Brasilía

Brasilía (portúgalska: Brasil), opinberlega Sambandslýðveldið Brasilía (portúgalska: República Federativa do Brasil) er stærsta og fjölmennasta land Suður-Ameríku og hið fimmta stærsta í heiminum bæði að flatarmáli og fólksfjölda. Landið er 8.514.877 km² að flatamáli og teygir sig frá ströndum Atlantshafsins að rótum Andesfjalla og innan landamæra þess er megnið af Amasónregnskóginum, stærsta regnskógi heims, en einnig víðáttumikil landbúnaðarsvæði. Strandlína Brasilíu er 7367 km löng.

Sambandslýðveldið Brasilía
República Federativa do Brasil
Fáni Brasilíu Skjaldarmerki Brasilíu
Fáni Skjaldarmerki
Kjörorð:
Ordem e Progresso (portúgalska)
Regla og framfarir
Þjóðsöngur:
Hino Nacional Brasileiro
Kort sem sýnir staðsetningu Brasilíu
Höfuðborg Brasilía
Opinbert tungumál Portúgalska
Stjórnarfar Lýðveldi
Forseti Jair Bolsonaro
Stofnun
 - Sjálfstæði 7. september 1822 
 - Viðurkennt 29. ágúst 1825 
Flatarmál
 - Samtals
 - Vatn (%)
5. sæti
8.514.215 km²
0,65
Mannfjöldi
 - Samtals (Júlí 2014)
 - Þéttleiki byggðar
5. sæti
206 milljónir.
24/km²
VLF (KMJ)
- Samtals
- á mann
áætl. 2011
2.294 millj. dala (7. sæti)
11.769 dalir (75. sæti)
VÞL (2011) Dark Green Arrow Up.svg 0,946 (17. sæti)
Gjaldmiðill ríal
Tímabelti UTC -2 til -5
Þjóðarlén .br
Landsnúmer 55

Söguágrip

Frumbyggjar hafa búið á svæðinu sem nú er Brasilía í meira en 11.000 ár. Árið 1500 gerði Pedro Alvares Cabral tilkall til landsins þegar hann kom þangað með flota sínum. Fyrsta fasta búseta Portúgala var um 1532 og nýlendustefna hófst þegar Dom Joao konungur Portúgals skipti landinu í 15 sjálfstæð nýlendusvæði. Þessi skipting skapaði óskipulag og deilur og því lét konungurinn svæðin lúta miðstýrðu valdi. Fyrstu tvær aldir á nýlendutímanum einkenndust af átökum og stríðum milli frumbyggja og Portúgala. Um miðja 16. öld var sykur orðinn mikilvægasta útflutningsvara Brasilíu og þrælar frá Vestur-Afríku mikilvæg innflutningsvara en þeir unnu á sykurplantekrum.

Árið 1808 flutti João VI konungur Portúgals til Brasilíu tímabundið vegna Napóleonstyrjaldanna. Í byrjun 19. aldar varð spenna á milli brasilískra Portúgala og stjórnvalda í Portúgal sem varð til þess að árið 1822 lýsti Brasilía yfir sjálfstæði og síðar var stofnað keisaradæmi með Dom Pedro sem keisara. Portúgal viðurkenndi sjálfstæði Brasilíu árið 1825.

Árið 1888 var þrælahald afnumið í landinu. Ári síðar var Dom Pedro II komið frá völdum og lýðveldi stofnað. Í lok 19. aldar átti Brasilía í stríðum við nágrannaríki sín, Argentínu, Úrúgvæ og Paragvæ um áhrif og landsvæði. Stríðið við Paragvæ (1864-1870) er það mannskæðasta í sögu Suður-Ameríku.

Í fyrri heimstyrjöld var Brasilía hlutlaust ríki þar til þýskir kafbátar sökktu skipum þeirra á Atlantshafi árið 1917 en þá lýsti Brasilía yfir stríði við Miðveldin. Hlutverk Brasilíu var aðallega eftirlitshlutverk á Atlantshafi.

Árið 1930 náði Getúlio Vargas völdum með aðstoð hersins. Stöðug átök og tilraunir til að taka aftur völdin frá Vargas leiddu til þess að Vargas varð einræðisherra og Estado novo tímabilið hófst þar sem stjórnvöld voru annáluð fyrir ofbeldi og kúgun.

Í seinni heimstyrjöld var Brasilía fyrst um sinn hlutlaust ríki þar til ársins 1942 þegar landið gekk til liðs við bandamenn eftir að hafa slitið diplómatísk tengsl við Öxulveldin. Eftir heimstyrjöldina vék Vargas vegna þrýstings og lýðræði var komið á. Vargas var kosinn síðar, árið 1951 en eftir stjórnarkreppu framdi hann sjálfsmorð. Lýðræði var viðkvæmt næstu áratugi og árið 1964 frömdu brasilískir herforingjar valdarán gegn stjórn João Goulart forseta í því yfirskyni að koma í veg fyrir að Brasilía yrði kommúnismanum að bráð. Í Brasilíu ríkti herforingjastjórn til ársins 1985 en á 9. áratugnum var lýðræði smám saman komið aftur á.

Luís Inácio Lula da Silva var forseti frá 2002 til 2010 þegar fyrsta konan, Dilma Rousseff, varð forseti. Rannsókn á peningaþvætti og spillingu í kringum ríkisrekna olíufyrirtækið Petrobras hefur tekið sinn toll í Brasilísku ríkisstjórninni. Lula da Silva var yfirheyrður vegna málsins og tugir stjórnmálamanna hafa verið bendlaðir við málið.[1]

Árið 2016 var Dilmu Rousseff vikið úr embætti af öldungadeild þingsins. Samþykkt var að hún sæti ákæru til embættismissis fyrir spillingu. Var hún sökuð um að hafa fegrað efnahagstölur landsins fyrir kosningar. Michel Temer varaforseti tók við embætti forseta.[2]

Árið 2014 var haldin Heimsmeistarakeppnin í knattspyrnu í Brasilíu og árið 2016 voru Ólympíuleikarnir í Río de Janeiro.

Landafræði

Congresso do Brasil
Þjóðþingið

Brasilía skiptist í 27 fylki sem hér segir:

Nr. Nafn Lykill Höfuðborg
1. Acre AC Rio Branco
2. Alagoas AL Maceió
3. Amapá AP Macapá
4. Amazonas AM Manaus
5. Bahia BA Salvador
6. Ceará CE Fortaleza
7. Espírito Santo ES Vitória
8. Goiás GO Goiânia
9. Maranhão MA São Luís
10. Mato Grosso MT Cuiabá
11. Mato Grosso do Sul MS Campo Grande
12. Minas Gerais MG Belo Horizonte
13. Pará PA Belém
14. Paraíba PB João Pessoa
15. Paraná PR Curitiba
16. Pernambuco PE Recife
17. Piauí PI Teresina
18. Rio de Janeiro RJ Rio de Janeiro
19. Rio Grande do Norte RN Natal
20. Rio Grande do Sul RS Porto Alegre
21. Rondônia RO Porto Velho
22. Roraima RR Boa Vista
23. Santa Catarina SC Florianópolis
24. São Paulo SP São Paulo
25. Sergipe SE Aracaju
26. Tocantins TO Palmas
27. Distrito Federal DF Brasilía

Samfélag

Brasilía fimmta fjölmennasta ríki heims og hefur rúmlega 206 milljónir (2016). Tæplega helmingur íbúa Brasilíu eru hvítir, 43% eru af blönduðum uppruna hvítra og svartra, rúm 7% eru blökkumenn en 1-2% eru frumbyggjar eða fólk af asískum uppruna.

Um 85% Brasilíumanna búa í þéttbýli. Stærsta borg landsins er São Paulo og næst kemur Ríó de Janeiró.[3]

Náttúrufar

Lífríki Brasilíu er gríðarlega fjölbreytt og það er það ríki sem hefur flestar tegundir lífvera (bæði úr dýra- og plönturíkinu) innan sinna landamæra. Vísindamenn telja að um 9,5% allra tegunda á jörðinni finnist í landinu (T.d. 9,3% þekktra spendýra og 16% þekktra fugla). Af stórum spendýrum má nefna jagúar og fjallaljón, tapíra, mauraætur, letidýr, pekkaríusvín, beltisdýr, fjölmargar tegundir hjartardýra og margar tegundir prímata. Tegundaauðgi froskdýra er einstæð og líklega er Brasilía líka það land heims þar sem flestar tegundir skordýra og áttfætlna lifa. Erfitt er að áætla þann fjölda skordýrategunda sem þar er að finna, en sumir fræðimenn telja að þær séu yfir 70 þúsund. [4]

Ein af hverjum fjórum tegundum plantna sem fundist hafa á jörðinni í Brasilíu. Þessari fjölbreytni má þakka regnskógum Amason, miklum ám og votlendissvæðum. Einnig eru strandskógar við ströndina og grassléttur í austurhluta landsins.[5]

Amasonfljótið í Suður-Ameríku er annað lengsta vatnsfall í heimi á eftir ánni Níl. Það er vatnsmesta fljót í heimi og vatnasvið þess er það stærsta í heimi, í kringum 7 milljónir km2. Um 20% alls ferskvatns sem berst í heimshöfin með vatnsföllum kemur með Amasonfljótinu.[6]

Hæsti punktur landsins er Pico da Neblina sem er 2994 metra yfir sjávarmáli.

Menning

Heitor Vila-Lobos (c. 1922)
Heitor Villa-Lobos var einn áhrifamesti tónlistarmaður Brasilíu á 20. öldinni.

Kjarni brasilískrar menningar er kominn úr portúgalskri menningu vegna sterkra tengsla Brasilíu við móðurríkið á nýlendutímanum. Portúgalar breiddu út tungu sína, portúgölsku, byggingarlist sína og kaþólska trú. En menning Brasilíu varð einnig fyrir sterkum áhrifum frá aðfluttu fólki frá öðrum Evrópuríkjum og Afríku auk þess sem eftir leifir af menningu innfæddra frumbyggja. Meðal annarra má nefna nýbúa frá Ítalíu, Þýskalandi, Japan og arabalöndum, sem fluttust í stórum stíl til Suður- og Suðuaustur-Brasilíu. Áhrifa frá brasilískum frumbyggjum gætir á bæði tungu og matarhefðir Brasilíu. Þar gætir einnig áhrifa frá afrískum innflytjendum, sem einnig höfðu áhrif á brasilíska tónlist, dans og trúarbrögð.[7]

Listasaga

Brasilísk list hefur frá því á 16. öld þróast í ólíkar áttir, meðal annars Barokk, sem var ríkjandi stíll í landinu fram á 19. öldina, rómantík, nútímalist, expressjónisma, kúbisma, súrrealisma og abstrakt list.

Brasilísk kvikmyndasaga á rætur að rekja til upphafs kvikmyndalistar seint á 19. öldinni.

Tónlist

Innan brasilískrar tónlistar eru ýmis afbrigði og mörg þeirra eru einkennandi fyrir tiltekna landshluta. Áhrifa gætir frá afrískri og evrópskri tónlist en einnig frá frumbyggjum Brasilíu. Meðal tónlistargreina má nefna samba, MPB, choro, Sertanejo, brega, forró, frevo, maracatu, bossa nova og Axé-tónlist.

Machado de Assis aos 57 anos
Machado de Assis, skáld og rithöfundur er oft talinn merkasti rithöfundur Brasilíu.

Meðal þekktra tónlistarmanna má nefna Francisco Manuel da Silva, Antônio Carlos Gomes, Elias Álvares Lobo, Brasílio Itiberê da Cunha, Luciano Gallet, Alexandre Levy, Alberto Nepomuceno, Oscar Lorenzo Fernández, Henrique Oswald, Francisco Mignone, Heitor Villa-Lobos, Camargo Guarnieri, Pixinguinha, Hermeto Pascoal, Antônio Carlos Jobim, Edson Zampronha, João Gilberto, Nara Leão, Elis Regina, Caetano Veloso, Maria Bethânia, Chico Buarque, Jorge Ben Jor, Pato Fu, Marisa Monte, Pitty og Amon Tobin.

Bókmenntir

Saga brasilískra bókmennta nær aftur til 16. aldar, til skrifa fyrstu portúgölsku landkönnuðanna. Þeirra á meðal var Pêro Vaz de Caminha. Skrif þeirra voru uppfull af lýsingum á dýraríki og gróðurfari landsins og á háttum innfæddra frumbyggja, sem vöktu mikla furðu meðal evrópskra lesenda og innflytjenda. Í Brasilíu urðu til mikilvægar bókmenntir innan rómantíkurinnar og skáldsagnahöfundar á borð við Joaquim Manuel de Macedo og José de Alencar skrifuðu bækur um ástir og sorgir. Alencar gerði einnig á löngum ferli sínum frumbyggja Brasilíu að söguhetjum í skáldsögunum O Guarany, Iracema, Ubirajara.[8]

Matarmenning

Feijoada 01
Feijoada, réttur úr svínakjöti, svörtum baunum og hrísgrjónum

Brasilískur matur er afar fjölbreytilegur og mikill munur eftir landshlutum. Feijoada er talinn þjóðarréttur en einnig má minnast á vatapá, moqueca, polenta og acarajé, sem eru allt hefðbundnir brasilískir réttir.

Hversdagslega borða Brasilíumenn mikið af hrísgrjónum og baunum, gjarnan með nautakjöti og salati og er oft blandað með kassava-hveiti. Oft eru hafðar steiktar kartöflur, steikt kassava eða steiktir bananar í hádegismatur, jafnvel kjötréttir eða steiktur ostur.

Þjóðardrykkir Brasilíu er kaffi og cachaça, sem er áfengur drykkur gerður úr sykurreyr og er megin uppistaðan í þjóðarkokteilnum, caipirinha.

Margvíslegt sælgæti er til í Brasilíu, svo sem brigadeiro, sem eru súkkulaðifrauðkúlur; cocada og beijinho sem er hvort tveggja kókoshnetusælgæti; og sælgæti, sem kallast „romeu e julieta“ (Rómeó og Júlía) og er gert úr osti með guavasultu, sem kallast goiabada. Úr hnetum er gert paçoca, rapadura og pé-de-moleque. Meðal ávaxta, sem vaxa í Brasilíu, má nefna açaí, cupuaçu, mangó, papaja, kókóbaunir, kasjúhnetur, guava, appelsínur, ástaraldin og ananas. Úr ávöxtum eru gerðir ýmsir blandaðir ávaxtasafar.

Borgir

Goiania-vaca-brava

Goiânia

Natal-Praia-do-Meio-Santos-Reis

Natal

Jansen lagoon

São Luis

Heimild

Söguágrip var unnið úr ensku Wikipedia: Fyrirmynd greinarinnar var „Brazil“ á ensku útgáfu Wikipedia. Sótt 12. maí 2016.

Tilvísanir

  1. Tugir sakaðir um spillingu í Brasilíu Rúv, skoðað 12. maí, 2016.
  2. Forseta Brasilíu vikið úr embætti Rúv. Skoðað 12. maí, 2016
  3. Hvað er Brasilía stór og hvað búa margir þar? Vísindavefurinn. Skoðað 1. október, 2016.
  4. Hvaða dýr búa í Brasilíu og hver þeirra eru í útrýmingarhættu? Vísindavefurinn. Skoðað 13. maí, 2016.
  5. Í hvaða landi lifa flestar dýrategundir? Vísindavefur. Skoðað 13. maí, 2016.
  6. Hvað veist þú um Amasonfljótið? Vísindavefurinn. Skoðað 13. maí, 2016.
  7. Freyre, Gilberto (1986), „The Afro-Brazilian experiment: African influence on Brazilian culture". . (UNESCO). Geymt frá upphaflegu greininni 30. maí 2012. Skoðað 8. júní2008.
  8. „Brazilian Literature: An Introduction“; afrit af upphaflegu eintaki. Skoðað 2. nóvember 2009.

Ítarefni

  • Bellos, Alex (2003). Futebol: The Brazilian Way of Life. London: Bloomsbury Publishing plc.
  • Bethell, Leslie (1991). Colonial Brazil. Cambridge: Cambridge University Press.
  • Fausto, Boris (1999). A Concise History of Brazil. Cambridge: Cambridge University Press.
  • Skidmore, Thomas E. (1974). Black Into White: Race and Nationality in Brazilian Thought. Oxford: Oxford University Press.
  • Wagley, Charles (1963). An Introduction to Brazil. New York, New York: Columbia University Press.

Tenglar

Argentína

Argentína er land í sunnanverðri Suður-Ameríku. Það er næststærsta land álfunnar og það áttunda stærsta í heimi. Það afmarkast af Andesfjallgarðinum í vestri, Atlantshafi í austri og Drakesundi í suðri. Lönd, sem liggja að Argentínu eru Síle í vestri, Paragvæ og Bólivía í norðri, Brasilía og Úrúgvæ í norðaustri. Argentína gerir kröfu til Falklandseyja (sem Argentínumenn nefna Malvinaseyjar), Suður-Georgíu og Suður-Sandvíkureyja og loks til hluta af Suðurskautslandinu.

Baffinseyjarstraumurinn

Baffinseyjarstraumurinn er hafstraumur vestan við Baffinseyju í norðvesturhluta Atlantshafs. Hann á upptök sín í Austur-Grænlandsstraumnum og straumum úr Norður-Íshafinu.

Brasilía (borg)

Brasilía (portúgalska: Brasília) er höfuðborg Brasilíu. Á stórborgarsvæði hennar búa nálægt 3 milljónum (2015). Borgin er dæmi um tilbúið samfélag og var hún hönnuð af arkitektinum Oscar Niemeyer og byggð á 41 mánuði á árunum 1956 til 1960.

Bógóta

Bógóta (spænska: Bogotá) er stjórnarborg og stærsta borg Kólumbíu. Opinbert nafn borgarinnar er Bogotá, D.C. (D.C. stendur fyrir Distrito Capital, sem að þýðir Höfuðborgarsvæði). Í borginni búa tæpar 8 miljónir, en á öllu stórborgarsvæðinu er talið að búi tæpar 10 milljónir (2017).

Bógóta er leitt af orði úr frumbyggjamáli 'Bacatá', sem merkir þá gerð akuryrkju sem Muisca-indjánarnir prattíkeruðu.

Búenos Aíres

Búenos Aíres er stærsta borg og höfuðborg Argentínu. Borgin er á suðurbakka Río de la Plata (Silfuráin) á suðausturströnd Suður-Ameríku. Vegna mikilla áhrifa frá evrópskri menningu er borgin stundum kölluð „París Suður-Ameríku“. Á stórborgarsvæðinu búa um 15,6 milljónir manna.

Falklandseyjastraumurinn

Falklandseyjastraumurinn er kaldur hafstraumur sem streymir norður með Atlantshafsströnd Patagóníu allt að ósum Río de la Plata. Straumurinn er grein af Suðurhafsstraumnum sem skilur sig frá honum við Hornhöfða. Hann dregur nafn sitt af Falklandseyjum. Hann mætir Brasilíustraumnum í Argentínuhafi og blandast honum þar.

Flórídastraumurinn

Flórídastraumurinn er hlýr hafstraumur sem rennur úr Mexíkóflóa út í Atlantshaf. Straumurinn verður til þegar sjór streymir inn í flóann vegna snúnings jarðar og rennur úr honum aftur við Flórídasund og Florida Keys á milli Flórída og Kúbu. Þar rennur Flórídastraumurinn saman við Golfstrauminn.

Gíneustraumurinn

Gíneustraumurinn er hlýr hægfara hafstraumur í Atlantshafi sem liggur austur með Gíneuströnd Vestur-Afríku. Hann líkist þannig Miðbaugsgagnstraumunum í Indlandshafi og Kyrrahafi.

Hornhöfðastraumurinn

Hornhöfðastraumurinn er kaldur hafstraumur sem streymir frá vestri til austurs við Hornhöfða. Hornhöfðastraumurinn er í raun hröðun sem verður á Suðurhafsstraumnum þegar hann fer fyrir höfðann. Grein af straumnum verður Falklandseyjastraumurinn við Falklandseyjar.

Karakas

Karakas (Spænska: Caracas, opinberlega: Santiago de León de Caracas) er höfuðborg Venesúela. Íbúar Karakas eru um 2 milljónir (2017) en 3 milljónir á stórborgarsvæðinu talsins. Borgin er stærsta borg landsins.

Borgin liggur í samnefndum dal við fljótið Guaire í norðurhluta landsins milli strandfjallanna Cordillera de la Costa. Byggð er í um 750-1150 metra hæð.

Ein hæsta morðtíðni í heimi er í Karakas.

Kólumbía

Kólumbía er land í norðvesturhluta Suður-Ameríku með landamæri að Venesúela og Brasilíu í austri, Ekvador og Perú í suðri og Panama í norðvestri. Það á strönd að Karíbahafi í norðri og Kyrrahafinu í vestri. Kólumbía ræður yfir stórum eyjaklasa í Karíbahafi, San Andrés y Providencia, undan strönd Níkaragva.

Landið þar sem nú er Kólumbía var byggt frumbyggjum frá því í steinöld. Þar stóðu menningarsamfélögin Muisca, Quimbaya og Tairona. Spánverjar komu til landsins árið 1499 og lögðu það brátt undir sig. Þeir stofnuðu Varakonungsdæmið Nýja-Granada með höfuðborgina Bógóta. Varakonungsdæmið lýsti yfir sjálfstæði sem Stór-Kólumbía í kjölfar herfara Simón Bolívar 1819. Nokkrum árum síðar klufu Venesúela og Ekvador sig frá þessu ríki og eftir varð Lýðveldið Nýja-Granada. Panama klauf sig frá Kólumbíu árið 1903. Eftir síðari heimsstyrjöld leiddu pólitísk átök til tíu ára vopnaðra átaka, La Violencia. Stjórnarsamstarf frjálslyndra og íhaldsmanna batt endi á þessi átök en brátt hófst skæruhernaður við ýmsa vopnaða hópa og glæpasamtök sem hefur haldið áfram til þessa dags.

Kólumbía er eitt af sautján löndum heims með mesta líffjölbreytni. Landið nær yfir regnskóga á Amasónsvæðinu, Andesfjöll og hitabeltisgresjur. Kólumbía er þriðja fjölmennasta ríki Rómönsku Ameríku og þriðja stærsta hagkerfið á eftir Brasilíu og Mexíkó. Flestar stærstu borgir landsins, eins og Bógóta og Medellín, standa á hásléttum í Andesfjöllum. Helstu útflutningsafurðir Kólumbíu eru olía og kol, en landið er líka þekkt fyrir framleiðslu smaragða, kaffis og pappírs meðal annars.

La Paz

La Paz (spænska: Nuestra Señora de La Paz, eða Chuquiyapu) er önnur tveggja höfuðborga Bólivíu og aðsetur stjórnsýslunnar. Árið 2012 bjuggu u.þ.b. 757.184 manns í borginni.

Líma

Þessi grein fjallar um höfuðborg Perú, en líma getur einnig átt við það að beita lími.Líma er höfuðborg Perú og jafnframt stærsta borgin með um 9,8 milljónir íbúa (2017). Borgin var stofnsett af Francisco Pizarro 18. janúar 1535 og varð fljótt miðpunktur spænska heimsveldisins. Árið 1746 var mikill jarðskjálfti í borginni.

Lönd eftir stjórnarfari

Þetta er listi yfir lönd heimsins eftir stjórnarfari.

Mósambíkurstraumurinn

Mósambíkurstraumurinn er hlýr yfirborðsstraumur í Indlandshafi sem flæðir í suður á milli Madagaskar og meginlands Afríku.

Portúgalska

Portúgalska (português) er rómanskt tungumál sem m.a. er talað í Portúgal, Brasilíu, Angóla, Mósambík, Grænhöfðaeyjum og Austur-Tímor. Portúgalska er 5.-7. algengasta tungumál heims og vegna þess að Brasilíumenn, sem eru 51% íbúa Suður-Ameríku, tala portúgölsku þýðir það að portúgalska er algengasta tungumál Suður-Ameríku, en ekki spænska.

Portúgalsstraumurinn

Portúgalsstraumurinn er veikur hlýsjávarstraumur sem rennur suðaustur í átt til Portúgals. Hann er grein af Norður-Atlantshafsstraumnum sem rennur í norðaustur frá Norður-Atlantshafshringstraumnum.

Ríki

Þessi grein fjallar um stjórnmálahugtakið ríki. Á aðgreiningarsíðunni er hægt að sjá aðrar greinar um aðrar merkingar orðsins „ríki”.Ríki eru stjórnmálalegar einingar ábúenda tiltekinna landsvæða sem eru fullvalda. Skilgreining Max Webers um að ríki hafi einokun á lögmætri valdbeitingu á afmörkuðu landsvæði er viðtekin. Innlent fullveldi hefur ríki ef íbúar þess líta á það sem lögmætt. Alþjóðlegt fullveldi hefur ríki hljóti það einnig slíka viðurkenningu frá samfélagi þjóðanna.

Ríki getur einnig átt við tvö eða fleiri ríki sem saman mynda sambandsríki sem hefur miðstýrða ríkisstjórn yfir sér. Dæmi um slík sambandsríki eru Bandaríkin, Brasilía, Indland og Þýskaland. Hefð er fyrir því að kalla ríki Bandaríkjanna fylki.

Suður-Ameríka

Suður-Ameríka er heimsálfa. Hún er að mestu leyti á suðurhveli jarðar, á milli Kyrrahafs og Atlantshafs.

Suður-Ameríka er fjórða stærsta heimsálfan og sú fimmta fjölmennasta. Hún þekur 17.818.508 ferkílómetra og eru íbúar álfunnar um 390 milljónir.

Stærsta borg Suður-Ameríku er Sao Paulo í Brasilíu. Stærsta stöðuvatnið er Títícaca-vatn og hæsti tindur er Aconcagua í Andesfjöllum.

Til Suður-Ameríku teljast 12 sjálfstæð og fullvalda ríki.

Fylki Brasilíu

Á öðrum tungumálum

This page is based on a Wikipedia article written by authors (here).
Text is available under the CC BY-SA 3.0 license; additional terms may apply.
Images, videos and audio are available under their respective licenses.