Brasil

Ti Brasil Dengngeni/brəˈzɪl/ (Portuges: Brasil, IPA: [bɾaˈziw]), wenno opisial a makunkuna a Pederatibo a Republika ti Brasil[8](Portuges: República Federativa do Brasil,  dengngen ), ket isu ti kadakkelan a pagilian idiay Abagatan nga Amerika. Isu ti maikalima a kadakkelan a pagilian iti lubong, babaen ti heographika a kalawa ken babaen ti populasion nga addaan ti sumurok a 192 riwriw a tattao.[9][10] Isu laeng daytoy ti agsasao ti Portugés iti Kaamerikaan ken ti kadakkelan a lusópona a pagilian iti lubong.[9]

Nabeddengan daytoy babaen ti Taaw Atlantiko iti daya, ti Brasil ket adda ti pantar iti 7,491 km (4,655 mi).[9] Nabeddengan ti amianan babaen ti Venezuela, Guyana, Suriname ken ti Pranses a ballasiw a rehion iti Pranses a Guiana; iti amianan a laud babaen ti Colombia; iti laud babaen ti Bolivia ken Peru; iti abagatan a laud baben ti Ahentina ken Paraguay ken iti abagatan babaen ti Uruguay. Adda dagiti nadumaduma a purpuro manipud kadagiti paset ti teritorio ti Brasil, a kas ti Fernando de Noronha, Rocas Atoll, Purpuro ti Santo Pedro ken Santo Paulo, ken Trindade ken Martim Vaz.[9] Pagbeddenganna amin dagiti sabsabali anga Abagatan nga Amerika malaksid ti Ecuador ken Chile.

Ti Brasil ket maysa a kolonia idi iti Portugal manipud ti isasanglad ni Pedro Álvares Cabral idi 1500 aginggana idi 1815, a daytoy ket naipangato iti ranggo a pagarian ken ti Nagkaykaysa a Pagarian iti Portugal, Brasil ken ti Algarves ket naporma. Ti kolonia a bedbed ket naburak idi 1808, idi ti kapitolio iti Portuges a kolonial nga imperio ken naisubli manipud ti Lisbon iti Rio de Janeiro, kalpasan a rinaut ni Napoleon ti Portugal.[11] Ti panakawaya ket nagun-od idi 1822 idi naporma iti Imperio iti Brasil, ti maysa a unitario nga estado a tinurayan ti maysa a batay-linteg a monarkia ken maysa a parlamentario a sistema. Daytoy a pagilian ket nagbalin a presidential a republika idi 1889, idi adda maysa a milisia a kudeta a nagiproklama ti Republika, uray no ti bikameral a lehislatura, a natawtawagan tattaan a ti Kongreso, ket napetsaan idi napasingkedan iti immuna a batay-linteg idi 1824.[11] Ti agdama a Batay-linteg, a naipannurotan idi 1988, ket mangipalpalawag ti Brsil a kas maysa a Pederal Republika.[12] Ti Pederasion ket naporma babaen ti kappon iti Pederal a Distrito, dagiti 26 nga Estado, ken dagiti 5,564 Munisipalidad.[12][13]

Ti Ekonomia iti Brasil ket isu ti maikanem iti lubong babaen ti nominal GDP ken ti maikapito babaen ti Pagpadaan ti kapigsa ti panag-gatang (manipud idi 2011).[14][15] Ti Brasil ket maysa kadagiti kapardasan a dumakdakkel a kangrunaan nga ekonomia ti lubong. Dagiti panagreporma ti ekonomia ket nakaited iti daytoy a pagilian ti baro nga internasional a panakabigbigan.[16] Ti Brasil ket maysa a nagipatakder a kameng iti Nagkaykaysa a Pagpagilian, ti G20, CPLP, Kappon ti Latin, ti Organisasion dagiti Ibero-Amerikano nga Estado, ti Organisasion dagiti Amerikano nga Estado, Mercosul ken ti Kappon dagiti Pagilian ti Abagatan nga Amerika, ken maysa kadagiti BRIC a pagilian. Ti Brasil ket maysa pay kadagiti 17 a Megadiberso a pagpagilian, a pagtaengan dagiti naidumaduma a kaatapan, masna a katutubo, ken nawatiwat a masna a rekurso kadagiti nadumaduma a nasalakniban a luglugar iti Brasil.[9]

Nagsasabtan: 10°S 52°W / 10°S 52°W

Pederatibo a Republika ti Brasil

República Federativa do Brasil
(iti Portuges)
Wagayway ti Brasil
Wagayway
Eskudo ti Brasil
Eskudo
Napili a pagsasao: "Ordem e Progresso"
(iti Portuges)
(Ilokano: "Urnos ken Rang-ay")
Nailian a kanta: Hino Nacional Brasileiro
"Nailian a Kanta ti Brasil"

Nailian a selio
Selo Nacional do Brasil (iti Portuges)
National Seal of Brazil (color)

(Ilokano: Nailian a Selio iti Brasil")
Brazil (orthographic projection)
KapitolioBrasília
15°47′S 47°52′W / 15.783°S 47.867°W
Kadakkelan a siudadSão Paulo
23°33′S 46°38′W / 23.550°S 46.633°W
Opisial a sasaoPortuges[1]
Grupgrupo ti etniko
(2010[2])
47.73% Puraw
43.13% Kayumanggi (Mestiso)
7.61% Nangisit
1.09% Asiano
0.43% Amerindio
Nagan dagiti umiliBrasiliano
GobiernoPederal a presidensial a batay-linteg a republika
• Presidente
Michel Temer (PMDB)
• Bise Presidente
Eduardo Cunha (PMDB)
• Presidente ti Kamara dagiti Deputado
Renan Calheiros (PMDB)
• Presidente ti Senado
Renan Calheiros (PMDB)
• Pangulo ti Hustisia
Gilmar Mendes
LehislaturaNailian a Kongreso
Pederal a Senado
Kamara dagiti Deputado
Panakaiwayawayas 
from Nagkaykaysa a Pagarian iti Portugal, Brasil ken Algarves
• Naiyebkas
7 Septiembre 1822
• Naibigbigan
29 Agosto 1825
• Republika
15 Nobiembre 1889
• Ti agdama a batay-linteg
5 Oktubre 1988
Kalawa
• Total
8,514,877 km2 (3,287,612 sq mi) (Maika-5)
• Danum (%)
0.65
Populasion
• Karkulo idi 2011[4]
192,376,496
• senso idi 2010
190,732,694[3] (Maika-5)
• Densidad
22/km2 (57.0/sq mi) (Maika-182)
GDP (PPP)Karkulo ti 2011
• Dagup
$2.294 trillion[5] (Maika-8)
• Tunggal maysa a tao
$11,767[5] (Maika-75)
GDP (nominal)Karkulo ti 2011
• Dagup
$2.422 trillion[5] (Maika-7)
• Tunggal maysa a tao
$12,423[5] (Maika-53)
Gini (2012)positive decrease 51.9[6]
nangato
HDI (2013)increase 0.744[7]
nangato · Maika-79
KuartaReal (R$) (BRL)
Sona ti orasUTC-2 aginggana ti -4 (BRT)
• Kalgaw (DST)
UTC-2 aginggana ti -4 (BRST)
Pormat ti petsaaa/bb/tttt (CE)
Pagmanehuankanawan
Kodigo ti panagtawag+55
Kodigo ti ISO 3166BR
TLD ti internet.br

Dagiti nagibasaran

  1. ^ "Demograpiko". Gobierno ti Brasil. 2011. Naala idi 2011-10-08. (iti Ingles)
  2. ^ Caracteristicas da População e dos Domicílios do Censo Demográfico 2010 — Cor ou raça
  3. ^ IBGE. Censo 2010: população do Brasil é de 190.732.694 pessoas.
  4. ^ IBGE. 2011 Sumakbay a Populasion
  5. ^ a b c d "Brazil". Internasional a Pondo ti Paguartaan. Naala idi 2011-04-21.
  6. ^ Country Comparison to the World: Gini Index – Brazil The World Factbook. Naala idi 3 Abril 2012.
  7. ^ "2014 Human Development Report Summary" (PDF). United Nations Development Programme. 2014. pp. 21–25. Naala idi 27 Hulio 2014.
  8. ^ A kas pagarigan iti national website.
  9. ^ a b c d e "Heograpia iti Brasil". Central Intelligence Agency. 2008. Naala idi 2008-06-03.
  10. ^ "Tattao iti Brasil". Central Intelligence Agency. 2008. Naala idi 2008-06-03.
  11. ^ a b "Introduction of Brazil". Sentro nga Ahensia ti Saririt. 2008. Naala idi 2008-06-03.
  12. ^ a b "Brazilian Federal Constitution" (iti Portuges). Presidency of the Republic. 1988. Naala idi 2008-06-03. "Brasialiano a Pederal a Batay-linteg". v-brazil.com. 2007. Naala idi 2008-06-03. Saan nga Opisial a panakaipatarus
  13. ^ "Dagiti teritorio a paset iti agpanga munisipalidad" (iti Portuges). Brasiliano nga Instituto iti Heograpia ken Estadistika. 2008. Naala idi 2008-06-03.
  14. ^ "World Development Indicators database" (PDF file), Banko ti Lubong, 7 Oktubre 2009.
  15. ^ "CIA – The World Factbook – Panagpapada dagiti Pagilian – GDP (Pagpadaan ti kapigsa ti panag-gatang)". Cia.gov. Naala idi 25 Enero 2011.
  16. ^ Clendenning, Alan (2008-04-17). "Ti Agrangrang-ay a Brasil ket maysanton a kabilegan iti lubong". USA Today – The Associated Press. p. 2. Naala idi 2008-12-12.

Dagiti akinruar a silpo

Midia a mainaig iti Brasil iti Wikimedia Commons
Pakaammo ti panagbiahe idiay Brasil manipud iti Wikivoyage (iti Ingles)

Abagatan nga Amerika

Ti Abagatan nga Amerika ket ti kontinente a mabirukan idiay Akinlaud a Hemisperio, kaaduan idiay Akin-abagatan a Hemisperio, nga adda met bassit a paset idiay Akin-amianan a Hemisperio. Daytoy ket mabalin pay a maikeddeng a kas maysa a subkontinente ti Kaamerikaan.Daytoy ket nabeddengan iti laud babaen ti Taaw Pasipiko ken iti amianan ken daya babaen ti Taaw Atlantiko; Amianan nga Amerika ken ti Baybay Karibe ket mabirukan iti amianan a laud. Daytoy ket mangiraman kadagiti sangapulo ket dua a naturay nga estado – ti Arhentina, Bolivia, Brasil, Chile, Colombia, Ecuador, Guyana, Paraguay, Peru, Surinam, Uruguay, ken Venezuela – ken dagiti dua a saan a naturay a lugar –ti Pranses a Guiana, ken ti maysa a ballasiw taaw a departamento ti Pransia, ken ti Is-isla ti Malvinas, ti Teritorio ti Ballasiw Taaw ti Britaniko (ngem sinuppiat babaen ti Arhentina). Iti pay maipatinayon iti daytoy, ti is-isla ABC ti Olanda ket mabalin a maikeddeng a paset ti Abagatan nga Amerika.

Ti Abagatan nga Amerika ket addaan iti kalawa iti 17,840,000 a kilometro kuadrado (6,890,000 sq mi). ti populasionna manipud idi 2005 ket nakarkulo iti sumurok a 371,090,000. Ti Abagatan nga Amerika ket maikapat iti ranggo babaen ti kalawa (kalpasan ti Asia, Aprika, ken Amianan nga Amerika) ken maikalima iti populasion (kalpasan ti Asia, Aprika, Europa, ken Amianan nga Amerika).

Kaaduan ti populasion ket agtataeng idiay asideg ti akinlaud wenno akindaya nga aplaya ti kontinente bayat a ti akin-uneg ken ti adayo nga abagatan ken manmano a natagtagitao. Ti heograpia ti akinlaud nga Abagatan nga Amerika ket kaaduan iti banbantay ti Andes; iti pakaigiddiatan, ti akindaya paset ket aglaon kadagiti kabambantayan a rehion ket ti dakkel a tantanap nga ayan dagiti karayan a kas ti Amasona, Paraná ken ti ayus ti Orinoco. Kaaduan ti kontinente ket naisanglad iti tropiko.

Ti kultural ken etniko a pakakitaan ti kontinente ket adda iti taudanna iti pannakitignay kadagiti indihenio a tattao kadagiti nagparukma a Europeano ken dagiti imigrante ken, kaaduan a lokal, kadagiti aadipen nga Aprikano. Naikkan iti atiddog a pakasaritaan iti kolonialismo, kaaduan dagiti taga-Abagatan nga Amerika ket agsasao iti Portuges wenno Espaniol, ken dagiti kagimongan ken dagiti estado ket sapasap a mangipaltiing kadagiti Akinlaud a tradision.

Maika-10 a paralelo abagatan

Ti maika-10 a paralelo abagatan ket ti sirkulo ti latitud a 10 gradgrado iti abagatan ti ekuador a plano ti Daga. Daytoy ket ballasiwenna ti Taaw Atlantiko, Aprika, ti Taaw Indiano, Australasia, ti Taaw Pasipiko ken ti Abagatan nga Amerika.

Ti paset a pagbeddengan ti Brasil ken Peru ket naipalawag babaen iti daytoy a paralelo.

Maika-15 a paralelo abagatan

Ti maika-15 a paralelo abagatan ket ti sirkulo ti latitud a 15 gradgrado iti abagatan ti ekuador a plano ti Daga. Daytoy ket ballasiwenna ti Taaw Atlantiko, Aprika, ti Taaw Indiano, Australasia, ti Taaw Pasipiko ken ti Abagatan nga Amerika.

Maika-20 a paralelo abagatan

Ti maika-20 a paralelo abagatan ket ti sirkulo ti latitud a 20 gradgrado iti abagatan ti ekuador a plano ti Daga. Daytoy ket ballasiwenna ti Taaw Atlantiko, Aprika, ti Taaw Indiano, Australasia, ti Taaw Pasipiko ken ti Abagatan nga Amerika.

Maika-25 a paralelo abagatan

Ti maika-25 a paralelo abagatan ket ti sirkulo ti latitud a 25 gradgrado iti abagatan ti ekuador a plano ti Daga, iti abagatan bassit ti Tropiko ti Kaprikornio. Daytoy ket ballasiwenna ti Taaw Atlantiko, Aprika, ti Taaw Indiano, Australasia, ti Taaw Pasipiko ken ti Abagatan nga Amerika.

Maika-30 a paralelo abagatan

Ti maika-30 a paralelo abagatan ket ti sirkulo ti latitud a 30 gradgrado iti abagatan ti ekuador a plano ti Daga. Daytoy ket ballasiwenna ti Taaw Artiko, Aprika, ti Taaw Indiano, Australasia, ti Taaw Pasipiko ken ti Abagatan nga Amerika.

Iti daytoy a latitud ti init ket makitkita para kadagiti 14 nga oras, 5 a minminuto iti solstisio ti Disiembre ken 10 nga or-oras, 13 a minminuto iti las-ud solstisio ti Hunio. Iti Disisembre 21, ti nit ket adda kadagiti 83.83 a grado iti ngato ti langit ken adda kadagiti 36.17 a grado iti Hunio 21.

Maika-35 a meridiano laud

Ti 35° a meridiano laud ti Greenwich ket ti linia ti longitud a gumay-at manipud iti Amianan nga Ungto iti ballasiw ti Taaw Artiko, Greenland, ti Taaw Atlantiko, ti Abagatan nga Amerika, ti Akin-abagatan a Taaw, ken ti Antartika aginggana iti Abagatan nga Ungto.

Maika-40 a meridiano laud

Ti 40° a meridiano laud ti Greenwich ket ti linia ti longitud a gumay-at manipud iti Amianan nga Ungto iti ballasiw ti Taaw Artiko, Greenland, ti Taaw Atlantiko, ti Abagatan nga Amerika, ti Akin-abagatan a Taaw, ken ti Antartika aginggana iti Abagatan nga Ungto.

Ti maika-40 a meridiano laud ket mangporma ti nalatak a sirkulo a kakuyogna ti maika-140 a meridiano daya.

Maika-45 a meridiano laud

Ti 45° a meridiano laud ti Greenwich ket ti linia ti longitud a gumay-at manipud iti Amianan nga Ungto iti ballasiw ti Taaw Artiko, Greenland, ti Taaw Atlantiko, ti Abagatan nga Amerika, ti Akin-abagatan a Taaw, ken ti Antartika aginggana iti Abagatan nga Ungto.

Idiay Greenland ti meridiano ketmangipalawag kadagiti pagbeddengan dagiti ili ti Qaasuitsup ken Qeqqata iti ili ti Sermersooq ken ti Nailian a Parke ti Amianan a Daya a Greenland.

Ti maika-45 a meridiano laud ket mangporma ti nalatak a sirkulo a kakuyogna ti maika-135 a meridiano daya, ken daytoy ti reperensia a meridiano para iti sona ti oras ti UTC-3.

Maika-50 a meridiano laud

Ti 50° a meridiano laud ti Greenwich ket ti linia ti longitud a gumay-at manipud iti Amianan nga Ungto iti ballasiw ti Taaw Artiko, Greenland, ti Taaw Atlantiko, ti Abagatan nga Amerika, ti Akin-abagatan a Taaw, ken ti Antartika aginggana iti Abagatan nga Ungto.

Ti maika-50 a meridiano laud ket mangporma ti nalatak a sirkulo a kakuyogna ti maika-130 a meridiano daya.

Maika-55 a meridiano laud

Ti 55° a meridiano laud ti Greenwich ket ti linia ti longitud a gumay-at manipud iti Amianan nga Ungto iti ballasiw ti Taaw Artiko, Amianan nga Amerika, ti Taaw Atlantiko,Abagatan nga Amerika, ti Akin-abagatan a Taaw, ken ti Antartika aginggana iti Abagatan nga Ungto.

Ti maika-55 a meridiano laud ket mangporma ti nalatak a sirkulo a kakuyogna ti maika-125 a meridiano daya.

Maika-5 a paralelo abagatan

Ti maika-5 a paralelo abagatan ket ti sirkulo ti latitud a 5 gradgrado iti abagatan ti ekuador a plano Daga. Daytoy ket ballasiwenna ti Taaw Atlantiko, Aprika, ti Taaw Indiano, Abagatan a daya nga Asia, Australasia, ti Taaw Pasipiko ken Abagatan nga Amerika.

Maika-5 a paralelo amianan

Ti maika-5 a paralelo amianan ket ti sirkulo ti latitud a 5 gradgrado iti amianan iti ekuador a plano ti Daga. Daytoy ket ballasiwenna ti Taaw Atlantiko, Aprika, ti Taaw Indiano, Abagatan a daya nga Asia, ti Taaw Pasipiko ken ti Abagatan nga Amerika.

Ti Taaw Pasipiko ket isu ti kalawaan (agarup a 19,300 km) iti daytoy a paralelo.

Maika-60 a meridiano laud

Ti 60° a meridiano laud ti Greenwich ket ti linia ti longitud a gumay-at manipud iti Amianan nga Ungto iti ballasiw ti Taaw Artiko, Greenland, Amianan nga Amerika, ti Taaw Atlantiko, Abagatan nga Amerika, ti Akin-abagatan a Taaw, ken ti Antartika aginggana iti Abagatan nga Ungto.

Ti maika-60 a meridiano laud ket mangporma ti nalatak a sirkulo a kakuyogna ti maika-120 a meridiano daya.

Maika-65 a meridiano laud

Ti 65° a meridiano laud ti Greenwich ket ti linia ti longitud a gumay-at manipud iti Amianan nga Ungto a bumallasiw iti Taaw Artiko, Amianan nga Amerika, ti Taaw Atlantiko, ti Baybay Karibe, Sentral nga Amerika, Abagatan nga Amerika, ti Taaw Pasipiko, ti Akin-abagatan a Taaw, ken ti Antartika aginggana iti Abagatan nga Ungto.

Ti maika-65 a meridiano laud ket mangporma ti nalatak a sirkulo a kakuyogna ti maika-115 a meridiano daya.

Maika-70 a meridiano laud

Ti 70° a meridiano laud ti Greenwich ket ti linia ti longitud a gumay-at manipud iti Amianan nga Ungto a bumallasiw iti Taaw Artiko, Amianan nga Amerika, ti Taaw Atlantiko, ti Baybay Karibe, Sentral nga Amerika, Abagatan nga Amerika, ti Taaw Pasipiko, ti Akin-abagatan a Taaw, ken ti Antartika aginggana iti Abagatan nga Ungto.

Ti maika-70 a meridiano laud ket mangporma ti nalatak a sirkulo a kakuyogna ti maika-110 a meridiano daya.

Marso 24

Ti Marso 24 ti maika-83 nga aldaw ti tawen (maika-84 kadagiti bisiesto a tawen) iti kalendario a Gregoriano. Adda pay 282 nga al-aldaw ti nabati aginggana intono maungpot ti tawen.

Pagsasao a Portuges

Ti Pagsasao a Portuges ( português wenno língua portuguesa) ket maysa a Pagsasao a Romanse. Daytoy ket isu ti opisial a pagsasao iti Portugal, ti sigud nga Abagatan nga Amerika a Portuges a kolonia iti Brasil ken dagiti sigud a kolonia ti Aprika: Mozambique, Angola, Kabo Berde, Guiné-Bissau ken Santo Tomas ken Prinsipe.Ti Portuges ket addan pay ti kasasaad a kas kadua nga opisial a pagsasao (maikaduaan kadagiti patneng a pagsasao) idiay Macao ken idiay Daya a Timor iti Abagatan nga Asia; Dagiti agsasao ti Portuges ket mabirukan pay iti Goa idiay India.

Tropiko ti Kaprikornio

Ti Tropiko ti Kaprikornio (wenno ti Akin-abagatan a tropiko) ket ti sirkulo ti latitud nga aglaon ti subsolar a punto iti solstisio ti Disiembre. Daytoy ket isu ti akin-abagatan unay a latitud a ti Init ket mabalin a dagus nga adda iti ngato. Iti akin-amianan a kapadana ket ti Tropiko ti Kanser.

Ti Tropiko ti Kaprikornio ket maysa kadagiti lima a nangruna a sirkulo ti latitud a mangmarka kadagiti mapa iti Daga. Manipud idi 2014, ket latitudna ket 23° 26' 14.440" iti abagatan ti Ekuador, ngem agin-inut a mapmapan nga agpaamianan, iti agdama a gatad iti 0.47 arkosegsegundo, wenno 15 metmetro, tunggal maysa a tawen.

Pagpagilian ken agkamkammatalek iti Abagatan nga Amerika
Dagiti naturay nga estado
Dagiti agkamkammatalek

Dagiti pagsasao

This page is based on a Wikipedia article written by authors (here).
Text is available under the CC BY-SA 3.0 license; additional terms may apply.
Images, videos and audio are available under their respective licenses.