Brasil

Cithakan:Infobox Nagara Républik Federal Brasil (basa Portugis: República Federativa do Brasil) iku nagara gedhé dhéwé lan paling akèh sing ndunungi Amérika Kidul. Nagara iki minangka nagara paling wétan ing Bawana Amérika lan wewatesan karo Pegunungan Andes lan Samudra Atlantik. Jeneng Brasil dijupuk saka jeneng kayu brasil, sajinis kayu lokal. Brasil dadi panggonan tetanèn ekstensif lan alas udan tropis. Minangka tilas koloni Portugal, basa resmi Brasil ya iku basa Portugis.

Sajarah

Brasil nggayuh kamardikan saka Portugis ing tanggal 7 September 1822. Nagara kang dumunung ing sisih tengah lan wétan Amérika Kidul iki dadi wewengkon jajahan Portugis wiwit 1494. Ana ing taun 1889, sistem pamaréntahan Brasil owah saka monarki dadi republik.

Géografi

Boa Viagem (2) - Recife - Pernambuco, Brasil
Recife, Pernambuco.

Brasil diwatesi déning segara ing sisih wétan ya iku Samudra Atlantik. Nagara-nagara kang wewatesan dharat karo Brasil ya iku Uruguay, Argentina, Paraguay, Bolivia, Péru, Kolombia, Venezuela, Guyana, Suriname lan département Guyana Prancis; kabèh nagara ing Amérika Kidul séjéné Ekuador lan Chili.

Ing pérangan lor Brasil ana Alas Amazon lan tansaya mangidul tansaya kabuka kanthi bukit-bukit lan gunung cilik. Laladan kidul dadi punjer populasi lan agrikultur Brasil. Sawetara pagunungan dumunung ana ing pasisir Samudra Atlantik kang dhuwuré nganti 2.900 mèter kanthi pucuk paling dhuwur Pico da Neblina sing dhuwuré 2.994 m. Kali-kali kang ana ing Brasil antarané Kali Amazon, Paraná, lan Iguaçu kang ana grojogané ya iku Grojogan Iguaçu.

Iklim Brasil iku tropis amarga dumunung ing khatulistiwa kanthi sethithik variasi. Ing sisih kidul, iklimé luwih sedhengan, nanging kadhangkala ngalami salju. Curah udan dhuwur banget ing laladan Amazon, lan laladan kang luwih garing bisa tinemu ing laladan wétan-lor.

Kutha-kutha wigati ing Brasil antarané Brasília, São Paulo, Rio de Janeiro lan Curitiba.

Pulitik

Congresso do Brasil
Konggrès Nasionalé.

Konstitusi 1988 mènèhi kakuwasan kang gedhé marang pamaréntah fédheral. Présidhèn Brasil nyekel kakuwasan èksekutif kang gedhé kaya ta nunjuk kabinèt, lan minangka kepala nagara lan pamaréntahan. Présidhèn lan wakil présidhèn dipilih bebarengan sajeroning pemilihan umum 4 taun sapisan. Konggrès Nasionalé (Congresso Nacional) minangka sawijining badan bikameral kang dumadi saka Senat Federal (Senado Federal) lan Câmara dos Deputados kang kaloroné duwé 81 lan 513 kursi kanthi mangsa kalungguhan kang béda-béda.

Ulah raga

Pan American Games 2007 (Pan American Games kaping 15) dianakaké ing Rio de Janeiro, Brasil saka 13-29 Juli 2007.Brasil uga nagara kang paling akèh njuarani piala donya.

Dhémografi

Basa

Basa resmi Brasil ya iku basa Portugis kang dipigunakaké déning mèh kabè sing ndunungi, bab iki béda banget karo nagara-nagara Amérika Kidul liyané kang nggunakaké basa Spanyol. Basa Portugis minangka sji-sijiné basa kang diajaraké ing sekolah lan dipigunakaké sajeroning pamaréntahan sarta médhia. Basa liyané kang digunakaké ya iku sawatara basa sing ndunungi asli Brasil sarta basa para imigran kaya ta basa Inggris, Jerman, Italia, Jepang, lan Koréa.

River in the Amazon rainforest
Amazon river Wana Tropis ing Brazil

Agama

Pitung puluh papat persèn sing ndunungi Brasil nganut agama Katulik Roma, déné 15,4% nganut Protèstan lan terus nambah cacahé. Watara 2,3 yuta (1,3%) sing ndunungi nganut Spiritisme, paling akèh sadonya. Agama-agama liyané ya iku agama-agama tradhisional Afrika, Yahudi, lan rupa-rupa agama Asia kaya Buddhisme lan Shinto. Udakara 28 èwu wong nganut agama Islam utawa kira-kira 0,01% saka sing ndunungi Brasil. Nagara iki minangka nagara kanthi penganut Katulik paling akèh ing donya lan penganut agama-agama Asia paling akèhing nagari kulon.

Nagara-nagara Pérangan

CorcovadofotoRJ
Reca Yesus ing Gunung Corcovado, salah siji saka pitu kaajaiban donya.
Brazil map en 2004
Peta Brasil
Brazil State Map
Praja lan dhistrik ing Brasil

Brasil dumadi saka 26 praja (estado) lan 1 dhistrik fédheral (distrito fédheral):

  • Acre
  • Alagoas
  • Amapá
  • Amazonas
  • Bahia
  • Ceará
  • Distrik Federal Brasil
  • Espírito Santo
  • Goiás
  • Maranhão
  • Mato Grosso
  • Mato Grosso do Sul
  • Minas Gerais
  • Pará
  • Paraíba
  • Paraná
  • Pernambuco
  • Piauí
  • Rio de Janeiro
  • Rio Grande do Norte
  • Rio Grande do Sul
  • Rondônia
  • Roraima
  • Santa Catarina
  • São Paulo
  • Sergipe
  • Tocantins

Uga delengen

Pranala njaba

Basa Portugis

Basa Portugis utawa basa Portegis (português) iku basa Roman kang akèh dipituturaké ing Portugal, Brasil, Angola, Mozambik, Tanjung Verde, lan Timor Wétan. Akèh ahli basa kang nganggep basa Galisia, basa laladan ing Galisia, Spanyol, sajatiné sajenis basa Portugis kang wis olèh prabawa kuwat saka basa Spanyol. Kanthi punjul 200 yuta penutur asli, basa Portugis iku basa kang dipituturaké kanthi amba sadonya lan sawijining basa kang dipituturaké paling akèh kaping lima utawa enem sadonya. Basa Portugis dadi basa kang paling akèh digunakaké ing Amérika Kidul awit Brasil, kanthi kang ndunungi 184.000.000 jiwa, dadi watara 51% saka kabèh populasi Amérika Kidul.

Bèker Donya FIFA

Piala Donya FIFA utawa kerep dicekak Piala Donya iku kajuwaraan bal-balan paling wigati ing donya internasional. Diselenggarakaké déning Fédération Internationale de Football Association (Fédération Internationale de Football Association), sing kajibah nata ulah raga iki, turnamen babak final Piala Donya iku ajang ulah raga sing paling akèh ditonton ing donya, ngluwihi Olimpiade.Babak final turnamen (tegesé pérangan turnamen sawisé kwalifikasi) iki diadani saben patang taun sapisan nanging kajuwaraan iki mbutuhaké mangsa rong taun kanthi sakabèhané. Luwih saka 160 tim nasional tandhing ing turnamen kwalifikasi regional kanggo nggayuh papan sajeroning babak final. Turnamen finalé saiki dumadi saka 32 tim (paningkatan saka 24 tim ing taun 1998) sing kompetisi sajeroning 4 minggu ing nagara sing ditunjuk minangka tuwan omah. Inovasi sing dianakaké anyar iki ya iku ngolèhaké punjul siji nagara dadi tuwan omah.

Panyelenggaraan Piala Donya sabanjuré ing Afrika Kidul taun 2010.

Guyana Prancis

Guyana Prancis (basa Prancis: Guyane) iku siji département jaban rangkah (département d'outre-mer/DOM) Perancis ing pasisir Karibia, Amérika Kidul. Guyana Perancis wewatesan karo Samudra Atlantik ing sisih lor, Brasil ing sisih wétan lan kidul, lan Suriname ing kulon.

Badan Antariksa Éropah ngluncuraké satelité saka Pusat Ruang Guyana, Kourou.

Kolombia

Républik Kolombia iku nagara ing lor-kulon Amérika Kidul kang alasé ketel. Watara 72% wewengkoné wujud kawasan alas. Kolombia wewatesan karo Segara Karibia ing sisih lor lan kulon-lor; Venezuela lan Brasil ing sisih wétan; Peru lan Ekuador ing kidul sarta Panama lan Samudra Pasifik ing sisih kulon. Kolombia minangka nagara kang ngasilaké kopi paling akèh kaloro ing donya sawisé Brasil. Nagara kang diliwati garis khatulistiwa iki uga ngasilaké watu aji zamrud. Mèh 95% konsumsi zamrud donya asal saka nagara iki. Jembar wewengkon watara ping lorosetengahé pulo Sumatra, Indonésia.

Paraguay

Républik Paraguay iku nagara ing Amérika Kidul kang kakurung dharatan lan manggon ana ing sisih Kali Paraguay. Paraguay wewatesan karo Argentina ing sisih kidul lan kulon-lor, Brasil ing sisih wétan-lor, lan Bolivia ing kulon-kidul. Jeneng nagara iki tegesé "banyu kang mili menyang samodra", asalé saka tembung Guaraní: pará ("samodra"), gua ("menyang/saka"), lan y ("banyu").

Pelé

Edison Arantes do Nascimento utawi ingkang asring dipuntepungi kanthi nama Pelé (lair 23 Oktober 1940; umur 78 taun) inggih punika minangka legenda bal-balan donya ingkang asalipun saking Brasil. Sadanguning karieripun minangka juru main, Pelé kasil mbekta Brasil dados Juara Donya Bal-balan kaping 3, inggih punika nalika taun 1958 ing Swedia, taun 1962 ing Chili, lan taun 1970 ing Meksiko. Berkat kasuksesanipun mau, Brasil gadhah hak saking Piala Jules Rimet. Pelé pikantuk jejuluk O Rei utawi Sang Raja.Piyambakipun miyos wonten ing Três Corações, Minas Gerais, Brasil.

Pemain Paling Apik Donya FIFA

Pemain paling apik donya FIFA iku penghargaan sing dianugerahaké marang juru main bal-balan sing dianakaké saben taun déning FIFA. Para pamilihé ya iku pelatih kompetèn lan wartawan saka saindhenging donya kanthi kompetènsi sing apik banget, sing gunggungé 50.000 wong. Taun 2009, juru main paling apik priya diraih Lionel Messi, kabangsan Argentina, saka klub Spanyol, Barcelona.

Peru

Républik Peru (basa Spanyol: Perú; basa Quechua, basa Aymara: Piruw) iku nagara ing Amérika Kidul pérangan kulon, wewatesan karo Ekuador lan Kolombia ing sisih lor, Brasil ing sisih wétan, Bolivia ing wétan, kidul-wétan lan kidul, Chili ing kidul lan Samudra Pasifik ing kulon. Peru minangka nagara kang sugih bab budaya antropologi, lan dikenal minangka panggonan lair Karajan Inca kang kutha krajané ing Macchu Piccu.

Piala Konfederasi FIFA

Piala Konfederasi FIFA ya iku kajuwaraan bal-balan resmi kang dianakaké FIFA kang nemu kajuwaraan saka saben konfederasi kang ana ing sangisoré naungan FIFA. Kajuwaraan iki dianakaké patang taun sapisan, ya iku setaun sadurungé Piala Doya FIFA.

Pratélaning praja atmabuh

Pratélan iki awujud pratélan nagara lan tlatah bébas de facto liyané. Sing kapacak ing ngisor iki ya iku:

kabèh 192 nagara sing dadi anggota PBB lan Vatikan-ing ngisor kapacak kandel

8 nagara sing ora diakoni kabèh nagara nanging sajatiné de facto mardika-ing ngisor kapacak miring

38 jajahan lan praja Britania-ing ngisor kapacak mawa spasi

6 nagara lan tlatah liyané sing ora mardika nanging diakoni de facto mardika-ing ngisor kapacak mawa spasi

-

A B C D E F G H I

J K L M N O P Q R

S T U V W X Y Z

-

Rio de Janeiro

Rio de Janeiro (tegesipun "Lèpèn Januari" wonten ing basa Portugis) punika ibukitha Negari Pérangan Rio de Janeiro ing Brasil pérangan kidul-wétan.

Kitha punika wiyaripun 1.256 km² lan sing ndunungi antawis 6.150.000 yuta jiwa (2004).

Sawetawis 10 yuta sing ndunungi manggèn wonten ing wewengkon metropolitan Rio de Janeiro Raya, ingkang wekdal punika minangka kitha paling ageng nomer sekawan ing donya.

Rivaldo

Rivaldo Vitor Borba Ferreira (lair 19 April 1972; umur 47 taun) utawa kang asring diundang Rivaldoiku salah siji juru main bal-balan saka Brasil. Rivaldo tau bela tim-tim kang gedhé kaya ta, Santa Cruz, Mogi Mirim, Corinthians, Palmeiras, Deportivo La Coruña, Barcelona, Milan, Cruzeiro, Olympiacos, AEK Athens, lan FC Bunyodkor

Ingh timnas, Rivaldo main kaping 74 lan gawé 34 gol.

Ronaldo

Ronaldo Luís Nazário de Lima (lair ing Bento Ribeiro, Brasil, 22 Sèptèmber 1976; umur 43 taun; limrahipun dipuncekak kanthi asma Ronaldo mawon) inggih punika salah satunggaling legendha juru main bal saking Brasil. Biyasanipun Ronaldo main bal minangka penyerang. Ronaldo gadhah jejuluk Il Fenômeno (Sang Fenomena). Ronaldo sampun pikantuk prestasi minangka juru main bal paling saé FIFA ingkang kathahipun ngantos tigang penghargaan. Ronaldo sampun ping sekawan mbela Brasil ing Piala Dunia, lan ugi naté dados pencetak gol paling kathah ing Piala Dunia taun 2002.

Ruslan

Fédérasi Ruslan (Basa Rusia: Росси́йская Федера́ция, Alihaksara: Rossiyskaya Federatsiya) rungokna , utawa Rusia (Basa Rusia: Росси́я, alihaksara: Rossiya) utawa Ruslan, ya iku nagara kang amenthang ing sisih wétan Éropah lan saloré Asia. Kanthi wewengkon kang jembaré watara 17.075.400 km², Rusia iku dadi nagara gedhé dhéwé sa donya. Wewengkoné kurang luwih ping pindhoné wewengkon Républik Rakyat Cina (Tiongkok; RRT), Kanada utawa Amérikah Sarékat. Sing ndunungi ana ing peringkat kapitu paling akèh ing donya sawisé Tiongkok, India, Amérikah Sarékat, Indonésia, Brasil, lan Pakistan.

Nagara iki biyèn naté dadi praja gedhé dhéwé ing Uni Soviet. Ruslan iku ahli waris utama Uni Soviet; nagara iki marisi 50% jumlah sing ndunungi, 2/3 jembar wewengkon, lan kurang luwih 50% aset-aset ékonomi lan gaman / senjata Uni Soviet.

Saiki Ruslan berusaha keras kanggo ngraih status minangka nagara adidaya manèh. Sanajan Ruslan iku nagara wigati, nanging statusé isih adoh dibandingaké karo status Uni Soviet biyèn.

Samudra Atlantika

Samudra Atlantika iku samudra gedhé dhéwé kaloro ing donya, nyakup watara 1/5 lumahing bumi. Tembung Atlantik asalé saka mitologi Yunani sing tegesé "Segara Atlas".

Samudra iki awangun aksara S, mujur saka belahan bumi lor tekan belahan bumi kidul, kapérang loro déning garis khatulistiwa dadi Atlantika Lor lan Atlantika Kidul. Diwatesi déning Amérika Lor lan Amérika Kidul ing sisih kulon samudera lan Éropah lan Afrika ing sisih wétan samudra.

Samudra Atlantika kagandhèng karo Samudra Pasifik, ing sisih lor bumi déning Samudra Arktik lan ing sisih kidul bumi déning Lintasan Drake. Hubungan gawéan manungsa antara Samudra Atlantik karo Samudra Pasifik digawé liwat Terusan Panama. Wates antara Samudra Atlantik karo Samudera Hindia ing sisih wétan, diwatesi ing garis 20° Bujur Wétan. Wates antara Samudra Atlantik karo Samudra Arktik ya iku garis saka Greenland menyang Svalbard ing sisih lor Nurwègen.

Nyakup watara 20% lumahing bumi, Samudra Atlantik dumunung ing urutan kaloro gedhé dhéwé bab ukurané sawisé Samudra Pasifik. Diitung karo segara ing saubengé samudra iki ambané 106.450.000 km²; yèn segara ing saubengé ora diitung, jembaré 82.362.000 km².

Tim nasional bal-balan Brasil

Tim nasional bal-balan Brasil makili Brasil sajeroning kajuwaraan bal-balan internasional lan minangka tim paling suksès sajeroning sajarah. Brasil kaping lima njuaarani Piala Donya FIFA. Tim Brasil kerep diundang kanti jeneng paraban Seleção, kang tegesé "wong-wong kang kapilih".

Uruguay

Républik Wétan Uruguay (basa Spanyol: República Oriental del Uruguay) iku nagara cilik ing Amérika Latin.

Nagara iki wewatesan karo Brasil ing sisih lor, Kali Uruguay ing sisih kulon, sungapan Río de la Plata (River Plate) ing kidul-kulon, karo Argentina ing sisih sebrang kaloroné, lan Samudra Atlantik kidul ing sisih kidul-wétan. Sing ndunungi ana 3,3 yuta lan watara 1,7 yuta manggon ing kutha krajan, kang uga dadi kutha gedhé dhéwé ya iku Montevideo.

Jeneng "Uruguay" asalé saka basa Guaraní saka Paraguay, kang tegesé "Kali manuk-manuk kang Dilukis". Nagara iki minangka nagara kang paling cilik mnomer loro ing Amérika Kidul lan salah siji kang ékonomi lan politiké paling stabil.

Vénézuéla

Républik Bolivar Vénézuéla (basa Spanyol: República Bolivariana de Venezuela) iku nagara ing pucuk lor Amérika Kidul. Nagara iki wewatesan karo Segara Karibia lan Samudra Atlantik ing sisih lor, Guyana ing wétan, Brasil ing kidul, lan Kolombia ing sisih kulon. Ing lepas pasisir Vénézuéla uga ana nagara-nagara Karibia, ya iku Aruba, Curaçao, Walanda Karibis lan Trinidad lan Tobago.

Zico

Arthur Antunes Coimbra utawa kang dikenal kanthi jeneng Zico (lair 3 Maret 1953; umur 66 taun) ya iku mantan juru main bal-balan saka nagara Brasil. Saiki Zico dadi pelatih ing Irak.

Negara
Dependensi

Ing basa liyané

This page is based on a Wikipedia article written by authors (here).
Text is available under the CC BY-SA 3.0 license; additional terms may apply.
Images, videos and audio are available under their respective licenses.