Kulturo

La vorto kulturo devenas de la Latina vorto cultura. Originale ol signifikis ‘agrokultivo’, ‘kultivo di feldo’, anke ‘habiteyo’, e pose ‘developo’, ‘civilizuro’, anke ‘homajo’.

Nune, kulturo signifikas precipue, exemple, la materiala e spirituala stando, quan ula naciono dum yarcenti e yarmili atingabas. Ofte kulturo esas konektita a civilizo, kande ne inkluzesas la materiala kulturo.

Per kompozita vorti preske irga povas esar kulturo: muziko-kulturo, habiteyo-kulturo, sporto-kulturo, trafiko-kulturo, restorerio-kulturo, brandio-kulturo, Ido-kulturo, edc. Tatempe on konektas kulturo a kustumala konduto.

Do kulturo havas vasta signifiko. Tamen en konciza signifiko kulturo esas paralela kun arto. Exemple, on parolas pri Greka kulturo anciena e montras artala verki da Greki. Se politiko esas l'arto di la posibleso, kulturo esas la posiblesi dil arto.

Ni omni vivas en ula kulturo. Ultempe l'ecentrik artisti probas posedar la yuro pri experiencar la kulturo, ma omnu havas la yuro a kulturo. Omnu darfas experiencar la kulturo cirkondanta per propra modo.

Anglia

Anglia esas un ek la landi qui kompozas l'Unionita Rejio, kun Skotia, Wals e Nord-Irlando.

Bazala fakti pri Anglia.

Australia

Australia jacas en Oceania, ed esas 6ma maxim granda lando de la Tero segun la tota surfaco. Lua chef-urbo esas Canberra, tamen lua maxim granda urbo esas Sydney. La maxim granda insulo di Australia esas Tasmania.

Norde de la lando jacas Indonezia, Estal Timor e Papua-Nova-Guinea. Nova-Zelando jacas sud-este.

Bazala fakti pri Australia.

Cinemo

Cinemo esas salono, chambrego, publika ube projektesas, sur skreno, fotografuri di qui la figuri esas quaze-vivanta (ek filmo). Cinemo sufras influo - ed anke reprezentas - la kulturo di landi ke realigas ol.

Egiptia

Egiptia esas lando jacanta an nordestal Afrika, kun parto di lua teritorio (peninsulo Sinai) en Azia. L'oficala nomo dil stato esas Gumhuriyet Masr il-Arabiya.

Germania

Germania esas lando jacanta an central Europa. Lu havas kom vicini Dania norde, Polonia e Chekia este, Austria e Suisia sude, e Francia, Luxemburgia, Belgia e Nederlando weste.

Bazala fakti pri Germania.

India

La Republiko di India esas la duesma maxim populoza lando dil mondo, kun plua kam 1,2 miliard habitanti, ed ol esas la sepesma maxim granda lando segun surfaco. Kun plura oficala lingui e centi de dialekti, diversa religii ed kulturi, plura granda urbi e plu kam 700.000 vilaji, India esas tre diversa lando. En nord-India parolesas Indo-Europana lingui, kontre ke en sud-India parolesas precipue Dravidana lingui.

India jacas en sud-Azia inter Maro Arabala e Bayo di Bengal. India havas komuna bordi kun Bangladesh, Bhutan, Myanmar (Burma), Populala Republiko di Chinia, Nepal e Pakistan.

Malgre l'impresiva gani en ekonomiala progreso dum recenta yari, fundamentala koncerni en India esas la duranta intermilitanta stando kun Pakistan pri Kashmir, la tropopulozeso, ekologiala dekado, ecesiva povreso, ed etniala ed religiala konflikti.

Japonia

Japonia esas lando ed arkipelago kun plu kam 6 000 insuli ed insuleti en estal Azia, che Pacifiko.

Kanada

Kanada esas lando jacanta en Nord-Amerika e konsistanta ek 10 provinci e 3 teritorii. Ol havas kom vicini Usa sude, Alaska (Usana stato) weste, Grenlando e Santa Pierre e Mikelon este. Norde jacas l'Arktika oceano. En 2018 la lando havis cirkume 37 milioni habitanti.

Kanada esas la duesma maxim vasta lando de la mondo, e lua komuna frontiero kun Usa esas la maxim longa terala frontiero de la mondo.

Bazala fakti pri Kanada.

Mexikia

Mexikia (México), oficale l'Unionita Stati Mexikiana (Estados Unidos Mexicanos), esas lando jacanta en Nord-Amerika. Lu havas kom vicini Usa norde e Guatemala e Belize sude. Este jacas Karibiana Maro, parto dil Oceano Atlantiko, e weste jacas l'Oceano Pacifiko.

Bazala fakti pri Mexikia

Otoman imperio

L'Otoman imperio esis extensa Islamala imperio qua jacis en Azia, en nord-Afrika ecepte Maroko e parto di estal Europa. Ol existis de 1299 til 1923, kande Turkia divenis republiko.

Bazala fakti pri l'Otoman imperio.

Popul Republiko Chinia

Populala Republiko di Chinia (Chiniana simpligita : 中华人民共和国; Chiniana tradicionala : 中華人民共和國; pinyin*: Zhōnghuá Rénmín Gònghéguó), ordinare nomizita Chinia e kelkafoye Chinia populala, esas lando di estal Azia. Kun plua kam 1,3 miliardi habitanti, cirkume 1/6 de la habitantaro di la Tero, ol esas la maxim populoza lando del mondo. Depos 1979, pro evitar tropopulozeso, strikta kontrolo di naski esas aplikita sur Chiniana Han. Ma depos la 14ma di novembro 2013, ta politiko havabas desrigidigita ad 2 pueri per familio, por tanta ke la du parenti esas amba unika pueri. Kun 9 641 144 km² en surfaco o 9 596 961 km² segun la nombri di ONU, Chinia esas anke la maxim granda lando di Estal Azia ed triesma maxim granda lando del mondo pos Rusia e Kanada.

Populala Republiko di Chinia proklamesis ye la 1ma di oktobro 1949, sequante komunista partiso di Chinia militala vinkis Guomindang. Tamen, Chinia esas la maxim antiqua civilizeso existanta til nun, havante ja cirkume kin mil yari. Nune ol prizentas su quale "socialista republiko" ed exercas kontrolo sur duadek e du provinci, kin autonoma regioni, quar municipi (inkluzite la chef-urbo, Beijing) e du specala regioni (Hong Kong e Macao).

Chinia havas la duesma maxim granda Kuntara landala produkto e un ek la kin permananta membri de la Sekureso-Konsilistaro dil Unionita Nacioni. Esas anke l'unesma mondala exportacero e disponas di nukleara armo, di maxim multa armeo en mondo e di duesma maxim granda armeala budjeto. Guvernita da china komunista partiso, Chinia adoptis "socialista ekonomiko di merkato" ube kapitalismo ed autoritatoza politika kontrolo frolas en spekala formulo. La konstituco di Populala Republiko di Chinia definas lo kam "socialista stato di populala demokratika dictatoreso, diretita da laborema klaso ed apogata sur la federuro di manuala laboristi ed rurani". L'introdukto di la konstituco specigas la diretanta rolo di china komunista partiso ed duras citar oficala marxismo-leninismo kom ideologio di refero di stato.

Bazala fakti pri Chinia

Rusa imperio

Rusa Imperio esas vasta lando qua jacis en Eurazia. De 1742 til 1867 l'imperio anke kontrolis nuna Usana stato di Alaska.

Bazala fakti pri Rusa Imperio.

Rusia

Por la multa uzi di la vorto 'Rusia, videz Rusia (homonima).Rusia o Federativa Republiko di Rusia esas la maxim vasta lando de la mondo, havanta entote 17 075 200 km². Jacanta grandaparte en Azia ed ank en Europa, lu havas kom vicini Norvegia e Finlando nord-weste; Estonia, Latvia, Lituania, Polonia e Bielorusia weste;Ukraina sud-weste; Gruzia, Azerbaijan, Kazakstan, Populala Republiko di Chinia e Mongolia sude e Nord-Korea sud-este. Este jacas oceano Pacifiko, norde jacas Arktik oceano, e sude jacas Kaspia. L'insulo Granda Diomede (Rusa teritorio) distas 3 km de Mikra Diomede, en Alaska, qua essas Usana stato. En Europa, l'enklavo Kaliningrad oblast (Rusa teritorio) jacas inter Polonia e Lituania, an la marbordo di Baltiko.

Bazala fakti pri Rusia.

Saudi-Arabia

Saudi-Arabia esas lando en Azia inter Jordania, Kuwait, Irak, Oman, Katar, Bahrain ed Unionita Araba Emirii che Reda maro e Araba maro. Lua chef-urbo esas Riad.

Skotia

Skotia esas autonoma lando qua kompozas l'Unionita Rejio, jacante an la nordo dil insulo Britania.

Bazala fakti pri Skotia.

Sud-Korea

'Sud-Korea, longa formo Republiko di Korea (Koreane Daehanminguk, 대한민국 , 大韓民國) esas mikra lando en Azia. Lua chef-urbo esas Seoul. La nomo "Korea" venas del anciena nomo di stato Guryo/Kuryo(고려).

Suisia

La Kunfederuro Suisa, kurte Suisia, esas lando jacanta an central Europa. Lu havas kom vicini Germania norde, Liechtenstein ed Austria este, Italia sude, e Francia weste.

La nomo "Suisia" originis de Franca vorto Suisse, en uzajo dum 16ma yarcento.

Bazala fakti pri Suisia.

Unionita Rejio

Unionita Rejio esas lando en nord-westal Europa en Atlantiko este de Irlando. Ol konsistas ek Britania (Anglia, Skotia e Wals) e Nord-Irlando.

Chef-urbo: London.

Unionita Rejio anke administras la regioni di:

Gibraltar

St Helena

Bermuda

Falklandi

Insuli Kaiman

Insuli Turks e Kaikos

Montserrat

Anguila

Britaniana Teritorio dil Indiana Oceano

Pitkern.La regioni infre konsideresas dependanti de Britaniana Krono:

Jersey

Guernsey

Insulo di ManBazala fakti pri Unionita Rejio.

Altra lingui

This page is based on a Wikipedia article written by authors (here).
Text is available under the CC BY-SA 3.0 license; additional terms may apply.
Images, videos and audio are available under their respective licenses.