Kopor

Kopor je chemiski element ze symbolom Cu a rjadowej ličbu 29. Wone słuša k přechodnym metalam a steji w periodowym systemje w štwórtej periodźe a prěnjej pódlanskej skupinje (skupinje 11), tak mjenowanej koporowej skupinje. Elementowy symbol Cu je wotwodźeny wot łaćonskeho słowa cuprum za „kopor“. Tute mjeno so na kupu Cypernsku poćahuje, hdźež wudobywachu w starowěku kopor. Slěbro je jedyn z drohometalow.

Kopor je poměrnje mjechki a derje formujomny ćežkometal, a k tomu wuběrny powod miliny a ćopłoty, čehoždla hodźi so derje wužiwać za kable. Nimo toho słuša k wonym kowam, z kotrychž so pjenjezy produkuja.

Čłowjek wužiwaše kopor hižo před 10.000 lětami nimo slěbra, złota a cyna jako jedyn z prěnich kowow. Doba jeho rozšěrjeneho wužiwanja mjenuje so tohodla tež koporowa doba (5. do 3. lěttysac do Chrystusa).

Najwažniše kopor produkowace kraje běchu w lěće 2013 Chilska (5700 kilotonow), China (1650 kt), Peru (1300 kt), Zjednoćene staty (1200 kt) a Awstralska (990 kt).[1] W Europje su najwuznamne kraje Pólska, Portugalska a Šwedska.

Copper
Koporowy nugget

Žórła

  1. Mineral Commodity Summaries. United States Geological Survey, februara 2014, wotwołany dnja 3. awgusta 2014 (Pdf, 32,77 kB, jendźelšćina).
Banská Bystrica

Banská Bystrica (madźarsce Besztercebánya; němsce Neusohl) je z nimale 80.000 wobydlerjemi pjate najwjetše město w Słowakskej. Leži wosrjedź kraja a je sydło Banskobystriskeho kraja kaž tež uniwersity Mateja Bela. Stawiznisce jedna so wo wuznamne hórnistwowe město srjedźowěka z wjele architektoniskimi pomnikami.

Kyzylkum

Kyzylkum (rusce Кызылкум; uzbeksce Qizilqum) je pusćina w srjedźnej Aziji, kotraž so nadeńdźe mjez rěkomaj Amudarja na juhu a Syrdarja na sewjeru. Hromadźe ze susodnymaj pusćinomaj Karakum a Aralkum pokrywa najwjetši dźěl nutřkowneje Turanskeje nižiny. Mjeno je wotwodźene wot turkskeju słowow kyzyl („čerwjeny“) a kum („pěsk“). Najwjetši dźěl pusćiny słuša k Uzbekistanej, mjeńšej dźělej ke Kazachstanej a Turkmenistanej.

Pusćina ma wulkosć wot něhdźe 200.000 km² a je bohata na zemske pokłady kaž złoto, slěbro, uran, kopor a zemski wolij.

Kyzylkum je jara rědko wobsydlena; k najwjetšim sydlišćam słušatej uzbekskej měsće Zarafshon a Uchquduq.

Čorny ćernjowc

Čorny ćernjowc (Rubus fruticosus) je kerk ze swójby róžowych rostlinow (Rosaceae). Dalšej serbskej mjenje stej ćernjowka a ćernjowa jahoda.

W druhich rěčach

This page is based on a Wikipedia article written by authors (here).
Text is available under the CC BY-SA 3.0 license; additional terms may apply.
Images, videos and audio are available under their respective licenses.