Damdamili

Ti damdamili (ramut a balikas ti damili) ket ti seramika a materiales a mangbukel kadagiti bangbanga a tagilako,[1] mairaman kadagitoy dagiti nangruna a kita ti bangbanga ken porselana. Ti lugar a pagaramidan dagiti damili ket tinawtawagan ti pagdamilian. Ti damdamili ket mabalin pay a mangitudo ti arte ti agdamdamili wenno ti panagpataud ti bangbanga.[2][3]

Potter at work, Jaura, India
Ti agdamdamili a lalaki idiay India.

Dagiti nagibasaran

  1. ^ 'Siensia ti Damdamili: materiales, proseso ken dagiti produkto.' Allen Dinsdale. Ellis Horwood Limited, 1986.
  2. ^ "Merriam-Webster.com". Merriam-Webster.com. 2010-08-13. Naala idi 2010-09-04.
  3. ^ 'Ti Pangyuna iti Teknolohia iti Damdamili. Maika-2 nga edision. Paul Rado. Institute Of Ceramics & Pergamon Press, 1988

Dagiti akinruar a silpo

Abagatan nga Amerika

Ti Abagatan nga Amerika ket ti kontinente a mabirukan idiay Akinlaud a Hemisperio, kaaduan idiay Akin-abagatan a Hemisperio, nga adda met bassit a paset idiay Akin-amianan a Hemisperio. Daytoy ket mabalin pay a maikeddeng a kas maysa a subkontinente ti Kaamerikaan.Daytoy ket nabeddengan iti laud babaen ti Taaw Pasipiko ken iti amianan ken daya babaen ti Taaw Atlantiko; Amianan nga Amerika ken ti Baybay Karibe ket mabirukan iti amianan a laud. Daytoy ket mangiraman kadagiti sangapulo ket dua a naturay nga estado – ti Arhentina, Bolivia, Brasil, Chile, Colombia, Ecuador, Guyana, Paraguay, Peru, Surinam, Uruguay, ken Venezuela – ken dagiti dua a saan a naturay a lugar –ti Pranses a Guiana, ken ti maysa a ballasiw taaw a departamento ti Pransia, ken ti Is-isla ti Malvinas, ti Teritorio ti Ballasiw Taaw ti Britaniko (ngem sinuppiat babaen ti Arhentina). Iti pay maipatinayon iti daytoy, ti is-isla ABC ti Olanda ket mabalin a maikeddeng a paset ti Abagatan nga Amerika.

Ti Abagatan nga Amerika ket addaan iti kalawa iti 17,840,000 a kilometro kuadrado (6,890,000 sq mi). ti populasionna manipud idi 2005 ket nakarkulo iti sumurok a 371,090,000. Ti Abagatan nga Amerika ket maikapat iti ranggo babaen ti kalawa (kalpasan ti Asia, Aprika, ken Amianan nga Amerika) ken maikalima iti populasion (kalpasan ti Asia, Aprika, Europa, ken Amianan nga Amerika).

Kaaduan ti populasion ket agtataeng idiay asideg ti akinlaud wenno akindaya nga aplaya ti kontinente bayat a ti akin-uneg ken ti adayo nga abagatan ken manmano a natagtagitao. Ti heograpia ti akinlaud nga Abagatan nga Amerika ket kaaduan iti banbantay ti Andes; iti pakaigiddiatan, ti akindaya paset ket aglaon kadagiti kabambantayan a rehion ket ti dakkel a tantanap nga ayan dagiti karayan a kas ti Amasona, Paraná ken ti ayus ti Orinoco. Kaaduan ti kontinente ket naisanglad iti tropiko.

Ti kultural ken etniko a pakakitaan ti kontinente ket adda iti taudanna iti pannakitignay kadagiti indihenio a tattao kadagiti nagparukma a Europeano ken dagiti imigrante ken, kaaduan a lokal, kadagiti aadipen nga Aprikano. Naikkan iti atiddog a pakasaritaan iti kolonialismo, kaaduan dagiti taga-Abagatan nga Amerika ket agsasao iti Portuges wenno Espaniol, ken dagiti kagimongan ken dagiti estado ket sapasap a mangipaltiing kadagiti Akinlaud a tradision.

Ilocos

Ti Ilocos ket kolektibo a mangibagbaga kadagiti dua a probinsia idiay Filipinas: ti Ilocos Norte ken Ilocos Sur ken dati idi a maymaysa a probinsia. Dagiti agtataeng ket dagiti Ilokano ken agsasaoda iti Ilokano.

Ti Rehion ti Ilocos, nga aglaon kadagiti uppat a probinsia, ket nanaganan manipud iti Ilocos. 56 a porsiento dagiti agtataeng iti rehion ket tattao a Pangasinan, a maitagikua iti sabali a grupo ti etnolingguistiko manipud kadagiti Ilokano. Mabalin pay a mangibaga ti Ilocos ti dati a probinsia sakbay idi nabingbingay ti Ilocos Norte ken Ilocos Sur.

Kadagiti 330 a panid ti libro nga Ingles iti “The Ilocos Heritage” (ti maika-27 a libro a sinurat babaen ni Visitacion de la Torre), the boy legacy and the life of the Ilocano – ket naipalawagda a kas – "ti nakaro a namalo, nagaget, nalingay, simple a parsua a nakaipakita iti naisangayan a nginabras a kinatured ken naesman a managbanniaga." Ti pakasaritaan ni Ilokano ket mangipakita iti panagsagsagabana ken dagiti balligina – kadagiti bakalan iti kolnial a wayawaya manipud iti Espania ken Amerika, aginggana iti pannagidaulo iti Filipino. Ni baro nga Ilokano ken nagbirbiruk kadagiti nasaysayaat a pastura kadagiti baro a daga iti lokal ken ganganaet – ti Palawan, Mindanao, Hawaii, ti Estados Unidos ken Gresia. Ti Ilokano a kultura ti material ken espiritualidad ket mabalin a makita iti naplabas – dagiti ladawan ti sato nga Espaniol, antigo ngem intrikado a tarikayo nga alikamen ken ti nasayaat ti kababalinna a lokal a sagut. Ni patneng nga Ilokano ket mangngabel, agkitkitikit iti kayo ken eksperto iti damdamili. Ti luto nga Ilokano ket sumakop manipud iti eksotiko nga "abu-os" (itlog ti kuton) aginggana iti "dinengdeng," ti nadekket a "tinubong" aginggana iti "poqui-poqui" (ensalada a tarong). Ti Kailokuan ket napunno kadagiti kolonial a simbaan, tilegado ti Katolisismo ti Espaniol.

Ramallah

Ti Ramallah (Arabiko: رام الله‎, maibalikas a kas Rāmallāh ) ket ti siudad ti Palestina idiay sentral a West Bank a mabirukan iti 10 km (6 milia) iti amianan ti Herusalem iti maysa a natimbeng a kangato iti 880 metro iti pantar ti baybay, ken asideg daytoy iti al-Bireh. Daytoy ket agdama nga agserbi a kas ti de facto nga administratibo a kapitolio ti Nailian a Turay ti Palestina (PNA). Ti Ramallah ket historikal idi a maysa nga ili ti Kristiano nga Arabo. Ita nga aldaw dagiti Muslim ket ti kaaduan a mangporma ti populasion iti gangani a 27,092 idi 2007, ken agraman dagiti Kristiano a mangbukel iti kaaduan kadagiti minoridad.

Tailandia

Ti Tailandia ( /ˈtaɪlænd/ TY-land wenno /ˈtaɪlənd/; Tailandes: ประเทศไทย, RTGS: Prathet Thai), opisial a ti Pagarian ti Tailandia (Tailandes: ราชอาณาจักรไทย, RTGS: Ratcha Anachak a Tilandes; IPA: [râːt.tɕʰā ʔāːnāːtɕàk tʰāj] ( denggen)), sigud idi a kas ti Siam (Tailandes: สยาม; RTGS: Sayam), ket maysa a pagilian a mabirukan iti sentro iti Indotsína a peninsula idiay Abagatan a daya nga Asia. Nabeddengan daytoy iti amianan babaen ti Burma ken Laos, iti daya babaen ti Laos ken Cambodia, iti abagatan babaen ti Golpo iti Tailandia ken Malaysia, ken iti laud babaen ti Baybay Andaman ken ti akin-abagatan unay nga ungto iti Burma. Dagiti maipapan iti baybay a pagbeddenganna ket mairaman ti Bietnam idiay Golpo ti Tailandia iti abagatan a daya, ken ti Indonesia ken India idiay Baybay Andanan iti abagatan a laud.

Daytoy a pagilian ket maysa a batay-linteg monarkia, nga indauluan babaen ni Ari Rama IX, ti maikasiam nga ari iti Kamara iti Chakri, nga isu, a nagturay manipud idi 1946, ket isu ti kabayagan nga agserserbi a pangulo iti estado ken ti kabayagan nga agturturay a monarkia iti Tailandes a pakasaritaan. Ti ari ti Tailandia ket natituloan a kas ti Pangulo iti Estado, Pangulo dagiti Siiigam a Buyot, ti Agtengtengngel iti Budista a relihion, ken ti Agsalsalakbnib kadagiti amin a Pammati.

Ti Tailandia ket isu ti maika-51 a kadakkelan a pagilian iti lubong iti termino iti dagup a kalawa, nga adda ti kalawa ti agarup a 513,000 km2 (198,000 sq mi), ken isu ti maika-20 a kaaduan ti populasion a pagilian, nga adda ti agarup a 64 a riwriw a tattao. Ti kapitoliona ken kadakkelan a siudad ket ti Bangkok, nga isu daytoy ti politikal, komersio, industria ken kultural a sentro ti Tailandia. Agarup a 75% iti populasion ket etniko a Tailandes, 14% ket iti Insik a kaputotan, ken 3% ket etniko a dagiti Malayo; ti nabati ket tagikua dagiti minoridad a grupo a mairaman dagiti Mon, Khmers ken dagiti nadumaduma a tribu ti turod. Ti opisial a pagsasao iti daytoy a pagilian ket Tailandes. Ti kangrunaan a relihion ket Budismo, a daytoy ket isansanay babaen ti agarup a 95% iti populasion.

Ti Tailandia ket nakapadas ti napardas a panagrang-ay ti ekomoniana idi nagbaetan ti 1985 ken1995, ken agdama daytoy a baro a naiindustria a pagilan ken maysa a kangrunaaan nga agkomkomersio iti ruar. Ti turismo ket adu pay nga agiparawad ti Tilandés nga ekonomia, ken daytoy a pagiian ket balayan kadagiti adu a naam-ammuan a papanan dagiti turista, a mairaman ti Ayutthaya, Pattaya, Bangkok, Phuket, Krabi, Chiang Mai, Hua Hin ken Ko Samui. Adda dagiti agarup a 5.2 riwriw a nalinteg ken di-nalinteg nga imigrante idiay Tailandia, ken daytoy a pagilian ket nakaawis kadagiti ekspatriado manipud kadagiti narang-ay a pagilian.

Umuna a milenio

Ti umuna a milenio ket paset ti panawen a nangrugi idi Enero 1, AD 1, ken nagpatingga idi Disiembre 31, AD 1000, iti Kalendario a Huliano.

manipud ti agarup a 170 aginggana iti 300 a riwriw, ngem adda met dagiti nadumaduma a karkuloy; ti maysa a karkulo ket mangisingasing nga iti kinaagpayso ti populasion ti lubong ket bimmassit manipud 400 a riwriw a tattao iti 250 a riwriw a tattao.

Idiay Europa ken Mediteraneo, ti umuna a milenio ket panawen idi ti nalatak a transision. Ti maika-2 a siglo ket nakakita ti kapigsa ti Romano nga Imperio, ken sinaruno babaen ti nagin-inut a pannakapaay idi las-ud ti panawen ti Naladaw nga Kina-ugma, ti ilalatak ti Kristianidad ken dagiti Nalatak Migrasion.

Ti maikadua a gudua ti milenio ketket nailaslasin a kas ti Nasapa a Tengnga a Panpanawen idiay Europa, ken minarkaan babaen ti panagpadakkel ti Viking iti laud, ti ilalatak ti Bisantino nga Imperio iti daya, ken babaen dagiti Islamiko a parukma kadagiti amin a paset ti Asideg a Daya, Amianan nga Aprika ken ti peninsula ti Iberio, ken nagpatingga iti Islamiko a Nabalitokan a Panawen (700–1200 AD).

Idiay Daya nga Asia, ti umuna a milenio ket panawen pay idi dagiti nalatak a panagpabaro ti kultura, ken naindayegan ti pannakaiwaras ti Budismo iti Daya nga Asia.

Idiay Tsina, ti Han a Dinastia ket sinukatan babaen ti Jin a Dinastia ken kalpasanna ti Tang a Dinastia aginggana idi maika-10 a siglo ket nakakitita kadagiti pannakaisinsina iti paset ti panawen Dagiti Lima a Dinastia ken dagiti Sangapulo a Pagarian.

Idiay Hapon, ti nakaro nga iya-adu ti populasion ken sinaruno ti panagusar kadagiti landok a ramramit babaen dagiti mannalon a nagpaadu ti produktibidad dagiti apitda. Naipatakder Ti korte Yamatot. Ti Indiano a subkontinente ket nabingbingay idi kadagiti nadumaduma a pagarian kadagiti amin a paset ti milenio.

Idiay Mesoamerika, ti umuna a milenio ket paset idi ti panawen ti nasayaat nga irarang-ay a naam-ammuan iti Klasiko a Panawen (200–900 AD). Ti Teotihuacan ket dimmakkel iti a metropolis ken ti imperiona ket tinurayanna ti Mesoamerka. Idiay Abagatan nga Amerika, sakbay ti Inca, dagiti aplaya a kultura ket rimmang-ay, ken nagpataud ti iti nasayata nga obra iti metal ken dagiti kapinuan a damdamili iti taga-ugma a lubong.

Idiay Amianan nga Amerika, ti kultura ti Mississippi ket simmayaat idi patingga ti milenio ikadagiti karayan a ginget ti Mississippi ken Ohio. Adu dagiti nadumaduma asiudad ti naipatakder; ti Cahokia, ti kadakkelan, ket naibatay idi ti agdama nga aldaw iti Illinois, ken mabalin nga adda idi dagiti 30,000 a nagtataeng idi kapigsana idi 1250 AD. Ti lawlaw ti 10 a kadsaaran ti katayag a Bunton dagiti Monghe idiay Cahokia ket dakdakkel idi ngem ti Piramida iti Init idiay Teotihuacan wenno ti Nalatak a Piramida idiay Ehipto.

Dagiti pagsasao

This page is based on a Wikipedia article written by authors (here).
Text is available under the CC BY-SA 3.0 license; additional terms may apply.
Images, videos and audio are available under their respective licenses.