Кхерий зама

«Кхерий зама» (эрс: Каменный век, ингал: Stone Age) яхача терминаца археологаша белгалйоаккх адамлен тархьаре аьшкалий замал хьалха йоагIа йоккха мур. Кхы а вай замал хьалха I бIаьшаре Тит Лукреций Кар яхача Iилманхочо хьоахадаьдар кхерах даь сага керттера герзи гIирси долаш аьшкалий заман хьалхагIа цхьа ха хиннай аьнна.

Из зама хьакъоастае аьнна зIил дагаехар вар францера антиквар Никола Маудел 1734 шера. Цо аьннар Iилман болх беш бакъдир данерча археолого Томсен Кристиан Юргенсена 1836 шера. Цо адамле дегIадена еррига ха йийкъар 3 (кхаь) культурни-тархьара заманах (кхерийи, борзийи, аьшкани).

XIX бIаьшарен 60-лагIча шерашка ингалсий Iилманхочо Джон Либбока йийкъар кхерий зама дуккха зIамагIа йолча шин заманах — палеолити неолити.

ХIаьта тIехьагIа цу шерашка францерча археолого Г. Мортильес кхерий зама йийкъар дукхагIча мурех (шелльски, мустьерски, солютрейски, ориньякски, мадленски, робенгаузенски).

Мураш

Зáма Эпоха Европе хинна мур Мураш
Периоды
************************
Экам
Характеристика
Къаьнара кхерий зама е палеолит 2,4 млн. — 10 000 в. з. хьалха Хьалхара (лохера) палеолит 2,4 млн. – 600 000 в. з. хь.

Юкъера палеолит 600 000 – 35 000 в. з. хь.
ТIехьара (лакхера) палеолит 35 000 – 10 000 в. з. хь.

Чарахьийи лехьдерхойи ха.
Моакхаза кечалаш лелае болабалар.
ТIаккха ха дIа мел йода уж дегIайоагI, дукхагIа а хул.
Юкъера кхерий зама е мезолит 10 000—5000 в. з. хьалха ДIайолалу Европе плейстоцен чаккхйоаллаш.
Чарахьашеи лехьдерхошеи Iомадаьд лакхача боараме кхерахи тIехкахи гIирсаш (кечалаш) яр, иштта гаьна детта герз а — тIаьски Iади.
Керда кхерий зама е неолит 5000—2000 в. з. хьалха Хьалхара неолит Юкъера неолит ТIехьара неолит Боахам лелабар эргадоал, гулдара а чарахьий а боахамá («ший доалá дерзадерá» / «присваивающего») когаметт отт — «хьадер» / «производящие» (лаьтта леладар, доахан леладар).
Палеолит

Къаьнара кхерий зама е Палеоли́т (къ.-элл. παλαιός ‘шира’ + λίθος ‘кхера’; = ширача кхерий <бIаьшаре>) — хьалхара тархьара мур я кхерий заман чухьа (йолаеннай гаргга 1 млн шу хьалха). Белгалъякххай 1865 ш. Джон Лаббока.

Хьалхара юкъарле

Хьалхара юкъарле (эрс: Первобы́тное о́бщество) — йоазув хьакхоллале хинна мур я адамлен тархьаре. Йоазув кхеллачул тIехьагIа аьттув хул Iояьздаь долча хьасташ (источникаш) тIа бух а бола тохкамаш де тархьарá.

Цу заман чухь Iояздаь хинна хьасташ доацандаь, цох бола хоам хьаийбу укх тайпарча Iилмашца: археологи, этнологи, палеонтологи, биологи, геологи, антропологи, археоастрономи, палинологи.

Кхыча меттаех

This page is based on a Wikipedia article written by authors (here).
Text is available under the CC BY-SA 3.0 license; additional terms may apply.
Images, videos and audio are available under their respective licenses.