Exodo

Exodo (anque appellate le Secunde Libro de Moses) es le secunde libro in le Biblia. In illo, Deo demanda Moses a ducer su populo, le israelitas, ex Egypto. Le pharaon in Egypto non vole lassar le populo viagiar, ma post que Deo lassava un serie de plagas colpar Egypto (le dece plagas de Egypto), Moses poteva ducer su populo e salvar lo del armea del pharaon al miraculo del Mar Rubie, ubi ille separa le mar, assi que le populo pote escappar. Pois Deo se manifesta pro Moses al monte Sinai e le dona le Dece Commandamentos.

Exodo es parte del Pentateucho, le cinque libros de Moses, per le quales comencia le Vetere Testamento.

Exodo
Moses041
precedite per: Genesis , succedite per: Levitico

Autor

Le libro mesme non mentiona un autor. Le nomine Secunde Libro de Moses seque le tradition judee e christian que reguarda tote le Pentateucho como scribite per Moses. Ma a causa del discrepantias, inconsistentias, repetitiones e altere proprietates del libros le majoritate del scientistas ha abandonate iste idea.

Confession

Confesion es le declaration o recognition, public o private, de lo que un persona crede o de su peccatos personal.

Credentias del Testes de Jehovah

Le Testes de Jehovah crede que il existe un tote-potente Deo, Jehovah, qui era le creator del universo, e que il ha meravilias intricatemente designate in le universo indicante que un creator suprememente intelligente e potente produceva toto.

Dece commandamentos

Decalogo [de-cà-lo-go], ab greco deka, dece, e lògos, parola. Litteralmente: "le dece parolas" es le nomine date al Dece Commandamentos in le Biblia (Exodo 20; 34; Dt. 5).

Ecclesia Catholic

Le Ecclesia Catholic Roman o Ecclesia Catholic es le ecclesia christian que se disveloppava antiquemente in le citate imperial de Roma e que acquireva pro isto semper plus importantia e poter super le altere ecclesias local. Al disparition del Imperio roman sub le invasiones barbaric, le episcopo de Roma esseva le sol autoritate legitime remanente e illo assumeva alsi responsabilitates politic. Le ecclesia catholic roman, usque nunc pretende esser le sol ver Ecclesia universal (traduction de catholic). Illo supporta doctrinas como le missa (repetition del sacrificio de Christo), le justification meritori, preces adressate a sanctos morte, celibato obligatori del prestres, culto de Maria, etc.

Elohista

E o le Elohista (del hebreu אלוהים, elohim, que signufica "Deo" o plus literalmente "deos") es le nomine date al autor de uno del fontes scripte del Torah. Se characterisa per le uso prevalente del nomine elohim pro significa Deo. Aliquando ille usa alsi le nomine Yahweh, ma solmente a partir de Exodo 3:14.

Le "fonte elohista" comencia con Genesis 15; illo describe le epocha del patriarchas e de Moses, omittente le preludio del historia del origines, e illo perveni usque al conquesta del "terra promittite" de Canaan (i.e. Palestina). Probabilmente illo termina con Deuteronomio 34. Le Elohista es characterisate per influxos de ideas prophetic, que suggere un datation elohistic verosimilante al origine del 8e seculo aEC.

Le nomines del altere tres fontes del Torah e lor abbreviationes son:

le Yahwista (J, del German "Jahweh")le Sacerdotal (P, pro "Prestre")le Deuteronomista (D)

Genesis

Le Genesis es le prime libro del Pentateucho (prime parte del Torah e del Biblia), anque appellate le Prime Libro de Moses. Illo es le prime libro in le Biblia e assi del Vetere Testamento e contine i.a. le narration super le creation del mundo e del prime homines, Adam e Eva. Genesis anque narra super le arco de Noe, le Turre de Babel, le tres patriarchas: Abraham, Isaac e Jacobo, e super le prehistoria del populo israelita.

Habiru

Habiru o Hapiru esseva le nomine date per varie ressources sumerian, egyptian, akkadian, hittita, mitanni, e ugaritic (de ca. ante de 2000 a.E.C. usque ca. 1200 a.E.C.) a un gruppo de gentes vivente in le areas del nord-est de Mesopotamia e le Crescente Fertil del bordos de Egypto in Canaan a usque le territorio del moderne Iran. Dependente sur le ressources e le epocha, istes Habiru son variemente describite como nomadic o semi-nomadic, rebelliose, prescriptos, mercenarios, servos o sclavos, laboreros migrante, etc..

Le nomines Habiru e Hapiru son usate in le textos cuneiforme Akkadian. Le nomine correspondente in le lingua egyptian appare esser ˁPR.W, conventionalmente pronounciate Apiru (W essente le suffixo plural). In le records de Mesopotamia illes son alsi identificate per le logogramma sumerian SA.GAZ, de incognite pronunciation.

Quando le prime records del Habiru esseva trovate in epistolas ab Canaan

a un Pharaon egyptian, academicos rapidemente voleva identificar ille populo con le `BRY del Biblia (ab עבר), o "Hebreo", e illes pensava que ille records provideva confirmation independente del invasion de Canaan per le hebreos ducite per Josue. Non obstante, malgrado multe evidentia e analyse, ille hypothese es usque nunc in multe disputa.

Heptateucho

Le Heptateucho es le prime septe libros del biblia judee, le Tanakh. Illo include le cinque libros del Torah e le prime duo libros del Prophetas.

Le septe libros del Heptateucho son:

Genesis

Exodo

Levitico

Numeros

Deuteronomio

Josue

Judices

Judaismo

Le judaismo es un religion monotheista del qual deriva le Christianismo e le Islamismo. In 2006, existeva circa 14 million adherentes in le mundo.

Monte Sinai

Le monte Sinai es un monte mythologic in le Torah, locate in le peninsula de Sinai e a vices indentificate con alcun de varie locos specific, ubi Moses ha recipite le leges divin ab le mano de Deo septe septimanas post le exodo ab Egypto, secun le description in le libro de Exodo.

Moses

Moses o Moyse (hebree משה בן עמרם [Moŝé ben Amram, "Moses, filio de Amram"], greke Mωϋσῆς aŭ Μωσῆς [Mo(i)sés], arabe موسى [Musa]) es le plus importante figura del historia judee, traditionalmente considerate como liberator, leader, legislator, propheta, e historico pro le hebreos.

Secundo le tradition judee Moses face sortir le hebreos que esseva opprimite in Egypto le Exodo v.1250

Ille esseva le leader que uni le diverse populos circum le culto a Yahweh o Jehovah.

Ille dava le elementos basic del lege Torah.

Usque le tempore del illuminismo Moses esseva considerate como le autor del pentateucho.

In le scientia biblic actual il ha un consenso que un persona Moses historic non pote esser le autor del pentateucho.

Pascha

Pascha, o festa del azymos, o in hebreo פֶּסַח‬ (pesakh), es un festa religiose multo importante in judaismo, un del tres festas judee appellate un חג (khag). Ille occurre o tarde in martio o in april, comenciante le 15 del mense de נִיסָן‎ (nisan), le die de plenilunio in le calendario lunar de Judaismo, e dura septe dies in Israel e octo dies in le Diaspora.

Le festa include le seder (le parola significa "arrangiamento"), un cena ritual que occurre in le domo familiar le prime (o secunde) nocte de pascha. Le seder (e le festa de azymos mesme) commemora le Exodo, le fugir del judeos del servitude in Egypto ancien que ha occurite plus que 3,000 annos passato.

Le participantes in le seder celebra le importantia de emancipation e libertate per cenar e leger le Haggadah, que es un scripto traditional (il ha varie redactiones disponibile) que recita le historia traditional del Exodo; le expectation es que le participantes va alsi contribuar oralmente lor commentos e elaborationes personal que non son in le scripto. In le seder le consumption de un portion del pan azyme appellate matza es mandatori.

Durante le dies de pascha judeos son prohibite a mangiar o usar alcun cosa que include levatura, e alsi, con le exception de matza, alcun cosa que ha tritico, secale, avena, hordeo, o spelta.

Republica de Irlanda

Le Republica de Irlanda es un pais in nord-west Europa que forma parte del Union Europee.

Scenopegia

Scenopegia (del latino, que usa iste nomine pro le festa) o sukkot (hebreo: סוכות‎, alsi transliterate "sukkoth," "sukkos", "succoth," "succot," o "succos") es un festa judee, uno del tres khagim (festas de pelegrinage) in judaismo.

Sukkot commencia in septembre o octobre. Le data del prime die es le 15 del mense de nisan, le prime mense autumnal in le calendario lunar judee. Como le khag de pascha, illo dura septe dies pro judeos in Israel ma octo dies in le diaspora, un tradition que origina a causa del difficultate in le tempores ancian de calcular in advantia quando le novilunio que initia le mense appareria (pro le mesme ration, le khag de shavout ha uno die in Israel e duo in le diaspora).

Originalmente (como le altere khagim) illo era un festa agricultural del canaanitas; judaismo assimilava iste festas e reinterpretava illos como commemorationes del historia del exodo judee ab sclavitude in Egypto a liberation. In le reinterpretation le festa commemora le 40 annos de vagar in le deserto.

Le nomine hebree "sukkot" es le plural del parola sukkah que significa "cabana." Pro celebrar le festa, le tradition (o commandento, technicalmente) es a construer un structura aperte in le aer libere que ha un "tecto" de brancas arboree bastante tenue que illo permitte un vista del celo, e a haber repastos (si le tempore non es mal) in illo. Multe synagogas construe sukkahs in lor tectos o cortes pro le uso del communitate judee local.

Le tradition dice que le sukkah representa le cabanas que era le domos del judeos quando nos viveva in le deserto. Obviemente, le tradition es incorrecte: le tribos nomade del deserto Sinai viveva in tentas e non in cabanas. Ma il pare que le appellation "cabanas" refereva originalmente al cabanas temporari in Jerusalem durante le festa in le era post-exilic: in Israel ancian tan multe judeos faceva pelegrinage a Jerusalem que le citate non habeva domos permanente sufficiente pro lor uso.

Le altere rito de sukkot es le uso in precar del quatro species: tres brancas arboree (del myrto, palma, e salice) e un etrog (le fructo del specie Citrus medica cuje nomine in anglese, citron, es un del traductiones del parola "citro" in le IED.) Iste quatro species son tenite e undeate durante le pretias judee cata die del festa excepto le sabbato.

Sukkah

Un sukkah (hebreo: סוכה‎) es un cabana temporari usate in le festa judee de scenopegia como un sito pro repastos.

Le tradition (o commandento, technicalmente) es a construer un structura aperte in le aer libere que ha un "tecto" de brancas arboree bastante tenue que illo permitte un vista del celo, e a haber repastos (si le tempore non es mal) in illo. Il es costumari a decorar le interior. Multe judeos, so illes ha le spatio disponibile, construe sukkahs extra de lor casas, e multe synagogas alsi construe sukkahs in lor tectos o cortes pro le uso del communitate local judee.

Le sukkah representa, dice le tradition, le cabanas que era le domos del judeos quando illos viveva in le deserto post lor exodo ab Egypto. Clarmente, iste forma de observantia era inventate in le seculos post le exodo per judeos qui viveva in le fermas e urbes de un societate non-nomade, qui non realisava que lor ancestres (como tote le tribos de nomades ancian in le deserto del peninsula Sinai) haberia vivite in tentas e non in cabanas. Ma il pare que le appellation "cabanas" refereva originalmente non a cabanas in le deserto del Sinai ma al cabanas temporari in Jerusalem durante le festa, que es un del tres khagim (o festas judee de pelegrinage). Pro celebrate sukkot multe judeos in Israel ancian faceva pelegrinage a Jerusalem e le citate non habeva domos permanente sufficiente pro lor uso.

Tetragrammaton

Tetragrammaton es un termino grec que significa "quatro litteras". Illo es usate pro referer se al nomine personal de Deo, revelate a Moses in Exodo 3:13–15. Illo es scribite in hebreo como יהוה. Illo es un sequentia de quatro consonantes (de sinistra a dextera: yod, he, vav, he), usualmente translitterate in le alphabeto latin como "JHVH" (o "YHWH" in anglese). Le alphabeto hebraic esseva (e es, in parte) essentialmente consonantal, le vocales non esseva registrate.

Circa le anno 200 a.C., a causa de timor de infringer le quarte commandamento que prohibi de pronunciar le nomine de Deo in van, le judeos habeva cessate de pronunciar lo del toto. In le lectura public del Biblia, se stabiliva le tradition de pronunciar le titulo Adonai "Senior", in vice del nomine "JHVH". Consequentemente le pronunciation original de "JHVH" se perdeva durante le seculos.

Secundo le theoria plus acceptate, quando le schola del scribas masoretas, in le 9e e 10e seculos p.C., inventava un systema de punctos pro representar le vocales pro preservar le pronunciation del Biblia hebraic, illes se poneva le mesme problema: Qual vocales inserer in le nomine "JHVH"? Assi, illes decideva de prender le vocales de "Adonai" — a-o-a — e componer los con J-H-V-H, obtenente assi JaHoVaH. Le intention esseva rememorar al lector de dicer Adonai, in vice de "JHVH".

Plus tarde, durante le Renascentia europee, resurgeva le passion pro le studio del linguas antique, hebreo includite, e de facer retornar le cultura europee "al fontes" grec e judaic. Anque le Biblia esseva, assi, facite retornar in le manos del gente in lor proprie linguas. Alora, le traductores trovava le graphia JaHoVaH introducite per le masoretas, e assumeva que illo representava le pronunciation real del parola. De isto resultava le parola Jehovah amplemente cognoscite hodie.

Alcun del prime traductiones al greco manteneva le tetragrammaton in litteras hebraic pro representar le nomine de Deo. Mais proque illo esseva frequentemente confundite con le litteras grec πιπι (pronunciate "pipi"), iste practica esseva abandonate. Prevaleva le uso del parola Kyrios "Senior", traduction de "Adonai".

In alcun Biblias moderne le parola "Senior", in le instantias ubi illo representa le tetragrammaton, es scribite in litteras majuscule. Cf. Psalmo 110:1, citate in Mattheo 22:44:

Le SENIOR [JHVH] diceva a mi Senior [Adon] (...)In le tentativa de restaurar le pronunciation original de JHVH, recercas recente ha studiate le pronunciation de nomines hebraic antique. In Exodo 3:14, Deo dice que su nomine es ehyeh "io es", prime persona singular del verbo hayah "esser". JHVH es le forma del tertie persona singular de hayah, ergo: "ille es". Le elemento JH es pronunciate iah in multe nomines judee. Antique translitterationes grec como Iaoue e Iabe fortifica le hypothese que le pronunciation sia "iahweh", de ubi veni le graphia Jahveh.

Le facto es que le pronunciation original del tetragrammaton remane ignorate. Ben que le parola "Jehovah" resulta de un mal interpretation e le parola "Jahveh" es un hypothese academic, illos se ha popularisate, e su uso es tanto innocue como le uso del parola "Jesus" in vice del nomine hebraic Jeshua.

Tishrei

Tishrei es prime mense del autumno e le prime mense del anno lunar in le calendario hebree e contine le plus grande concentration de dies feriate in judaismo e ha le anno nove, le plus sancte die e un altere jejuno, e un khag.

Le 1 e 2 de tishrei es Rosh HaShanah, le anno nove judee; le 3 es le Jejuno de Gedalia, un del jejunos minor judee; le 10 es Yom Kippur, un jejuno major e le die le plus sancte del anno in judaismo; e le khag de sukkot o scenopegia commencia in le 15 de tishrei.

Nonobstante que illo es le nove anno, tishrei es le septime mense del anno judee e non le prime. Illo es le nove anno proque illo es considerate le anniversario del creation del mundo in le mythologia judee, ma le prime mense de primavera, nisan es considerate le prime mense proque in le Torah Deo dice a Moses e Aaron (in Exodo 12:2, al tempore del fuga judee de Egypto): "Iste mense marcara pro vos le principio del menses."

Torah

Le Torah ([to-rà], transliteration del hebreo תורה‬, que pote significar "instruction," "doctrina," o "lege") es le plus importante del scripturas judee, le prime cinque libros del Tanakh (le biblia judee). Illo es alsi appellate le "pentateucho" (ab le greco he pentateuchòs biblòs, le libro in cinque partes) .

In judaismo le Torah es traditionalmente considerate un revelation de Deo. Per extension illo veni a significar le totalitate del lege de Deo, un exemplar divin del universo create.

In servicios communal judee (in un synagoga, pro exemplo) le portion septimanal del Torah es legite publicamente usante un Sefer Torah (hebreo: "Torah-Rolo"), que es scripte per mano in un roll de pergamena. De facto, le edificio del synagoga (dispare a un ecclesia christian) non es sacrate ni considerate plus sancte que altere locos: il es le Sefer Torah que es la cosa le plus sacrate e importante.

Le texto del Torah como illo existe hodie era redirigite in le medie del prime millennia aEC de quatro fontes scripte, que era date nomines (e abbreviationes) per eruditos del seculo 19 EC: Le Elohista (E), le Yahwista o Jahwista (J), le Deuteronomista (D), e le Scriptor Sacerdotal o Scriptor del Prestres (P).

Le cinque libros del Torah son:

Genesis,ExodoLeviticoNumerosDeuteronomio.

Libros del Biblia
Divisiones principal
Manuscriptos

In altere linguas

This page is based on a Wikipedia article written by authors (here).
Text is available under the CC BY-SA 3.0 license; additional terms may apply.
Images, videos and audio are available under their respective licenses.