Éropah Kulon

Éropah Kulon sajeroning pagertèn kang paling umum ya iku konsèp pulitik kang muncul lan dianggo samangsa Perang Dingin. Tapel watesé kawangun ing pungkasan Perang Donya II, lan dumadi saka nagara-nagara kang ora dikuwasani déning bala Uni Soviet lan ora dikuwasani déning rezim kuminis. Éropah Kulon iki béda karo Éropah Wétan luwih amarga ékonomi lan pulitik tinimbang géografi.

Ing mangsa saiki, istilah Éropah Kulon luwih tumuju marang babagan ékonomi tinimbang pulitik lan géografi. Konsep Éropah Kulon iki luwih dihubungaké karo konsèp dhémokrasi liberal, kapitalisme, lan Uni Éropah. Nagara-nagara anggotané duwé kabudayan Kulon, lan gayutan ékonomi lan pulitik kang baik karo Amérika Lor, Amérika Kidul, lan Oséania.

Sajeroning pangertèn liyané, Éropah Kulon uga minangka subbagéan saka Éropah kang luwih cilik saka pambagéan pulitik tradisionalé. Éropah Kulon kang didhefinisèkaké déning PBB ya iku nagara-nagara ing ngisor iki:

Location-Europe-UNsubregions, Kosovo as part of Serbia
Pembagian Éropah kang diatur PBB:      Éropah Lor      Éropah Kulon      Éropah Wétan      Éropah Kidul
Western Europe map
Pangertèn umum Éropah Kulon sawisé Perang Donya II lan ing mangsa Perang Dingin.

Uga delengen

Pranala njaba

Basa Inggris

Basa Inggris iku basa Jermanik Kulon, sing asalé saka Inggris. Basa ini sawijining kombinasi saka pirang basa lokal sing ditrapaké déning wong-wong Nurwègen, Dhénemarken, Saxon lan Angel saka abad kaping 6 nganti 10. Banjur ing taun 1066, Inggris dibedhah déning William the Conqueror, sang panakluk saka Normandia, Prancis Lor. Mula sabanjuré basa Inggris kena prabawa intènsif basa Latin lan basa Prancis. Saka kabèh kosakata basa Inggris modhèren, diperkirakaké kurangluwih 50 % asalé saka basa Prancis lan Latin.

Basa Jerman

Basa Jerman iku kagolong basa Jermanik saka rumpun basa Indo-Éropah. Basa iki dipituturaké déning kurang luwih 100 yuta panutur ibu lan 20 yuta panutur kapindho. Basa iki basa resmi ing Jerman, Austria, Swiss, lan Bèlgi. Saliyané iku basa iki uga akèh dipituturaké ing Luxemburg, Italia, Ceko, Polen, Rusia, Kazakhstan, lan Namibia. Basa Jerman isih cedhak karo basa Walanda lan uga basa Inggris.

Basa Walanda

Basa Walanda iku basa Jermanik Kulon kang dipituturaké déning 20 yuta jiwa ing saindhenging donya. Sajeroning basa Walanda, basa iki karan het Nederlands utawa de Nederlandse Taal. Sajeroning Basa Inggris karan Dutch utawa the Dutch Language.

Beograd

Beograd (basa Serbia: Београд) ya iku kutha krajan sisan kutha krajan budaya lan pendhidhikan, kutha krajan science lan ékonomi uga dadi kutha kang gedhé dhéwé dhéwé ing nagara Serbia (wiwit 2006), Serbia lan Montenegro (2003-2006) lan Yugoslavia (1918-2003). Kutha iki ambané watara 359,96 km² lan populasi kurang luwih 1,yuta jiwa. Dumunung ana ing tlatah sisih kidul wétan Éropah, ya iku ana ing Ujung Balkan. Ing kutha Beograd iki Kali Danub utawa Kali Donau kang mili saka Éropah Kulon ketemu karo Kali Sava kang mili saka kulon, kang ngliwati Bosnia Herzegovina. Mayoritas kang ndunungi ya iku bangsa Serbia kang agamané Kristen Orthodox. Basa kang dipigunaaké ya iku basa Serbia (Serbski) kanthi abjad Cirilyc.

Dhuwit resminé dinar (dinara), nanging dhuwit Euro lan DM uga kanggo piranti pembayaran kang katampa ing sawenèh panggonan. Kodhe Aréa telepon kanggo telepon domestik ya iku 011 lan kanggo internasional ++381-11.

Dhéwan Kaamanan PBB

Dewan Kaamanan PBB (cara Indonésia: Dewan Keamanan PBB), iku badan paling kuwat ing lembaga PBB. Tugasé njaga perdamaian lan keamanan antar nagara.

Badan PBB liyané mung bisa mènèhi rékomendhasi marang para anggota, Dewan Keamanan nduwé kakuwatan kanggo njupuk kaputusan kang kudu ditindakaké para anggota dhedhasar Piagam PBB.

Dewan Keamanan nganakaké patemon pisanan tanggal 17 Januari 1946 ing Church House, London lan kaputusan kang dikukuhaké diarani Resolusi Dewan Keamanan PBB.

Filem

Filem (cara pocapan: [fi'ləm] utawa fɛ'ləm) utawa pèlem iku gambar-urip, uga asring diarani movie ing basa Inggris (pisanané plèsètan kanggo 'pindhah gambar'). Film, kanthi kolèktif, kerep diarani 'sinéma'. Gambar-urip iku wangun sèni, wangun populèr saka hiburan, lan uga bisnis.

Filem diasilaké kanthi rekaman saka wong lan benda (kalebu fantasi lan figur palsu) mawa kodhak, lan/utawa déning animasi.

Filipus

Filipus ya iku salah siji murid Yésus saka rolas Rasul kang dipilih. Filipus pawarta Injil kang apik nyebaraké ajarané Yésus nganti sédané. Filipus iku uga dadi murid kang mèlu lan dijupuk karo Yesus saka gawéyané dadi warigaluh iwak ing Danau Génésarèt. Jaman iku bangsa Romawi isih njajah tanah Yahudi, Yesus dikarepaké banget supaya bisa dadi pembebas saka penjajah Kamaharajan Romawi karo rakyat Yahudi, murid-muridé, lan kaum Zélot kang dianggep wadyabala Romawi pamberontak ing tanah bangsa Yahudi. Yesus dianggep penyelamat kang bisa nulungi bangsa Yahudi saka penjajahan kamaharajan Romawi kang asalé saka Éropah Kulon.

Itali

Itali resminé Républik Itali (basa Italia: Repubblica Italiana), iku nagara ing bawana Éropah lan loro pulo gedhé ing Segara Mediteran, Sisili lan Sardinia. Sing ndunungi cacahé kira-kira ana 60 yuta. Kutha krajané iku Roma. Itali wewatesan ing sisih lor karo pagunungan Alpen, sarta duwé tapel wates karo nagara-nagara Prancis, Switserlan, Ostenrik lan Slovénia. Nagara mardhika San Marino lan Kutha Vatikan iku minangka enclave sajeroning Ujung Italia, déné Campione d'Italia iku minangka sawijining exclave Italia ing nagara Switserlan.

Itali wis dadi papan kanggo warna-warna budaya Éropah, kaya déné Etruscans lan Roman, lan uga panggonan kelairan obahan Renaissance, kang diwiwiti ing Toscano lan nyebar ka saindhenging Éropah. Kutha krajan Itali, Rum wis dadi pusat peradaban Kulon, lan pusat Greja Katulik.

Dina iki, Itali iku nagara Républik demokratik, lan nagara maju kanthi GDP nomer 7 sadonya, naomer 8 ing Indeks Kualitas Urip, lan rangkong nomer 20 ing donya bab Indèks Pembangunan Manungsa. Italia uga minangka salah siji pangadeg Uni Éropah (kang nandha tangani prajanjèn Treaty of Rome ing taun 1957), lan uga anggota klompok nagara G8, Dewan Éropah, Uni Éropah Kulon, lan Inisiatif Éropah Tengah. Wiwit tanggal 1 Januari, 2007, Italia dadi anggota ora tetep Dewan Keamanan PBB.

Perang Adhem

Perang Dingin iku sebutan kanggo sawijining periodhe nalika dumadi konflik, kategangan, lan kompetisi antarané Amérikah Sarékat (sarta sekuthu-sekuthuné karan Blok Kulon) lan Uni Sovyet (sarta sekuthu-sekuthuné karan Blok Wétan) kang dumadi antarané taun 1947—1991. Persaingan kekaroné dumadi ing manéka warna babagan: koalisi militèr; idéologi, psikologi, lan telik sandhi; militèr, indhustri, lan pangembangan tèknologi; pertahanan; lomba nuklir lan senjata; lan akèh manèh. Sing diwedèni, perang iki bakal kapungkasan kanthi perang nuklir, kang akiré ora dumadi. Istilah "Perang Dingin" dhéwé kawanuhaké ing taun 1947 déning Bernard Baruch lan Walter Lippman saka Amérikah Sarékat kanggo nggambaraké gayutan kang dumadi ing antarané kaloro nagara adhikuwasa mau.

Sawisé AS lan Uni Sovyèt sekuton lan kasil ngancuraké Nazi Jerman, kaloro pihak béda pendhapat ngenani priyé cara kang trep kanggo yasa Éropah pascaperang. Sakwéné sapérangan dhékade sabanjuré, saingan antarané kekaroné nyebar metu Éropah lan ngrambah ing saindhenging donya nalika AS yasa "pertahanan" marang kuminisme kanthi mbentuk sapérangan aliansi karo sapérangan nagara, mligi karo nagara ing Éropah Kulon, Timur Tengah, lan Asia Kidul-Wétan.

Sanajan kaloro nagara adhikuwasa iku ora tau perang kanthi langsung, nanging konflik ing antarané kaloroné kanthi ora langsung wis njalari sapérangan perang lokal kaya Perang Koréa, invasi Sovyèt marang Hungaria lan Cekoslovakia lan Perang Vietnam. Asil saka Perang Dingin kalebu (saka sapérangan kaca tingal) kadiktatoran ing Yunani lan Amérika Kidul. Krisis Rudal Kuba uga akibat saka Perang Dingin lan Krisis Timur Tengah uga wis dadi luwih kompleks amarga Perang Dingin. Dampak liyané ya iku kapérangé Jerman dadi rong pérangan ya iku Jerman Kulon lan Jerman Wétan kang dipisahaké déning Tembok Berlin. Nanging ana uga wektu-wektu ing ngendi kategangan lan pasaingan ing antarané kaloroné susut. Perang Dingin wiwit rampung ing taun 1980-an nalika Pamimpin Uni Sovyèt Mikhail Gorbachev ngluncuraké program réformasi, perestroika lan glasnost. Sacara konstan, Uni Sovyèt kelangan kakuwatan lan kakuwasaané marang Éropah Wétan lan pungkasané dibubaraké ing taun 1991.

Perang Salib Kaping Papat

Perang Salib Kaping Papat iku siji perang kang dilakoni antara taun (1202-1204). Wiwitane perang iki duwé tujuan ngrebut Yerusalem saka wong mu Muslim asaka invasi lumantar Mesir. Sawalike nalika sasi April 1204, Wadya Salib saka Éropah Kulon nyerang lan nguwasani Kristen (Ortodoks Timur) kutha Konstantinopel, kutha krajan Kamaharajan Bizantium. Kadadean iki kang gawé pecahe agama antarané Greja Ortodoks Timur lan Grja Katulik Roma.

Rebab

Rebab iku piranti kang nyuwara saka ginèsèké senar lan arco.Piranti iki dinuga asli Arab. Rebab (Arab الربابة utawa ربابة), uga sinebut rebap, rabab, rebeb, rababah, utawa al-rababa) sumebar kanthi sesebutan iku paling ora saka abad angka 8. Piranti iki sumebar liwat para dagang sing bebadra ing Afrika Lor, Timur Tengah, sapèrangan Éropah, lan Timur Jauh. Sawetara jinis migunakaké landheyan ing sisih ngisor kanggo pancadan lemah. Ana uga jinis sing dipetik kaya ta kabuli rebab (ana kalané karan robab utawa rubab).

Lumrahé, ukurané cilik, awaké bunder, migunakaké mémbran saka kulit kéwan lang guluné dawa. Ana pegbox kanggo setèlan senar. Ora nganggo papa nadha. Gandéwané luwih lengkung tinimbang piyul.

Rebab, senajang disenengi amarga swarané, nanging titi larasé ora bisa dhuwur lan saiki ing Arab wis akèh diganti nganggo piyul.

Ing Éropah Kulon, rebab kawanuhaké bebarangan karo tumungkulé Spanyol déning bangsa Moor, ing Ujung Iberia. Nanging, ana bukti manawa piranti musik iki kinawruhan ing abad ke-9 ing Éropah Wétan: ahli géografi Pèrsi abad ke-9 Ibnu Khurradadhbih ngutip lira Bizantium (utawa lūrā) kanthi sesebutan piranti musik gandhèwa khas Bizantium lan mèmper karo rabāb Arab.

Romantisisme

Romantisisme punika wangun pangowahan seni, sastra lan intelektual ingkang gadhah asal usul saking Éropah Kulon abad angka 18 minangka jaman Revolusi Industri. Pangowahan punika dadi salah siji révolusi musuhi norma-norma kabangsaan, sosial lan pulitik déning babagan , sosial lan pulitik minangka periode Pancerahan lan prabawa déning rasionalisasi ing alam, sajeroning seni lan sastra.

Wong Sèrbi

Wong Serbia (Aksara Sirilik Serbia: Срби Latin Serbia: Srbi) iku bangsa utawa bebrayan sing manggon ing Éropah Tengah lan Balkan. Suku bangsa iki manggon ing wewengkon Serbia, Montenegro, Bosnia-Herzegovina lan Kroasia. Bangsa Serbia uga dadi minoritas ing FYROM lan Slovenia. Bangsa iki kanthi resmi diakoni minangka minoritas déning Rumania lan Hongaria. Ana diaspora Serbia sing cukup akèh ing Éropah Kulon (konsèntrasi ing Jerman, Prancis, Swiss lan Austria), lan uga ing Amérika Lor: Amérikah Sarékat lan Kanada.

Yunani kuna

Yunani kuna tegesé pèriode Sajarah Yunani ing Èra Klasik, kang yakuwi wiwit saka 750 SM (pèriode archaic) nganti 146 BC (panaklukan Romawi). Jaman iki dianggep dadi budaya seminal (nggawa owah-owahan) kang dadi dhasaré peradaban bangsa kulon. Budaya Yunai duwé prabawa kang kuwat tumrap Kakaisaran Romawi, kang nggawa kabudayan iki menyang Éropah.

Peradaban Yunani kuna duwé prabawa wigati marang basa, pulitik, sistem pendhidhikan, filsafat, sains, lan seni, mbangkitaké Renaissance ing Éropah Kulon lan kabangkitan ing sajeroning mangsa Neoklasik ing abad ka-18 lan ka-19 ing Éropah lan Amérika.

Éropah Lor

Éropah Lor minangka sebutan kanggo pérangan lor Éropah, sanadyan tapel watesé ora tetep lan duwé warna-warna vèrsi. Minangka sebutan sing nglompokaké nagara Nordik:

Denmark, Finlandia, Islandia, Nurwègen lan Swedia, uga Åland, Kapuloan Faroe, Jan Mayen lan Svalbard. (Sanadyan kanthi pulitik lan sajarah raket banget gegayutané karo Éropah Lor, teritori Nordik Greenland kanthi géografi cedhak karo bawana Amérika Lor.)bebarengan karo pilihan ing ngisor (béda saka vèrsi siji lan sijiné):

Nagara Baltik: Estonia, Latvia, lan Lituania.

Pulo Britania Raya: Britania Raya(Karajan Manunggal), Irlandia Lor, Kapuloan Channel lan Pulo Man (delengen uga Éropah Kulon).

Irlandia

Wewengkon kang wewatesan, utawa cedhak, Segara Baltik lan Segara Lor, contoné baratlaut Rusia (kalebu Kaliningrad), lor Polen, lor Jerman, Walanda, Bèlgi, Luksemburg, region Prancis ing Nord-Pas de Calais.

Lumrahé Ingria, Karelia lan Ujung Kola (delengen uga Éropah Wétan).Bagéan Statistik Perserikatan Bangsa-Bangsa ngartèkaké Éropah Lor ya iku:

Cithakan:Country data åland Åland (Finlandia)

Karajan Manunggal

Kapuloan Channel: Cithakan:Country data Guernsey dan Cithakan:Country data Jersey

Dhènemarken

Estonia

Cithakan:Country data Kapulon Faroe (Denmark)

Finlan

Cithakan:Country data irlandia Républik Irlandia

Èslan

Cithakan:Country data Pulo Man

Latvia

Litowen

Nurwègen

Svalbard lan Jan Mayen (Nurwègen)

Swèdhen

Sadurungé abad kaping 19, sebutan 'Nordik' utawa 'Lor' kerep dipigunakaké kanggo nyebut Éropah Lor amarga nyakup nagara-nagara Nordik, Rusia Éropah, nagara Baltik (wektu iku Livonia lan Courland) lan Greenland.

Ing jaman-jaman wiwitan, nalika Éropah dikuwasani déning wewengkon Mediterania (kaya Imperium Romawi), kabèh sing ora dumunung cedhak segara diarani Éropah Lor, kalebu Jerman, Nagara Hilir, lan Austria. Sebutan iki kerep dipigunakaké nganti dina iki kanggo sawatara kontèks, kaya bab Renaisans Lor. Ing abad tengahan, sebutan (Ultima) Thule dipigunakaké kanggo nyebut panggonan semi-mistik ing pucuk lor bawana iku.

Éropah Tengah

Éropah Tengah iku tlatah sing gumelar antarané Éropah Wétan lan Éropah Kulon. Tlatah iki racaké dumadi saka nagara-nagara:

Ostenrik

Républik Céko

Jerman

Honggari

Liechtenstein

Polen

Slowak

Slovénia

Switserlan

Éurasia

Éurasia ya iku superbawana gabungan saka 2 bawana ya iku Éropah lan Asia. Éurasia kadhang dianggep siji bawana alternatif.

Istilah Éurasia kadhang-kadhang uga minangka ngrujuk marang nagara-nagara eks-Uni Soviet kang lagi merdeka ing Asia Tengah lan ing Kaukasus.

Sajeroning ngèlmu bumi, kang duwé dhéfinisi luwih trep ngenani siji bawana, lumrahé nganggep Éurasia minangka siji bawana.

Éurasia bisa didefinisekake kanthi géografis kanthi ngurangi Afrika saka kumpulan dharatan gedhé kang jenenge Afrika-Éurasia. Garis pamisah antarané Éropah lan Asia lumrahé ana ing sadawaning Pegunungan Ural.

Pérangan-pérangan wewengkon Éurasia:

Éropah

Éropah Kulon

Éropah Lor

Éropah Kidul

Éropah Tengah

Éropah Wétan

Asia Wétan

Asia Kidul

Asia Tengah

Asia Kidul-wétan

Asia Wétan

Asia Lor

Tlatah ing donya

LocationAfrica

Afrika

Maghribi · Lor · Tengah · Kidul · Kulon · Wétan

LocationAmericas

Amérika

Lor (Anglo  · Lor) · Tengah (Tengah  · Karibia) · Kidul (Latin  · Corong Kidul)

LocationAsia

Asia

Tengah · Wétan (Wétan adoh · Asia-Pasifik) · Lor (Siberia) · Kidul (Anak bawana India) · Kidul-wétan · Kidul-kulon/Kulon

LocationEurope

Éropah

Balkan · Kulon · Tengah · Wétan · Lor · Kidul · Skandinavia

GreaterMiddleEast

Wétan Tengah Semenanjung Arab · Kaukasus · Levant ·

LocationOceania

Oséania

Australasia · Melanesia · Micronesia · Polynesia

LocationPolarRegions

Kutub

Arktik · Antartika

LocationOceans

Samudra Donya · Arktik · Atlantik · Hindia · Pasifik · Kidul
Delengen uga Cithakan:Bawana ing donya

Ing basa liyané

This page is based on a Wikipedia article written by authors (here).
Text is available under the CC BY-SA 3.0 license; additional terms may apply.
Images, videos and audio are available under their respective licenses.