Greka linguo

Greka linguo (en moderna Greka: ελληνικά [eliniˈka], elliniká) esas nedependanta brancho dil Indo-Europana linguaro, kun origino en Grekia ed altra regioni apud Mediteraneo e Nigra maro. Ol uzabas de l'Antiqueso, e lua moderna formo parolesas da cirkume 15 milioni personi, precipue en Grekia, Chipro, mikra regioni di Italia, Albania, Gruzia e Turkia. Ol skribesas per la Greka alfabeto.

Greka literaturo existas depos la 3ma yarmilo aK. La linguo parolabas en Balkani de cirkume 2.000 aK. La moderna Greka linguo esas sintetika linguo.

Flag of Europe.svg Oficala lingui di Europana Uniono Flag of Europe.svg
Angliana | Bulgariana | Chekiana | Daniana | Estoniana | Finlandana | Franciana
Germaniana | Grekiana | Hispaniana | Hungariana | Irlandana | Italiana | Latviana
Lituaniana | Maltana | Nederlandana | Poloniana | Portugalana | Romaniana
Slovakiana | Sloveniana | Suediana
Fonto: Pagino di Europana Uniono
Greka
(Ελληνικά)
Parolata en: Grekia, Chipro, e mikra grupi en altra landi
Regiono: Sudal Europa
Nombro di parolanti: 15 milioni (1ma e 2ma linguo)
Klasifikuro: Indo-Europana linguaro
 Grekiana lingui
  Atika grupo
   Greka
Oficala stando
Oficala linguo en: Grekia, Chipro, Europana Uniono e mikra regioni di Italia ed Albania
Kodexi
ISO 639-1: el
ISO 639-2: gre
Idioma Griego
Landi ube la Greka esas oficala, nun.
Videz anke: Indo-Europana linguaroLinguaro
Elektro

Elektro esas vorto qua venas de Greka linguo, signifikante sucino. Dum l'Antiqueso, Greki deskovris ke sucino fricionita atraktis altra objekti e sat longe cintili. En ta formo ol nominesas statikal elektro.

Elektro es energiala manifesto devita diversa materio-charji qui respektas konserv-lego.

Elektrala charjo esas abstrakta nociono, kande komparata, exemple, a maso, qua permisas explikar certa kondukti. Diferante de maso, l'elektrala charjo povas prenar du formi, qua experienco ad-duktas ad konsiderar kom « opozita »; on qualifikas arbitriale di pozitiva e negativa. Du charji di sama naturo, du pozitiva charji exemple, retropulsas, lore qua du charji di opoza naturo atraktas. On nomas ta fenomeno elektromagnetala interago. L'interago inter la charji ed elektromagnetala feldo esas la fonto di un ek la quar fundamentala forci. Ta elektromagnetala feldi, en klasika mekaniko obedias pri l'equacioni di Maxwell.

L'elektrala charjo povas esas direte mezurita kun elektrometro. Lua mezurounajo esas Coulomb.

L'observita partikuli posedas charji qui esas di integra multoplo di elementala charji qui esas fundamentala fizikala konstanto.

La quarki esas supozita havar di charji qua esas multopla di triima di fundamentala charjo, ma ta partikuli ne esas observebla.

La distinta naturo di elektrala charjo demonstrabis da Robert Millikan ole-guto experimento.

Galia

Galia esis la Latina nomo donita a la regiono de Ocidentala Europa nune okupata da Francia, Belgia, la westo di Suisia e kelk arei di Nederlando e Germania weste de Rheno. Anke Britaniana Insuli havis Kelta habitantaro. Tale, la vorto Galiano referas a la Kelta habitantaro de ta regiono dum l'Antiqueso, ed uzesis precipue da la Romani qua poka foyi nomesis kom Kelti a ta populi. Ica vorto konversesis tra la tempo en la nomo dil teritorio qua nune formacas Francia. Mem nun,Franci nomisesas "Galiani" e, fakte, Gallia esas la nomo di Francia en moderna Greka linguo.

Greka alfabeto

La Greka alfabeto uzabas por skribar la Greka linguo de la 9ma o la 8ma yarcento aK til nun. Ol derivis del Feniciana alfabeto, ed esis l'unesma alfabetala skripto qua uzis diferanta literi por skribar vokali e konsonanti. Ol esas l'ancestro dil alfabeti Latina e Kirila.En lua klasika e moderna formi, ol konsistas ek 24 literi, rangizita de Alfa til Omega.

Grekia

Grekia (Ελλάς), oficale Greka republiko esas lando en sudal Europa havanta 131 990 km² di tota surfaco e 10 768 477 habitanti, segun statistiki de 2017. Ol havas landala frontieri kun Albania, Norda Macedonia, Bulgaria e Turkia, e havas marala frontieri kun Albania, Italia, Libia e Turkia, ta lasta fonto di litijo. La Maro Ioniona weste e la Maro Egea este, parti de Mediteraneo, cirkondas la lando. La kinimo del teritorio konsistas ek 9.000 insuli ed insuleti, di qui cirkume 200 habitesas. Pluse, 80% de sua teritorio konsistas ek monti, di qui la maxim alta esas monto Olimpo, kun altitudo di 2.917 metri.

Grekia judikesas kom la bersilo di Westala Civilizuro, ube naskis l'idei pri demokratio, la filozofio e literaturo ocidentala, la historiografio, la politikala cienco, multa ciencala e matematikala principi, la dramato ocidentala, ed anke l'Olimpiala Ludi.

Hinduismo

Hinduismo esas tre probable la maxim anciena religio qua existas en mondo. Ol ne havas fondero ed esas paganismo (o politeismo) kun tre alta filozofio e psikologiala savo. Ita tre alta penso- e koncio-nivelo posibligis ad ol posvivar omna ataki dal monoteista religii e precipue dil islamo.

La tre richa mitologio e penso-maniero dil Hinduismo ne povas facile klasifikesar segun la normi dil Ocidentala mento. On povas tamen skribar ke existas fundamentala triuno en l' Indiala religio, nome Brahma la Kreero, Vishnu la Protektero e mantenero dil universo e Shiva la Destruktero, qui omni esas aspekto dil lo Absoluta nekonocebla, nome Brahman. La kulti ("puja"-i) di Vishnu e Shiva esas maxim difuzita dum ke olta di Brahma apene existas pro ke on ne reprezentas la kreo-proceso. En la realeso esas turbo de deaji che Hinduismo, nam la dei esas nur diversa aspekti di lo deala qua fundamentale esas una. Notinde ke la kulto di Ganesha, dio kun elefanto-kapo e filiulo di Shiva, esas extreme sucesoza nunepoke, nam Ganesha esas deajo qua okupesas pri la singladia vivo e desaparigas la obstakli qui impedas la realigo dil deziri di lua devocozi.

Hinduismo esas la kadro dil kasto-sistemo qua origine posibligis (e posibligas ulagrade ankore nun) harmonioza kunvivo inter tre diversa populi, rasi e genti. Existas quar fundamentala kasti (dividita en grandanombra sub-kasti) nome oli esas olti di la bramani (sacerdoti), di le Kshatriya (militisti), di le Vaishya (komercisti, Gandhi esis Vaishya) e di le Shudra (agrokultivisti e mestieristi). Regretinde ita sistemo degeneris e tre rigideskis lor la periodo dil Mohamedismala okupado di India. Anke la dicita sistemo ne havis la tempo inkluzar marjinala populi e li divenis "netushebla" e quaze exter la socio-ordino di India. Esas notinda ke la nociono di pureso same mentala kam korpala esas tre importanta por la Hinduismo ed anke pleas grava rolo en la medicino naskinta en la kadro di Hinduismo, nome la "ayurveda"-ala medicino. La tradicionala linguo di Hinduismo esas la Sanskrita idiomo qua esis dum plura yarmili la komuna linguo dil bone edukita Indiani e qua en kelka medii esas vivanta ankore nun. La Hinduismo ne timis evolucionar dum lua longa existo ed anke nunatempe esas tre apta adaptesar a la moderna mondo e mem seduktar la Ocidentani, quankam ol nule vizas konvertar irga homo exter India.Pluse esas notinda ke Varanasi o Benares (por l' Ocidentani) esas la sakra urbo dil Hinduismo adube pia Hinduisti volas mortar por obtenar plu rapide la liberigo spiritala lor lia transmondesko pos lia kremaco ed imerso di lia cindraji en fluvio Ganges.

Por havar plusa informi pri Hinduismo esas tre facila serchar informi che la interreto en onua nacionala linguo. Taskope on serchez la vorti : Vishnu (o Vishnou por la Franca-parolanti), Shiva, Ganesh(a). La ikoni dil deaji esas splendidega (supera a la Kristana ikoni) e la Indiana muziko dil puja (kulto por deajo) esas tre bela (se onu havas la fortuno kaptar tala ret-pagino). Pro la prezenteso di multa Indiana enmigranti en Ocidento e pro la prestijo dil Indiala kulturo e spiritaleso, Hinduismo, e precipue lua filozofio, influas diskrete ma efikive la mento dil Ocidentani a plu granda toleremeso e komprenemeso pri altra kulturi e religii.

Iesu di Nazaret

Iesu di Nazaret (Greka linguo: Ἰησοῦς, Bethlehem o Nazaret, 2 aK o 7 aK - Jerusalem 30 o 33) esas la fondero di Kristanismo

Segun Kristanismo, Iesu esas la "Filio di Deo" e la Mesio mencionita en l'Olda Testamento, naskinta homo e Kristo (de la Greka Χριστός, "ho Christos") revelita a la populo di Israel por guidar la homaro per la mesajo di "Nova Impero", t.e. 'amez l'altri e facez a li quale vi volus ke li facez a vi'.

Por l'islamo ilu ne esis la unika ed il ne esas filio di Deo, pro Deo esas nur unu, e nek havas filii, nek povas asociesar ad altra dei.

Lua titulo esas Mesio, "nomata Kristo". La titulo Mesio uzesis en la Libro di Daniel 9:25-26 od en predico pri "Sisadek Semani". La Hebrea nomo esas מָשִׁיחַ (Māšîaḥ) "mashiach" qua signifikas "uncionata". Ta nomo uzesas por Iesu en la psalmo 2:2, ube on parolas pri reji e principi konsultanta kontre Deo e kontre sua "Uncionata", esanta to la signifiko dil nomo "Kristo".

Literaturo di Antiqua Grekia

La literaturo di Antiqua Grekia skribesis en l'Anciena Greka linguo de la maxim frua texti til la nasko di Bizancana Imperio.

Loeb Classical Library

Loeb Classical Library (LCL) esas serio di libri, nun editita da Harvard University Press, qui prizentas importanta verki del Anciena Grekiana literaturo e Latina literaturo quale desegnita por facar la texto acensebla ad la maxim larja posibla audienco, da prizentanta l'originala grekia o latina texto sur omna sinistra manuo pagino, e pasable literala translaco sur la reverso pagino. L'editanto generala esas Jeffrey Henderson, ditenanto di William Goodwin Aurelio profesoreso di greka linguo e literaturo ad Boston universitato.

Poseidon

Poseidon ([Greka linguo|Greke]]: Ποσειδῶν) esis importanta deo en la Greka mitologio, esante la deo dil maro. Il kustumale deskriptesas portante sua tridento e vehante charioto tirata da hipokampi, fishi e kavali, sua atributi. Il esis frato di Zeus, Hera e Hades, esante Olimpiano.

Lu anke esis asociata kun delfini, bovuli e ciklopi. La fluganta kavalo Pegaso e la ciklopo Polifemo esus lua filii. Il efektigis la nasko dil Minotauro pos ke la rejulo Mino ne sakrifigabis blanka bovulo homaje ad ilu.

L'analogo Romana di Poseidon esis Neptunus.

Onu kredis olim dum (frua) antiqueso ke Poseidon produktis sismi.

Indo-Europana linguaro
Latinida linguiSardiniana
Ibero-Latinida linguaro: AragonanaAsturianaExtremaduranaGalisianaKastiliana/HispanianaLeonanaPortugalana
Galo-Latinida linguaro: FrancaArpitaniana
Ocitano-Latinida linguaro: KatalunianaOcitaniana
Galo-Italiana linguaro: Piemontana • Liguriana • Lombardiana • Emilio-Romagnana • Venetana
Centro-sudala Italiana linguaro: Italiana
Reto-Latinida linguaro: RomanchaLadinaFriulana
Balkano-Latinida linguaro: RumanianaIstro-RumanianaArumanianaMegleno-Rumaniana
Germana lingui Westala Germana: AfrikansaAnglaFrizianaLuxemburgianaGermanaNederlandana • Skota • Yiddisha
Estala Germana: BurgundianaGotianaVandala
Nordala Germana: DanianaSuedianaNorvegianaIslandanaFaerana
Slava lingui Westala Slava: PolonianaKashubaSorbiSilezianaChekianaSlovakiana
Estala Slava: RusaBielorusaUkrainana
Sudala Slava: BulgaraKroatianaMacedonianaMontenegranaSerbianaSloveniana
Armeniana Orientala • Westala
Albaniana Gheg • Tosk • Arvanitika • Arbëresh • Cham
Greka Pra-Greka • Antiqua Greka • Koinea Greka • Mezepokala Greka • Moderna Greka
Kelta Kontinentala Kelta lingui: Galiana • Lepontikana • Galatana • Norikana
Insulara Kelta lingui:
*Grupo P: WalsanaBretonaKornwalanaKumbrianaPikta
*Grupo Q: IrlandanaSkota-GaelaBretonaManxana
Balta Ocidentala Balta lingui: Galindiana • Anciena Prusiana • Yotvingio
Orientala Balta lingui: KuronianaLatvianaLituaniana • Seloniana • Zemgalana
Indo-Irana lingui Indo-Ariana lingui:
Irana lingui: Ocidentala Irana linguiOrientala Irana lingui
Nuristana lingui:

Altra lingui

This page is based on a Wikipedia article written by authors (here).
Text is available under the CC BY-SA 3.0 license; additional terms may apply.
Images, videos and audio are available under their respective licenses.