Rifo

Rifo esas lineo o protuberanco de roki, poke sub la surfaco di la maro.

Videz anke koralio.

Atolo Johnston

L'Atolo Johnston esas atolo en Oceano Pacifiko kun 2.7 km² di totala surfaco, distante cirkume 1.390 km weste de Hawayi. Quar insuli jacas en koralia rifo, du - Johnston e Sand - esas naturala insuli, e du esas artifical insuli.

Deskovrita ye la 2ma di septembro 1796 Johnston nune esas Usana teritorio. Ol vizitesis e fotografesis de la 10ma til la 22ma di julio 1923. Dum la yari 1950ma e 1960ma Usa uzis l'insuli por probar atomobombi. Pose ol uzesis kom enmagazinigado por kemial armi.

Nune cirkume 300 Usana militisti vivas tempale en l'atolo.

Atolo Midway

Midway esas atolo en Pacifiko situata 28°12' N e 177°21'W, cirkum 1/3 di aerala disto inter Honolulu e Tokyo. Lua totala surfaco esas 6,2 km². Ol jacas 269 km este de internaciona dato lineo. Ol konsistas ek un rifo, du precipua insuli (Sand insulo, kun 4,86 km², ed Eastern insulo, kun 1,35 km²) ed mikra insuleti. Geografiale ol esas parto di Havayiana arkipelago, ma politikale ol ne partoprenas ad Havayi.

L'atolo divenis famoza da Midway-batalio en Duesma mondomilito, ube Usa havis lua unesma vinko kontre Japonia. Ol ne havas ennaskinta habitanti. Nur Usana militisti vivas en l'atolo, generale por kurta periodi, en Sand insulo. L'unika permananta habitanti esas uceli, kom l'albatroso, e l'insuli esas refujeyo por sovaja vivo. Malgre ta, l'uceli sufras kontaminado kun plombo uzita en pigmenti di farbi en militarala edifici. Ye septembro 2010 Usana guverno anoncis programo por eliminar ta kontaminado.

Atolo Palmyra

L'Atolo Palmyra esas atolo di koralio en Oceano Pacifiko qua apartenas ad Usa. Lua totala surfaco esas 12 km².

Ol ne havas permananta habitanti. Varieble, 4 til 20 militisti o ciencisti "habitas" ol por kurta periodi, por developar ciencal inquesti.

L'atolo havas mikra militala aeroportuo.

Australia

Australia jacas en Oceania, ed esas 6ma maxim granda lando de la Tero segun la tota surfaco. Lua chef-urbo esas Canberra, tamen lua maxim granda urbo esas Sydney. La maxim granda insulo di Australia esas Tasmania.

Norde de la lando jacas Indonezia, Estal Timor e Papua-Nova-Guinea. Nova-Zelando jacas sud-este.

Bazala fakti pri Australia.

Biodiverseso

Biodiverseso esas la vario-grado di vivo-formi en un specifik ekosistemo, biomo, o en tota planeto. Biodiverseso esas un "mezurilo" di la saneso di un ekosistemo. Ol esas partale rezulto dil klimato. En la Tero, tropikala regioni havas richa biodiverseso, dum ke polala regioni havas povra biodiverseso.

Rapida kambii en klimato efektigas masiva extingi di speci. On kalkulas ke la speci existanta nun reprezentas min kam 1% ek omna speci qui existabis en la Tero. Pos l'aparo di vivo en Tero, eventis kin granda extingi. Dum Fanerozoik-epoko (de 540 milioni di yari ante nun til nun) eventis masiva extingi en transito de Ordovincian til Silurian epoki (440 til 450 miliari di yari ante nun), dum Karbonifero (la desaparo di granda arbori rezultis en extingo di multa animali), dum Permian-Triasik-epoko (fino di Permian-epoko), dum transito de Permian til Jurasik-epoko, e dum Kretacea-epoko (65 milioni di yari ante num, kande dinosauri extingesis.

Pos l'aparo di homo en Tero, eventis la nomizita Holocena extingo pro homala agadi, note chaso e destrukto di habiteyi di animali e planti. Unionita Nacioni deklaris la periodo de 2011 til 2020 l'yardeko por la biodiverseso dil Unionita Nacioni.

La frazo "biologiala diverseso" kreesis dal ciencisto Raymond F. Dasmann en 1968, en la libro A Different Kind of Country qua defensis la konservo di naturo. La kurta frazo "biodiverseso" kreesis da W.G. Rosen en 1985 ed aparis en publikigajo unesmafoye en 1988.

Franca Polinezia

Franca Polinezia esas transmara teritorio (en Franca pays d'outremer) qua apartenas a Francia e jacas en Oceania. La nomo dil insulo-grupo originis del Greka polys signifikante 'multa', e nesos signifikante 'insulo'.

Bazala fakti pri Franca Polinezia.

Guam

Guam esas grupo di insuli en Pacifiko qua apartenas ad Usa.

Havayi

Havayi esas Usana stato, ed anke arkipelago de 122 insuli. La precipua esas, de nord-westa vers sud-esta, Niihau, Kauai, Oahu, Molokai, Lanai, Kahoolawe, Maui ed Havayi. Lua chef-urbo esas Honolulu.

Bazala fakti pri Havayi.

Insuli Cook

Insuli Cook esas esas insul-grupo kun propra guverno jacante che la sudo di Pacifiko en libera asociuro kun Nova Zelando. Ol konsistas ek 15 insuli e havas entote 240 km².

Bazala fakti pri Insuli Cook.

Insulo Baker

Insulo Baker esas senhoma atolo en Pacifiko cirkume 3 100 km sud-weste de Honolulu, Havayi. Lua tota surfaco esas 2,1 km². Ol apartenas ad Usa.

Insulo Jarvis

Jarvis esas mikra koral-insulo - 4,5 km² di totala surfaco - ne-habitata en Pacifiko qua jacas 0°22'S e 160ª01'W cirkum duime la disto inter Havayi ed l'Insuli Cook. Un rifo cirkondas l'insulo. En lua centro jacas sika laguno ube depozaji di guano akumulis dum yarcenti, ed exploresis dum 20 yari dum la 19ma yarcento.

L'insulo deskovresis ye la 21ma di agosto 1821 da Britaniana navo Eliza Francis. L'insulo recevis la nomo dil proprieteri dil navo, fratuli Edward, Thomas e William Jarvis. Unionita Rejio anexis l'insulo ye la 3ma di junio 1889. Un faro konstruktesis en l'insulo.

Usa reklamacis l'insulo kom lua teritorio ye la 26ma di marto 1935. Pos la 27ma di junio 1974 Usana Servado por Pesko e Sovaja Vivo (Us Fish and Wildlife Service) administras l'insulo.

Insulo Norfolk

Norfolk-insulo esas mikra insulo 1,412 km este de Australia, inter ol, Nova-Zelando e Nova-Kaledonia. Ol apartenas a la komuneso di Australia.

Bazala fakti pri Norfolk-insulo.

Kingman Rifo

Kingman esas koralio-rifo, en granda parto submersita, qua apartenas ad Usa. Lua totala surfaco esas cirkume 1 km². Ol ne havas habitanti. Ol jacas 6.24° N 162.24° W, inter Havayi ed Usana Samoa. La maxim altitudo dil rifo esas 1 metro.

Edmund Fanning deskovris la rifo en 1789. Ol deskriptesas da W. E. Kingman en 1853.

Koralio

Koralio esas produkturo kalkoza ek ula polipi, plu o min dazlante-reda, kun la formo di rami, maxim-multa-kaze fixigita an roki submarsurfaca.

Niue

Niue esas koraliala insulo en Pacifiko jacante cirkume 2 400 km norde de Nova-Zelando, este de Tonga en la westo, sude de Samoa e norde del Insuli Cook.

Bazala fakti pri Niue.

Nova-Zelando

Nova-Zelando o Nov-Zelando esas lando jacanta en Oceania, sude del Pacifiko. Ol konsistas ek 2 precipua insuli, Nordal Insulo e Sudal Insulo, ed altra mikra vicina insuli.

Bazala fakti pri Nova-Zelando.

Oceania

Oceania esas geografiala, ofte geopolitikala regiono qua konsistas ek multa landi, specale insuli ed arkipelagi en Pacifiko. La vorto Oceania anke definas un kontinento, formacita dal insuli ed arkipelagi en Pacifiko, plu la "insulo-kontinento", Australia.

La totala landala surfaco di Oceania esas 9 008 458 km². Lua totala habitanti esas cirkume 32 milion personi.

Usana Samoa

Usana Samoa o Samoa Usana (Angle American Samoa) esas arkipelago jacanta en Oceania e teritorio apartenanta ad Usa.

Bazala fakti pri Usana Samoa.

Altra lingui

This page is based on a Wikipedia article written by authors (here).
Text is available under the CC BY-SA 3.0 license; additional terms may apply.
Images, videos and audio are available under their respective licenses.