León

León er borg í héraðinu Kastilíu og León á Spáni. Borgin er höfuðstaður León-héraðs. Íbúar eru um 130 þúsund. Borgin var stofnuð sem rómverskt virki um 29 f.Kr. en blómstraði sem höfuðborg Konungsríkisins León árið 910. Það varð hluti af Konungsríkinu Kastilíu árið 1301 og hnignaði eftir það.

Catedral de León vista clásica
Gotneska dómkirkjan í León.
1379

Árið 1379 (MCCCLXXIX í rómverskum tölum)

23. mars

23. mars er 82. dagur ársins (83. á hlaupári) samkvæmt gregoríska tímatalinu. 283 dagar eru eftir af árinu.

26. júlí

26. júlí er 207. dagur ársins (208. á hlaupári) samkvæmt gregoríska tímatalinu. 158 dagar eru eftir af árinu.

29. maí

29. maí er 149. dagur ársins (150. á hlaupári) samkvæmt gregoríska tímatalinu. 216 dagar eru eftir af árinu.

4. október

4. október er 277. dagur ársins (278. á hlaupári) samkvæmt gregoríska tímatalinu. 88 dagar eru eftir af árinu.

5. október

5. október er 278. dagur ársins (279. á hlaupári) samkvæmt gregoríska tímatalinu. 87 dagar eru eftir af árinu.

Andalúsía

Andalúsía (spænska: Andalucía) er sjálfstjórnarsvæði á Suður-Spáni. Höfuðborg sjálfstjórnarsvæðisins er borgin Sevilla. Andalúsía skiptist svo í þessi átta héruð: Almería, Cádiz, Córdoba, Granada, Huelva, Jaén, Málaga og Sevilla.

Burgos

Burgos er borg á Norður-Spáni. Borgin er hin sögulega höfuðborg Kastilíu. Íbúar eru um 180 þúsund. Hún stendur við ármót þveráa Arlanzón á brún Íberíumiðhálendisins. Hún er höfuðstaður Burgossýslu í sjálfstjórnarhéraðinu Kastilíu og León. Dómkirkjan í Burgos var reist frá 1221 til 1260 og er á heimsminjaskrá UNESCO.

Ceuta

Ceuta er agnarlítil spænsk sjálfstjórnarborg sunnan megin við Gíbraltarsund á norðurströnd Magrebsvæðisins. Á arabísku heitir það سبتة (Sabtah á hefðbundinni arabísku, Sebta í Marokkó).

Yfir Ceuta gnæfir hæðin Monte Hacho þar sem stendur virki spænska hersins. Monte Hacho er oft talið vera syðri súla Herkúlesar (en stundum er það talið vera Jebel Musa).

Galisía

Galisía (eða Jakobsland) er spænskt sjálfstjórnarsvæði á Norðvestur-Spáni. Galisía liggur norðan Portúgals og vestan spænsku sjálfstjórnarsvæðanna Kastilía-León og Astúría. Galisía skiptist í A Coruña-hérað, Lugo-hérað, Ourense-hérað og Pontevedra-hérað.

Galisía er 29,574 ferkílómetrar og íbúar héraðsins voru um 2.780.000 árið 2008. Svæðið, sem fékk sjálfstjórn árið 1981, Höfuðstaðurinn er Santiago de Compostela. Fjölmennasta borgin er Vigo í Pontevedra-sýslu. Opinber tungumál í Galisíu eru tvö, spænska og galisíska, sem er skyld portúgölsku.

Juan Ponce de León

Juan Ponce de León (1474 – júlí 1521) var spænskur landkönnuður og landvinningamaður (conquistador). Hann var útnefndur fyrsti landstjóri Puerto Rico af spænsku krúnunni. Hann fór fyrstur Evrópubúa í landkönnunarleiðangur til Flórída, sem hann gaf nafn eftir fyrstu siglingu sína þangað árið 1513. Á seinni tímum hefur sprottið upp sú saga að hann hafi verið í leit að æskulindinni en engar samtímaheimildir bera vitni um slíkt svo líklegt þykir að sagan sé tómur uppspuni.Ponce de León sneri aftur til suðvesturhluta Flórída árið 1521 og stóð fyrir fyrstu tilraun Spánverja til að stofna varanlega nýlendu á svæðinu, sem nú tilheyrir Bandaríkjunum. Frumbyggjum af Calusa-þjóðerni leist illa á þessa innrás Spánverja og börðust gegn þeim af hörku. Ponce de León særðist illa í átökunum og hætt var við stofnun nýlendunnar þegar hann dó úr sárum sínum eftir heimkomuna til Kúbu. Hann var grafinn í Puerto Rico og gröf hans má nú finna í dómkirkju San Juan Bautista í San Juan.

Karakas

Karakas (Spænska: Caracas, opinberlega: Santiago de León de Caracas) er höfuðborg Venesúela. Íbúar Karakas eru um 2 milljónir (2017) en 3 milljónir á stórborgarsvæðinu talsins. Borgin er stærsta borg landsins.

Borgin liggur í samnefndum dal við fljótið Guaire í norðurhluta landsins milli strandfjallanna Cordillera de la Costa. Byggð er í um 750-1150 metra hæð.

Ein hæsta morðtíðni í heimi er í Karakas.

Kastilía

Kastilía er sögulegt hérað á Mið- og Norður-Spáni sem er skilgreint með ýmsum hætti. Konungsríkið Kastilía var á þessu svæði á miðöldum en það sameinaðist síðar nágrannaríkjum í Aragón og Navarra og varð Konungsríkið Spánn. Sögulegur höfuðstaður Kastilíu er Burgos. Kastilía er venjulega talin ná yfir suður- og miðhluta Kastilíu og León og alla Kastilíu-La Mancha nema syðsta hlutann.

Áður fyrr skiptist Kastilía í Gömlu Kastilíu, sem frá 1833 eru héruðin Kantabría og La Rioja, auk austurhluta Kastilíu og León, og Nýju Kastilíu, sem voru Kastilía-La Mancha og héraðið Madríd.

Nafnið er talið þýða „land kastalanna“ og vísa til kastala sem kristnir konungar reistu á löndum sem þeir unnu frá márum við endurheimt Spánar.

Kastilía-León

Kastilía-León (spænska: Castilla y León) er sjálfstjórnarsvæði á Spáni. Það skiptist í héruðin: Ávila-hérað, Burgos-hérað, León-hérað, Palencia-hérað, Salamanca-hérað, Segovia-hérað, Soria-hérað, Valladolid-hérað og Zamora-hérað.

Konungsríkið Kastilía

Konungsríkið Kastilía var sjálfstætt ríki á Pýreneaskaga á miðöldum og er nú hluti af Spáni. Nafnið kemur fyrst fram í heimildum um árið 800 og er dregið af því að þá var þetta svæði austurhluti konungsríkisins Astúríu og þar reis fjöldi kastala til að verja landamærin gegn Márum.

Melilla

Melilla er spænsk útlenda og sjálfstjórnarborg á norðurströnd Afríku. Svæðið var fríhöfn þar til Spánn gekk í Evrópusambandið. Marokkó gerir tilkall til svæðisins.

Salamanca

Salamanca er borg á Spáni í sjálfsstjórnarsvæðinu Kastilía og León og höfuðborg í samnefndu héraði. Borgin hefur um 155 þúsund íbúa (2012) og er staðsett um 200 km vestur af Madríd. Hún er næstfjölmennasta borgin í Kastilíu-León á eftir Valladolid.

Salamanca er háskólaborg og þúsundir alþjóðlegra stúdenta sækja þar nám. Gamli bærinn er á heimsminjaskrá UNESCO.

Spánn

Spánn (spænska: España; katalónska Espanya; baskneska Espainia) er konungsríki á Íberíuskaga í Suðvestur-Evrópu. Hið opinbera heiti landsins er Konungsríkið Spánn (Reino de España). Lönd sem liggja að Spáni eru Portúgal að vestan og Frakkland að austan. Auk þess er örríkið Andorra í Pýreneafjöllum á landamærum Spánar og Frakklands. Syðst á Spáni er kletturinn Gíbraltar, sem er lítið landsvæði undir yfirráðum Breta. Að norðaustan liggur Biskajaflói að Spáni, Atlantshafið að suðvestan og að sunnan er Gíbraltarsund og svo Miðjarðarhafið að suðaustan og austan. Syðsti oddi Spánar er jafnframt syðsti oddi meginlands Evrópu. Spáni tilheyra Baleareyjar í Miðjarðarhafi (Majorka, Menorka og Íbísa), Kanaríeyjar í Atlantshafi og útlendurnar Ceuta og Melilla í Norður-Afríku.

Spánn er rúmlega 505 þúsund ferkílómetrar að flatarmáli eða um það bil fimm sinnum stærra en Ísland. Á Spáni búa um 46 milljónir manna. Stærstu borgir Spánar eru höfuðborgin, Madrid og Barcelona. Í Madríd búa um 5,5 milljónir manna og tæpar fimm milljónir í Barselóna. Spánn er fornfrægt menningarríki. Arabar og Berbar lögðu hluta af Spáni undir sig á miðöldum og voru þar kallaðir Márar. Miklar minjar eru um dvöl þeirra á Spáni, meðal annars Alhambrahöllin. Barselóna þykir mjög athyglisverð fyrir nútímabyggingarlist og ber þar helst að nefna Antoni Gaudí en byggingar hans eru víða í borginni.

Spánn var einræðisríki undir stjórn Franciscos Franco einræðisherra frá 1939 til 1975. Jóhann Karl 1. var konungur Spánar frá 1975 til 2014. Núverandi konungur er Filippus 6.

Valladolid

Valladolid er höfuðborg Kastilíu og León á Spáni. Íbúafjöldinn var um 300.000 árið 2017 en séu íbúar aðliggjandi byggða taldir með verður fjöldinn 414.000.

Á öðrum tungumálum

This page is based on a Wikipedia article written by authors (here).
Text is available under the CC BY-SA 3.0 license; additional terms may apply.
Images, videos and audio are available under their respective licenses.