Akinlaud nga Europa

Ti Akinlaud nga Europa ket ti rehion a mangbukel kadagiti akinlaud a pagilian ti Europa. Bayat a ti termino ket addaan iti heograpiko a kontesto, ti sabali pay a pannakaipalawag idi las-ud ti Nalamiis a Gubat (agarup idi 1945-1991) ket ti panangipalawag kadagiti pagilian a mainaig iti Kappon ti Akinlaud nga Europa (1954–2011; itan ket paset ti Kappon ti Europa (KE)), ti panagsalaknib a kumadduaan a naaramid idi 1948 babaen dagiti saan a komunista a pagpagilian ti Europa idi las-ud ti Nalamiis a Gubat, ken kasumbangir met dagiti pagilian ti Akindaya a lapped (wenno Tulag ti Warsaw). Dagiti pagilian a maipapan iti kultura ken heograpia a mainaig kadagiti sabali a rehion ti Europa a nangliklik ti impluensia ti Sobiet idi las-ud ti Nalamiis a Gubat ket kadawyan a nairaman, bayat a dagiti akinlaud a kameng ti dati nga Akindaya a Lapped (malaksid ti Akindaya nga Alemania) ket saan a nairaman Ti Dibision ti Estadistika ti Nagkaykaysa a Pagpagilian (UN) ket ikeddengna a mangbukel ti Akinlaud nga Europa kadagiti siam laeng a pagpagilian, urayno ti Rehional a Grup-grupo ti Nagkaykaysa a Pagpagilian ket iramanna dagiti pagilian ti Europa manipud ti inkeddeng ti Nagkaykaysa a Pagpagilian a Akin-amianan ken Akin-abagatan nga Europa iti bukodna a Akinlaud nga Europa ken Dadduma a Grupo.

Europe subregion map UN geoscheme
Ti Akinlaud nga Europa a kas inpalpalawag babaen ti Dibision ti Estadistika ti Nagkaykaysa a Pagpagilian[1] (namarisan ti sian):
  Akinlaud nga Europa

Dagiti nagibasaran

  1. ^ Dibision ti Estadistika ti Nagkaykaysa a Pagpagilian- Alagaden a Pagilian ken Pannakaidasdasig ti Kodkodigo ti lugar (M49)

Dagiti taudan

  • The Making of Europe, ISBN 0-14-015409-4, babaen ni Robert Bartlett
  • Crescent and Cross, ISBN 1-84212-753-5, babaen ni Hugh Bicheno
  • The Normans, ISBN 0-7524-2881-0, babaen ni Trevor Rowley
  • 1066 The Year of the Three Battles, ISBN 0-7126-6672-9, babaen ni Frank McLynn

Dagiti akinruar a silpo

Midia a mainaig iti Akinlaud nga Europa iti Wikimedia Commons

Akin-amianan nga Europa

Ti Akin-amianan nga Europa ket ti akin-amianan a paset ti rehion ti Europa. Iti heograpia, ti akin-amianan nga Europa ket kadawyan a mangbukel ti Islandia, ti Is-isla ti Peroe, Dinamarka, Norwega, Suesia, Pinlandia, Estonia, Letonia ken Lituania, ti Is-isla ti Britaniko (Nagkaykaysa a Pagarian, Republika ti Irlanda, ti Is-isla ti Channel ken ti Isla ti Man) ken Greenland (a paset ti Pagarian ti Dinamarka). Ti Greenland ket heograpiko a mabirukan idiay Amianan nga Amerika ken sagpaminsan pay a mairamraman iti pannakaigrupo iti akin-amianan nga Europa wenno ti Nordiko a pagpagilian, ngem manmano laeng nga iti maitutop nga Eskandinabia . Ti Is-isla ti Britaniko ket sagpaminsan a mairamraman iti Akinlaud nga Europa. Adda met dagiti akin-amianan a paset ti Rusia nga adda iti akin-amianan a paset ti Europa.

Sakbay ti pannakabangon ti Konseho ti Nordiko idi 1952, t termino a "Nordiko", wenno "Akin-amianan", ket kankanayon idi a maus-usar a mangibaga ti Luterano a Baltiko a pagpagilian ti Estonia ken Letonia, ken dagiti pay akin-amianan a paspaset ti Europeano a Rusia.

Akindaya a Hemisperio

Ti Akindaya a Hemisperio ket heograpikal a termino ti gudua ti Daga a daya ti Kangrunaan a Meridiano (a mangballasiw ti Greenwich, Inglatera, Nagkaykaysa a Pagarian) ken laud ti longitud 180°. Daytoy ket naus-usar pay a mangitudo ti Europa, Asia, Aprika, ken Australia, vis-à-vis ti Akinlaud a Hemisperio, a mangiraman ti Kaamerikaan. Daytoy a hemisperio ket tinawtawagan ti "Oriental a hemisperio". Iti pay maipatinayon, daytoy ket mabalin pay a mausar iti kultural wenno heopolitikal a kapanunotan a kas sinonimo para iti 'Daan a Lubong'.

Ti linia a mangmarka dagiti akindaya ken akinlaud a hemisperio ket maysa nga arbitrario a taripnong, kas iti saan a pannakaipada iti ekuador (ti maysa a naipagpagarup a linia a mangpalikmut iti Daga, nga agpada ti kaadayona manipud kadagiti bukodna a ungto) a mangbingay kadagiti akin-amianan ken akin-abagatan a hemisperio. Ti Kangrunaan a Meridiano iti 0° longitud ken ti Antimeridiano, iti 180° longitud ket kadawyan dagitoy a maawat a pagbeddengan, gapu ta bingayenda dagiti akindaya a longitud manipud kadagiti akinlaud a longitud. Daytoy a taripnong ket naipatakder idi 1884 babaen ti Internasional a Konperensia ti Meridiano a natengngel idiay Washington, D.C. a nakaamponan dagiti konsepto ti Pagalagadan nga Oras babaen ti Kanadiano nga inhenniero ti perokaril a ni Apo Sandford Fleming. Ti panagusar daytoy a panangimarka ket mangikabil kadagiti paset ti akinlaud nga Europa, Aprika ken akindaya a Rusia iti akinlaud a hemisperio, isu a saan a mangpasayaat ti kaserbina para iti kartograpia, ken dagiti pay heopolitikal a panggep, gapu ta ti amin nga Eurasia ken Aprika ket kadawyan dagitoy a mairaman iti akindaya a hemisperio. Ti pagbanaganna met, dagiti meridiano ti 20°L ken ti diametriko a kasumbangir ti 160°D ket kankanayon dagitoy a maus-usar, a mangiraman met amin a nangruna a daga ti Europa ken Aprika, ngem mangiraman pay ti bassit a paset ti amianan a daya ti Greenland (kadawyan a naikedkeddeng a paset ti Amianan nga Amerika) ken kaaduan a saan a mangiraman ti akindaya a Rusia ken Oceania (kasla iti Baro a Selanda). Sakbay ti sangalubongan a pannakaampon ti Pagalagadan nga Oras, dagiti nadumaduma a Kangrunaan a Meridiano babaen dagiti nadumaduma a pagilian a nangipalawag idi ti oras babaen ti lokal a tengnga ti aldaw (isu a makunkuna a lokal a meridiano).

Ti masa ti daga ti Akindaya a Hemisperio ket dakdakkel ngem ti Akinlaud a Hemisperio ken adaan iti adu a karuay dagiti habitat.

Amianan a laud nga Europa

Ti amianan a laud wenno amianan nga akinlaud nga Europa, wenno ti nalukay a naipalawag ng amianan nga akinlaud a rehion ti kontinental nga Europa. Ti panangibaga ket naipalawag kadagiti heograpiko ken etnograpiko.

Dagiti pagilian ti Amianan a laud nga Europa:

Belhika

Dinamarka

Islandia

Is-isla ti Feroe

Suesia

Olanda

Norwega

Nagkaykaysa a Pagarian

IrlandaKadawyan a mairaman:

Pransia (Dagiti laeng akin-amianan a rehion, saan a mairaman ti Akin-abagatan a Pransia)

AlemaniaNo maipapan iti heograpia, ti amianan alaud nga Europa ket buklen ti Irlanda, Gran Britania, Belhika, ti Olanda, Luxembourg, akin-amianan nga Alemania, Dinamarka, Norwega Suesia ken ti Islandia. Ti Akin-amianan a Pransia, ken akin-abagatan nga Alemania ket sagpaminsanda pay a naikedkeddeng a kas paset ti pannakaigrupo. Ti Akin-abagatan a Pransia ken ti Pinlandia ket kadawyanda a saan a naikeddeng a kas paset ti amianan a laud, a ti akin-abagatan a Pransia ket masansan a naikeddeng a kas paset ti rehion ti Mediteraneo wenno Akin-abagatan nga Europa. Iti pay maipatinayon, ti Belhika, ti Olanda ken ti akin-amianan nga Alemania ket saanda a kankanayon a naikeddeng a kas paset ti pannakaigrupo. Ti termino ket makaserbi no matungtungan kadagiti parikut iti klima wenno biolohia.

Iti pakasaritaan ken lingguistika, idiay amianan a laud nga Europa dagiti nabati a nangruna a pannakaigrupo ket ti Keltiko nga Europa, Hermaniko nga Europa, ken ti Pines. Nupay kasta, awanen ti nasayaat a pannakaigiddiat a kas Sasao a Hermaniko wenno Sassao a Romanse gapu ta dagitoy ket agpadada iti opisial a kasasaad iti amin dagiti tradisional a turay ti Keltiko ken ti rehion ket addaan iti pakasaritaan ti Protestantenismo a mangiddiat iti daytoy manipud kadagiti kaarrubana iti Latin a Mediteraneo wenno Eslabo nga akindaya nga Europa. Daytoy ti pakaiturongan ti adu nga agpapada a panangipalawag a kas ti heograpiko a maysa nga adda iti ngato, ngem matarawidwidan a mangilaksid ti Pransia ken ti Wallonia, ken mangiraman kadagiti lugar a nangitalinaay kadagiti elemento ti Keltiko iti Tengnga a Panpanawen. Narukod daytoy babaen ti gupitna, daytoyto ket as-asideg iti lugar a naipakita iti mapa a kas ti akin-amianan nga Europa ken mainayon ti Ababa a Pagpagilian ken ti akin-amianan nga Alemania.

Belhika

Ti Belhika , (Ingles:Belgium) wenno iti opisial a makunkuna a Pagarian ti Belhika, ket maysa a pederal nga estado idiay Akinlaud nga Europa. Isu ti kameng a nangipatakder iti Kappon a Europa ken isu ti agsangaili ti kuartel ti Kappon a Europa, ken dagdiay ad-adu pay a nangnangruna a sangalubongan nga organisasion a kas iti NATO.Ti Belhika ket masakopna ti kalawa iti 30,528 a kuadrado milia, ken addaan iti maipapan a populasion nga 11 a riwriw a tattao. Agasaskaw ti kultural a nagbeddengan a nagbaetan ti Hermaniko ken Latin a Europa, ti Belhika ket nagyanan ti dua a nangrumna grupo ti pagsasao, dagiti agsasao ti Olandes, kaaduan ket Flamenco (maipapan a 60%), ken dagiti agsasao ti Pranses, kaaduan ket dagiti Walloons (maipapan a 40%), ken adda pay bassit a grupo dagiti agsasao iti Aleman. Dagiti dua a kadakkelan a rehion ti Belhika ket dagiti agsasao ti Olandes a rehion iti amianan ken dagiti agsasao ti Pranses a rehion iti Wallonia.Ti Brussels-Kapitolio a Rehion, opisial a dua ti pagsasaona, ket kaaduan dagiti agsasao iti Prances nga addaan iti uneg ti rehion ti Flamenco

Maysa a komunidad nga agsasao iti Aleman ket mabirukan idiay akindaya a Wallonia.

Dagiti nadumaduma a pagsasao ti Belhika ken dagiti maikabagian a panagsuppiat ti politika ket maiparang ti politikal a pakasaritaan ken narigat a sistema iti gobierno.

Espania

Ti Espania (Espaniol: España, panangibalikas: [esˈpaɲa] ( denggen)), opisial a ti Pagarian ti Espania (Espaniol: Reino de España), ket maysa a naturay nga estado ken maysa a kameng iti Kappon ti Europa a mabirukan idiay abagatan a laud nga Europa idiay Iberiko a Peninsula. Ti kangrunaan a dagana ket nabeddengan iti abagatan ken daya babaen ti Baybay Mediteraneo malaksid ti bassit a daga a nagbeddengan ti Ballasiw Taaw a Teritorio ti Britaniko iti Gibraltar; iti amianan babaen ti Pransia, Andorra, ken ti Luek Biskaya; ken iti amianan a laud ken laud babaen ti Taaw Atlantiko ken Portugal.

Ti Espaniol a teritorio ket mairaman pay ti Is-isla ti Balear idiay Mediteraneo, ti Is-isla ti Kanario idiay Taaw Atlantiko idiay pantar ti Aprika, ken dagiti dua a naturay a siudad idiay Amianan nga Aprika, Ceuta ken Melilla, a nabeddengan ti Morocco. Maysa pay, ti ili iti Llívia ket maysa nga Espaniol nga exclave a naisanglad ti uneg ti Pranses a teritorio. Nga addaan iti kalawa a 504,030 kuadrado kilometro (194,610 sq mi), isu daytoy ti maikadua a kadakkelan a pagilian iti Akinlaud nga Europa ken ti Kappon ti Europa kalpasan ti Pransia, ken ti maikapat a kadakkelan a pagilian idiay Europa kalpasan ti Rusia, Ukrania ken Pransia.

Gapu ti lokasionna, ti teritorio ti Espania ket suheto ti adu nga akinruar nga impluensia manipud dagiti prehistoria a panawen ken aginggana ti panakabalinna a maysa a pagilian. Ti Espania ket rimsua a kas maysa a naipagtitipon a pagilian idi maika-15 a siglo, kalpasan ti panagasawa iti Katoliko a Monarkia ken ti panakalpas ti panagparukma manen, wenno Reconquista, iti Iberiko a peninsula idi 1492. Daytoy ket nangruna pay a nagtaudan iti impluensia kadagiti sabsabali a rehion, naipangpangruna idi agdama a moderno a panawen, idi nagbalin a globo nga imperio a nangibati kadagiti legado iti sumurok a 500 a riwriw a nga agsasao ti Espaniol tatta nga aldaw, a makaaramid daytoy ti maikadua a kaaduan ti mangisasao nga umuna a pagsasao.

Ti Espania ket maysa a demokrasia a naurnong iti porma iti maysa a parlamentario a gobierno babaen ti maysa a batay-linteg a monarkia. Daytoy ket maysa a narang-ay a pagilian nga addaan iti maika sangapulo ket dua a kadakkelan nga ekonomia iti lubong babaen ti nominal a GDP, ken nangato unay a pagalagadan ti panagbiag, a mairaman a ti maikasangapulo a kangatuan a ranggo ti pagsurotan ti kasayaat ti panagbiag iti lubong, manipud idi 2005. Kameng daytoy iti Nagkaykaysa a Pagpagilian, Kappon ti Europa, NATO, OECD, ken ti WTO.

Islandia

Ti Islandia i/ˈaɪslənd/ (Islandes: Ísland, IPA: [ˈislant]; kitaen ti Dagiti nagnagan para iti Islandia), sagpaminsan pay iti saan a husto a ti Republika ti Islandia babaen dagiti gangganaet a turay ) ket maysa a Nordiko nga isla ti Europa a pagilian idiay Amianan a Taaw Atlantiko, idiay Tengnga nga Atlantiko a Pantok. Daytoy a pagilian ket addaan iti populasion ti agarup a 320,000 ken ti kalawa a 103,000 km2 (40,000 sq mi). Ti kapitoliona ken kadakkelan a siudad ket ti Reykjavík, nga adaan dagiti nakapalikmut a luglugar idiay abagatan a laud a rehion iti daytoy a pagilian a nagtaengan ti pagkatlo ti populasion iti daytoy a pagilian. Ti Islandia ket bulkan ken heolohiko nga aktibo. Ti uneg ket kaaduan a nagbuklan dagiti altiplano a naigalad babaen dagiti desierto a luglugar, banbantay ken glasier, nga adu pay dagiti glasier a karkarayan nga agan-anud iti baybay babaen dagiti nababa a dagdaga. Ti Islandia papudoten babaen ti Golpo a Waig ken addaan iti kalalainganna a klima nupay adda daytoy iti nangato a lugar iti ruar ti Artiko a Sirkulo.

Kantones

Ti Kantones, wenno Pagalagadan a Kantones (t廣東話, n广东话; kasisigud nga ammo a kas t廣州話, n广州话), ket ti dialekto ti Insik a Yue a naisasao idiay asideg ti Canton (Guangzhou) idiay akin-abagatan a Tsina. Daytoy ti tradisional a prestihio a dialekto ti Yue.

Ti Kantones ket ti pagsasao dagiti tattao a Kantones. Iti kaunegan ti nangruna a daga ti Tsina, daytoy ket lingua franca idiay Probinsia ti Guangdong ken dagiti dadduma a kaarruba a lugar, kas ti akindaya a parte ti Probinsia ti Guangxi. Daytoy ti kaaduan a pagsasao ti Hong Kong, Macau ken ti rehion ti Delta Karayan Perlas ti Tsina. Daytoy pay ket tradisional a kaaduan a naisasao a karuay ti Insik kadagiti ballasiw taaw a komunidad ti Insik idiay Abagatan a daya nga Asia (kaaduan idiay Bietnam, Malaysia ken Singapur) ken ti Akinlaud a lubong a naipangpangruna ti Kanada, Australia, Akinlaud nga Europa, ken ti Estados Unidos.

Liechtenstein

Ti Liechtenstein (i/ˈlɪktənstaɪn/; LIK-tin-styn; Aleman: [ˈlɪçtn̩ʃtaɪn]), opisial a ti Prinsipalidad ti Liechtenstein (Aleman: Fürstentum Liechtenstein), ket ti doble a naserraan ti daga nga agsasao iti Aleman a mikroestado idiay Tengnga nga Europa. Daytoy ket batay-linteg a monarkia nga addaan iti ranggo iti prinsipalidad, ken indauluan babaen ti Prinsipe ti Liechtenstein.

Ti Liechtenstein ket bineddengan babaen ti Suisa iti laud ken abagatan ken ti Austria iti daya ken amianan. Daytoy ket addaan iken ti kadakkelan ga ili ket ti Schaan.

Iti ekonomia, ti Liechtenstein ket addaan iti kangatuan a dagup ti domestiko a produkto tunggal maysa a tao iti lubong no maipagisu iti pagpadaan ti kapigsa ti panag-gatang. It is ken ti pay maika-2 a kabaknangan (babaen ti rukod ti GDP tunggal maysa a tao) a pagilian iti lubong, kalpasan ti Qatar, ken addaan iti maysa kadagiti kababaan a gatad ti awan trabahona at 1.5%.

Daytoy ket maysa a alpino a pagilian, ti Liechtenstein ket kaaduan a kabambantayan, ken mangaramid daytoy a papanan dagiti agay-ayat iti isport iti panaglalam-ek. Adu dagiti mabirukan a naimumuyongan a talon ken dagiti bassit a taltalon iti abagatan (Oberland, akinngato a daga) ken amianan (Unterland, akinbaba a daga). Ti pagilian ket addaan iti napigsa a sektor ti pinasia a naisentro idiay Vaduz, ken nailasinen daytoy a kas paraiso ti buis. Ti Liechtenstein ket kameng ti Gunglo ti Nawaya aPanagtagilako ti Europa, ken, nupay saan pay a kameng ti Kappon ti Europa, makibinglay ti pagilian kadagiti Lugar ti Schengen ken Lugar ti Ekonomia ti Europa. Daytoy ket addaan pay iti kappon ti aduna ken ti kappon ti kuarta a kakuyogna ti Suisa.

Luxembourg

Ti Luxembourg opisial a ti Nalatak a Dukado ti Luxembourg (Luksemburgo: Groussherzogtum Lëtzebuerg, Pranses: Grand-Duché de Luxembourg, Aleman: Großherzogtum Luxemburg), ket ti napalikmutan ti daga a pagilian idiay Akinlaud nga Europa. Daytoy ket bineddengan babaen ti Belhika iti laud ken amianan, ti Alemania iti daya, ken ti Pransia iti abagatan. Daytoy ket buklen dagiti dua a nangruna a rehion: ti Oesling iti amianan a kas paset ti massif ti Ardennes, ken ti Gutland ("nasayaat a pagilian") iti abagatan.Ti Luxembourg ket addaan iti populasion iti 524,853 manipud idi Oktubre 2012 ken addaan iti kalawa iti 2,586 kuadrado kilometro (998 sq mi), ken mangaramid daytoy kadagiti maysa a kabassitan a naturay nga estado idiay Europa.Kas maysa a representatibo a demokrasia nga addaan iti naibatay iti linteg a monarkia, daytoy ket indauluan babaen ti nalatak a duke, ni Henri, Nalatak a Duke ti Luxembourg, ken isu laengen daytoy ti nabati a nalatak a dukado iti lubong. Ti Luxembourg ket maysa a naparang-ay a pagilian, ken addaan daytoy iti napasayaat nga ekonomia ti kangatuan a GDP (PPP) tunggal maysa a tao iti lubong, segun ti Nagkaykaysa a Pagpagilian idi 2014. Ti sentral a lokasionna ket nangaramid daytoy nga estratehiko a nangruna kadagiti nadumaduma a bileg, manipud idi pannakapundarna a kas pagsammakedan ti Roma, ti panagsangailina iti nangruna a kastilio ti Pranko idi las-ud ti Nasapa a Tengnga a Panpanawen, ken ti papelna a kas bastion para iti Kalsada Espania idi baetan ti maika-16 ken maika-17 a sigsiglo.

Ti Luxembourg ket nagpundar a kamemng ti Kappon ti Europa, NATO, OECD, ti Nagkaykaysa a Pagpagilian, ken ti Benelux, ken mangipaltiing ti politikal a konsensona a mangparabor iti integrasion iti ekonomia, politika, ken militar. Ti siudad ti Luxembourg, nga isu daytoy ti kapitoliona ken kadakkelan a siudad, ket isu ti tugaw dagiti nadumaduma a patakder ken ahensia ti Kappon ti Europa. Idi Oktubre 18 2012, ti Luxembourg ket immuna a napili iti pakasaritaanna iti temporario a tugaw iti Konseho ti Seguridad ti Nagkaykaysa a Pagpagilian. Ti pagilian ket nagserbi iti Konseho ti Seguridad manipud idi Enero 1 2013 aginggana idi Disembre 31 2014.

Iti panangipaltiingna iti puestona iti heograpia, ti kultura ti Luxembourg ket nagtitiponan ti Romaniko ken Hermaniko nga Europa, ken nangitiptipon kadagiti ugali iti tunggal maysa. Ti Luxembourg ket maysa a tallo ti pagsasaona a pagilian: ti Luksemburges, Pranses ken Aleman ken dagiti opisial a pagsasao. Urayno daytoy ket sekular nga estado, ti Luxembourg ket kaaduan a Romano Katoliko.

Monaco

Ti Monaco opisial a ti Prinsipalidad ti Monaco (Pranses: Principauté de Monaco (Panangibalikas a Pranses: [pʁɛ̃sipoteˈ də monakoˈ]); Monegasko: Principatu de Múnegu; Italiano: Principato di Monaco; Oksitano: Principat de Mónegue), ket ti naturay a siudad-estado ken mikroestado, a mabirukan idiay Aplaya ti Azure idiay Akinlaud nga Europa. Beddengan ti Pransia ti pagilian kadagiti tallo a bangir ket ti sabali a bangir ket beddengan ti Baybay Mediteraneo. Ti Monaco ket addaan iti kalawa iti 2.02 km2 (0.78 sq mi) ken ti populasion iti 36,371; daytoy ti maikadua a kabassitan ken ti kapusekan ti populasion a pagilian iti lubong. Ti Monaco ket addaan iti pagbeddengan a daga iti 4.4 km (2.7 mi), ti aplaya iti 4.1 km (2.5 mi), ken ti kaakaba nga agdumaduma iti baetan ti 1,700 ken 349 m (5,577 ken 1,145 ft). Ti kangatuan a punto ti pagilian ket ti akikid a dalan a nanaganan iti Chemin des Révoires kadagiti bakras ti Bantay Agel, idiay Ward ti Les Révoires, a daytoy ket 161 metro (528 kadapan) iti ngato ti pantar ti baybay. Ti kapusekan ti populasion ti Monaco a Quartier ket ti Monte Carlo ken ti kapusekan ti populasion a Ward ket ti Larvotto/Bas Moulins. Babaen ti reklamasion ti daga, ti masa ti daga ti Monaco ket dimmakkel babaen ti duapulo a porsiento.

Nagkaykaysa a Pagarian

Ti Reino Unido ti Gran Británia ken ti Irlanda del Norte, mabalin a ma-ipangyababaana a kas Reino Unido (iti Ingles ket: United Kingdom of Great Britain and Northern Ireland, ma-ipangyababaan a United Kingdom wenno UK) ket maysa a naturay nga estado a masarakan idiay akin-abagatan a daya ti Europa. Ti teritorio na ket nai-porma iti isla ti Gran Británia, ti akin-abagatan a daya a parte ti isla ti Irlanda, ken iti dadduma a babassit nga isla na asigdan dagitoy.

Ti Reino Unido ket maysa a unitario nga estado na comprendido iti upat na constituyente a kailian: ti Inglaterra (England), Eskósia (Scotland), Gales (Wales), ken ti Irlanda del Norte (Northern Ireland), ken daytoy na estado ket maiturturayan ti maysa a parlamentario a sistema na nai-centro idiay capital na a Londres, ñgem adaan met to tallo a decentralizado na nacional a administacion idiay Belfast, Cardiff, ken Edimburgo (Edinburgh), daguiti capitales ti Irlandia del Norte, Gales, ken Eskósia respectivamente. Ti Reino Unido key maysa ñga monarquia parlamentaria no sadino ket ni Reina Isabel II (Queen Elizabeth II) iti jefe ti Estado. Daguiti Dependencias ti Corona ket daguiti Islas ti Canal ken ti Isla ti Man na haan a parte iti Reino Unido, ñgem daguitoy ket ag-forma iti federacion ken ti Reino Unido. Addan ti Reino Unido ti katorse a Terteritorio ti Ultramar, amin dagitoy ket vestigios iti dati ñga Imperio Britanico, na idi kalawaan ti territorio na idi 1922 ket sakop na ti maysa-na-upat na parte ti terrestrial na rabaw ti planeta. Ni Reina Isabel II ket agtultuloy na agtaktakder ñga cabeza iti Mancomunidad daguiti Naciones ken jefe ti Estado daguiti ili nga kaarian idiay Mancomunidad.

Oras ti Kalgaw ti Tengnga nga Europa

Ti Oras ti Kalgaw ti Tengnga nga Europa (CEST) ket ti pagalagadan nga oras a napalpaliiww iti las-ud ti panawen iti panagin-inut ti lawag ti kalgaw kadagiti pagilian ti Europa nga agpalpaliiw iti Oras ti Tengnga nga Europa (UTC + maysa nga oras) iti las-ud iti amin a nabati a paset ti tawen. Daytoy ket maitunos iti UTC + dua nga or-oras.

Oras ti Tengnga nga Europa

Ti Oras ti Tengnga nga Europa (Central European Time - CET), inus-usar iti kaaduan a parte ti Kappon ti Europa, ket ti pagalagadan nga oras a 1 nga oras nga umun-una iti Panagpapada ti Sangalubongan nga Oras (UTC). Ti timbengan ti oras manipud iti UTC ket mabalin a maisurat a kas +01:00. Ti isu met laeng a pagalagadan nga oras ti UTC+01:00, ket ammo pay a kas ti Oras ti Akintengnga nga Europa (Middle European Time - MET, Aleman: MEZ) ken kadagiti pay sabali a nagan a kas ti Oras ti Berlin, Oras a Pagalagadan ti Romanse, Oras ti Paris wenno Oras ti Roma.Ti maika-15 a meridiano daya ket ti sentral nga aksis para iti UTC+01:00 iti sistema ti lubong dagiti sona sona ti oras.

Manipud idi 2011 amin a es-estado a kameng ti Kappon ti Europa ket agpalpaliiw iti oras tikalgaw; dagiti agus-usar iti CET iti las-ud ti panaglalamek ket agus-usarda iti Oras ti Kalgaw ti Tengnga nga Europa (Central European Summer Time - CEST) (wenno: UTC+02:00, oras a panagin-inut ti lawag) iti kalgaw (manipud ti kaudian a Domingo ti Marso aginggana iti maudi a Domingo ti Oktubre).

Pransia

Ti Republika ti Pransia (Pranses: République française [ʁepyblik fʁɑ̃sɛz]), kadawyan a makunkuna a Pransia (Inglesi/ˈfræns/ FRANSS wenno /ˈfrɑːns/ FRAHNSS; Pranses: [fʁɑ̃s] ( denggen)), ket maysa a unitario a semi-presidensial a republika idiay Akinlaud nga Europa nga addan dagiti ballasiw taaw a teritorio ken is-isla a mabirukan kadagiti sabali a kontinente ken idiay taaw Indiano, Pasipiko, ken Atlantiko. Ti Metropolitano a Pransia ket igay-at na manipud idiay Baybay Mediteraneo aginggana idiay Kanal Inggles ken ti Baybay Amianan, ken manipud ti Rhine aginggana ti Taaw Atlantiko. Makunkuna daytoy a kas iti l’Hexagone ("Ti heksagono") gapu ti heometriko a tabas dagiti teritorio na. Isu daytoy ti kadakkelan a pagilian iti akinlaud nga Europa ken kukuana ti maikadua a kadakkelan a eksklusibo a sona ti ekonomia iti lubong, nga agsaksakup ti 11,035,000 km2 (4,260,000 kd mi), maikadua laeng daytoy iti Estados Unidos a (11,351,000 km2 / 4,383,000 kd mi).

Kadagiti napalabas a 500 tawtawen, Ti Pransia ket maysa a nangruna a kabikegan nga addan ti napigsa a kultura, ekonomia, milisia ken politikal nga impluensia idiay Europa ken iti sangalubongan. Idi maika-17 ken maika-18 a siglo, ti Pransia ket nag-kolonia kadagiti nalatak a paset iti Amianan nga Amerika ken Abagatan a daya nga Asia; idi maika-19 ken nasapa a maika 20 a siglo, ti Pransia ket nagaramid ti maikadua a kadakkelan nga imperio iti dayta a panawen, a mairaman ti dakkel a paset iti Amianan, Laud ken Tengnga nga Aprika, Abagatan a daya nga Asia, ken adu pay a Karibe ken Is-isla ti Pasipiko.

Republika ti Irlanda

Ti Irlanda (/ˈaɪərlənd/ wenno /ˈɑrlənd/; Irlandes: Éire, panangibalikas [ˈeːɾʲə] ( denggen)), ilawlawag a kas ti Republika ti Irlanda (Irlandes: Poblacht na hÉireann), ket maysa a naturay nga estado idiay Europa a nakasakup ti agarup a makalima iti isla iti addaan iti isu met laeng a nagan. Ti kapitolio na daytoy ket ti Dublin. Ti populasion ti estado ket 4.76 riwriw idi 2016. Daytoy ket maysa a batay-linteg a republika a tinurayan ti maysa a parlamentario a demokrasia, nga addaan iti nabutosan a presidente nga agserserbi a kas ti daulo iti estado. Kameng daytoy iti Kappon ti Europa. Ti Irlanda ket maysa a naparang-ay a pagilian nga addan ti maikapito a kangtuan a Pagsurotan ti Panagrangrang-ay ti Nagtagitaoan. Daytoy a pagilian ket nangato a nairanggo para iti nawaya a pagladditan, nawaya nga ekonomia ken demokrasia ken nawaya a politika. Ti Irlanda ket kameng pay ti Konseho ti Europa, tie Organisasion para itir Ekonomia Pagtitinnulongan ken Panagrangrang-ay, ti Organisasion ti Komersio ti Lubong ken ti Nagkaykaysa a Pagpagilian.

Suisa

Ti Suisa ket maysa a pederal a repúblika nga ti opisial nga agnagan iti Kompederasion a Suiso ken buklen ti 26 a kanton. Ti Berna ti kapitolio na daytoy. Masarakan ti pagilian iti Laud nga Europa ket kabangibang daytoy ti Alemania iti amianan, ti Pransia iti laud, ti Italia iti abagatan, ken ti Austria ken ti Liechtenstein iti daya.

Palawlawan ti daga ti pagilian a Suisa. Maibingay ti heograpia daytoy iti Alpes, iti Banak ti Suisa ken iti Jura ket 41,285 km2 ti kalawa daytoy. Kaaduan iti 7.9 a riwriw a populasion ti Suisa ket agnaed iti Banak ket ditoy a masarakan dagiti kadaklan a siudad, idinto a buklen ti Alpes ti kalawaan a paset ti teritorio daytoy. Kadagiti kadaklan a siudad ket ti dua siudad sangalubongan ken sentro ti ekonomia a Zúrich ken Ginebra.

Napaut ti pakasaritaan ti neutralidad ti Suisa ket saan pay a nakigubat daytoy iti tukad internasional sipud idi 1815 ken nagkameng laeng daytoy iti Sikakaysa a Papagilian idi 2002. Iti laksid dayta, adda activo a panggannaet a polisía daytoy ket masansan a makipaset kadagiti panagpakappia iti agduduma a paset ti lubong. Ti Suisa ti nagtaudan ti Nalabaga a Krus ket naibatay daytoyy ti adu nga organisasión internacional pakaramanan ti maikadua a kadaklan nga opisina ti Sikakaysa a Papagilian. Maysa daytoy kadagiti nagipasdek a kameng ti Asosiasión ti Nawaya a Komersio ti Europa ken paset pay ti Purok Schengen. Iti laksid dayta, saan daytoy a kameng ti Kappon ti Europa wenno ti Purok nga Ekonómiko ti Europa.

Ti nominal a pakabuklan a produkto doméstiko ti Suisa ket $75,835, ket basar iti daytoy maysa kadagiti kabaknangan a pagilian iti lubong. Adda iti Suiso ti kadaklan a kabaknang tunggal nataengan iti lubong idi 2010 ($372,692 tunggal maysa a tao). Kasta met nga adda iti Suisa ti maysa kadagiti kadaklan a balance ti kuento kas porsiento ti pakabuklan a produkto doméstiko iti lubong, ket sarunuen laeng daytoy ti sumagmamano a pagilian a productor iti lana. Agtultuloy met ti pannakaibilang ti Zúrich ken Ginebra kas maikadua ken maikatlo kadagiti siudad nga addaan iti kasayaatan a kalidad ti panagbiag iti lubong. Inkeddeng ti Sangalubongan a Forum nga Ekonomiko ti Suisa a kas maysa nga umartakan a pagilian iti lubong idi 2010, ket inkeddeng met ti Kappon ti Europa a daytoy ti kainnovativuan a pagilian.

Ti Suisa ket buklen ti tallo a kangrunaan a rehion linguistiko ken kultural. Dagitoy ti Aleman, Pranses, ken Italiano, ket mainayon pay dagiti tanap nga agsasao iti Romanse. Iti kasta a saad, ti Suia ket saan a pagilian a sibabasar iti kadawian nga etnisidad wenno pagsasao. Ti pakakaysaan ti Suisa ket sibabasar iti kadawian a pakasaritaan, iti paglalaeman a panaggatad (pederalismo, dagus a demokrasia, neutralidad) ken iti simbolismo ti Alpes. Según iti kannawidan naipasdek ti Suiso a Konpederasion idi Agosto 1 1291 ket tinawen a marambakan ti Nailian nga Aldaw ti Suisa iti dayta nga aldaw.

Dagiti pagsasao

This page is based on a Wikipedia article written by authors (here).
Text is available under the CC BY-SA 3.0 license; additional terms may apply.
Images, videos and audio are available under their respective licenses.