Արտագաղթ

Արտագաղթ կամ էմիգրացիա (ծագած է լատ.՝ amigro-«կը վտարուին» բառէն), հայրենիքէն հարկադիր կամ կամաւոր հեռանալը մէկ ուրիշ երկրի մշտական կամ ժամանակաւոր բնակութեան նպատակով՝ քաղաքական, տնտեսական կամ այլ շարժառիթներով[1]։

Ծանօթագրութիւններ

  1. Նիկոլայ Հարությունյան, Գուրգեն Գեղամյան, Նորագույն պատմություն, Երեւան 155, էջեր 155 — 155 էջ. — 69000 հատ։
Ուիքիփետիա Ասիկա անաւարտ յօդուած մըն է։ Դուք կրնաք օգնել Ուիքիփետիային՝ զայն ուղղելով եւ լրացնելով։
Այս նշումը հարկաւոր է փոխարինել համապատասխան թեմաթիք նշումով։
Աթէնք

Աթէնք (յունարէն՝ Αθήνα), Յունաստանի մայրաքաղաքը 1834 թուականէն։

Կը գտնուի Կեդրոնական Յունաստանի Ատտիկէ Շրջանը, Սարոնիքոս Ծոցին ափէն՝ Փիրէայի նաւահանգիստէն, մօտ տասը քիլոմեթր հիւսիս արեւելք։ Աշխարհի ամենահին քաղաքներէն է․ փաստագրուած աղբիւրները կը հասնին Ք․ա․ 3․200 թուականին։

Հին Աթէնքը, Աքրոփոլի ժայռին վրայ բնակութիւն մըն էր։ Ք․ա․ 6-րդ դարուն հզօր քաղաք-պետութիւն կը դառնայ, եւ կը զարգանայ զուգահեռ իր նաւահանգիստին հետ՝ նախ Ֆալիրոն ապա Փիրէա։ Դասական շրջանին, արուեստի, ուսումի եւ փիլիսոբայութեան կեդրոն է․ հոն կը հիմնուին Պղատոնի Կաճառը եւ Արիստոտէլին Բարձրագոյն Վարժարանը։ Աթէնքը ժողովրդավարութեան ծննդավայրը կը սեպուի, իսկ Յունաստանը՝ արեւմտեան քաղաքակրթութեան բնօրրանը։

Հայ գրականութիւնը 1960-2000-ական տարիներուն

Հայ գրականութիւնը 1960-2000-ական տարիներուն, 1960–ականներու աւարտին՝ Սփիւռք եւ Հայաստան կը գտնուին մշակութային՝ շրջափոխութեան որոշ փուլի մը, որ կը յատկանշուի դրական եւ բացասական երեսներով։

Սփիւռքեան որոշ կարեւոր գօտիներ, հակառակ շրջանային անկայութիւններու, ապրած են մշակութային բարգաւաճում։ Առաջին փորձերը եղած են կրթական ցանցը տարածելու դէպի արեւմուտք՝ Եւրոպա եւ հիւսիս՝ Ամերիկա։ Բարձարագոյն հիմնարկներ, հայագիտական ամպիոններ բազմացած են, օրաթերթային մամուլը` մորթ փոխած։ Գրական պարբերականներ ճամբայ հանուած են՝ «[[Բագին (հանդէս, Լիբանան)|Բագին]]», «Շիրակ», «Ահեկան»` Պէյրութ. «Անդաստան»` Փարիզ։ Ընթացիկ մամուլի գրական յաւելուածներ` Մոնթրէալէ ու Լոս Անճելըսէ՝ Թեհրան։ Նորահաս սերունդի մէկ թեւը, Սուրիա-Լիբանանէն, մասամբ՝ նոյնիսկ հասնելով մինչեւ Պոլիս, Փարիզ, ճիգ դրսեւորած է լուրջ իքնանորոգման մը ուղղութեամբ։

Հայրենի հողի վրայ, «ձիւնհալ»ը կարելի դարձուած է գրական աննախընթաց ծաղկում մը յատկապէս արձակի մարզին մէջ։

«Գարուն» եւ «Գրական Թերթ», աւանդապահ «Սովետական Գրականութիւն» օրկանի կողքին, կը թարմացնեն գրական մթնոլորտը։

Նշումներով երեւցողներու կողքին, 1960-1970–ական սերունդի յիշատակելի անուններէն են՝ Սուրիա-Լիբանան՝ Կորիւն Շահինեան, Պետրոս Հերեան, Խոսրով Ասոյեան, Սարգիս Կիրակոսեան, Շուշիկ Տասնապետեան, Փանոս Ճերանեան, Սարգիս Վահագն,Մարուշ Երամեան. Պոլիս-Եւրոպա-Ամերիկա՝ Հիլտա Գալֆայեան, Իրմա Աճէմեան, Սարգիս Վահագն,Կարիկ Պասմաճեան, Կարօ Արմէնեան, Արա Գազանճեան. Իրան` Վարանդ Քուրքչեան։ Հայրենի գրականութեան մէջ` շատերէ մի քանին՝ Արտեմ Յարութիւնեան, Դաւիթ Յովհաննէս, Սլավիկ Չելոյեան եւ ուրիշներ։

Հայկական Սփիւռք

Հայկական սփիւռք, հայերու համայնքներն են, որոնք կը բնակին Հայաստանի եւ Արցախի Հանրապետութիւններու սահմաններէն դուրս։ Հայերու ընդհանուր քանակը ամբողջ աշխարհին նուազագոյնը կը կազմէ 10-12 միլիոն, ընդ որուն Հայաստանի Հանրապետութեան մշտական բնակչութիւնը 2011-ին մարդահամարի տուեալներով կը կազմէ 3.018.854 , որմէ 2.961.801–ը ( 98%–ը) հայեր են, իսկ ԼՂՀ մշտական բնակչութեան թիւը 2005-ի մարդահամարի տուեալներով կը կազմէ՝ 74.137, որմէ հայեր են՝ 38.137: Հայկական սփիւռքի քանակը կը կազմէ մօտ 8-9 միլիոն:

Հայաստանը, աշխարհաքաղաքական կարեւոր նշանակութիւն ունենալով, իր ողջ պատմութեան ընթացքին եղած է ժամանակի հզօր կայսրութիւններու շահերու բախման դաշտ։ Բիւզանդիայի եւ Պարսկաստանի միջեւ երկարատեւ ռազմաքաղաքական հակամարտութիւնը 387-ին արդիւնքը եղաւ հայ պետականութեան կործանումը, Հայաստանի առաջին բաժանումը այդ երկիրներու միջեւ։ Այդ թուականը պայմանականօրէն կարելի է համարել նաեւ հայ գաղթի պատմութեան սկիզբը։ Այդուհետ արտագաղթերը հայրենիքէն դարձան հայ ժողովուրդի պատմութեան մնայուն բնութագրերէն մէկը։

Դարերու ընթացքին հայերու, ինչպէս եւ այլ ժողովուրդներու արտագաղթը հայրենիքէն պայմանաւորուած եղած է երեք հիմնական գործօններով՝ տնտեսական, կրօնական եւ քաղաքական, որոնք, ինքնուրոյն պետականութեան բացակայութեան պայմաններուն, մշտապէս ուղեկցուած են օտարազգի իշխանութիւններու կողմէ իրականացուող բռնաճնշումներով եւ հալածանքներով։

Յունաստան

Յունաստան (յունարէն՝ Ελλάδα [էլլատա] ), պաշտօնապէս Յունաստանի Հանրապետութիւն (Ελληνική Δημοκρατία [էլլինիքի տիմոքրաթիա])․ կը գտնուի Եւրոպայի հարաւ-արեւելքը, Պալքանեան թերակղզիին հարաւի ծայրամասը։

Մայրաքաղաքը եւ մեծագոյն քաղաքը Աթէնքն է։

Յունաստանի բնակչութեան թիւը 10 760 421 մարդ (2017)։ Հիւսիսէն սահմանակից է Ալպանիային, Հիւսիսային Մակետոնիոյ Հանրապետութեան, եւ Պուլկարիոյ, իսկ արեւելքէն՝ Թուրքիոյ։

Ունեւորութեան Տուրք Թուրքիոյ Մէջ

Ունեւորութեան տուրք կը կոչուի 11 Նոյեմբեր 1942-ին, թիւ 4305 օրէնքով հաստատուած արտակարգ ունեւորութեան տուրքը։

Պարսելոնայի Հայերը

Պարսելոնայի հայերը կամ Պարսելոնահայերը (կաթ.՝Els armenis de Barcelona, սպ.՝Los armenios de Barcelona), Կատալոնայի մայրաքաղաք Պարսելոնայի եւ անոր մերձակայքին բնակող հայերը։

Քլոտ Արմէն Մութաֆեան

Փրոֆ. Քլոտ Մութաֆեան (ֆր.՝ Claude Mutafian, ծնած 21 Յուլիս, 1942, Քլամար, (Ֆրանսա), ֆրանսահայ, Փարիզի Սորպոն աշխարհահռչակ համալսարանի դասախօս եւ անուանի հայագէտ-գիտնական, Հայկական Կիլիկիոյ պատմութեան մասնագէտ դոկտոր, Սորպոնի համալսարանի փրոֆեսոր: Հայ մաթեմաթիքոս,

մտա­ւո­րա­կան, հե­ղի­նա­կա­ւոր պատ­մա­բան, ՀՀ ԳԱԱ արտասահմանեան անդամ

Քոքինիոյ հայկական գաղութ

Քոքինիոյ (Քոքինիա-Գոքինիա) հայկական գաղութը

Շրջան, որ կը գտնուի Փիրէա (Πειραιάς) եւ Նիքէա (Νίκαια) քաղաքներուն միջեւ, Յունաստանի Ատիկէ նահանգին մէջ։ Վաղեմի անունով՝ Քոքինատա (Κοκκινάδα) այդպէս կոչուած է, որովհետեւ ատենին կակաչներով, սոճիներով, բարտիներով լեցուն եւ հարուստ մարգագետիններով շրջան էր։

Այլ լեզուներով

This page is based on a Wikipedia article written by authors (here).
Text is available under the CC BY-SA 3.0 license; additional terms may apply.
Images, videos and audio are available under their respective licenses.