. (ccTLD)

.al

.al navê navperê asta bilind e, ku ji bo bikaranîna înternetê ya koda welat Albanya ye. (ccTLD)

.bm

.bm navê navperê asta bilind e, ku ji bo bikaranîna înternetê ya koda welat Bermûda ye. (ccTLD)

.cy

.cy navê navperê asta bilind e, ku ji bo bikaranîna înternetê ya koda welat Komara Kîprosê ye. (ccTLD)

.in

.in navê navperê asta bilind e, ku ji bo bikaranîna înternetê ya koda welat Hindistan e. (ccTLD)

.pa

.pa navê navperê asta bilind e, ku ji bo bikaranîna înternetê ya koda welat Panama ye. (ccTLD)

.uy

.uy navê navperê asta bilind e, ku ji bo bikaranîna înternetê ya koda welat Ûrûgûay e. (ccTLD)

Asya

Mezintirîn parzemîna cîhanê ye ku li rojhilat ji Okyanosa Pasîfîk destpêdike ta digihe rêzeçîyayên Ural li rojava û ji Okyanosa Arktîk li bakur xwe digihe Okyanosa Hindê li başûr. Kes, gel û tiştên li yan ji Asyayê asyayî ne.

Ewro

Ewro (bi kurdî carina wekî Euro[çavkanî pêwîst e] tê nivîsandin; nîşaneya wî €, koda wî jî EUR ye) diravê hevpar ê pirraniya welatên Yekîtiya Ewropayê ye.

Herêma endamên pereyê hevpar di sala 2015'an de ji van welatan pêk tê:

Almanya

Awistriya

Belgiya

Estonya

Fînland

Fransa

Holand

Îrland

Îtalya

Kîpros

Letonya

Lîtvanya

Lûksembûrg

Malta

Portûgal

Slovakya

Slovenya

Spanya

Yewnanistan

Ewropa

Ewropa (wekî Europa an Ewrûpa jî tê nivîsandin; bi yewnanî: Ευρώπη, Evrópi) parzemînek e. Di mîtolojiya yewnan de Ewropa jî navê prenseseke fenîkî ye ku ji aliyê Zeus ve hat revandin Girîtê. Ewropa dayîka Mînosê ye.

Korsîka

Korsîka (bi fransî: Corse, korsîkî: Corsica) girava çaram mezinê ji pê Sîcîlya, Sardûnya û Kîpros re di derya navîn de ye.

Korsîka yek ji 26 navçeyên Fransa ye. Lê otonomiyê giravê korsîka gorî otonom navçeyên dinên Fransa hinekî lawaz e. Yanê ew hinekî din serbixwe ye. Napoleon Bonaparte li korsîka hatî bû dine.

Lîsteya dewletên cîhanê

Li cîhanê de 193 dewletên serbixwe hene. Ji van 192 endamên rêxistina Neteweyên Yekbûyî (UNO) ne. Herweha Vatîkan jî dewleteke lê ne endamê Neteweyên Yekbûyî ye.

Di vê lîsteyê de çend herêmên otonom jî hene yên ku bi eşkereyî daxwaza serbixwebûnê dikin û di dawiya lîsteyê de jî van dewletên ku serbixwebûna xwe diyar kiriye lê ji hêla rêxistinên navneteweyî ve nehatin pejirandin an jî di riya serbixwebûnê de ne bi nivîsa xwarik (îtalîk) tên nivîsandin.

Tirk

Tirk an carina rom (bi tirkî: Türk) navê kesên tirkîaxiv ên ku bi taybetî xelkê komara Tirkî (Tirkiye) ne. Tirk bi eslê xwe ji Asyaya Navîn in û zimanê wan bi xelkên tirk ên din wekî azerî, tirkmen, tatar, ûzbek, ûygur, yakut û hwd ve girêdayî ye.

Kurd di nav xwe de wana bi navê rom û roma reş jî binav dikin. Tê gotin ku ev ji bêjeya Roma tê û ji ber ku li rojavayê kurdan bi hezaran salan romayî û dûvikên romayiyan jiyane, kurdên ku li rojava bijiya jê rê gotine rom. Herwiha heya 100 sal berê jî peyva tirk nedihate bikaranîn û ev jî bûye sedem ku kurd bêjin rom. Rêxistinên polîtîk ên kurdan ji ber ku di bin fîlozofiya "biratiya tirk û kurd" têdikoşiyan xwastin binavkirina rom ji holê rabe û di hemî xebatên xwe de hewla wê dan.

Yekîtiya Ewropayê

Yekîtiya Ewropa, bi kurtasî YE (bi îngilîzî: European Union (EU), elmanî: Europäische Union, frensî: Union européenne), rêxistina navneteweyî ya aborî û siyasî ye di navbera 28 welatên Ewropayê de. Di sala 1992an bi Peymana Maastrichtê ava bû ye navê YEyê pejirandiye. Bingeha zagonî ya yekîtiyê Peymana Nice ya ku di sala 2003an de xebitî an go bû meriyet. Alaya Yekîtiya Ewropayê ji 12 stêrkên zer yên li ser zemîna şîn hatine bicîhkirin pêk tê. Ev ala di 29'ê gulana sala 1986an de li Brukselê ber bi ezmana hatiye bilindkirin. Sirûda Yekîtiyê, beşa 4'em a "Pesna Şadiyê" ya senfoniyaya 9em a Beethoven e. Roja Yekîtiyê 9'ê gulanê ye. Yekitiya Ewropayê xwedî pasaport û ajonameya hevbeş e.

Zimanê tirkî

Zimanê tirkî, zimanê tirkan e û roja îro zimanê fermî yê Tirkiye û Komara Tirk a Bakurê Kîprosê ye. Tirkî zimanekî ji malbata zimanên altayî ye.

Zimanê tirkî ji balkanan heta Deryaya Qezwînêyê de tê axaftin. 90.000.000 kes bi tirkî diaxive.

Zimanê îngilîzî

Zimanê inglîzî (bi inglîzî: English) zimanê serekî yê li welatên Brîtanya, Dewletên Yekbûyî yên Emerîkayê, Keneda, Awistralya, Zelandaya Nû û hin welatên din e. Inglîzî zimanek ji binemala zimanên hindo-ewropî ye. Li gelek welat ên din jî wek zimanê fermî û herwisa li piraniya welatên dinyayê wek zimanê duhem tê bikarhînan. Ew niha bûye zimanê serekî yên têkiliyên navneteweyî.

Endamên yekîtiyê
Berendam

Bi zimanên din

This page is based on a Wikipedia article written by authors (here).
Text is available under the CC BY-SA 3.0 license; additional terms may apply.
Images, videos and audio are available under their respective licenses.