Sultano

Sultano esas la suvereno di Turkia.

Brunei

Brunei esas nedependanta sultanio jacanta an l'insulo Borneo, Azia. Lu havas kom vicino Sarawak, stato de Malaizia, este, sude e weste. Norde jacas la maro di Suda Chinia. La nomo di sultanio devenas de Malaya-vorto berunai, signifikanta "planto".

Bazala fakti pri Brunei.

Historio di Brunei

Brunei esis povoza Islamana sultanio de la 14ma yarcento til la 16ma yarcento. Sultano Bolkiah, qua guvernis de 1485 til 1524 guvernis tota l'insulo Borneo, l'insuli Sarawak e Sabah, e l'arkipelago di Sulu, sude de nuna Filipini.

Unesma Europani qui establisis kontakto kun Brunei esis Portugalani. Li establisis ambasadeyo en Brunei, ma kande Portugalani atakis l'insuli Maluku en 1536 Portugalan ambasadisto en Brunei mustis ekirar de Brunei, pro l'enemikeso di la sultano.

En 1660 komencis interna milito en Brunei, qua komencis pro divergi pri la rezulto di un lukto inter la hanuli de du princi, Bongsu - filiulo dil sultano Muhammad Ali - ed Alam - filiulo di Abdul Mubin. Bongsu mortigis Alam e fugis. Venje, la sequinti di Abdul Mubin mortigis Muhammad Ali e deklaris su la nova sultano. La sequinti di Muhammad Ali komencis revolto. La milito duris til 1673, kande Abdul Mubin mortigesis.Dum la sultanio di Omar Ali Saifuddin la 2ma eventis revolti en Sarawak ma, en 1839 la sultano supresis la rebeleso kun la helpo di Britanian aventurero James Brooke. En 1888 sultano Hashim Jalilul Alam Aqamaddin signatis pakto kun Unionita Rejio, e Brunei divenis Britaniana protektorato.

Brunei invadesis da Japonian imperio ye la 16ma di decembro 1941 dum la duesma mondomilito, ok dii pos l'atako a Pearl Harbor. Li desembarkis 10,000 soldati en Kuala Belait, e pos kombati dum 6 dii, li okupis omna teritorio. Pos invadar Brunei, Japoniani establisis pakto kun sultano Ahmad Tajuddin, qua recevis pensiono e honori de Japoniani. Kambie, Japoniani administris la teritorio, e komencis docar Japoniana linguo en la skoli, e remplasis la valuto por altra, qua recevis la nomo "dolaro di Japoniana guvernerio", e recevis la surnomacho duit pisang, signifikante "banano-valuto". Cirkum 1943 la valuto ja sufris kun hiperinflaciono, e proxim la fino dil milito lua valoro esis preske nulo.

Japoniani konstruktis aeroportuo e navala bazo en Brunei. Britaniani bombardis e destruktis la navala bazo, ma kaptis l'aeroportuo. Ye la 10ma di junio 1945 Australiani komencis operaco por kaptar Borneo, ma Japoniani kapitulacis komplete nur ye la 10ma di septembro 1945. Britanian armeo administris l'insulo til julio 1946.

Brunei divenis nedependanta de Unionita Rejio ye la 1ma di januaro 1984. En oktobro 2013 sultano Hassanal Bolkiah anuncis ke ilu deziras adoptar Sharia (islamala lego) en lua legala sistemo por la Mohamedani di lando.

Historio di Oman

Homala restaji de 8 000 yari ante nun trovesis en la regiono di la nuna Oman. Sumeriani mencionis un lando nomizita Magan o Makan, posible un refero a minadi di kupro en la regiono. Posible nuna Omanani originis de Yemen, en sudo di Araba peninsulo.

Ante l'arivo dil Islamo, Oman jacis sub l'administrado od influi de Persiana dinastii: Akemenida, Partiana e Sasanida. Islamala religio arivis en la regiono dum la 8ma yarcento, ed Omani esis un di l'unesma populi qui adoptis islamo.

Portugalani konquestis Muscat dum 16ma yarcento ed okupis ol de 1508 til 1648, kande lua dominio sukombis en manui di otomani. Nek Portugalani nek Persiani kontrolis komplete tota regiono di nuna Oman. Dum la yari 1690ma Omana imamo Saif bin Sultan probis konquestar est-Afrikana litoro. Un obstaklo por ta esis Fuorto Jesus, Portugalana fortreso en Mombasa. Pos du-yara siejo, bin Sultan kaptis la fuorto en 1698, e konquestis tota regioni norde de Mozambik. Zanzibar divenis loko por komercar sklavi e ganis importo en Omanan imperio. Sultano Sa'id bin Sultan konstruktis granda palaci, e transferis lia rezideyo apud Zanzibar en 1837. Omanani anke influis en Komoriana kulturo ed, en 1783, pos vinkar la sultano di Muscat, Oman grantis suvereneso super l'urbo di Gwadar, en nuna litoro di Pakistan.

Britaniani komencis influar en Oman depos la 18ma yarcento. Kun la morto di Sa'id bin Sultan al-Busaid en 1956 lia filiuli disputis la sucedo e dividis l'imperio. Thuwaini bin Said recevis Muscat e Oman, e Mayid bin Said recevis Zanzibar. En 1891 Oman divenis protektorato de Unionita Rejio, til 1971, kande divenis nedependanta.

En 2011 protesti inspirita en Araba printempo eventis en Oman. Quankam la protesti ne demandis la forpulso dil sultano, protesteri demandis politikala reformi e la kreado di employi.

Monarkio

Monarkio esas formo di guverno di landi ube la povo esas absolute o nominale exercata da singla persono qua recevas la titulo monarko.

Quale politikala ento, la monarko esas la chefo di stato, e ordinare transmisas la chefeso dil stato heredale. Anke povas existar elektala monarki, exemple Vatikano, ube la papo esas la monarko, ma elektesas dal kolegio di kardinali.

La vorto "monarkio" originis de du Greka vorti: μονος (mónos): ‘uno’, ek αρχειν (arjéin): ‘guvernerio’, tradukebla kom guvernerio di unika persono. La monarko guvernas la stato dum tota lua vivo.

Nune 44 landi esas monarkii, di qui 16 esas membri de la Commonwealth, qua konsideras la rejino di Anglia, nune Elizabeth la 2ma, kom lia chefo di stato.

On povas existar 3 formi di monarkii:

Absoluta monarkio, ube la monarko guvernas kom autokrato, kun absoluta povo super la stato e la guvernerio - exemple, la povo por guvernar da dekreto, o impozar punisi.

Limitata monarkio, ube la povo dil rejo havas legala limiti.

Konstitucala monarkio, ube la funcioni dil monarko esas larje ceremoniala, e submisesas a la konstituco. La suvereneso jacas nominale en la manui dil monarko, ma politikale ol repozas en la manui dil populo, qua votas por deputati en la parlamento. La monarko esas nur historiala simbolo di la dureso dil stato. Tamen, kelka monarki havas kelka privileji, exemple: oficala domo, neviolacebleso, edc. Ed altri havas kelka povi, exemple refuzar ula nomo por chefa ministro o la ministraro, o dissolvar la parlamento.Monarki povas havar diferanta tituli, exemple: rejo/rejino, princo/princino, sultano, imperiestro, edc.

Oman

Oman esas lando jacanta an Azia, an la sud-esto dil Araba peninsulo. Lu havas kom vicini l'Unionita Araba Emirii norde, e Saudi-Arabia ed Yemen weste. Nord-este, este e sude jacas l'Indiana oceano.

Bazala fakti pri Oman.

Altra lingui

This page is based on a Wikipedia article written by authors (here).
Text is available under the CC BY-SA 3.0 license; additional terms may apply.
Images, videos and audio are available under their respective licenses.