Tuneziska

Tuneziska je njewotwisny stat při Srjedźnym morju w sewjernej Africe. Susodnej krajej stej Algeriska na zapadźe a Libyska na wuchodźe. 99 % wobydlerstwa su Arabojo. Najwjetše města Tuneziskeje su Tunis, Sfax a Sousse.

Do rewolucije lěta 2011 w ramiku tak mjenowaneho „Arabskeho nalěća“ knježeše přez 24 lět prezident Zine el-Abidine Ben Ali. Po třoch lětach politiskeho boja wo móc bu w nalěću 2014 nowa demokratiska wustawa schwalena.

Tuneziska republika
Coat of arms of Tunisia Flag of Tunisia
zakładne daty:
swójske mjeno الجمهورية التونسية
El-Dźumhūriyya it-Tūnisiyya (ar.)
stolica Tunis
přestrjeń 163.610 km²
wobydlerstwo 11.037.225 (2015)[1]
hustosć 67,5 wob./km²
forma knježerstwa republika
hłowa stata Kais Saied] (wot 2019)
šef knježerstwa Habib Essid (wot 2015)
měna tuneziski dinar
hamtska rěč arabšćina
hymna Humat al-hima
časowe pasmo UTC+1
njewotwisnosć 20. měrca 1956 wot Francoskeje
Top Level Domain .tn
telefon +216
Połoženje Tuneziskeje na zemi
EgyptowskaTuneziskaLibyskaAlgeriskaMarokkoMawretanskaSenegalGambijaGineja-BissauGinejaSierra LeoneLiberijaSłonowinowy pobrjóhGhanaTogoBeninNigerijaEkwatorialna GinejaKamerunGabunRepublika KongoAngolaDemokratiska republika KongoNamibijaJužna AfrikaLesothoSwaziskaMosambikTansanijaKenijaSomalijaDźibutiEritrejaSudanRuandaUgandaBurundiSambijaMalawiSimbabweBotswanaEtiopiskaJužny SudanCentralnoafriska republikaČadNigerMaliBurkina FasoJemenOmanZjednoćene arabske emiratySawdi-ArabskaIrakIranKuwaitKatarBahrainIsraelSyriskaLibanonJordaniskaCypernskaTurkowskaAfghanistanTurkmenistanPakistanGrjekskaItalskaMaltaFrancoskaPortugalskaŠpaniskaKanariske kupyKap VerdeMauritiusRéunionMayotteKomorySeychelleMadagaskarSão Tomé a PríncipeSri LankaIndiskaIndoneskaBangladešLudowa republika ChinaNepalBhutanMyanmarBrazilskaFrancoska GuayanaSurinamskaGuyanaKanadaGrönlandskaIslandskaMongolskaNorwegskaŠwedskaFinskaIrskaZjednoćene kralestwoNižozemskaBarbadosBelgiskaDanskaŠwicarskaAwstriskaNěmskaSłowjenskaChorwatskaČěskaSłowakskaMadźarskaPólskaRuskaLitawskaLetiskaEstiskaBěłoruskaMoldawskaUkrainaSewjerna MakedonskaAlbanskaČorna HoraBosniska a HercegowinaSerbiskaBołharskaRumunskaGeorgiskaAzerbajdźanArmenskaKazachstanUzbekistanTadźikistanKirgiskaRuskaFerejeVenezuelaZjednoćene staty (Alaska)Zjednoćene statyPuerto RicoDominikanska republikaHaitiKubaBermudaBahamyTrinidad a TobagoKupy nad wětromMalediwyIndiskaDiego GarciaVietnamLagosKambodźaThailandskaMalajzijaZjednoćene kralestwoJužna AfrikaFrancoska (St. Pierre a Miquelon)Karta

Žórła

  1. CIA World Factbook: Trochowanje za 2015
1956

1956 bě přestupne lěto z 366 dnjemi.

Afrika

Afrika je z přestrjenju wot 30 milionow km² a miliardu wobydlerjow druhi najwjetši kontinent na swěće. Płaći jako „kolebka čłowjestwa“, domizna jedneje z prěnich wysokich kulturow w Egyptowskej a bu w 19. lětstotku nimale dospołnje kolonizowana přez europske staty.

Mjezuje ze Srjedźnym morjom na sewjeru, z Čerwjenym morjom na sewjerowuchodźe, z Indiskim oceanom na wuchodźe a z Atlantiskim oceanom na zapadźe. Gibraltarski přeliw mjez afriskim Marokkom a europskej Španiskej je jenož 14 km šěroki. Najwyši dypk Afriki je Kibo w masiwje Kilimandźaro (5895 m) na sewjerowuchodźe Tansanije.

We wjetšinje afriskich krajow knježi chudoba; wulke towaršnostne problemy – wosebje južnje pusćiny Sahara – su hłód, snadnosć wody, rozšěrjeny HIV-wirus a korupcija.

W Africe rěči so nimale 2.000 wšelakich rěčow.

Angola

Angola je stat w juhozapadnym dźělu Afriki. Leži při Atlantiskim oceanje a mjezuje z Republiku Kongo a Demokratiskej Republiku Kongo w sewjeru, we wuchodźe ze Sambiju a w juhu z Namibiju. Stolica Luanda namaka so při brjoze Atlantika w sewjerozapadźe kraja a ma něhdźe 5 milionow wobydlerjow.

Benin

Benin je njewotwisny stat w zapadnej Africe a leži při Ginejskim golfu Atlantiskeho oceana. Hłowne město Porto Novo a sydło knježerstwa Cotonou namakatej so w južnym dźělu Benina, při brjoze Atlantiskeho oceana.

Botswana

Republika Botswana (Setswana Lefatshe la Botswana, jendźelsce Republic of Botswana) je njewotwisny nutřkokrajny stat w južnej Africe, kotryž nasta w lěće 1966 z britiskeje kolonije. Mjezuje z Južnej Afriku w juhowuchodźe a juhu, z Namibiju w zapadźe a sewjeru a w sewjerowuchodźe ze Sambiju a Simbabwe.

Statne mjeno woznamjeni „kraj ludu Tswana“.

W Botswanje knježi sucha połpusćinowa klima z horcym lěćom a miłej zymu. Zymske nocy su pak husto lodojte.

Něhdźe štwórćina wobydlerstwa Botswany je inficěrowana z HIV-wirusom.

Burundi

Republika Burundi (kirundisce Republika y'Uburundi, francosce République du Burundi) je njewotwisny, husće wobsydleny stat we wuchodnej Africe. Nadeńdźe so při Tanganjikaskim jězoru a mjezuje z Ruandu na sewjeru, z Tanzaniju na wuchodźe a z Demokratiskej republiku Kongo na zapadźe.

Burundi je jedyn z najmjenje wuwitych a najchudšich krajow na swěće.

W Burundiju knježi tropiska klima z dwěmaj dešćowymaj počasomaj. Najwyše městno Burundija je wjeršk hory Heha (2.684 m). W staće namaka so tež najjužniše žórło Nila, najdlěšeje rěki swěta.

Eritreja

Eritreja je njewotwisny stat w sewjerowuchodnej Africe při zapadnym pobrjoze Čerwjeneho morja. Mjezuje na zapadźe ze Sudanom (605 km), na juhu z Etiopiskej (912 km) a na juhowuchodźe z Dźibutijom (113 km).

Kraj sta so po krawnej byrgarskej wójnje z etiopiskim knježerstwom w lěće 1993 z njewotwisnym statom a steji wot toho časa pod kontrolu prezidenta Isayas Afewerki a jeho strony. Płaći jako kruta wojerska diktatura a jedyn z najchudšich krajow na swěće.

Ghana

Ghana (hamtsce Republika Ghana) je njewotwisny stat při Ginejskim golfu w zapadnej Africe. Mjezuje z Burkinu na sewjeru, z Togom na wuchodźe a ze Słonowinowym pobrjohom na zapadźe. Stolica a najwjetše město je Accra, kotrež so při pobrjoze Atlantiskeho oceana w juhu kraja nadeńdźe.

Hač do lěta 1957 běše Ghana jako Złoty pobrjóh britiska kolonija. Hač do dźensnišeho je z čłonom Commonwealtha.

Kenija

Kenija (tež Kenia) je republika z něhdźe 46 milionami wobydlerjow we wuchodnej Africe mjez Indiskim oceanom na wuchodźe a Viktoriaskim jězorom na zapadźe kaž tež Etiopiskej na sewjeru a Tanzaniju na juhu. Na wuchodźe mjezuje nimo toho ze Somaliju, na zapadźe z Ugandu a na sewjerozapadźe z Južnym Sudanom. Stolica je Nairobi, sydło wjele mjezynarodnych organizacijow.

Libyska

Libyska (arabsce ليبيا‎ Libya, tamazight ⵍⵉⴱⵢⴰ Libya) je njewotwisny stat w sewjernej Africe při Srjedźnym morju. Stolica a najwjetše město Tripolis namaka so na sewjerozapadźe kraja.

Marokko

Marokko (arabsce المغرب al-Maghrib = „zapad“; tamazight ⵍⵎⴰⵖⵔⵉⴱ Elmaɣrib abo ⵎⵓⵕⵕⴰⴽⵓⵛ Muṛṛakuc) je njewotwisne kralestwo na sewjerozapadźe Afriki. Stolica je Rabat, dalše wulke města su Casablanca, Marakeš a Agadir.

Arabski kraj je wot lěta 1956 njewotwisny a po wustawje z lěta 1992 konstitucionelna monarchija. Oficielna statna nabožina je islam, kotremuž přisłuši wjace hač 98 % ludnosće.

Mawretanska

Mawretanska (francosce Mauritanie, arabsce الجمهورية / al-mūrītāniyya) je wulki, rědko wobsydleny stat při Atlantiskim oceanje w sewjerozapadnej Africe. Stolica je Nouakchott, kotraž so namaka při atlantiskim pobrjoze na zapadźe kraja.

Namibija

Namibija (jendźelsce Republic of Namibia, Republika Namibija) je njewotwisny stat w juhozapadnej Africe. Hłowne město je Windhoek. Namibija ma něhdźe 2,2 milionaj wobydlerjow. Bě hač do lěta 1918 jako Deutsch-Südwestafrika z němskej koloniju a pozdźišo hač do lěta 1990 wot Južneje Afriki wobsadźena. Po dołhej byrgarskej wójnje sta so 1990 z njewotwisnej republiku.

Mjeno stata pochadźa wot pusćiny Namib, kotraž leži při atlantiskim pobrjoze.

Niger

Niger je nutřkokrajny stat w zapadnej Africe. Nadeńdźe so při rěce ze samsnym mjenom při južnej kromje Sahary.

Něhdyša francoska kolonija je wot lěta 1960 njewotwisna a słuša k najchudšim krajam na swěće.

Nigerija

Nigerija (jendźelsce Nigeria, igbo Naíjíríà, joruba Nàìjíríà, hausa Nijeriya) je wulki a husće wobsydleny stat při Ginejskim golfu w zapadnej Africe. Stolica je Abuja w srjedźišću kraja, mjeztym zo je při atlantiskim pobrjoze ležacy Lagos najwjetše město.

Senegal

Senegal (francosce Sénégal) je njewotwisny stat při Atlantiskim oceanje w zapadnej Africe. Stolica a najwjetše město je Dakar, kotryž so namaka na połkupje Kap Verde při atlantiskim pobrjoze na zapadźe kraja.

Somalija

Somalija (somalisce Soomaaliya, arabsce الصومال aṣ-Ṣūmāl; hamtsce Zwjazkowa republika Somalija) je de iure stat, kotryž so na Somalskej połkupje (znatej tež jako Róh Afriki) we Wuchodnej Africe nadeńdźe.

Słonowinowy pobrjóh

Słonowinowy pobrjóh (francosce Côte d’Ivoire) je njewotwisny stat při Atlantiskim oceanje w zapadnej Africe. Stolica je Yamoussoukro w srjedźišću kraja, najwjetše město, sydło knježerstwa a hospodarski centrum je pak při atlantiskim pobrjoze so namakacy Abidjan.

Uganda

Uganda (hamtsce Republika Uganda) je nutřkokrajny stat w srjedźnej Africe, kotryž namaka so sewjernje Viktoriaskeho jězora. Stolica a najwjetše město Ugandy je Kampala.

W druhich rěčach

This page is based on a Wikipedia article written by authors (here).
Text is available under the CC BY-SA 3.0 license; additional terms may apply.
Images, videos and audio are available under their respective licenses.